Bijlage 1 - 1426182 0.1 Opvolging consultatie

OPVOLGING CONSULTATIE 1. Consultatie In het eerste halfjaar 2025 is de voorbereiding van de herijking financieel beleid besproken in de commissies Planning & Control (P&C) en Omgeving en Financiën (O&F). Voor deze bespreking brachten wij voor diverse onderwerpen binnen het financieel beleid in beeld welke regelgeving geldt, wat het onderwerp inhoudt en hoe de huidige situatie in Epe is. Ook toonden wij de historische en verwachte ontwikkeling van de onderwerpen (zoals bijvoorbeeld de ontwikkelingen van het eigen vermogen of de vaste activa). Via een vergelijking met referentiegemeenten en landelijke cijfers konden we de gemeente Epe in context plaatsen. Waar zagen we verschillen? Hiermee kwam in beeld waar keuzes zaten. Deze keuzes vertaalden wij in vijf bouwstenen die medio 2025 ter consultatie zijn besproken: A. Vergroten inzicht

B. Van specifiek naar algemeen

Betreft vergroten informatiewaarde P&Cdocumenten.

Aantal “schotten” wordt opgeheven, specifieke middelen worden algemeen.

-

-

A1- Alle risico’s kwantificeren in paragraaf weerstandsvermogen

-

A2 - Alle bestemmingsreserves een volledig bestedingsplan

D. Verruiming mogelijkheden, gebruik altijd onder voorwaarden raadsbesluit Verruimt in de basis de financiële mogelijkheden maar laat verantwoordelijkheid hiervoor bij de raad bestaan. -

D1 - Verstrekken leningen en garantie omzetten naar “nee, tenzij…”met strikte kaders

-

D2 - Het plafond voor het aangaan van leningen voor noodzakelijke investeringen stellen op € 25 miljoen waarbij solvabiliteit 50% ondergrens is

-

D3 - Openbaar groen als object aan afschrijvingstabel toevoegen, termijn 20 jaar.

B1 - Risico’s opvangen binnen algemene reserve, alle weerstandscapaciteit daarin opnemen. Betekent aantal bestemmingsreserves terugbrengen en middelen onderbrengen in algemene reserve

C. Scherper aan de wind zeilen en fluctuaties accepteren Ervan uitgaan dat niet alle berekende risico’s zich tegelijkertijd voordoen en fluctuaties elkaar grotendeels zullen opheffen. -

C1 – risico’s berekenen aan hand van simulatie en niet benodigde middelen laten vrijvallen

-

C2 – bestemmingsreserves zonder volledig bestedingsplan laten vrijvallen > bijvoorbeeld de egalisatiereserves voor zover niet verplicht vanuit kostendekkende tarieven

E. Meer structureel, minder Incidenteel Dekking vanuit reserves terugbrengen, begrotingssaldo laat structureel benodigde dekking zien en houdt rekening met toekomstige vervangingsopgave E1 – beperken / geen inzet kapitaallastenreserve voor nieuwe investeringen door hiervoor aanvullende criteria op te stellen

Deze vijf bouwstenen zijn in de consultatie in belangrijke mate omarmd als richting voor de actualisatie. Daarbij gaf de commissie O&F in hoofdlijn de onderstaande aandachtspunten mee:      

(Zeer) terughoudendheid zijn met het verstrekken van leningen en garanties; Niet iedere reserve hoeft een bestedingsplan te hebben, als er maar wel een duidelijke bestedingsrichting is; In de nadere uitwerking is een toelichting op het activeren van groen gewenst; Aandacht voor risicobeheersing versterken; De soliditeit van de financiële positie behouden; Kiezen voor een zorgvuldige invoering. Als effecten niet voldoende te overzien zijn, kiezen voor een gefaseerde invoering.

Deze kaders vormden het vertrekpunt voor de actualisatie. Over het vervolgproces is afgesproken dat besluitvorming over het geactualiseerde nieuwe beleid plaatsvindt aan het begin van de nieuwe bestuursperiode. Wel is gevraagd om de huidige raad in een tussenstap mee te nemen. Daaraan

gaven we gevolg door op dinsdag 27 januari 2026 de commissie P&C bij te praten over de stand van zaken. Specifieke aandacht ging uit naar de reserves en voorzieningen omdat in dit onderdeel relatief veel voorstellen tot wijziging zitten. 2. Opvolging van de consultatie Onderstaand staat in hoofdlijn op welke wijze het geactualiseerde beleid tegemoet komt aan de bouwstenen zoals in consultatie gebracht. Bouwsteen A – vergroten inzicht De informatie rond risico’s en de beschikbare buffer om die op te vangen wordt met het geactualiseerde beleid rond risicomanagement versterkt. Voor het beleid rond de reserves geldt dat in bijlage A van de nota reserves en voorzieningen gemeente Epe 2027 per reserve staat of er een bestedingsplan is en in welke mate de reserve is beklemd. Niet iedere reserve hoeft een bestedingsplan te hebben zoals in de consultatie aangegeven. Het terugbrengen van het aantal reserves vergroot het inzicht in de reservepositie. Het direct opnemen van een aantal kaders in de financiële verordening (m.b.t. activeren en treasury) vergroot het integrale inzicht dat die verordening biedt. Dat geldt ook voor het formaliseren in de verordening van een aantal bestaande werkwijzen. Bouwsteen B – van specifiek naar algemeen Er zijn alleen aparte risicoreserves als dat vanwege een specifiek risicoprofiel of specifieke rijksbijdrage meerwaarde biedt.

Uitgangspunt is dat wij risico’s via de algemene reserve opvangen en integraal betrekken in de berekening van de ratio voor het weerstandsvermogen. Hierdoor heffen we een aantal “schotten” op en voorkomen het risico op “stapeling” van aangehouden buffers. Ook is het voorstel in het geactualiseerde beleid om de egalisatiefunctie van een aantal reserves op te heffen. Dit betekent dat hiervoor ook de generieke richtlijn voor overheveling van budget geldt of dat die voor- en nadelen zichtbaar worden in het saldo van de jaarrekening. En daarmee uiteindelijk leidt tot een verrekening met de algemene reserve. Bouwsteen C – scherper aan de wind zeilen De bovengenoemde egalisatiefunctie gold voor een aantal reserves ook op begrotingsbasis. Door die ook te laten vervallen, kunnen er meer fluctuaties in de begroting zichtbaar zijn (voor- of nadeel) maar heffen we een stukje beklemming van middelen op. Daarnaast passen we de waardecorrecties op reserves niet meer generiek toe. We voegen die alleen toe als dat nodig is (uitgaven die bij de reserve horen zijn onderhevig aan inflatie). Dit geeft structurele budgetruimte enerzijds maar laat de reservepositie minder hard groeien. Bouwsteen D – verruiming mogelijkheden Voor het verstrekken van leningen en garanties stelden wij een “nee, tenzij..” beleid op.

Vanuit de oproep in de consultatie om zeer terughoudend met het verstrekken van leningen en garanties om te gaan, is een strikt beleidskader opgesteld waarin risicomijding een belangrijk uitgangspunt is. De stevige investeringsopgave die er de komende jaren is, maakt externe financiering nodig. Gekozen is om voor de externe financiering geen vast plafond op te nemen maar te sturen op een solvabiliteit van 50% en een ratio voor de netto (gecorrigeerde) schuldquote van < 90%. Daarmee beweegt dit plafond mee met de omvang van de balans. De percentages vallen in het beoordelingskader van de provincie in de categorie “minst risicovol". Inmiddels is uit uitspraken van de commissie BBV duidelijk dat het activeren van groen geen keuze maar een verplichting is. Aanleg van groen is een investering met maatschappelijk nut in de openbare ruimte en moet geactiveerd worden. Hierdoor komt het volledige bezit op de balans. In de afschrijvingstabel bij de financiële verordening namen wij diverse objecten voor groen op met verschillende afschrijvingstermijnen. Bouwsteen E – meer structureel, minder incidenteel In het geactualiseerde beleid is een verschuiving zichtbaar in de balans buffer aanhouden/middelen inzetten voor maatschappelijke opgaven. Er wordt niet altijd eerst meer gespaard voordat we een investering doen.

Daarmee brengen we dekking uit de reserves terug en de kapitaallasten zullen meer structureel effect op de begroting hebben. Een effect hiervan is dat aan het einde van de levensduur het bedrag van de vrijvallende kapitaallast beschikbaar is voor vervanging. Aan de andere kant betekent deze systematiek dat de begroting meer rentelasten zal kennen en in plaats van incidentele dekking meer structurele dekking moet worden gevonden.