995404 Jaarstukken 2023 Raad aangepast
Tekst van het document
In onderstaand overzicht is het EMU-saldo 2023 berekend. Het EMU-saldo drukt uit welk financieringstekort of -overschot we hebben. (bedragen x € 1.000)
Realisatie 2021
Begroting 2022
Realisatie 2022
Begroting Realisatie 2023 2023
1. (+)
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit de reserves (zie BBV, artikel 17c)
7.436
-203
4.879
-321
8.036
2. (-/-)
Mutatie (im)materiële vaste activa
3.332
652
2.446
3.084
2.449
3. (+)
Mutatie voorzieningen
-284
-212
1.888
-753
-148
4. (-/-)
Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)
394
0
-512
0
237
5. (-/-)
Verwachte boekwinst/verlies bij verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa
0
0
0
0
0
3.426
-1.067
4.833
-4.158
5.202
Berekend EMU-saldo
48
Het berekende EMU-saldo van de gemeente Epe over 2023 is € 5,2 miljoen positief, dus ruim onder de referentiewaarde van het EMU-tekort. De gemeente heeft in 2023 meer geld ontvangen dan dat ze heeft uitgegeven. Dit is ook terug te zien in het positieve jaarrekeningsaldo van baten en lasten. Daarnaast is er minder geïnvesteerd dan begroot. Dat het EMU-saldo afwijkt van het saldo van baten en lasten is te verklaren door de berekeningswijze. De begroting van een gemeente wordt opgesteld volgens het stelsel van baten en lasten. Bij de berekening van het EMU-saldo wordt uitgegaan van ontvangsten en uitgaven (het kasstelsel). Dit betekent bijvoorbeeld dat investeringen in het jaar van aanschaf volledig ten laste komen van het EMU-saldo, terwijl bij een stelsel van baten en lasten de investering wordt afgeschreven over de gebruiksduur. Of dat toevoegingen aan voorzieningen ten laste van het resultaat gaan, maar pas bij besteding van de voorziening leiden tot een uitgave. Een positief begrotingssaldo hoeft dus niet te betekenen dat het EMU-saldo ook positief is. 4.6 Conclusie Het treasurybeleid in 2023 is binnen de kaders van het Treasurystatuut uitgevoerd. De richtlijnen van de Wet Fido (kasgeldlimiet en renterisiconorm) zijn niet overschreden.
49
5 | Bedrijfsvoering 5.1 Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering heeft tot doel inzicht te geven in de beleidsvoornemens op het gebied van de bedrijfsvoering en de ontwikkeling van de organisatie. Een goede bedrijfsvoering is een randvoorwaarde voor een succesvolle uitvoering van de primaire processen en ontwikkelingen zoals gebiedsgericht werken en de omgevingswet. Onder bedrijfsvoering wordt verstaan: personeel en organisatie, informatievoorziening en automatisering, financiën, huisvesting (incl. facilitaire zaken), interne communicatie en juridische zaken (PIOFHA-JC). 5.2 Beleidskaders Het beleidskader voor de inrichting van de organisatie en de bedrijfsvoering is door het college vastgesteld in de volgende documenten: • Organisatiebesluit • Mandaatregister • Financiële verordening 2023 De kaders en de ambitie voor de ontwikkeling van de organisatie zijn vastgelegd in de visiedocumenten: • Epe regisserende gemeente • Toekomstvisie Epe 2030 • Dienstverleningsvisie • Programmaplan Sterk Werk 5.3 Beleidsverantwoording Net als veel andere gemeenten staat Epe voor een grote opgave: de samenleving verandert snel en er wordt van overheidsorganisaties een andere rol invulling gevraagd. Waar we voorheen vaak de bepaler waren, hebben we steeds vaker de rol van medespeler. Dat vraagt nogal wat. Van de raad, het college en het ambtelijk apparaat. Voor iedereen heeft dit gevolgen.
Om invulling te geven aan de visie op de organisatie is er in 2023 ingezet op de volgende onderdelen. 5.3.1 Organisatie Visie en kernwaarden Onze visie luidt: 'We zijn een organisatie die in verbinding staat me de samenleving, denkt in mogelijkheden, transparant is en waar we fijn (samen)werken'. Transparant, Denken in mogelijkheden en Samen zijn onze kernwaarden. Deze hebben we in de visie 'Samen verder' nader uitgewerkt. De Kapstok In 2023 hebben we alle eerder voorgenomen doelen samengebracht in één document, 'De Kapstok'. Daarin onderscheiden we vier sporen in het werk dat we te doen hebben: 1. het inhoudelijke deel, zoals beschreven in het raadsakkoord en het coalitieprogramma 2. het reguliere inhoudelijke werk wat we doen, zoals onder andere vastgelegd in de teamplannen 3. de benodigde doorontwikkeling op dienstverlening en participatie 4. de benodigde doorontwikkeling van de organisatie Voor het derde en vierde spoor hebben we in 'De Kapstok' aan de doelen concrete acties gekoppeld voor de komende jaren en de acties geprioriteerd. Concrete acties 2023 Het afgelopen jaar hebben we onder andere gewerkt aan het verbeteren van de telefonische bereikbaarheid en regelmatig gemonitord hoe onze bereikbaarheid is. Ook is gewerkt aan de verbetering van de digitale dienstverlening, zoals meer, betere en toegankelijke informatie op de website.
We hebben 'Werken vanuit de bedoeling' omarmd en passen het toe in ons werk door ons minder te laten leiden door processen en systemen en de klant(vraag) centraal te stellen. We werken al steeds meer integraal en inwonergericht aan de maatschappelijke opgaven. De komende jaren zullen we hier verder aan werken. Omdat we diverse opgaven en werkwijzen hebben en het niet altijd duidelijk is hoe die zich tot elkaar verhouden, werken we aan een nieuw sturingsconcept. Dat geeft alle medewerkers duidelijkheid en
50
van daaruit kunnen we beter werken aan de opgaven waar we voor staan. In 2024 zullen we dit doorvertalen in een structuur die beter aansluit bij wat we te doen hebben. We willen onze medewerkers boeien, binden en behouden. We hebben ze nodig om de opgaven waar we voor staan te kunnen uitvoeren. We hebben daarom aandacht voor hun ontwikkeling, waardering, werkdruk en wat ze nodig hebben om hun werk goed te kunnen doen. Zeker in deze krappe arbeidsmarkt waarin het moeilijk is om mensen te vinden en we de werkdruk daardoor zien toenemen is dit van belang. We hebben oog voor een betere balans tussen inhuur en vaste medewerkers. We hebben daarnaast bijvoorbeeld geïnvesteerd in een reiskostenregeling, diverse trainingen, talentontwikkeling, goede onboarding en leiderschapsontwikkeling. Op diverse thema's wordt de komende jaren een vervolg gegeven aan de acties. 5.3.2 Communicatie Actieve communicatie en inwonerparticipatie In 2023 is er een doorstart gemaakt met de integrale visie op communicatie, dienstverlening en participatie (Samen Verder). Raadswerkgroepen hebben meegedacht over de visie. Naast de reguliere inzet op verschillende inhoudelijke dossiers is er het afgelopen jaar veel inzet geweest op communicatie met betrekking tot de grote opgave voor het opvangen en huisvesten van vluchtelingen.
5.3.3 Informatievoorziening en Automatisering In 2023 is het nieuwe informatiebeleid 2023-2027 vastgesteld. Het beleid richt zich op 4 thema`s: 1) dienstverlening 3.0, 2) verbindende overheid, 3) informatiehuishouding op orde inclusief digitale veiligheid 4) datagedreven werken en innovatie. Het beleid geeft aan de hand van principes richting aan de IT-ondersteuning voor de opgaven vanuit organisatie en samenleving en de verplichtingen vanuit landelijke en Europese wetgeving. Dienstverlening, participatie, transparantie en datagedreven werken zijn hierin belangrijk. Omdat de technologische ontwikkelingen zo snel gaan is ook veel aandacht voor het neerzetten van een flexibele IT-organisatie die in staat is snel te kunnen anticiperen op nieuwe mogelijkheden en incidenten (informatieveiligheid). Informatiebeveiliging Digitale veiligheid is een essentiële randvoorwaarde voor vertrouwen in onze steeds meer digitale economie en -samenleving. De gemeente heeft ervoor gekozen een samenhangend niveau van veiligheid na te streven door de op ISO27002 gebaseerde ‘Baseline Informatiebeveiliging Overheid’ (de BIO) te hanteren. Dit is de basisnorm voor informatieveiligheid binnen de overheid. Om aan de BIO te voldoen moeten wij aan veel maatregelen en controles voldoen. Er is planmatig gewerkt aan het -blijvend – voldoen aan de BIO.
Nieuwe ontwikkelingen, regelgeving nationaal en Europees met impact op de gemeente Epe zijn actief gevolgd. U kunt hier denken aan kunstmatige intelligentie(AI, Chat GPT). Daarnaast zijn gemeenten door de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aangewezen als 'essentiële entiteit' in de zogenaamde Network and Information Security directive (NIS2-richtlijn). Daarmee krijgen we te maken met flinke eisen op gebied van een zorgplicht, toezicht en een meldplicht om passende maatregelen te nemen op gebied van informatieveiligheid. We leggen verantwoording af over onze informatieveiligheid middels diverse rapportages. Verantwoording over onze informatieveiligheid en informatiekwaliteit verloopt via de ENSIA systematiek. Dat staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. Daarnaast worden we extern geaudit voor twee DigiD aansluitingen (Zaaksysteem en iBurgerzaken). Dit gold ook voor de Suwinet-aansluiting. Hierbij is ook het gebruik van SUWI-net door de gemeente Apeldoorn voor de uitbestede taken m.b.t. werk en inkomen meegenomen. Daarnaast zijn er diverse zelfevaluaties uitgevoerd. Omgaan met veiligheidsincidenten is een belangrijk onderdeel van ons dagelijks werk. U moet hierbij denken aan meldingen die betrekking hebben op de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van onze systemen. Een belangrijk onderdeel hiervan zijn datalekken.
Datalekken zijn incidenten met persoonsgegevens. Deze worden behandeld via een aparte procedure en vastgelegd in het datalekregister. Een ander onderdeel van informatieveiligheid is bewustwording. Dit helpt om het aantal veiligheidsincidenten te beperken. Onder de noemer “veiligheid inbegrEPEn” is aandacht besteed aan
51
bewustwording. Naast informatieveiligheid en privacy wordt hierbij ook aandacht besteed aan het onderwerp kwaliteit van gegevens, gebruik van basisregistraties etc. Hiervoor zijn diverse acties uitgevoerd. U kunt hierbij denken aan een phishing campagne en de inzet van de “awareness game". Met ingang van 2023 is voor nieuwe medewerkers (zowel vast als tijdelijk) de deelname aan de deze game verplicht. Om alle informatie binnen gemeente Epe veilig te houden, verwachten we van onze medewerkers dat zij goed weten hoe zij hiermee om moeten gaan. Om hun goed op weg te helpen, is deze training over informatiebeveiliging en privacy ontwikkeld. De taken op het gebied van informatieveiligheid nemen toe. De informatieveiligheidsorganisatie hebben we robuuster neergezet door taakverschuivingen en uitbreiding. Gegevensmanagement De belangrijkste aandachtspunten uit de 0-meting gegevensmanagement uit 2022, zijn in 2023 opgepakt. Zo worden er structureel kwaliteitsmetingen gedaan op de basisregistraties, is gegevensmanagement in het nieuwe informatiebeleid en uitvoeringsprogramma opgenomen. Gegevensmanagement zit nadrukkelijk in de thema`s: 1) informatiehuishouding op orde en digitale veiligheid en 2) datagedreven werken en innovatie.
Waar het eerste thema zich richt op de kwaliteit en onze wettelijke taken met betrekking tot gegevens en de tweede op de nieuwe mogelijkheden die data ons gaan bieden. Verder is een start gemaakt met een Enterprise architectuur waarin aandacht is voor waar welke registratie worden bijgehouden en wie daar verantwoordelijk voor is. Tot slot zijn aansluiting op digimelding en digilevering gerealiseerd.
5.3.4 Juridische Zaken In 2023 zijn een aantal Data Protection Impact Assessments uitgevoerd door de gehele organisatie heen, de privacy-, data- en informatiebeveiligingsaspecten worden in een vroeg stadium betrokken binnen werkprocessen, het implementeren van applicaties en aanbestedingen en relevante wet- en regelgeving (zoals de Wet politiegegevens, hierna: Wpg). Eveneens is er gewerkt aan bewustwording op dit vlak. Processen zijn geüpdatet naar de huidige actualiteit. In 2023 is er een nieuwe Functionaris Gegevensbescherming aangesteld volgens het aanwijzingsbesluit 2023 en is er een nieuwe Privacy Officer aangesteld. In 2024 wordt gewerkt aan een strategisch informatieveiligheidsbeleid en privacy, waarin er vanuit een overstijgend domeinenperspectief wordt gekeken naar de onderdelen hiervan. Dit is een voorsortering op het meer integraal werken binnen de organisatie, alsmede een voorsortering op de digitale ontwikkelopgave voor overheden vanuit de Europese Unie. Eveneens wordt er inzet geleverd op belegging van de uit te voeren wettelijke taken van gemeenten binnen de Wet Politiegegevens en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens, zoals - maar niet uitsluitend - een uitvoerend functionaris hiervoor, het borgen van de rechten van betrokkenen, datalekken op dit vlak en een registratiesysteem. Ook wordt er gewerkt aan beleid hiervoor.
Daarnaast maken we een begin om een slag te slaan in de voorsortering van de wettelijk verplichte nieuwe digitale ontwikkelingsopgave die geldt voor gemeenten. 5.3.5 Financiën Nieuw financieel systeem/Inkoop Het nieuwe financieel systeem biedt mogelijkheden om inkoop en financiën meer te integreren en hiermee als organisatie meer “in control” te komen. De integratie tussen inkoop en financiën heeft in 2023 meer vorm gekregen. E-facturen Sinds 2018 kan de gemeente Epe e-facturen ontvangen en verwerken. Door het actief benaderen van leveranciers, zijn er inmiddels 37 leveranciers die een e-factuur aanleveren, goed voor 8% van het totaal aantal verwerkte facturen in 2023. Afhandeling facturen Voor 2023 is voor het afhandelen van de facturen als gewaagd doel geformuleerd: 86% van de facturen wordt op/voor de vervaldatum betaald, ten minste 8 maanden (1 januari 2023). Voor 2023 hebben we het gewaagde doel qua percentage en aantal maanden met verve gehaald.
52
5.3.6 Planning en Control De planning en control cyclus kon in 2023 grotendeels volgens planning worden uitgevoerd. Op basis van evaluaties (in de organisatie en in de commissie planning en control) worden regelmatig verbeteringen in de deelprocessen doorgevoerd, vanuit de vraag naar de klantwaarde. Er wordt gewerkt vanuit een ‘procesgerichte aanpak’, waarbij gaandeweg meer gebruik wordt gemaakt van geautomatiseerde toepassingen (zoals ‘workflow’). Door verscherping van eisen bij de accountantscontrole, de (financiële) verantwoording van de taken in het sociale domein en het toenemend aantal specifieke uitkeringen (SPUK), waarover verantwoording moet worden afgelegd, kan behandeling en vaststelling van de jaarstukken door de raad doorgaans niet eerder dan in juni/juli plaats vinden. In 2023 is de raad tweemaal in een voortgangsrapportage geïnformeerd over de verwachte financiële mee- en tegenvallers. De tweede voortgangsrapportage was een 'light'-versie. Afgelopen jaar is weer een Perspectiefnota opgesteld, waarin relevante (inhoudelijke) ontwikkelingen en verwachtingen en onzekerheden ten aanzien van het financiële meerjarenperspectief geschetst zijn . De raad heeft met het vaststellen van de Perspectiefnota enkele 'richtinggevende uitspraken' vastgesteld.
De Perspectiefnota was het kader/uitgangspunt voor de in het najaar aan de raad aangeboden Programmabegroting voor de komende 4 jaar. Het komende jaar zal een beleidsmatige en financiële doorlichting van de begroting plaats vinden. Epe viel in 2023 opnieuw onder het repressieve toezicht van de provincie, de lichtste vorm van toezicht. Dit geldt ook voor 2024. De 'verbijzonderde interne controle' (VIC) over 2023 is uitgevoerd, gericht op de opzet, het bestaan en de werking van processen en de daarin opgenomen beheersmaatregelen. Daarbij is de aandacht vooral gericht op de rechtmatige uitvoering van de processen. Verbeterpunten worden gerapporteerd en stap voor stap geïmplementeerd. In de commissie planning en control heeft in 2023 driemaal overleg plaatsgevonden tussen vertegenwoordigers van gemeenteraad en vakspecialisten uit de gemeentelijke organisatie. Onderwerpen die aan de orde waren betreffen de planning en control cyclus, de algemene uitkering uit het gemeentefonds, de rechtmatigheidsverantwoording (ingaande 2023), bedrijfsvoeringzaken en het overleg met de accountant. Het contract met de huidige accountant is verlengd met een periode van drie jaar (2024-2026). 5.3.7 Rechtmatigheidsverantwoording Met ingang van het verslagjaar 2023 wordt de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd.
Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die van belang zijn voor financiële handelingen van de gemeente. Met deze verantwoording geven wij invulling aan de artikelen 10 tot en met 13 in de financiële verordening, die in november 2023 is vastgesteld. In de rechtmatigheidsverantwoording zijn drie criteria van belang: • het begrotingscriterium • het voorwaardencriterium • het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. De rapporteringstolerantie voor onrechtmatigheden is door de raad vastgesteld op € 126.837. Uitgangspunten begrotingsrechtmatigheid: De analyse en verantwoording op begrotingsrechtmatigheid is conform financiële verordening uitgevoerd op programmaniveau. Bij de analyse is gekeken naar de overschrijdingen van de lasten op programmaniveau en onderschrijdingen van de baten. De overschrijding van de lasten zal leiden tot een eventuele onrechtmatige uitgave. Overschrijdingen en onderschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van de lasten zijn niet onrechtmatig, mits deze tijdig zijn gemeld aan de raad. De overschrijdingen en onderschrijdingen van de baten en onderschrijdingen van de lasten worden toegelicht in de jaarstukken bij het onderdeel ‘Financiële analyses per programma’.
53
Hieronder is een totaaloverzicht opgenomen van de onrechtmatigheden. Bedragen x € 1.000 Monitor Rechtmatigheidsverantwoording A.
Begrotingscriterium
1
Overschrijding exploitatiebudgetten programma’s begroot versus werkelijk
2
Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)
3
Niet geautoriseerde reserve mutaties
2023 5.708 493 -
Subtotaal A. Begrotingsonrechtmatigheden (bruto)
6.201
B. Totaal begrotingsonrechtmatigheden (fouten)
6.201
C.
Voorwaardencriterium
1
Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed
D.
Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium
915 -
E. Totaal voorwaardencriterium (fouten) F.
Totaal rechtmatigheidsfouten = B+C+D
G.
Verantwoordingsgrens
915 7.116
Verantwoordingsgrens vastgesteld door de raad Totaal lasten inclusief toevoegingen aan de reserves Verantwoordingsgrens in euro
3% 126.837 3.805
De geconstateerde rechtmatigheidsfouten blijven niet binnen de verantwoordingsgrens. H. Af: Begrotingsafwijkingen waarvan de raad heeft besloten dat ze niet onrechtmatig zijn of waarvan de raad tijdig geïnformeerd is
-6.028
Netto onrechtmatigheidsfout
1.088
Specificatie begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken met de Raad 1
* afwijkingen die voortkomen uit een open einde regeling / inkomsten tegenover staan / raad geïnformeerd: 2
2023
Overschrijding exploitatiebudgetten programma’s begroot versus werkelijk
Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)
5.708 320
* afwijkingen die ook worden genoemd onder d. Voorwaardencriterium B.
Af: Begrotingsafwijkingen waarvan de raad heeft besloten dat ze niet onrechtmatig zijn
-6.028
Toelichting: 1. Begrotingscriterium Op grond van artikel 189, lid 3 Gemeentewet zijn alle begrotingsoverschrijdingen op de totale lasten per begrotingsprogramma (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) onrechtmatig als deze lasten in strijd zijn met een wettelijke bepaling of met het beleid van de raad. In 2023 is er bij van de begrotingsprogramma's sprake geweest van overschrijdingen aan de lastenkant. De overschrijdingen aan de lastenkant zijn geëvalueerd op de uitgangspunten van artikel 12.4 van de financiële verordening. De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad en hoeven daardoor niet verder toegelicht te worden. 2. Voorwaardencriterium Bij dit criterium gaat het om toepassing van de eisen en voorwaarden die worden gesteld aan financiële (beheers)handelingen. Die eisen en voorwaarden hebben betrekking op doelgroep,
54
termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Wij hebben vastgesteld dat er onrechtmatigheden zijn voor een bedrag van € 915.000 doordat de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. 3. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Misbruik is het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens. Met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te ontvangen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Oneigenlijk gebruik is het door het aangaan van rechtshandelingen en/of feitelijke handelingen, ontvangen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de tekst van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Uitkeringen, subsidies en vergunningen gaan alleen naar inwoners, bedrijven en instellingen die daar recht op hebben. Dit wordt getoetst aan wet- en regelgeving en interne integriteitsregelingen en -afspraken. Wij hebben interne procedures om na te gaan dat (belasting-)gelden, subsidies, uitkeringen of bijdragen, enzovoort op de juiste manieren worden ingezet en besteed. Voor verschillende beleidsterreinen hebben wij preventieve en/of repressieve maatregelen.
Preventieve maatregelen zijn met name regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Repressieve maatregelen zijn controle achteraf en sanctionering. In 2023 is er overkoepelend beleid voor het voorkomen van misbruik- en oneigenlijk gebruik vastgesteld. In 2023 hebben wij geen gevallen van misbruik of oneigenlijk gebruik vastgesteld.
Begrotingscriterium Overschrijding programma’s
In 2023 is op de programma’s de begroting met een bedrag van € 5.708.000 overschreden. De begrotingsoverschrijding wordt toegelicht in de verschillenanalyses die voor elk van de programma’s zijn opgenomen in het jaarverslag. De specificatie van de overschrijding van de lasten is als volgt:
Begroting na wijziging 2023
Realisatie 2023
Overschrijding
1.Opgroeien in Epe
15.537
16.402
-865
2.Actie in Epe
4.460
5.008
-548
3.Zorg en opvang
13.485
14.621
-1.136
4.Leefbaar en veilig
2.877
2.933
-56
622
1.148
-526
9.Bedrijvigheid
1.010
1.308
-298
10.Weer aan het werk
16.957
18.711
-1.754
471
996
-525
Totaal afwijking onder A.
-5.708
Programma
8.Toezicht en handhaving
Algemene dekkingsmiddelen
De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. Overschrijding kredieten
In 2023 heeft er een overschrijding van € 493.000 plaatsgevonden op de investeringskredieten. Een bedrag van € 320.000 is gedurende het jaar al gecommuniceerd met de raad, het resterend bedrag van € 173.000 past niet binnen de afspraken die gemaakt zijn met de raad. Dit betreft een viertal investeringen waarbij sprake is van individuele overschrijdingen onder de rapporteringstolerantie. Voor het jaar 2024 zal de gemeente kritisch blijven kijken naar eventuele overschrijdingen en de raad hierover tijdig informeren mocht dit voorkomen.
Voorwaardencriterium
55
Niet voldaan aan de De gemeente heeft een inkoopbeleid dat moet waarborgen dat de regels worden gevolgd. Voor de EU rechtmatigheidsverantwoording is vooral van belang in hoeverre de externe (Europese) wetgeving is gevolgd aanbestedingsregels in het aanbestedingsproces. In 2023 is voor een bedrag van € 915.000 ingekocht waarbij de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. Hierna volgt een toelichting. Aanbesteding en inkopen: 1. Inhuur tijdelijk personeel (€ 915.000) Er zijn meerdere medewerkers ingehuurd voor diverse beleidsvelden en teams binnen de gemeente. De kosten zien voornamelijk toe op de volgende onderdelen: Ingenieursdiensten (300.000), verkeerskundigen (175.000), projectleiders (240.000), beleidsadviseurs (166.000) en overige inhuur (34.000). De kosten worden voornamelijk veroorzaakt doordat in het verleden de raming van de opdrachten op een verkeerde wijze ingeschat zijn. Daarnaast wordt er vanwege doelmatigheidsoogpunt soms een contract verlengd aangezien een project langer doorloopt dan in eerste instantie verwacht. Opvolging: De ingenieursdiensten (300.000) zullen in 2024 Europees aanbesteed gaan worden, daarnaast zijn een aantal contracten al beëindigd die in 2023 onrechtmatig zijn (247.000).
Vanaf 2023 maakt de gemeente meer gebruik van het dynamisch inkoop systeem, daarbij is ook het inkoopbeleid en het inkoopproces aangepast om de regelgeving beter te borgen. Vanuit het verleden lopen er nog enkele contracten door in 2024 die over de grens van de aanbestedingswetgeving gaan. De gemeente onderzoekt hoe deze contracten zo spoedig mogelijk op de juiste wijze aanbesteedt kunnen worden. M&O criterium Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium
In 2023 zijn geen gevallen van misbruik- en oneigenlijk gebruik geconstateerd.
Recapitulatie Totalen, saldi en gevolgen
Het totaal aan bruto fouten bedraagt € 7.116.000. De rechtmatigheidsfout overschrijdt de verantwoordingsgrens zoals die is afgesproken met de Raad. Op basis daarvan concluderen wij dat de gemeente in 2023 niet rechtmatig gehandeld heeft. Deze onrechtmatigheden passen echter deels binnen afspraken die zijn gemaakt met de raad. Na toetsing aan de afspraken met de raad resteert een netto rechtmatigheidsfout van € 1.088.000. Deze netto onrechtmatigheden zijn hierboven toegelicht bij de investeringskredieten en het voorwaardencriterium. Op basis van de resultaten wordt actie ondernomen om het ontstaan van onrechtmatigheden in het vervolg zoveel mogelijk te voorkomen en waar mogelijk vroegtijdig op te sporen.
56
6 | Verbonden Partijen 6.1 Inleiding De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de relaties en verbindingen van de gemeente met 'verbonden partijen'. Van een 'verbonden partij' is sprake wanneer er vanuit de gemeente bestuurlijke invloed wordt uitgeoefend en wanneer er financiële belangen mee gemoeid zijn. • Onder bestuurlijk belang wordt verstaan het hebben van een zetel in het bestuur van de verbonden partij of het hebben van stemrecht. • Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld (en die ze in geval van faillissement van de verbonden partij kwijt kan zijn) en/of in geval dat er financiële problemen ontstaan bij de verbonden partij er verhaal op de gemeente kan plaatsvinden. 6.2 Beleidskaders Het beleid ten aanzien van de verbonden partij is vastgelegd in de Nota verbonden partijen (2023). 6.3 Beheersing risico's De verbonden partijen van de gemeente Epe lopen sterk uiteen in (financiële) omvang en vorm. Hierdoor variëren ook de gemeentelijke belangen en risico’s sterk. Op basis van de in de nota verbonden partijen 2023 opgenomen risico analysemodellen wordt per partij bezien hoeveel bestuurlijk (inhoudelijk) en financieel belang er is en hoeveel risico er wordt gelopen. Op basis van beide analyses wordt tweemaal per jaar het risicoprofiel bepaald.
Hoe groter het bestuurlijk en/of financieel belang bij een verbonden partij, hoe intensiever de sturing. Er zijn drie risicoprofielen: Basis pakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een laag bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Basis pakket. De gemeenteraad wordt over verbonden partijen in dit pakket geïnformeerd bij de gemeentelijke begroting en jaarrekening. Pluspakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een gemiddeld bestuurlijk of financieel risico loopt worden ingedeeld in het Pluspakket. Aanvullend op het Basis pakket wordt de gemeenteraad ook bij de voortgangsrapportage geïnformeerd over deze verbonden partijen, zo nodig ook met een informatienota. Daarnaast zal de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen hoger zijn dan bij de partijen in het basispakket. Tot slot worden deze verbonden partijen ook periodiek geagendeerd in het college. Plusplus pakket Verbonden partijen waarbij de gemeente een hoog bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Plusplus pakket. Aanvullend op het Pluspakket wordt het bestuurlijke en ambtelijke overleg nog verder geïntensiveerd met deze verbonden partijen. 6.4 Overzicht verbonden partijen Op basis van regelgeving volgt hierna het overzicht van bestaande verbonden partijen. Daarin wordt per partij de voorgeschreven informatie verschaft.
Bij de gemeenschappelijke regelingen die geen eigen vermogen hebben is het financieel belang van de gemeente gelegen in de verplichting om bij te springen als er financiële problemen ontstaan bij de verbonden partij. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Volledige naam
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
Vestigingsplaats
Den Haag
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Bank voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
van de verbonden partij
prognose
1 jan. 2023
31 dec. 2023
€ 152.000
€ 152.000
€ 4.615.000.000
€ 4.721.000.000
57
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) € 107.471.000.000
€ 110.834.000.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 254.000.000
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
niet van toepassing
Gerealiseerde beleidsvoornemens
BNG Bank streeft niet naar winstmaximalisatie, maar naar maatschappelijke impact en een redelijk rendement voor de aandeelhoudende overheden.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Circulus B.V. Volledige naam
Circulus B.V.
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Besloten Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Grondstoffeninzameling en straat- en marktreiniging
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
van de verbonden partij
Vreemd vermogen Financieel resultaat Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
De beleidsvoornemens van Circulus staan beschreven in de Strategienota 2021-2024. Circulus richt zich hierin op de volgende strategische speerpunten: - We ontwikkelen ons verder als solide partner voor gemeenten, inwoners en samenwerkingspartners. - We ondernemen initiatieven om nog meer milieuwinst te boeken. - Met gemeenten en inwoners geven we verder vorm aan een buitengewone leefomgeving. - We versterken onze rol in het sociaal domein.
1 jan. 2023
31 dec. 2023
€ 860.818
€ 868.753
€ 16.180.000
€ 17.058.935
van de verbonden partij
€ 40.138.821
€ 40.591.232
van de verbonden partij
(excl. deelneming)
€ 923.000 € 3.602.000
In 2023 is de gemeente samen met Circulus uitvoering gegeven aan een onderzoek naar het opzetten van een Circulair Ambachtscentrum in de gemeente. Risicoprofiel
laag (basispakket)
GGD NOG Volledige naam
GGD- Noord- en Oost Gelderland
Vestigingsplaats
Warnsveld
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Voorzitter dagelijks en algemeen bestuur
Openbaar belang
GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 gemeenten die bij de NOG zijn aangesloten. 1 jan. 2023
31 dec. 2023
Financieel belang
van de gemeente
€ 117.130
€0
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 2.656.000
€ 3.182.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 8.787.000
€ 13.266.000
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 910.000
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
€ 651.414
Gerealiseerde beleidsvoornemens
GGD NOG voert voor de gemeente Epe de jeugdgezondheid 4-19 uit. Daarnaast zijn er taken voor de algemene gezondheid, onder andere infectieziektebestrijding. De GGD NOG biedt gemeenten inzicht in de gezondheidssituatie van de inwoners van de gemeenten
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Leisurelands Volledige naam
Leisurelands B.V.
Vestigingsplaats
Arnhem
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Openbare toegankelijkheid dagrecreatieterrein Kievitsveld
Financieel belang
van de gemeente
prognose
1 jan. 2023
31 dec. 2023
€ 6.705
€ 6.705
58
Leisurelands Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 77.432.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 15.023.000
€ 79.700.000
Financieel resultaat
van de verbonden partij
nog niet bekend
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
niet van toepassing
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Sterkte uitgangspositie behouden, intensieve samenwerking met partners, ontwikkeling duurzame exploitatie.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
€ 15.600.000
Lucrato Volledige naam
Werkbedrijf Lucrato
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: bedrijfsvoeringsorganisatie
Wijze van belang
Lid dagelijks bestuur
Openbaar belang
Het bieden van werkplekken, onder aangepaste omstandigheden binnen een beschutte werkomgeving, voor inwoners met een arbeidshandicap (sw- en beschut werk medewerkers). En het ondersteunen naar werk (reintegratie) van inwoners die onder de Participatiewet vallen.
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
1 jan. 2023
31 dec. 2023
€ 400.000
€ 406.902
van de verbonden partij
€ 3.113.000
€ 3.034.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 3.960.000
€ 5.041.000
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 267.000
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
€0
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Realiseren en vergroten uitstroomdoelstelling Participatiewet: - efficiënte inzet op begeleiden inwoners naar passende arbeidsplek. - expertise bieden voor de brede doelgroep die onder de participatiewet valt (maatwerk). De afgelopen jaren is de bijdrage substatineel lager uitgevallen van de verwachte bijdrage. Dit komt door vrijgevallen middelen en een betere december circulaire. Risico is wel dat de doelgroep die Lucrato moet bedienen steeds meer aandacht nodig heeft. Dit zien we ook terug komen in de cijfers. Vanuit het Rijk zijn er twee onderzoeksrapporten uitgezet over de haalbaarheid van werkleerbedrijven en Beschutwerk. Waardoor het tekort kan blijven ontstaan. De gemeenten en lucrato zetten samen een opdracht uit voor een onderzoek naar de financiele en kwalitatieve positie van werkleerbedrijf Lucrato. Zo kan er ook gekeken worden naar onbenutte kansen.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Omgevingsdienst Veluwe Ijssel Volledige naam
Omgevingsdienst Veluwe Ijssel
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid dagelijks bestuur
Openbaar belang
Uitvoering wettelijke milieutaken
Financieel belang
van de gemeente
€ -25.078,00
€ -32.582,00
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ -184.665,00
€ -239.928,00
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1.691.081,00
€ 2.339.305,00
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ -239.928,00
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
€ 933.537,00
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Uitvoering van wettelijke milieutaken. OVIJ vanaf 1 januari 2024 fuseren met de ODNV. OVIJ zal per die datum geliquideerd worden. Vanaf 1 januari 2024 gaan OVIJ en ODNV over in ODVeluwe.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
1 jan. 2023
31 dec. 2023 (geprognotiseerd)
OMVV Volledige naam
Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V.
Vestigingsplaats
Arnhem
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Revitalisering vakantieparken
59
OMVV prognose
1 jan. 2023
31 dec. 2023
€ 1.565
€ 1.565
€ 6.962.886
€ 6.738.822
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
van de verbonden partij
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 35.975
€ 16.046
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ -309.748
€ -224.064
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Het realiseren van een toekomstbestendig aanbod van vakantieparkeren, dat een sterke schakel vormt in het toeristisch-recreatieve aanbod van de Veluwe. Daarnaast het versterken van het organiserend vermogen op de Veluwe door samenwerking tussen overheden onderling. Kennis en ervaring verder ontwikkelen en delen met andere Gelderse regio's, andere Vitale Vakantieparken initiatieven, regio's, provincies en het Rijk.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
€ 21.558
Plus OV Volledige naam
Basismobiliteit
Vestigingsplaats
Lochem
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: bedrijfsvoeringsorganisatie
Wijze van belang
Voorzitter bestuur
Openbaar belang
Doelgroepen prettig en efficient vervoeren wanneer er geen vervoersalternatief is.
Financieel belang
van de gemeente
€ 40.367
€ 49.239
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 575.538
€ 439.809
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 4.631.140
€ 1.934.294
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 951
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
€ 1.492.390
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Nog niet bekend
Risicoprofiel
laag (basispakket)
1 jan. 2023
31 dec. 2023
Regio Stedendriehoek Volledige naam
Gemeenschappelijke regeling regio Stedendriehoek
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid bestuur en lid regioraad
Openbaar belang
Belangenbehartiging op gebied van ruimtelijke ordening en landschapsontwikkeling, volkshuisvesting, sociaaleconomische ontwikkeling en arbeidsvoorziening, verkeer en vervoer, milieu, onderwijs en welzijn en recreatie.
Financieel belang
van de gemeente
€ 11.333
€ 11.333
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 146.672
€ 261.138
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 608.883
€ 713.679
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 261.138
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
€ 141.436
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Een slagvaardige regionale netwerkorganisatie die vanuit gezamenlijk eigenaarschap op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau en samen met de Board en bovenregionale partners werkt aan het lange termijnperspectief van de regio.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
1 jan. 2023
31 dec. 2023
Streekarchief Volledige naam
Streekarchief Epe, Hattem en Heerde
Vestigingsplaats
Epe
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: centrumgemeente
Wijze van belang
Voorzitter en plaatsvervangend lid
Openbaar belang
Het beheer van de oude openbare archieven en het toezicht op het beheer van de nieuwe archieven.
60
Streekarchief 1 jan. 2023
31 dec. 2023
Financieel belang
van de gemeente
€0
€0
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€0
€0
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€0
€0
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€0
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
€0
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Het beheer van de oude openbare archieven en het toezicht op het beheer van de nieuwe archieven.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
Tribuut Volledige naam
Tribuut Belastingsamenwerking
Vestigingsplaats
Epe
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: bedrijfsvoeringsorganisatie
Wijze van belang
Vice voorzitter bestuur
Openbaar belang
Het uitoefenen van de gemeenschappelijke belastingen en Wet waardering onroerende zaken
Financieel belang
van de gemeente
€ 98.143
€ 65.957
Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 947.177
€ 714.099
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 1.106.368
€ 1.006.436
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 647.173
€ 621.503
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
€ 634.249
€ 845.512
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Benchmarken kosten, implementatie toetreding gemeente Brummen, inrichten samenwerkende objectenregistratie, meer datagericht werken en betere communicatie vanuit Tribuut.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
1 jan. 2023
31 dec. 2023
Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland Volledige naam
Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland
Vestigingsplaats
Apeldoorn
Vorm
Gemeenschappelijke regeling: openbaar lichaam
Wijze van belang
Lid algemeen bestuur
Openbaar belang
De VNOG werkt samen met gemeenten aan veiligheid, door zich sterk te maken voor kwaliteit en efficiency van de brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, bevolkingszorg, crisisbeheersing en rampenbestrijding. Dit als met als doel: 'veilig en gezond, wonen, werken en recreëren'.
Financieel belang
van de gemeente
Eigen vermogen
1 jan. 2023
31 dec. 2023
€ 703.351
€ 770.612
van de verbonden partij
€ 17.323.913
€ 18.989.958
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€ 35.566.035
€ 23.976.940
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 2.831.788
Gerealiseerde bijdrage aan de verbonden partij
€ 2.078.000
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Brandweer, GHOR en Crisisbeheersing zijn altijd in actie gekomen als er een beroep op werd gedaan. Crisisbeheersing heeft de ondersteuning bij Oekraïne-/vluchtelingencrisis voortgezet. Het regionaal crisisplan is geactualiseerd. De samenwerking met Duitsland is verder uitgebouwd. De bouw van de nieuwe brandweervoertuigen is gestart.
Risicoprofiel
gemiddeld (pluspakket)
Vitens Volledige naam
Vitens N.V.
Vestigingsplaats
Zwolle
Vorm
Vennootschap
Wijze van belang
Algemene vergadering
Openbaar belang
Zorgen voor betrouwbaar, betaalbaar en beschikbaar drinkwater, voor nu en later.
Financieel belang
van de gemeente
1 jan. 2023
31 dec. 2023
€ 35.000
€ 35.000
61
Vitens Eigen vermogen
van de verbonden partij
€ 649.500.000
Vreemd vermogen
van de verbonden partij
€0
€ 677.700.000
Financieel resultaat
van de verbonden partij
€ 27.200.000
Gerealiseerde bijdrage
aan de verbonden partij
Niet van toepassing
Gerealiseerde beleidsvoornemens
Het jaar 2023 kenmerkt zich door heftige weersextremen, als het warmste en natste jaar ooit gemeten. De impact van klimaatverandering wordt steeds duidelijker en het belang van de strategie 'Elke druppel duurzaam' en de ontwikkeling naar een duurzame drinkwatervoorziening steeds urgenter. Grootste uitdaging in het realiseren voor de strategie is voldoende vergunningsruimte voor drinkwaterwinning, wat in 2023 een probleem was. Daarnaast konden door een gebrek aan mankracht en middelen bij aannemers aansluitingen niet tijdig gerealiseerd worden. Vitens doet haar best om deze situaties te verbeteren en in de toekomst te voorkomen. Operationeel was 2023 een stabiel jaar. Het programma SAP & Transformatie werd afgerond en financieel gezien werd het begrote bedrijfsresultaat nagenoeg gerealiseerd.
Risicoprofiel
laag (basispakket)
€0
62
7 | Grondbeleid 7.1 Beleidskaders Het grondbeleid is vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2013. 7.2 Grondbeleid in Epe Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van het collegeakkoord en de volgende programma’s in de programmabegroting: • Ruimte en wonen (programma 5) • Bedrijvigheid (programma 9). De gemeente Epe voert een facilitair grondbeleid. Daarbij volgt de gemeente de ontwikkelingen eerder dan dat ze die initieert. De gemeente speelt in op particuliere initiatieven, zonder zelf de beschikking te verkrijgen over de grond. Hierbij heeft de gemeente een voorwaardenscheppende rol door middel van de structuurvisie en het bestemmingsplan. Marktpartijen verwerven en exploiteren de grond. De risico's voor de gemeente bij facilitair grondbeleid zijn minimaal; de gemeente koopt geen grond en het ontwikkelrisico ligt bij een private partij. De gemeente Epe beschikt over een voorraad aan (eigen) grond, door (actief) verwerven of doordat de grond (historisch) al in eigendom bij de gemeente was, die kan worden ontwikkeld. Voorbeelden hiervan zijn: Eekterveld IV Vaassen, Zuukerschool in Zuuk en ’t Slath in Epe. Deze ontwikkelingen zijn in voorbereiding en zullen in de grondexploitaties worden opgenomen. Voor deze ontwikkelingen geldt dat de kavel als bouwterrein worden uitgegeven voor verkoop nadat ze bouwrijp zijn gemaakt.
In 2023 zijn gronden uitgegeven, bijvoorbeeld Hoge Weerd (eigen ontwikkeling) en Oosterhof Zuid (anterieure overeenkomst). In 2024 wordt een geactualiseerde nota Grondbeleid aan de raad aangeboden. 7.3 Grondexploitaties 7.3.1
Voortgang van de exploitaties
Kweekweg VI Epe In 2022 is het laatste perceel bedrijfsterrein verkocht. De verwachting is dat dit plan in 2025 kan worden afgesloten. De Pirk-Noord Vaassen Van de 74 geplande woningen in dit plan zijn er 66 opgeleverd. In het eerste kwartaal 2024 worden de laatste 8 woningen opgeleverd. Hoge Weerd Epe De sociale huurwoningen zijn gerealiseerd en de twee-onder-een-kapwoningen worden in 2024 opgeleverd. Klaarbeek Epe Dit plan actieve plan kan worden afgesloten in 2023, de openbare ruimte is in 2023 geleverd aan de gemeente. In het passieve plan is nog geld beschikbaar voor de afronding van de openbare weg en openbaar groen. Oosterhof -Zuid De grond exploitatie is vastgesteld in 2023. Er worden 87 woningen gerealiseerd. In 2024 begint de bouw van de eerste fase. Aankomende exploitaties • Het plan 't Slath (woningbouw) is in voorbereiding; • Het plan Zuukerschool (woningbouw) is in voorbereiding; • Het plan Eekterveld IV (bedrijventerrein) is in voorbereiding.
63
7.3.2 Parameters grondexploitatiebegrotingen Bij de actualisatie van de grondexploitatiebegrotingen per 31 december 2023 van de plannen van het grondbedrijf zijn de volgende parameters gehanteerd: • Kostenstijging = 2% per jaar • Opbrengstenstijging = bedrijfsterrein: 0% per jaar, bouwterrein voor woningen: 0% • Rekenrente = 0,53% per jaar 7.3.3 Voortgang van de plannen • Kweekweg VI Epe In dit plan is in 2022 het laatste perceel bedrijfsterrein verkocht. De verwachting is dat in 2025 de laatste aanpassingen aan de openbare ruimte klaar zijn. • De Pirk-Noord Vaassen Voor dit plan is in 2007 een anterieure overeenkomst gesloten met De Pirk BV. Van de 74 woningen zijn er 66 opgeleverd. In 2021 is overeenstemming bereikt voor de verwerving van de laatste percelen ter afronding van het plan. 1e kwartaal 2024 wordt het laatste blok opgeleverd. • Hoge Weerd Epe In december 2021 is hiervoor een grondexploitatie vastgesteld. De ontwikkeling van 24 sociale huurwoningen is in 2023 afgerond en 4 seniorenwoningen worden opgeleverd in 2024. • Klaarbeek Epe Het actieve deel van het plan kan worden afgesloten in 2023. • Oosterhof Zuid Voor dit plan is in 2021 een ontwikkelovereenkomst gesloten in 2023 is een addendum toegevoegd. Start bouw van de 87 woningen in 2024. Zodra het eerste deel wordt opgeleverd en het fietspad kan worden verlegd, wordt de nog te leveren grond verkocht.
7.3.3 Tussentijdse winst- en verliesnemingen Met zekerheid in de plannen gerealiseerde winsten moeten (op grond van voorschriften) tussentijds worden overgeboekt naar de reserve bouwgrondexploitatie. Op 31 december 2023 zijn de volgende tussentijdse winsten overgeboekt naar de reserve bouwgrondexploitatie: Winst-/verliesneming per 30-06-2023
Winst-/verliesneming per 31-12-2023
Hoge Weerd Epe
€ 36.891
€ 35.249
€ 72.140
Kweekweg VI Epe
€ 16.668
-€ 1.394
€ 15.274
De Pirk-Noord Vaassen
Plan
Totaal tussentijdse winst-/verliesneming 2023
€ 29.837
- € 11.645
€ 18.192
Oosterhof Zuid
€0
- € 47.383
- € 47.383
Klaarbeek, Epe
- € 103
- € 4.403
- € 4.506
De winsten en verliezen worden verrekend met de reserve bouwgrondexploitatie, waarbij verliezen direct worden genomen. Plan Klaarbeek is per 31-12-2023 voor het actieve deel afgesloten. 7.3.4 Cijfers geactualiseerde grondexploitatiebegrotingen In onderstaande tabel zijn de belangrijkste cijfers weergegeven van de grondexploitatiebegrotingen per 31 december 2023. Plan
boekwaarde verwacht eind31-12-2023* resultaat grexen*
Hoge Weerd
+ € 403.185
+ € 156.273
2025
De Pirk-Noord
+ € 13.903
- € 12.768
2024
Kweekweg VI
+ € 8.916
+ € 2.434
2025
Oosterhof Zuid
- € 5.864
- € 46.454
2027
€0
€0
2023
Klaarbeek
*
jaar afsluiting plan
min (-) = nadelig; plus (+) = voordelig
64
De reeds tussentijds genomen winst- en verliesnemingen zijn meegenomen bij het bepalen van de verwachte eindresultaten. 7.4 Aan- en verkopen van gronden en opstallen 7.4.1 Aankopen In 2023 is 67 m2 openbaar groen aangekocht voor de ontwikkeling van het centrum Vaassen.
7.4.2 Verkopen In 2023 is voor de grondexploitaties geen grond verkocht. Grondverkoop als gevolg van de anterieure overeenkomsten: • woningbouw 2.852 m² Overige grondverkopen: • nutsvoorzieningen 140 m² • snippergroen 181 m²
7.5 Reserve bouwgrondexploitatie 7.5.1 Reserve bouwgrondexploitatie Voor het afdekken van de risico’s van de bouwgrondexploitatie is een reserve bouwgrondexploitatie gevormd. Het te hanteren model voor het berekenen van de reserve bouwgrondexploitatie is opgenomen in de Nota Grondbeleid 2013. De benodigde reserve bouwgrondexploitatie bedraagt per 31 december 2023 € 1.649.286. De werkelijke stand van de reserve bouwgrondexploitatie bedraagt per 31 december 2023 € 2.443.048 en is dus voldoende voor het afdekken van de risico’s van de bouwgrondexploitatie.
65
8 | Wet open overheid (Woo) 8.1 Inleiding Per 1 mei 2022 is de Woo (wet open overheid) in gegaan als vervanging van de Wob (wet openbaarheid bestuur). Het eerste deel van de wet gaat over de passieve openbaarmaking. Hiermee wordt bedoeld dat informatie opgevraagd kan worden via een Woo-verzoek. In 2023 zijn er 42 van die verzoeken behandeld. Het tweede deel van de wet gaat over de actieve publicatie van bepaalde soorten documenten. In de wet zijn daarvoor 17 informatiecategorieën genoemd. Daarvan zijn er 4 bepaald die als eerste aan de beurt komen. Hoewel dat nog niet wettelijk verplicht is, publiceert Epe deze nu al. Dit past bij het collegebesluit om zo transparant mogelijk te zijn en daarom meer en eerder, dan wettelijk verplicht is, te publiceren. Voor de publicatie van de behandelde Woo-verzoeken en de afgesloten convenanten heeft Epe als pilot samen met 2 andere gemeenten en 2 leveranciers een unieke oplossing bedacht om gegevens vanuit het zaaksysteem te kunnen publiceren met minimale handelingen (zie Woo-publicaties van Gemeente Epe). Via een koppeling wordt deze informatie ook gepubliceerd op Woogle (zie Woogle Wooverheid) en in 2024 ook op de verplichte landelijke Woo-index. Daarmee loopt Epe voor op veel andere gemeenten.
66
Jaarrekening
67
Overzicht van baten en lasten
(bedragen x € 1.000)
Raming 2023 voor wijziging Baten
Raming 2023 na wijziging
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Realisatie 2023 Baten
Lasten
Saldo
Programma’s 1. Opgroeien in Epe
634
15.389
-14.754
634
15.537
-14.903
1.260
16.402
-15.142
2. Actief in Epe
506
4.493
-3.987
506
4.460
-3.954
1.045
5.008
-3.964
3. Zorg en opvang
628
13.055
-12.427
628
13.485
-12.856
7.680
14.621
-6.941
4. Leefbaar en veilig
12
2.686
-2.674
12
2.877
-2.865
-
2.933
-2.933
5. Ruimte en wonen
5.155
6.077
-922
5.113
6.499
-1.387
3.562
4.800
-1.238
6. Epe op orde
1.263
7.824
-6.561
1.263
7.821
-6.558
1.442
7.676
-6.234
7. Duurzaamheid
7.866
8.113
-247
8.213
8.344
-131
7.959
8.301
-342
8. Toezicht en handhaving
80
551
-472
80
622
-543
155
1.148
-993
9. Bedrijvigheid
46
965
-919
46
1.010
-964
186
1.308
-1.122
7.411
16.507
-9.096
7.411
16.957
-9.547
7.797
18.711
-10.913
10. Weer aan het werk 11. Bestuur en organisatie
303
5.365
-5.062
303
5.353
-5.050
395
4.068
-3.673
23.904
81.026
-57.123
24.208
82.966
-58.758
31.480
84.977
-53.497
- Lokale heffingen
7.923
441
7.482
7.923
441
7.482
8.199
531
7.668
- Algemene uitkering
61.582
136
61.446
61.786
9
61.777
64.797
-
64.797
Saldo v.d. programma’s Algemene dekkingsmiddelen:
- Dividend - Financieringsfunctie - Overige Subtotaal algemene dekkingsmiddelen Overhead
125
4
121
125
4
121
152
4
148
1.277
-38
1.315
1.277
-38
1.315
2.231
340
1.892
-
55
-55
-
55
-55
-
122
-122
70.907
598
70.308
71.111
471
70.639
75.379
996
74.383
662
14.055
-13.393
315
14.180
-13.865
708
13.558
-12.850 -
Heffing Vennootschapsbel.
-
-
-
-
-
-
-
-
Onvoorziene uitgaven
-
64
-64
-
31
-31
-
-
-
95.472
95.744
-271
95.634
97.649
-2.015 107.567
99.531
8.036
88
4.902
-4.813
88
4.902
-4.814
132
4.882
-4.750
-
9
-9
-
9
-9
-
9
-9
2.432
2.882
-450
2.567
2.882
-315
4.038
2.977
1.062
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Mutaties in reserves 1. Opgroeien in Epe 2. Actief in Epe 3. Zorg en opvang 4. Leefbaar en veilig
-
-
-
-
-
-
-
-
-
5. Ruimte en wonen
919
719
200
919
719
200
1.003
1.359
-356
6. Epe op orde
52
423
-371
763
423
340
922
600
323
7. Duurzaamheid
29
7
22
29
7
22
308
9
299
8. Toezicht en handhaving
-
-
-
-
-
-
-
-
-
9. Bedrijvigheid
-
-
-
-
-
-
-
-
-
10. Weer aan het werk
1.234
71
1.163
1.234
71
1.163
1.426
185
1.241
11. Bestuur en organisatie
13.601
10.357
3.244
18.070
14.040
4.030
18.053
15.884
2.169
Algemene dekkingsmiddelen
181
109
72
181
109
72
181
209
-28
1.860
638
1.223
1.973
638
1.336
2.548
1.193
1.354
20.396
20.116
280
25.824
23.800
2.024
28.612
27.306
1.306
9 136.178 126.837
9.341
Overhead Totaal mutaties in reserves
Gerealiseerd resultaat 115.869 115.860
9 121.458 121.449
68
Toelichting op de baten en lasten Financiële analyses per programma 1 | Opgroeien in Epe Bedragen x € 1.000 Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Werkelijk 2023
Verschil 2023
Lasten
15.389
15.537
16.402
-865
Baten
634
634
1.260
625
-14.754
-14.903
-15.142
-240
Saldo
Toelichting op mutaties in lasten en baten + is een voordeel - is een nadeel bedragen in € 1.000 Lasten:
.
· Bij de 2e voortgangsrapportage is gemeld dat de accordering en vervolgens uitwerking van de Hervormingsagenda jeugd langere tijd nodig heeft gehad dan vooraf voorzien. Dit betekent dat hiervoor in 2023 nog geen uitgaven zijn geweest. De begrote lasten zouden gedekt worden vanuit de reserve Hervormingsagenda. De onttrekking uit de reserve vindt niet plaats in 2023.
100
· De begroting 2023 van de uitgaven voor zorg in natura (ZIN) is gebaseerd op de werkelijke uitgaven in 2021. De bestedingen betreffen de feitelijk geleverde zorg, mede op basis van productieverantwoordingen van zorgaanbieders van de door hen in 2023 geleverde zorg. De laatste jaren zien we dat het aantal jongeren met een jeugdzorgvoorziening is toegenomen. Ook zien we dat zorgtrajecten langer en intensiever zijn geworden. Per saldo is door bovenstaande een nadeel van € 582.000 ontstaan ten opzichte van de ramingen die op basis van de werkelijke uitgaven 2021 zijn gemaakt.
-582
· Vanwege corona is het belang van goede ventilatie van scholen naar voren gekomen. Hier zijn dan ook meer kosten voor gemaakt dan begroot. Hier staat deels een specifieke uitkering vanuit het Rijk tegenover (€ 155.000). Zie ook onder de baten. De resterende kosten worden gedekt door eigen middelen (€ 103.000), door een onttrekking aan de reserve Herstel- en stimuleringsagenda. Hierdoor heeft dit geen effect heeft op het resultaat van de jaarrekening.
-258
· Voor de regeling tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden is een specifieke uitkering ontvangen. Bij de 2e voortgangsrapportage in 2023 is kenbaar gemaakt dat deze middelen zouden worden ontvangen. Daarnaast zijn ook middelen ontvangen voor de regeling de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters. De lasten voor deze twee regelingen (€ 92.000) waren niet begroot. De niet bestede middelen zullen worden terugbetaald aan het Rijk, waardoor dit een budgettair neutraal effect heeft.
-92
· In 2023 zijn er hogere uitgaven geweest dan begroot op het onderwijsachterstandenbeleid. Dit zorgt voor een nadeel. Dit wordt opgevangen door een bijdrage vanuit het Rijk. Daarnaast wordt een deel van de kosten doorbelast aan de gemeente Heerde.
-218
· Als gevolg van hogere NEA-index, inflatie en cao-afspraken vallen de kosten voor het leerlingenvervoer dit jaar hoger uit dan oorspronkelijk begroot (nadeel ad. € 83.000). In de 1e voortgangsrapportage in 2023 was dit voor een bedrag van € 100.000 gemeld. Voor leerlingenvervoer is in voorgaande jaren te hoge eigen bijdragen geïnd. Deze bedragen zijn terugbetaald (nadeel € 23.000).
-106
· De directe personele kosten van de afdelingen Ruimte en Samenleving zijn toegerekend aan de programma’s. Ten opzichte van de begroting is er een nadeel ontstaan. Een totaalanalyse van de salariskosten staat in bijlage 1.
-120
· Voordeel kapitaallasten: in bijlage 2 is een totaalanalyse van de kapitaallasten opgenomen.
527
Baten: · Van het Rijk is een specifieke uitkering ontvangen voor verbetering van de ventilatie van scholen (zie ook onder de lasten). De inkomsten en uitgaven hiervoor waren niet in de begroting opgenomen.
155
· In 2023 zijn er hogere uitgaven geweest op het onderwijsachterstandenbeleid dan begroot. Dit wordt opgevangen door de bijdrage vanuit het Rijk. Daarnaast wordt een deel van de lasten doorbelast aan de gemeente Heerde. Dit levert aan de batenkant een voordeel op. Per saldo heeft dit geen effect op het resultaat van de jaarrekening.
243
· In 2023 zijn hogere uitgaven geweest in relatie tot tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden en voorschoolse educatie aan ontheemde peuters. Deze uitgaven worden voor hetzelfde bedrag gedekt door de ontvangen middelen vanuit het Rijk voor deze twee regelingen. Per saldo heeft dit geen effect heeft op het resultaat van de jaarrekening.
92
69
2 | Actief in Epe Bedragen x € 1.000 Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Werkelijk 2023
Verschil 2023
Lasten
4.493
4.460
5.008
-548
Baten
506
506
1.045
539
-3.987
-3.954
-3.964
-10
Saldo
Toelichting op mutaties in lasten en baten + is een voordeel - is een nadeel bedragen in € 1.000 Lasten:
.
· In de 2e voortgangsrapportage 2023 is gemeld dat ingaande 2023 de specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) wordt ontvangen. Voor de uitvoering van de activiteiten binnen dit programma waren geen lasten geraamd. Dit betreffen met name de brede regeling combinatiefunctionarissen (€ 188.000) en wijkaanpak sociale basis (€ 68.000) en ouderenwerk (€ 16.000). De lasten die met deze activiteiten samenhangen worden opgevangen door de bijdrage vanuit het Rijk. Per saldo heeft dit geen effect op het saldo van de jaarrekening.
-274
· Door de hogere energiekosten van wijkgebouwen is er eenmalig in totaal 180.000 aan subsidies verstrekt. Hiertegenover staat € 157.000 meer baten a.g.v. provinciale subsidie Winterfonds. Het verschil tussen beiden (€ 23.000) wordt onttrokken aan de reserve Herstel- en stimuleringsagenda coronacrisis, waardoor dit geen effect heeft op het saldo van de jaarrekening.
-180
Baten: · In het kader van de het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) wordt voor de uitvoering van de activiteiten een bijdrage ontvangen vanuit het Rijk. Dit levert aan de batenkant een voordeel op. Per saldo heeft dit geen effect op het resultaat van de jaarrekening.
274
· Vanuit de provincie is een subsidie Winterfonds ontvangen. Hiermee zijn verschillende wijkgebouwen gecompenseerd in hun hogere energiekosten als gevolg van de energiecrisis. Het verschil tussen de verstrekte subsidies en de provinciale bijdrage wordt gedekt door een onttrekking aan de reserve Herstel en stimuleringsagenda coronacrisis en heeft dus geen effect op het saldo van de jaarrekening.
157
70
3 | Zorg en Opvang Bedragen x € 1.000 Begroting 2023
Begroting 2023 na wijziging
Werkelijk 2023
Verschil 2023
Lasten
13.055
13.485
14.621
-1.137
Baten
628
628
7.680
7.051
-12.427
-12.856
-6.941
5.914
Saldo
Toelichting op mutaties in lasten en baten + is een voordeel - is een nadeel bedragen in € 1.000 Lasten:
.
· Door de komst van buurtpunten is het aantal trajecten maatwerkdagbesteding afgenomen. In de 1e voortgangsrapportage 2023 werd nog uitgegaan van een voordeel ter grootte van € 150.000.
118
· In 2023 zijn er minder inwoners in de gemeente Epe met een persoonsgebonden budget (PGB). De vaste kern burgers die gebruik maakt van een PGB neemt af in de loop van de jaren als gevolg van overgang naar bijvoorbeeld de Wet Langdurige Zorg (WLZ) of overlijden. Burgers die in aanmerking komen voor WMO kiezen tegenwoordig vaker voor ZIN dan PGB. Dit verklaart het voordeel op de uitnutting van het PGB budget.
170
· In de begroting 2023 zijn voor de opvang en huisvesting van Oekraïense vluchtelingen nauwelijks lasten en baten opgenomen omdat bij de begrotingscyclus vorig jaar niet duidelijk was hoe de oorlog zich zou gaan ontwikkelen. De kosten voor de opvang van Oekraïners worden vergoed vanuit het rijk. Het betreft een vast bedrag per beschikbare plek per etmaal. Net als bij de jaarrekening 2022 zal worden voorgesteld om ook in 2023 het voordeel in de reserve huisvesting vluchtelingen, statushouders en overige doelgroepen te storten.
-965
· Door de toename van het aantal inburgeraars stijgen de kosten van de begeleiding. Ook het aantal deelnemers aan de Onderwijsroute stijgt, waardoor de kosten toenemen. Daartegenover stijgen ook de specifieke uitkeringen (SPUK) voor deze dienstverlening.
-103
· De directe personele kosten van de afdelingen Ruimte en Samenleving zijn toegerekend aan de programma’s. Ten opzichte van de begroting is er een nadeel ontstaan. Het grootste onderdeel hiervan zijn de salariskosten. Een totaalanalyse van de salariskosten staat in bijlage 1.
-706
Baten: · In 2023 is een nieuw financieel convenant voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd wonen vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin zijn afspraken gemaakt over financiële tekorten en overschotten. Net als vorig jaar ontvangt de gemeente Epe incidenteel een bedrag uit het verwachte overschot (van gemeente Apeldoorn, regiegemeente). De opbrengst komt ten gunste van het boekjaar 2023 en wordt definitief afgerekend in 2024.
1.102
· In de begroting 2023 zijn voor de opvang en huisvesting van Oekraïense vluchtelingen nauwelijks lasten en baten opgenomen omdat bij de begrotingscyclus vorig jaar niet duidelijk was hoe de oorlog zich zou gaan ontwikkelen. De kosten voor de opvang van Oekraïners worden vergoed vanuit het rijk. Het betreft een vast bedrag per beschikbare plek per etmaal. Net als bij de jaarrekening 2022 zal worden voorgesteld om ook in 2023 het voordeel in de reserve huisvesting vluchtelingen, statushouders en overige doelgroepen te storten.
5.738
· De ontvangen middelen voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeraars en de middelen voor de Onderwijsroute zijn naar boven bijgesteld gezien in relatie tot de toename van de aantallen inburgeraars. Hiertegenover zijn ook de kosten gestegen van zowel de begeleiding als de Onderwijsroute.