980440 Jaarrekening 2023 GR Stedendriehoek (w.g.)
Tekst van het document
Jaarstukken
Jaar stukken 2023 Regio Stedendriehoek
2023 1
Jaarstukken 2023 2
Inhoud 1.0 Voorwoord van de voorzitter ..........................................................
4
2.0 Programmaverantwoording ............................................................
6
Programma 1 Bestuur en Bureau ..............................................................................................
6
Programma 2 Agenda ........................................................................................................................ 2.1 Slimme, Groene Verstedelijking ....................................................... 2.2 Vitaal Landelijk Gebied ......................................................................... 2.3 Regionale Economie van de Toekomst ...................................... 2.4 Mobiliteit ......................................................................................................... 2.5 Gebiedsontwikkeling .............................................................................. 2.6 Energiesysteem van de Toekomst en RES .............................. 2.7 Wat heeft het gekost? ............................................................................
17 18 21 24 27 30 32 35
Programma 3 Mobiliteit .....................................................................................................................
36
Programma 4 Uitvoeringsovereenkomsten ........................................................................
39
3.0 Verplichte paragrafen .........................................................................
41
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................ Financiering ................................................................................................. Bedrijfsvoering ........................................................................................... Rechtmatigheid ......................................................................................... Openbaarheid ............................................................................................
42 43 44 45 46
4.0 Jaarrekening ..............................................................................................
47
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12 4.13 4.14
48 49 50 52 56 56 58 58 59 59 60 61 62 63
Balans per 31 december 2023 ........................................................ Overzicht baten en lasten 2023 ..................................................... Grondslagen waardering en resultaatbepaling .................... Toelichting op de balans ...................................................................... Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ..... Toelichting overzicht baten en lasten ........................................... Begrotingsrechtmatigheid .................................................................. Rechtmatigheidsverantwoording ................................................... Incidentele baten en lasten ................................................................ Gebeurtenissen na balansdatum .................................................. Overzicht taakvelden ............................................................................. Wet normering topinkomens ............................................................. Sisa ................................................................................................................... Controle verklaring ..................................................................................
Jaarstukken
Leeswijzer In maart 2023 verscheen onze nieuwe uitvoeringsagenda 2023-2030. Op basis daarvan is ook een jaarplan 2023 gemaakt. We werken sinds medio 2023 vanuit één werkorganisatie aan zes programma’s, terwijl wij voorheen werkten met ‘portefeuilles’. Veel thema’s uit de vroegere portefeuilles zijn onderdeel geworden van de huidige programma’s. In dit jaarverslag doen we verslag vanuit onze nieuwe programma’s. Steeds is daarbij aangegeven om welke eerdere portefeuillethema’s het dan gaat.
2023 3
2023-2030
2023-2030
Wanneer wij ‘we’ schrijven in dit jaarverslag, verwijzen wij naar het samenwerkingsverband Regio Stedendriehoek. Meer info is te vinden op www..regiostedendriehoek.nl/over-ons.
Uitvoeringsagenda
Uitvoeringsagenda Regio Stedendriehoek
In dit ‘overgangsjaar’ volgen we verder grotendeels de opzet van de begroting 2023, die klaar was vóór onze uitvoeringsagenda. Dit is in lijn met de financiële verantwoording achterin dit jaarverslag. Verder is ernaar gestreefd om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de inhoud, taal en termen die we sinds 2023 hanteren in onze nieuwe werkorganisatie en in de uitvoeringsagenda.
Lees het Jaarplan 2023
1
Lees de Uitvoeringsagenda
Jaarstukken
1.0
2023
Voorwoord van de voorzitter
Jaarstukken
Hét sleutelwoord van 2023 is wat mij betreft: samenwerking. Met onze nieuwe uitvoeringsagenda 2023-2030 als strategische koers, werken we als acht gemeenten, ondernemers, onderwijsinstellingen met andere regio’s, provincies, waterschappen en Rijk aan de brede welvaart van huidige en volgende generaties in onze Stedendriehoek. Wij focussen op slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en de economie van de toekomst. Ondersteunend daaraan werken wij ook aan slimme en duurzame mobiliteit, ons toekomstig energiesysteem en de energietransitie en aan gebiedsontwikkeling. Alle uitdagingen waarvoor we staan, vragen om samenhangende oplossingen voor onder meer wonen, werken, bereikbaarheid, landbouw, natuur, energie en klimaat. Eén ding is zeker: we zullen de komende jaren lastige keuzes moeten maken, want de ruimtedruk is groot en wij willen onze regio in balans houden. Juist daarom ben ik heel blij met het regioarrangement 2023, waarin we als gemeenten, waterschappen en provincies afspraken maakten over hoe we de komende jaren aan de slag gaan om die balans samen écht te bewaken en de Stedendriehoek vitaal en leefbaar te houden. De woondeal die we in maart 2023 sloten met het Rijk, is natuurlijk ook een enorme opsteker. Die geeft een boost aan het vinden van oplossingen voor het woningtekort.
Om de ambities uit onze uitvoeringsagenda waar te kunnen maken, dienden we eind oktober 2023 de Regio Deal ‘Sterker in 3D’ in bij het Rijk, voor cofinanciering van onze plannen. Met overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen willen we werken aan projecten die allemaal bijdragen aan een regio die duurzaam, divers en dichtbij (3D) is. In februari 2024 werd bekend dat Regio Stedendriehoek 20 miljoen euro ontvangt van het Rijk om de Regio Deal uit te voeren. Fantastisch nieuws!
2023 5
Zowel de opmaat naar het regioarrangement als naar de Regio Dealaanvraag lieten zien dat we als samenwerkende partners vol energie aan de slag zijn voor inwoners, ondernemers en bezoekers van de Stedendriehoek. Belangrijk, want we zullen elkaar als samenwerkende partners moeten blijven vasthouden, ook als we de komende jaren voor ingewikkelde keuzes komen te staan.
Ron König
Wat betreft onze manier van samenwerken, zijn we helemaal klaar voor de toekomst. De Strategische Board en Regio Stedendriehoek werden in 2023 samen één regionale werkorganisatie. Sinds 2023 adviseren de nieuwe raadscommissie in oprichting en de vernieuwde Strategische Board het bestuur. We staan sinds 2023 (weer) als Regio Stedendriehoek op de kaart. Dat vroeg om een nieuwe huisstijl en een nieuwe informatieve en inspirerende website. Ook organiseerden we een bruisende regioconferentie en verwelkomden Haagse bestuurders in de Stedendriehoek. Kortom: we timmerden flink aan de weg. Er staat een stevig fundament om komende jaren samen werk te maken van onze uitvoeringsagenda! Over al deze – en andere – ontwikkelingen in 2023 leest u meer in dit jaarverslag. Op de hoogte blijven van alles wat er in onze mooie regio gebeurt? Houd dan onze website en socials in de gaten! Ron König, voorzitter dagelijks bestuur Regio Stedendriehoek
Jaarstukken Jaarstukken
2.0 Programmaverantwoording
2023 2023 6
Programma 1 Bestuur en Bureau
Jaarstukken
Wie zijn wij en hoe werken wij? In onze Regio Stedendriehoek – het gebied rond Apeldoorn, Deventer en Zutphen - wonen zo’n half miljoen mensen en vind je maar liefst 40 duizend bedrijven. Een regio met mooie streken zoals de Veluwe, de IJsselvallei ewn de Achterhoek, waar het prima wonen, werken, ondernemen en recreëren is. Dit houden we graag zo, ook voor toekomstige inwoners. Daarom werken we als overheden, ondernemers en onderwijs samen aan een fijne leefomgeving en brede welvaart, voor nu én straks. Dat kunnen we samen veel beter dan als gemeente, bedrijf of school alléén.
Als acht gemeenten bundelen wij onze krachten om onze regio samen met ondernemers en onderwijsinstellingen duurzaam te ontwikkelen. In 2023 gingen we onder onze nieuwe naam Regio Stedendriehoek met een nieuwe huisstijl als één werkorganisatie aan de slag en maakten onze nieuwe uitvoeringsagenda voor 20232030. We zetten ons als regio prominent op de kaart in Den Haag en Brussel en proberen via de nieuwe Regio Deal-aanvraag die eind oktober 2023 de deur uitging, voldoende fondsen, subsidie en financiering te organiseren om regionale projecten uit te voeren. Inmiddels is bekend dat onze aanvraag is gehonoreerd en we 20 miljoen euro kunnen investeren.
2.0.1 Bestuur Regio Stedendriehoek is een samenwerkingsverband van acht gemeenten, die intensief samenwerkt met ondernemers en onderwijsinstellingen. Deze acht gemeenten zijn: Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen. Het algemeen bestuur van de Regio Stedendriehoek is de Regioraad, die bestaat uit twee bestuurders van elke gemeente. De Regioraad kiest uit zijn midden het Dagelijks Bestuur, dat is samengesteld uit één bestuurder per gemeente. Gemeenten werken op basis van een gemeenschappelijke regeling met elkaar samen. Die regeling is in 2023 aangepast en gaat waarschijnlijk- na instemming van colleges van burgemeester en wethouders en gemeenteraden begin 2024 - in juli 2024 in.
2023 7
Als Regio Stedendriehoek verbinden we gemeenten en andere samenwerkingspartners, helpen gezamenlijke plannen maken en zijn ‘aanjagers’ om die plannen ook te realiseren. Besluitvorming is aan de gemeenteraden van de samenwerkende gemeenten.
‘ Regio Stedendriehoek is een samenwerkingsverband waarin 8 gemeenten samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en andere maatschappelijke partners werken aan grote opgaven.’
Jaarstukken
Regioraad in 2023 Samenstelling eind 2023
Dagelijks Bestuur Samenstelling eind 2023
Gemeente Apeldoorn Gemeente Brummen Gemeente Deventer Gemeente Epe Gemeente Heerde Gemeente Lochem Gemeente Voorst Gemeente Zutphen
Peter Messerschmidt, Danny Huizer Alex van Hedel, Steven van der Graaf Ron König (voorzitter), Marcel Elferink Tom Horn, Annemiek van Loon Olaf Prinsen, Stephan Nienhuis Sebastiaan van ’t Erve, Marja Eggink Paula Jorritsma, Peter Wormskamp Eva Boswinkel, Sjoerd Wannet
Gemeente Apeldoorn Gemeente Brummen Gemeente Deventer Gemeente Epe Gemeente Heerde Gemeente Lochem Gemeente Voorst Gemeente Zutphen
Peter Messerschmidt Alex van Hedel Ron König (voorzitter) Tom Horn Olaf Prinsen Sebastiaan van ’t Erve Paula Jorritsma Eva Boswinkel
In 2023 traden Jeroen Joon (Apeldoorn) en Jan Willem Wiggers (Heerde) tussentijds af (Dagelijks Bestuur) en nam ook Eric-Jan de Haan (Lochem) afscheid uit de Regioraad.
Portefeuilleverdeling Leden van het Dagelijks Bestuur verdelen onderling regionale portefeuilles en het voorzitterschap. Sinds de vaststelling van de uitvoeringsagenda 2023-2030 zijn hier de nieuwe programma’s aan gekoppeld. Na het vertrek van Jeroen Joon nam Nick Derks (wethouder Economie in Apeldoorn) het voorzitterschap van de portefeuille Regionale Economie van de Toekomst over.
2023 8
Gemeente
Lid Dagelijks Bestuur
Portefeuille(s)
Apeldoorn
Peter Messerschmidt
Brummen
Alex van Hedel
Financiën
Deventer
Ron König (voorzitter)
Externe Betrekkingen Communicatie Bedrijfsvoering Mobiliteit
Epe
Tom Horn
Gebiedsontwikkeling
Heerde
Olaf Prinsen
Energiesysteem van de Toekomst & RES
Lochem
Sebastiaan van ‘t Erve
Voorst
Paula Jorritsma
Vitaal Landelijk Gebied
Zutphen
Eva Boswinkel (vicevoorzitter)
Slimme, Groene Verstedelijking
Bestuurlijk aandachtspunt Gebiedsontwikkeling (onderdeel verstedelijking)
Investeringsplatform Regio Deal
Uitvoeringsagenda Betrokkenheid gemeenteraden
Jaarstukken
Geïnvesteerd in de betrokkenheid van gemeenteraden Eén van de speerpunten van het Dagelijks Bestuur is het betrekken van de gemeenteraden bij Regio Stedendriehoek. In 2023 organiseerden we twee raadsconferenties, in Zutphen en Deventer. Raadsleden en bestuursleden gingen onder meer in gesprek over het regioarrangement en de Regio Deal.
Raadsbijeenkomst Mimik, november 2023
Over het regioarrangement ging het ook tijdens de ronde die we langs alle gemeenteraden maakten. Ook informeerden we de gemeenteraden over het Ruimtelijk Voorstel Gelderland ‘Stad en land in balans’ – het Gelders ruimtelijk gespreksvoorstel over opgave en ontwikkelingen in Gelderland. Portefeuillehouder Gebiedsontwikkeling Tom Horn ging vaak mee op deze ‘raadstournee’. Elk kwartaal ontvingen raadsleden onze nieuwsbrief over actuele ontwikkelingen in de regio. Sinds april 2023 werken we met een nieuwe raadsadviescommissie in oprichting, die bestaat uit zestien raadsleden (uit elke gemeenteraad zijn twee leden vertegenwoordigd). Dit is de ‘voorloper’ van de definitieve raadscommissie, die geïnstalleerd wordt als de nieuwe gemeenschappelijke regeling ingaat (naar verwachting in juli 2024). Die definitieve commissie werkt dan op basis van een reglement waarin de rol en positie van de commissie duidelijk staan verwoord. De raadscommissie heeft geen inhoudelijke bevoegdheden (die blijven bij de gemeenteraden) maar adviseert het regiobestuur over communicatie met de raden, over de ‘procesgang’ van voorstellen en over de invulling van regionale raadsbijeenkomsten. De huidige raadscommissie dacht uitgebreid mee over de nieuwe gemeenschappelijke regeling. Voorzitter is raadslid Marleen van der Meulen uit Lochem, vicevoorzitter is raadslid Tanja Eekhuis uit Deventer. 2023 9
Programmaberaden We werken met Programmaberaden die een belangrijke rol spelen in de regionale samenwerking. Zij bestaan uit de wethouders van de acht gemeenten en vaak ook uit bestuurders van bijvoorbeeld waterschappen, netbeheerders en woningcorporaties. Afhankelijk van het thema zijn ook het onderwijs en bedrijfsleven betrokken.
Jaarstukken
Programmaberaden adviseren het Dagelijks Bestuur over de programma’s waaraan we vanuit de uitvoeringsagenda werken. Zij bereiden inhoudelijke thema’s voor het Dagelijks Bestuur voor en zorgen voor een goede afstemming tussen de belangen van de verschillende colleges en andere partijen die bij het programma betrokken zijn. Ook agenderen zij belangrijke regionale thema’s, regisseren de uitvoering van wettelijke taken, monitoren de voortgang van de uitvoeringsagenda en delen hun kennis en ervaringen met elkaar.
Nieuwe opzet Strategische Board In juni 2023 ging de Strategische Board in een nieuwe opzet van start. Formeel is de ‘oude’ Board per 1 januari 2023 opgeheven. De Board werkt sindsdien niet meer als bestuur met een aparte werkorganisatie. In de nieuwe vorm is de board een netwerk van sleutelfiguren uit de regio uit bedrijfsleven, onderwijs, overheid en maatschappelijke organisaties die samen advies uitbrengen aan het bestuur van Regio Stedendriehoek. Burgemeester van Apeldoorn Ton Heerts is voorzitter van de vernieuwde Strategische Board.
Installatie nieuwe board, Paleis het Loo
Nieuwe uitvoeringsagenda 2023-2030 klaar In februari 2023 is onze uitvoeringsagenda 2023-2030 vastgesteld. We namen afscheid van onze sectorale portefuilleaanpak voor onder meer wonen en economie en introduceerden een integrale programma-aanpak voor Slimme, Groene Verstedelijking, Vitaal Landelijk Gebied en Regionale Economie van de Toekomst. Ondersteunend daaraan werken we aan programma’s voor Mobiliteit, Gebiedsontwikkeling, het Energiesysteem van de Toekomst en energietransitie. Op basis van de nieuwe uitvoeringsagenda is een jaarplan voor 2023 gemaakt, waarin activiteiten van de werkorganisaties van de Regio Stedendriehoek en die van de Strategische Board zoveel mogelijk zijn samengevoegd. Vanaf medio 2023 is steeds meer vanuit één werkorganisatie gewerkt: Regio Stedendriehoek.
2023 10
Jaarstukken
Regio Deal(s): een loopt af, nieuwe toegekend Het Rijk stimuleert regionale ontwikkeling en werkt via Regio Deals samen met regio’s aan de kwaliteit van leven, wonen en werken van inwoners en ondernemers. De huidige Cleantech Regio Deal loopt door tot eind 2024. Begin 2023 leverden we een uitgebreide tussenrapportage op, met daarin goed nieuws: alle projecten liggen ‘op koers’. Voor de nieuwe Regio Deals (vijfde tranche) heeft het kabinet 900 miljoen euro beschikbaar gesteld voor cofinanciering. In oktober 2023 hebben wij onze aanvraag voor de Regio Deal Sterker in 3D ingediend. De drie ‘d’s’ staan voor duurzaam, divers en dichtbij. De aanvraag is in nauwe samenwerking tussen overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen tot stand gekomen en omvat clusters van projecten waarin deze drie o’s samenwerken. Basis voor de plannen zijn natuurlijk de doelen uit onze uitvoeringsagenda 2023-2030. Inmiddels is bekend dat de regio 20 miljoen euro van het Rijk ontvangt.
Monitor Regio Stedendriehoek in ontwikkeling Om de voortgang van onze programma’s en projecten goed te volgen, werkten we met de Cleantech Monitor. In 2023 zijn we gestart met de doorontwikkeling van die monitor, naar de nieuwe Monitor Regio Stedendriehoek. Die heeft de uitvoeringsagenda als basis. We doen dit samen met de vakgroep Kennis & Verkenning van gemeente Deventer en met hogeschool Saxion. Doel is dat we onze ambities in volgbare indicatoren ‘vertalen’ en dat we op basis van de juiste data het goede gesprek kunnen voeren over de staat van onze regio. Het plan van aanpak voor de nieuwe manier van monitoren is begin 2024 klaar voor bestuurlijke besluitvorming.
2.0.2 Bureau Stedendriehoek, één werkorganisatie ingericht én aan de slag Formeel zijn de werkorganisaties van de Strategische Board en die van de gemeenschappelijke regeling (de samenwerkende gemeenten) op 1 januari 2024 samengevoegd. Op verzoek van het Dagelijks Bestuur werken we al sinds 1 juli 2023 met één werkorganisatie, onder leiding van secretaris/directeur Ineke Lijnema. 2023 11
Jaarstukken
De overgang naar één werkorganisatie is begeleid door een transitiemanager. Medewerkers die in dienst waren van de stichting Strategische Board, zijn per 1 januari 2024 in dienst gekomen van een gemeente van waaruit zij worden gedetacheerd naar de Regio Stedendriehoek. Met zelfstandige samenwerkingspartners zijn nieuwe afspraken gemaakt. Alle veranderingen zorgden in 2023 voor veel personeelswisselingen. Dankzij extra middelen kwam er een aantal noodzakelijke nieuwe functies bij, onder meer voor externe betrekkingen, bestuursadvies en programma-ondersteuning. Eind 2023 was de organisatie ingericht en nagenoeg volledig ‘bemenst’. Tijdens gezamenlijke bijeenkomsten en gesprekken is ook ingezet op teamvorming. Zo zijn mooie stappen gezet om vanuit één werkorganisatie de rol van aanjager en verbinder goed in te vullen en de uitvoering van de regionale ambities maximaal te ondersteunen. In juni 2023 verscheen het jaarplan 2023 en in juli 2023 is ook de begroting voor 2024 vastgesteld, die uitgaat van één werkorganisatie.
Programma-inrichting Aan elk programma uit de uitvoeringsagenda zijn een programmamanager en programmasecretaris verbonden, die de Programmaberaden en andere bestuurlijke overleggen voorbereiden, het programma coördineren en zicht houden op het programmabudget. Binnen de programma’s werken projectleiders en divers samengestelde projectteams (overheden, ondernemers, onderwijs) aan de verschillende programmadoelen.
In recordtijd een nieuwe ‘look’ We namen in 2023 afscheid van de naam Cleantech Regio en werken nu onder de naam Regio Stedendriehoek. Afgelopen jaar is vol ingezet op die naamswijziging en de samenvoeging van twee werkorganisaties. Positionering van de nieuwe Regio Stedendriehoek had prioriteit: een nieuwe huisstijl, een nieuwe website, nieuwe fotografie en een passend ‘verhaal’: Regio Stedendriehoek, maak het waar! Mooi om te merken dat onze nieuwe ‘look’ gedragen wordt door onze partners. De basis voor alle innovatie op communicatiegebied is ons strategisch communicatieplan, dat zo goed als klaar is. Ook werken we aan een communicatievisie voor de nieuwe Strategische Board.
2023 12
Volgers 1 januari 2023: 2988 Volgers 22 februari 2024: 3762 Toename van 25,9%
X (Twitter)
Volgers 1 januari 2023: 1846 Volgers 22 februari 2024: 1786 Afname van 3,3%
Nieuwsbrief
Abonnees 1 januari 2023: 3490 Abonnees 31 december 2023: 2002
Website (vanaf juli 2023 t/m 31 december 2023) www.regiostedendriehoek.nl
Aantal keer bekeken: 39.437 Aantal unieke bezoekers: 9750 Aantal weergaven per bezoeker: 4,04
Jaarstukken
In 2023 ondersteunden wij werkbezoeken en lobby-evenementen met passende boodschap- en communicatieuitingen. We verzorgden kwartaalupdates voor gemeenteraden – ook die kregen een nieuw jasje – en we waren betrokken bij de organisatie van raadsbijeenkomsten en de opzet van de nieuwe raadscommissie in oprichting. Afgelopen jaar versterkten we onze relaties met andere organisaties, waren we aanwezig op diverse events en zochten samenwerking met relevante partners. Ook is de relatie met lokale en regionale media versterkt en kwamen we als Regio Stedendriehoek in het nieuws met de woondeal en het bezoek van minister-president Mark Rutte. En zeer recent - net geen 2023 meer - met de positieve uitkomst van de Regio Deal.
Boost voor Public Affairs in 2023 In 2023 is flink gewerkt aan onze zichtbaarheid en rol als gesprekspartner voor Rijk, provincies en andere regio’s. De samenwerking met andere Oost-Nederlandse regio’s en de provincies is flink versterkt in 2023. Om onze regio stevig op de kaart te zetten, zijn we voor lobbyactiviteiten regelmatig te vinden in Den Haag en Brussel. Zo waren we bij commissiedebatten over het rapport Elke Regio Telt. In oktober bezochten we de European Week of Regions and Cities, waar we de relaties met Europarlementariërs en deelnemers van andere regio’s en provincies versterkten. Ook waren we aanwezig op bijeenkomsten van het Europese netwerk H2 Valleys, waar we als regio lid van zijn om innovaties op het gebied van waterstof te stimuleren.
Lobbythema’s in 2023
2023 13
Prioriteit ging in 2023 naar personen- en goederenvervoer per spoor en waterbereikbaarheid (Logistiek ecosysteem A1/IJssel). We bliezen de A1-alliantie nieuw leven in, werkten aan een position paper en roadmap voor lobby voor goede randvoorwaarden voor de binnenvaart in de Stedendriehoek. Ook de aanvraag van de Regio Deal is met lobbyactiviteiten ondersteund. Lobbydossiers voor (groene) waterstof en Human Capital zijn in ontwikkeling. In mei 2023 brachten we een ‘waterstofwerkbezoek’ aan Groningen Seaports en tijdens het eerdergenoemde bezoek aan Brussel organiseerden we met andere regio’s een werklunch over de toegang die Oost-Nederland wil tot waterstofinfrastructuur.
Jaarstukken
Om het thema Human Capital te ondersteunen, stuurden we de provincies en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid lobbybrieven over het belang van en de inzet van regionale Ontwikkelfondsen. Juist omdat onze brede arbeidsaanpak goed werkt – in korte tijd hielpen we duizenden inwoners en werkgevers – zijn we natuurlijk warm voorstander van doorgaande cofinanciering om hiermee door te kunnen gaan.
Regio op de kaart in verkiezingstijd Speciale gebeurtenissen waarop we hebben ingespeeld/gereageerd, waren onder meer de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2023 en de coalitievormingen die daarop volgden. Zo stuurden we lobbybrieven naar statenleden en gedeputeerden. Ook boden we met samenwerkingspartners en andere regio’s het Gelders regionaal manifest aan, met daarin een pleidooi voor het agenderen van belangrijke thema’s voor onze regio. We spraken ook in tijdens een Statenvergadering. En voor de nieuw gekozen en geïnstalleerde provinciale volksvertegenwoordigers en bestuurders organiseerden we introductiebijeenkomsten en werkbezoeken. In de zomer van 2023 viel het kabinet en werden Tweede Kamerverkiezingen uitgeschreven. In de aanloop daarnaartoe hebben we samen met andere regio’s in Oost-Nederland en de provincies input geleverd voor de verkiezingsprogramma’s van verschillende partijen. Alle gekozen Kamerleden kregen van ons een felicitatiebrief, mét de uitnodiging voor een werkbezoek in 2024 waar positief op is gereageerd.
(Net)werkbijeenkomsten in de Stedendriehoek! In februari 2023 nodigden we belangrijke stakeholders uit om naar ons toe te komen. In de Zwitsalhal in Apeldoorn bruiste het tijdens onze regioconferentie en minister-president Mark Rutte nam onze nieuwe uitvoeringsagenda in ontvangst en ging in gesprek met studenten. Ook andere ministers wisten onze regio te vinden. Zo ondertekende Hugo de Jonge in februari 2023 in Zutphen de woondeal Regio Stedendriehoek en in april 2023 bezocht Hanke Bruins Slot onze regio. Ook Rob Jetten en Vivian Heijnen wisten onze regio te vinden. Natuurlijk ontmoeten we elkáár ook graag. Als samenwerkende gemeenten en partners gaan we bij elkaar op werkbezoek. We bezochten daarnaast in 2023 samen evenementen als de opening van de containerterminal in de Deventer haven, het EK Baanwielrennen in Apeldoorn en het Bokbierfestival in Zutphen.
2023 14
Jaarstukken
2.0.3 Wat heeft het gekost? (Programma 1 in de begroting 2023) Gemeente Apeldoorn verzorgt de financiële administratie en de controltaak voor Regio Stedendriehoek. De manager bedrijfsvoering van de regio coördineert en stemt interne en externe informatie af. In 2023 vielen de kosten onder de noemer PR Stedendriehoek 39k hoger uit. Een deel in verband met extra bijeenkomsten (12k) die voor rekening van de samenwerkende gemeenten kwamen. Per saldo betekent dit voor programma 1 een overschrijding van 27k. Dit komt door de extra communicatiekosten die we moesten maken voor de naamswijziging en positionering van de regio (17k). De extra kosten van de accountant worden veroorzaakt dat in 2023 de interimcontrole is verplaatst naar het eind/begin van het jaar, waardoor facturen in 2023 deels zijn verwerkt, alsmede de extra kosten voor een sisa verklaring voor een van de subsidies. De onderschrijding in kosten voor het bureau (121k) komen doordat vacatures niet direct ingevuld werden (78k), een lagere huur (26k) en lagere kosten voor de financiële dienstverlening vanuit Apeldoorn (14k) en bankkosten (3k). De bijdrage van gemeenten aan de regio is lager (111k) doordat de inzet van de mobiliteitsfunctionaris uit beschikbare middelen is betaald. Ook ontvingen we 2k minder aan bijdrage in de personeelskosten vanuit de Regionale Energie Strategie.
Verder was in de begroting 2023 geen rekening gehouden met een renteopbrengst van 26k en een bijdrage voor de huur (17k) van de Strategische Board. Per saldo komen we uit op een onderschrijding van 51k.
Bestuur en bureau
Omschrijving
Rekening 2022
Begroting 2023
Rekening 2023
Totaal PR Stedendriehoek
68.047
103.603
143.326
Totaal Bureau Stedendriehoek
911.328
1.526.985
1.405.014
Totaal lasten
979.375
1.630.588
1.548.340
Omschrijving
Rekening 2022
Begroting 2023
Rekening 2023
966.780
1.453.078
1.341.761
Bijdragen gemeenten VNG congres en EWRC
-
-
12.896
Bijdrage RES
-
30.838
28.281
44.820
-
25.809
-
-
16.633
Totaal baten
1.011.600
1.483.916
1.425.380
Omschrijving
Rekening 2022
Begroting 2023
Rekening 2023
Bijdrage uit reserves/ Resultaat voorgaand boekjaar
-
146.672
146.672
Totaal mutaties in reserves
-
146.672
146.672
32.225
-
23.712
Bijdrage gemeenten (PR en bureau)
Overige opbrengsten Bijdrage huur & diensten Strategische Board
2023 Saldo baten en lasten na mutaties in reserves
15
Jaarstukken 2023 16
Indicatoren
Omschrijving
Primitieve begroting 2023
Definitieve begroting 2023
Realisatie 2023
Formatie
fte per 1.000 inwoners
0,01477
0,02221
0,02221
Bezetting
fte per 1.000 inwoners
0,01477
0,02221
0,02433
Apparaatskosten
kosten per inwoner
€ 2,12
€ 3,57
€ 3,34
Budget agenda
kosten per inwoner
€ 0,76
€ 0,85
€ 0,65
Kosten bestuur
kosten per inwoner
€ 0,07
€ 0,07
€ 0,12
Inhuur
kosten als % van totale loonsom + inhuur
8,58%
4,79%
18,47%
Overhead
% van totale kosten
72,01%
79,50%
81,15%
Jaarstukken Jaarstukken
2023 2023
17
Programma 2 Agenda
Jaarstukken
Werken aan ontwikkelkansen voor een Stedendriehoek in balans In 2023 presenteerden we onze uitvoeringsagenda 2023-2030. Daarin staan onze ambities voor de komende jaren, die we als overheden samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties uitvoeren. Dit doen we vanuit drie programma’s: Slimme, Groene Verstedelijking, Vitaal Landelijk Gebied en Regionale Economie van de Toekomst. Daarnaast werken we aan drie voorwaardelijke programma’s: Mobiliteit, Gebiedsontwikkeling en Energiesysteem van de Toekomst en Regionale Energiestrategie (RES). In dit jaarverslag kijken we terug op ‘overgangsjaar’ 2023 waarin we al aan deze nieuwe programma’s zijn gaan werken. We verwijzen daarbij terug naar de ambities en doelen zoals we die in de begroting van 2023 hebben verwoord (voor het nieuwe uitvoeringsprogramma klaar was) om zo inhoudelijk goed aan te haken bij de jaarrekening over 2023, die ook deze begrotingsopzet volgt. Vanaf volgend jaar passen we de verantwoording aan, aan de opzet van de uitvoeringsagenda.
2.1 Slimme, Groene Verstedelijking (‘wonen’ in begroting 2023) Voldoende betaalbare en duurzame woningen, goede bereikbaarheid en voorzieningen: daar werken we hard aan in onze regio. Dat zie je al terug in de verschillende spoorzones zoals Noorderhaven in Zutphen, Stadscampus De Kien in Deventer en Spoorzone Apeldoorn. Op goed bereikbare locaties komen wonen, voorzieningen en leren en werken samen. Door die gebieden te versterken, groeien we als regio en blijven we aantrekkelijk als vestigingsregio voor nieuwe bedrijven en werktalent.
2023 18
Jaarstukken
Wat willen we bereiken? - Onze woningen passen qua aantallen en kwaliteit bij de vraag van de woning- en arbeidsmarkt. - In 2030 is onze woningvoorraad met 20 duizend extra woningen gegroeid en onze ambitie is om er in 2040 nóg 20 duizend extra woningen bij te hebben. - We bouwen tweederde van de woningen binnen de stedelijke grezen en eenderde daarbuiten. - We zetten in op een evenwichtige balans tussen steden, kernen en landelijk gebied. - In 2030 zijn 20 duizend woningen voorzien van een alternatieve duurzame energievoorziening. - We voeren de regionale Woonagenda 2019-2023 en de regionale agenda 2030 uit. Beide agenda’s zijn vastgesteld door de gemeenten. In de agenda’s hebben we de kwalitatieve en kwantitatieve speerpunten voor wonen bepaald en vastgesteld.
Wat gaan we daarvoor doen? - Vanuit onze lobbystrategie zetten we onze regio landelijk stevig op de kaart zodat we onze woonambities kunnen realiseren – basis hiervoor is het Realisatieplan Wonen - van de regio, waarin gemeenten laten zien dat er concrete plannen klaarliggen om de woningvoorraad te laten groeien en dat het Programmaberaad Wonen die ook monitort. - We voeren de kwantitatieve en kwalitatieve afspraken uit de geactualiseerde Woonagenda verder uit en monitoren de resultaten. - De zeven Gelderse gemeenten in onze regio maken een nieuwe Woonagenda waarin zij kwalitatieve en kwantitatieve groeiambities opnemen.
Wat hebben we gedaan en bereikt in 2023? Regionale woondeal ondertekend Op 8 maart 2023 ondertekenden de zeven Gelderse gemeenten in de Stedendriehoek, minister Hugo de Jonge van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en gedeputeerde van Provincie Gelderland Peter Kerris de Regionale Woondeal 2022-2030. In de woondeal staan afspraken tussen regio en Rijk voor de bouw van 17 duizend nieuwe woningen. Ook staat in de deal waar we die gaan bouwen. Elke gemeente heeft in de woondeal één of meerdere sleutelprojecten benoemd. Minstens zeventig procent van alle te bouwen woningen moeten betaalbaar zijn en woningcorporaties gaan zo’n dertig procent van de woningen realiseren. We kiezen vooral voor bouwlocaties die in of bij bestaande bebouwde omgeving liggen. Inbreiding voor uitbreiding dus. Is wel sprake van uitbreiding, dan letten we goed op de goede ruimtelijke inpassing in de omgeving. Ter voorbereiding op de Regionale Woondeal, is door bureau Fakton een analyse gedaan naar onder meer randvoorwaarden en knelpunten. We pakken de uitwerking van de woondeal in 2024 op. Het ministerie van Binnenlandse Zaken is hier ook nauw bij betrokken en we zijn in gesprek over ondersteunings- en subsidiemogelijkheden. De woondeal bleek een mooie aanjager voor verdere versteking van regionale samenwerking met corporaties.
Ook werken we als gemeenten vanuit ons programma Slimme, Groene Verstedelijking intensief samen met andere partners zoals: Gelderse regio’s, bouwers en ontwikkelaars, onderwijsinstellingen, provincie, ministeries, ProRail en NS Stations, waterschappen en netbeheerders. Gemeente Deventer valt buiten de woondeal omdat die in Overijssel ligt, maar ook die bouwt nog eens 7 duizend extra woningen tot 2030. Daarmee komt het totaal aantal op 24 duizend. We kregen vanuit de woondeal 130 duizend euro subsidie van het Rijk voor woningbouwprojecten in Voorst, Heerde en Lochem.
Focus op woningen stations en andere openbaar vervoerknooppunten In de woondeal zijn ook onze ambities voor de toevoeging van woningen aan stationslocaties en andere openbaar vervoerknooppunten opgenomen. Zo combineren we versterking en uitbouw van ons openbaar vervoersnetwerk slim met de bouw van extra woningen in de bebouwde omgeving. 2023 19
Routekaart wonen en zorg Op basis van een routekaart is een werkgroep aan de slag met een plan voor wonen en zorg (en andere specifieke woondoelgroepen).
Jaarstukken
Eerst brengen we nog beter in kaart welke huisvesting precies nodig is, om vervolgens per gemeente afspraken te maken met zorgorganisaties, zorgregio’s, corporaties en gemeenten. Een stuurgroep bewaakt de regie.
Plan voor (huisvesting) arbeidsmigratie in voorbereiding Na eerder onderzoek naar de groei van arbeidsmigratie, zijn we in 2023 gestart met een plan voor huisvesting van arbeidsmigranten in onze regio. We betrekken ook de impact van arbeidsmigratie op de regionale economie bij. We zetten in op afspraken met werkgevers en uitzendbureaus, over onder meer de randvoorwaarden voor huisvesting en de ontwikkeling van de regionale economie en arbeidsmarkt op de langere termijn. In 2024 komen we met een aangepast, gezamenlijk plan vanuit de programma’s Slimme, Groene Verstedelijking en Regionale Economie van de Toekomst.
Circulair bouwen: plan in voorbereiding Op weg naar een uitvoeringsplan voor circulair materiaal gebruik en circulair bouwen, organiseerden we in 2023 kennissessies en inspiratiebijeenkomsten voor betrokken samenwerkingspartners zoals bouwondernemers, gemeenten en kennisinstellingen. Vanuit het programma Vitaal Landelijk Gebied stimuleren we agrariërs nu al om biobased (bouw) materiaal te produceren.
Geld voor energietransitie bestaande woningen De werkgroep Energietransitie bestaande woningvoorraad maakt sinds 2023 onderdeel uit van het programma Slimme, Groene Verstedelijking. De werkgroep koppelt duurzame energie-opwek aan de vraag naar duurzame energie, stimuleert samenwerking en kennisuitwisseling en plant noodzakelijke energiemaatregelen om bestaande woningen aardgasvrij te maken. Goed nieuws: vanuit het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie is geld beschikbaar gekomen om onze plannen te realiseren. Voor 2030 willen we minimaal 20 duizend woningen aardgasvrij hebben.
Samengevat - In maart 2023 is de Regionale Woondeal 2022-2030 ondertekend, met afspraken tussen regio en Rijk over de bouw van 17 duizend nieuwe woningen in zeven Gelderse gemeenten, waarvan een groot deel ‘sociale’ en betaalbare woningen. - Gemeente Deventer bouwt nog eens 7 duizend nieuwe woningen. - Ambities voor inbreiding bij stations en andere openbaar vervoerknooppunten zijn opgenomen in de woondeal. - Op basis van een routekaart werken we toe naar afspraken per gemeente over voldoende woningen voor ouderen en andere specifieke doelgroepen. - Met het Regionale Economie van de Toekomst werken we aan een plan voor (huisvesting van) arbeidsmigranten. - Ter voorbereiding van een plan voor circulair bouwen organiseerden we in 2023 kennis- en inspiratiebijeenkomsten voor bouwers, ontwikkelaars, kennisinstellingen en gemeenten. - Vanuit het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie is geld beschikbaar gekomen om onze plannen om minimaal 20 duizend bestaande woningen aardgasvrij te maken te helpen realiseren.
2023 20
Jaarstukken
2.2 Vitaal Landelijk Gebied (‘sub-portefeuille economie’ in begroting 2023) We willen ons prachtige landelijke buitengebied in onze regio graag mooi houden. Hoe pakken we dat aan, nu de druk op de ruimte zo groot is? Veel maatschappelijke vraagstukken hebben impact op de ruimte en op ruimtelijke kwaliteit. Denk aan de transitie van de landbouw, het stikstofvraagstuk, de roep om woningbouw en duurzame energie, de noodzaak om te zorgen voor biodiversiteit en toenemende recreatie en mobiliteit.
Om samen en in samenhang zorgvuldig keuzes te maken, werken we vanuit het Programma Vitaal Landelijk Gebied aan een goede balans tussen natuur, recreatie, werken en wonen, met een toekomstbestendig water- en bodemsysteem. Dit is een volledig nieuw programma geworden omdat de opgaven voor ons landelijke gebied heel groot zijn.
Wat willen we bereiken? - We werken aan een beter toekomstperspectief voor de agrarische sector in onze regio (landbouwtransitie) door ‘kleine successen’ te boeken op het gebied van natuur-inclusieve landbouw, productie in de korte keten, duurzame recreatie en agrotoerisme en een betere relatie tussen boer en burger.
Wat gaan we daarvoor doen in 2023?
2023 21
- In 2023 zetten we in op het mogelijk maken van concrete projecten door de uitvoer van projecten met subsidies uit het Europese PlattelandsOntwikkelingsProgramma (POP). - We steunen de Innovatie Coöperatie vanuit de Regio Deal. - We maken netwerkontmoetingen mogelijk aan de Tafel Voedsel en Landschap. - In de verantwoording hieronder volgen we de thema’s in de uitvoeringsagenda en daarin komen de doelen voor 2023 terug.
Jaarstukken
Wat hebben we gedaan en bereikt in 2023? Gezond en robuust water- en bodemsysteem In 2023 namen we het initiatief om samen met onder meer waterschappen te werken aan een plan voor ‘water en bodem’ en startten een samenwerkingsnetwerk. Het Rijk maakte in 2022 ‘water en bodem sturend’ voor ruimtelijke ontwikkelingen, wat betekent dat dit leidend is voor ruimtelijke programma’s en gebiedsprocessen, ook in onze regio. Doel is om zo bij te dragen aan onder meer herstel van gezonde en duurzame bodem- en watersystemen, een vitale bodem en aan de bescherming van schoon en voldoende grondwater.
Leefbaar landelijk gebied Om het landelijk gebied aantrekkelijk te houden, is goede bereikbaarheid van voorzieningen als winkels, zorg en onderwijs belangrijk. Dat is een uitdaging, vooral in de kleinere kernen. Ook de balans tussen natuur, recreatie, werken en wonen blijft een aandachtspunt. In 2023 zochten we naar ‘crossovers’ binnen de programma’s die bijdragen aan leefbaar landelijk gebied.
Hoge landschappelijke kwaliteit Wij staan voor een hoge kwaliteit van ruimte en leefomgeving. Er komen veel ruimtelijke vraagstukken op ons af – van woningbouw tot klimaatadaptatie en van de landbouwtransitie tot bereikbaarheid – die ervoor zorgen dat we moeten puzzelen met onze schaarse ruimte. Omdat er veel moet gebeuren op een klein oppervlak, zijn slimme keuzes nodig. Die geven we de komende jaren vorm vanuit ons voorwaardenscheppende programma Gebiedsontwikkeling, met de afspraken uit het regioarrangement als leidraad. Als belangrijke input voor het regioarrangement, leverden we vanuit het programma Vitaal Landelijk Gebied in 2023 een plan van aanpak op waarin de landschappelijke kwaliteit van onze regio en versterking van ons landschappelijk netwerk in kaart wordt gebracht.
Perspectief voor agrarisch ondernemerschap Wij steunen de Innovatie Coöperatie, een netwerk van vernieuwers in en rondom de landbouw in de Achterhoek en de Regio Stedendriehoek. Vanuit de Regio Deal ondersteunen wij deze coöperatie, die innovatie in de agrarische sector stimuleert. In 2023 dachten we mee over het toekomstbestendig maken van de organisatie en het vinden van extra financiering. Een greep uit andere activiteiten die we in 2023 ondernamen om agrariërs te ondersteunen bij verduurzaming of de transformatie van hun bedrijf: - leernetwerkbijeenkomsten over toekomstgerichte landbouw - ondersteuning van gebiedscoöperaties en studiegroepen over toekomstgericht telen en de pilot ‘compost’ - een studieaanbod en veldpraktijknetwerk voor toekomstgerichte, duurzame teelt - de organisatie van een bijeenkomst voor boeren en burgers
Biobased (ver)bouwen
2023 22
Van plant tot pand. Onder dat motto werken boeren met steun van onze regio aan het project Boeren voor Biobased Bouwen. Door landbouwgebieden in te zetten voor vezelgewassen zoals hennep of vlas, kunnen boeren duurzame bouwproducten maken, de stikstofuitstoot verminderen en bijdragen aan de water- en bodemkwaliteit. Dit laatste doordat geen kunstmest en gewasbestrijdingsmiddelen worden gebruikt. In 2023 zochten wij onder meer samenwerking met andere programma’s in de Stedendriehoek (vooral op het gebied van wonen) om toepassingsmogelijkheden te verbreden.
Jaarstukken
Duurzaam voedselsysteem Om te werken aan een duurzaam voedselsysteem hielpen we een flink aantal initiatieven van de grond vanuit het PlattelandsOntwikkelingsProgramma (POP). Zo openden nieuwe streekwinkels (Pantry) met lokaal geproduceerde producten in de regio en komen er ook in 2024 nieuwe bij. We ondersteunden met consumentenonderzoek, een businessplan en bij de aanvraag van financiering. Boeren brengen samen met winkeliers streekproducten onder een merk in de supermarkt en werken samen in de coöperatie Van onze grond. In 2023 sloten nieuwe producenten en supermarkten aan en in 2024 volgt meer uitbreiding. We ondersteunden met markt- en gedragsonderzoek, een huisstijl en winkelpresentatie en informeerden ook andere regio’s over dit concept. Super die Boer is een initiatief van Regio Stedendriehoek, Stichting IJsselvallei Boert, Eet Bewust, Coöperatie Van Onze Grond en Stichting Pantry. Doel is om de bekendheid van lokale producten te vergroten en inwoners er – samen met ondernemers in de streek - alles over te vertellen. In 2023 organiseerden we twee netwerkbijeenkomsten voor ondernemers en andere regionale stakeholders en lanceerden de publiekscampagne Super die Boer. Ook maakten we een onderzoek naar het voedselsysteem in de regio mogelijk, uitgevoerd door AERES Hogeschool en de Wageningen Universiteit.
Samengevat - In 2023 ondersteunden we tal van initiatieven vanuit het PlattelandsOntwikkelingsProgramma om ons voedselsysteem te verduurzamen. - We ondersteunden de Innovatie Coöperatie die innovatie in de agrarische branche stimuleert en dachten mee over het toekomstbestendig maken van deze organisatie. - We ondersteunden agrariërs die stappen willen zetten, door scholing en (leer)netwerkbijeenkomsten te organiseren. - In 2023 namen we het initiatief om samen met onder meer waterschappen te werken aan een plan voor ‘water en bodem’ en startten een samenwerkingsnetwerk. - We leverden input voor het regioarrangement vanuit het ondersteunende programma Gebiedsontwikkeling. - We ondersteunden het project Boeren voor Biobased Bouwen door samenwerking met andere programma’s en door te ondersteunen bij het verbreden van toepassingsmogelijkheden voor de duurzame bouwproducten.
2023 23
Jaarstukken
2.3 Regionale Economie van de Toekomst (‘economie’ in begroting 2023) Een sterke regionale economie en gezonde bedrijven zorgen voor werk en inkomen. Dat is belangrijk voor de bestaanszekerheid van onze inwoners. Om die te behouden en verder te ontwikkelen, moeten we continu investeren in een goed vestigingsklimaat, met speciaal oog voor de drijvende kracht van onze regionale economie: het midden- en kleinbedrijf.
Er zijn uitdagingen genoeg. Denk alleen al aan de energietransitie, digitalisering en de tekorten op de arbeidsmarkt. Daarom zetten we ook in op de beschikbaarheid van onderwijs en onderzoek, goede bereikbaarheid (ook digitaal), duurzame energiesystemen en toekomstbestendige bedrijventerreinen. Ook werken we aan betere samenwerking in de logistiek, slimmere organisatie van het goederentransport en stimuleren meer vervoer over water. Zo verbeteren we onder meer het logistieke ecosysteem A1/IJssel.
Wat willen we bereiken?
2023 24
- We zetten richting 2030 grote stappen om de bestaande en nieuwe bedrijventerreinen in de regio toekomstbestendig te maken, de afspraken die gemaakt zijn in het Regionaal Programma Werklocaties worden uitgevoerd. - Tot 2030 wordt tenminste 160 hectare bedrijventerrein uitgegeven, waarvan circa 100 hectare harde plancapaciteit en 60 hectare via nieuw te realiseren bedrijventerrein in de regio, zoals vastgesteld in de Actualisatie Regionale Programmering Werklocaties 2019 en in het Uitgifteprotocol Duurzame principes 2021. - Naast het creëren van nieuwe woon- werkmilieus en optimale benutting van ons bestaande werkareaal, ontkomen we niet aan het feit dat de huidige uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijventerreinen niet in evenwicht zijn met de marktvraag naar nieuwe ruimte om te ondernemen en ruimte die nodig is voor de transitie naar een circulaire economie. Om die reden herijken we onze programmeringsafspraken tot 2030 met een doorkijk naar 2040. Behoud van locaties met een hoge milieucategorie is een speerpunt. - We werken mee aan een toekomstbestendige regionale arbeidsmarkt, clusterontwikkeling op het gebied van veiligheid en fysieke leefomgeving en de doorontwikkeling van netwerken en ecosystemen in kansrijke sectoren.
Jaarstukken
Wat gaan we daarvoor doen in 2023? - We actualiseren het Regionaal Programma Werklocaties (RPW), dat begin 2020 is vastgesteld. - We voeren regie op de realisatie van projecten uit de Regio Deal, onderdeel toekomstbestendige bedrijventerreinen; naast energiemaatregelen zijn ook klimaatadaptatiemaatregelen nodig. - We zijn afstemmingsplatform voor de vitale arbeidsmarkt en de energieneutrale en circulaire economie.
Wat hebben we gedaan en bereikt in 2023 Op weg naar een nieuw Regionaal Programma Werklocaties Hoeveel ruimte aan bedrijventerreinen hebben we nodig? Dat hebben we in 2023 in beeld gebracht in het rapport Ruimtevraag naar bedrijventerreinen in Regio Stedendriehoek: Actuele behoefteraming. Provincie Overijssel startte voor Deventer een Ruimtelijk Economische Verkenning, die in 2024 wordt afgerond. Het rapport en de verkenning zijn een mooie basis voor onze nieuwe regionale visie Ruimte voor werk, met regionale afspraken over bedrijventerreinen die we in 2024 vastleggen in een nieuw Regionaal Programma Werklocaties. Hierin kijken we vooruit naar 2040.
Toekomstbestendige(re) bedrijventerreinen Projecten uit de vorige Regio Deal om bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken, zijn grotendeels afgerond. Voor de nieuwe Regio Deal-aanvraag hebben we de kansen voor verdere verduurzaming, herstructurering, revitalisering en beveiliging van bedrijventerreinen in kaart gebracht. We hebben in onze nieuwe dealaanvraag specifiek aandacht besteed aan klimaatadaptieve maatregelen en energietransitie (Smart Energy Hubs). In overleg met provincies Gelderland en Overijssel zijn wij als regio deelnemer geworden van het landelijke Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen. We zijn actief betrokken geweest bij het ontwerp van een nieuwe subsidieregeling voor parkmanagement, die in het tweede kwartaal van 2024 beschikbaar is. In augustus 2023 presenteerden we de Uitgangspuntennotitie Human Capital, gebaseerd op onze uitvoeringsagenda. Met de notitie ‘onder de arm’ zijn we in gesprek gegaan met diverse stakeholders, om die te vragen op welke arbeidsmarktsectoren wij ons specifiek kunnen richten. Hun input gaat mee in de Human Capital Agenda die we in 2024 maken.
Impuls voor leven lang ontwikkelen LLO-Katalysator is een meerjarig programma waarmee onderwijsinstellingen in het middelbaar beroepsonderwijs, hogescholen en universiteiten een stevige impuls geven aan een leven lang ontwikkelen (LLO). Doel van dit groeifondsproject is om organisaties en professionals te laten aansluiten op een snel veranderende samenleving en arbeidsmarkt. In 2023 hebben wij een aanvraag voor deelname aan de LLO-Katalysator voorbereid. Hiervoor brachten we techniekhubs, fieldlabs en digi-ecosystemen bij elkaar. Aanvankelijk wilden we inzetten op het thema ‘energietransitie’, maar uiteindelijk focussen we nu meer op de digitale transitie die de energietransitie ondersteunt. In maart 2024 moeten we de aanvraag indienen.
Samen sterk voor een krachtige arbeidsmarktregio We investeerden in 2023 in verdere verbetering van de samenwerking in de arbeidsmarktregio. Samen met gemeenten en FactorWerk bespraken we hoe we regelgeving vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Economische Zaken beter op elkaar kunnen laten aansluiten en hoe wethouders in de regio dit kunnen ondersteunen. Samen willen we ook iets doen aan onbenut arbeidspotentieel en stimuleren we onder meer de leercultuur en een leven lang ontwikkelen. Een werkgroep van de nieuwe Strategische Board draagt sinds 2023 bij aan de Human Capital Agenda die in ontwikkeling is. 2023 25
Leve de logistiek! In 2023 is het Logistiek Netwerk Stedendriehoek uitgebouwd. Dit stimuleert samenwerkingsprojecten op het snijvlak van mobiliteit, duurzaamheid, vestigingsklimaat en logistieke arbeidsmarkt.
Jaarstukken
We organiseerden drie themabijeenkomsten en regelden financiering voor verdere professionalisering van het netwerk. Tijdens het evenement Logistiek Live in november 2023 presenteerden bedrijven zich en enthousiasmeerden jongeren en zij-instromers voor een baan in de logistiek. Voor de binnenvaart zijn we bezig met een position paper en een roadmap, die de basis vormen voor een lobbystrategie waarmee we de binnenvaart in onze regio willen versterken en verduurzamen.
Ondersteuning voor mkb: duurzamer en digitaler Het midden- en kleinbedrijf (mkb) staat voor grote uitdagingen, ook in onze regio. Zo moeten ondernemers hun bedrijf verduurzamen en digitaliseren. Dit ondersteunen we door ondernemersgemeenschappen (kweekplaatsen) te laten bloeien. Het Ondernemershuis Deventer doet dit al heel succesvol en daarom willen wij diens vraaggerichte aanpak in de gehele regio introduceren. Zo word je, ongeacht waar je onderneemt, goed en dichtbij huis geholpen. De Actieagenda MKB Dienstverlening van het ministerie van Economische Zaken – bedoeld om het mkb toekomstbestendig te maken - helpt ons daarbij. Vanuit deze agenda voerden we in 2023 met gemeenten Apeldoorn en
Deventer een succesvolle pilot uit en wisten meer mkb’ers te bereiken. In 2024 presenteren we ons ontwikkelplan om te komen tot een regionale opzet en werkwijze. Dit doen we samen met het bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en gemeenten, met Apeldoorn, Deventer en het Ondernemershuis Deventer als trekkers.
Samengevat - We brachten in beeld hoeveel bedrijventerreinen we nodig hebben, als basis voor onze nieuwe regionale visie Ruimte voor werk en voor de afspraken die we in 2024 vastleggen in een nieuw (meerjaren) Regionaal Programma Werklocaties. - In de nieuwe Regio Deal-aanvraag hebben we specifiek aandacht besteed aan klimaatadaptieve maatregelen en energietransitie (Smart Energy Hubs). - We zijn deelnemer geworden van het landelijke Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen en waren actief betrokken bij het ontwerp van een nieuwe subsidieregeling die verduurzaming van bedrijventerreinen en samenwerking versterkt, bijvoorbeeld door inzet van parkmanagement (klaar in het tweede kwartaal van 2024). - We presenteerden de Uitgangspuntennotitie Human Capital en haalden input en feedback op bij wethouders, om mee te nemen in de Human Capital Agenda, die we in 2024 maken. - We hebben de aanvraag voorbereid die we in maart 2024 indienen bij het groeifonds LLO-Katalysator om de digitale transitie in onze regio te ondersteunen. - Met partners in de arbeidsmarktregio verkenden we belangrijke thema’s om samen aan te werken, zoals de inzet van onbenut arbeidspotentieel en een leven lang ontwikkelen. - We bouwden het Logistiek Netwerk Stedendriehoek uit – dit stimuleert samenwerkingsprojecten op het snijvlak van mobiliteit, duurzaamheid, vestigingsklimaat en logistieke arbeidsmarkt.
Tijdens het evenement Logistiek Live in november 2023 presenteerden bedrijven zich en enthousiasmeerden we jongeren en zij-instromers voor een baan in de logistiek. - Voor de binnenvaart zijn we bezig met een position paper die de basis vormt voor een lobbystrategie waarmee we de binnenvaart in onze regio willen versterken en verduurzamen. - Na een succesvolle pilot met gemeenten Apeldoorn en Deventer om het midden- en kleinbedrijf gerichter te ondersteunen, werken we nu met bedrijfsleven, onderwijs en gemeenten aan een ontwikkelplan om dit in de gehele regio zo te gaan doen. Apeldoorn, Deventer en het Ondernemershuis Deventer zijn de trekkers.
2023 26
Jaarstukken
2.4 Mobiliteit (‘bereikbaarheid’ in begroting 2023) Een goede, slimme en duurzame bereikbaarheid van onze regio via weg, spoor en water is belangrijk voor onze inwoners, bedrijven, het aantrekken van arbeidskrachten en voor het verminderen van de CO₂-uitstoot. Aan goede bereikbaarheid werken móet, willen we al onze plannen zonder (extra) knelpunten in de mobiliteit realiseren. Dat doen we vanuit het voorwaardenscheppende programma Mobiliteit.
We werken aan de bereikbaarheid van/naar omliggende regio’s, het verminderen van knelpunten en aan de bereikbaarheid binnen de (nieuwe) verstedelijkte gebieden. Ook willen we dat de mobiliteit veilig, slim en duurzaam is en bijdraagt aan de kwaliteit van de leefomgeving. We leggen verbinding met de thema’s wonen en werken en met het organiseren van geschikte woon- en werklocaties. Samen verminderen we het autogebruik en stimuleren het fietsen.
Wat willen we bereiken? - We zetten met onze lobby in op goede bereikbaarheid voor meer inwoners met focus op: meer banen, meer mensen ‘in bereik’ en kortere reistijd met omliggende economische regio’s). - Duurzamere mobiliteit (minder energieverbruik en uitstoot van schadelijke stoffen). - Een efficiënte overgang naar slimme mobiliteit (nieuw aanbod, innovatie in mobiliteit en mobiliteitsdiensten). - Kansen benutten voor een veilige, vitale en gezonde leefomgeving. 2023 27
Wat gaan we daarvoor doen? - We voeren regionale regie op de lobbyactiviteiten van verschillende consortia van gemeenten. - We voeren de mobiliteitsagenda 2023 uit.
Jaarstukken
Wat hebben we gedaan en bereikt in 2023? Regionale Mobiliteitsagenda 2023-2027 In december 2022 is de regionale Mobiliteitsagenda 2023-2027 vastgesteld, die ook is opgenomen in de regionale Uitvoeringsagenda. We richten ons op: 1 betere bereikbaarheid van/naar omliggende regio’s 2 verlichting van regionale knelpunten op het wegennet 3 betere bereikbaarheid van/in/naar de (nieuwe) verstedelijkte gebieden
1 Acties voor betere bereikbaarheid in 2023 Om de bereikbaarheid rond de zogenoemde A1-corridor te verbeteren – zowel op de weg als op het spoor – hebben we samen met de naastgelegen regio FoodValley en provincie Gelderland scherper geformuleerd welke maatregelen waarom nodig zijn. Dit ‘pamflet’ met daarin onze gezamenlijke kernboodschap, is ingebracht in verschillende beleidsstukken van provincie en Rijk. Met provincies en het Rijk zijn afspraken gemaakt om de groei van het autoverkeer op de A50 te beperken. Dit kan een opstap zijn naar een uitgebreidere aanpak en in 2023 zijn hiervoor al een aantal onderzoeken gedaan naar de hoeveelheid ‘korte ritten’ op de A50. In onze regio zijn treinsporen aan vernieuwing en verbreding toe. In 2023 hebben we de problemen met het goederenvervoer per spoor stevig op de kaart gezet, door input te leveren voor landelijke studies en de besluitvorming hierover. We ontvingen leden van de Tweede Kamer en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om onze zorgen en wensen in onze regio toe te lichten. Op ons initiatief is een regionaal samenwerkingsnetwerk gestart om de waterbereikbaarheid van de Stedendriehoek te verbeteren. Dit lobbyt voor investeringen in onder meer havens, bruggen en kades, die dringend onderhoud nodig hebben. Ook voor de logistieke branche is een regionaal netwerk gestart (zie ook in 2.3).
2 Acties voor aanpak regionale knooppunten in 2023 Er wordt wat afgereisd in onze regio! Onze mobiliteit blijft groeien en dat leidt tot problemen op het (boven)regionale netwerk. Daarom kijken we waar we reisbewegingen efficiënter en duurzamer mogelijk kunnen maken. Wat hebben we zoal gedaan? - Onze fietsvisie wordt geactualiseerd. - We maakten afspraken met provincies en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om het fietsgebruik te stimuleren, met advies van een gedragsspecialist. In 2024 start de campagne Da’s zo gefietst! - Samen met provincie Overijssel en de regio’s Twente en Zwolle stimuleren we deelmobiliteit en maakten hier ook afspraken over met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat – zo zijn we gestart met een verkenning van de kansen voor een bovenlokaal aanbod. - Via Smart Mobility zetten we verkeersdata en communicatietoepassingen in voor een efficiëntere en duurzamere doorstroming van het verkeer of voor andere ‘slimme’ toepassingen bij parkeren of laden en lossen. We ondersteun(d)en gemeenten bij digitalisering van hun verkeersdata. - We ondersteun(d)en werkgevers bij het nemen van maatregelen voor slimme en schone mobiliteit en deelden inspirerende voorbeelden tijdens zogenoemde GRIP-bijeenkomsten en sociale media – we deden ook scans bij bedrijven en dachten gebiedsgericht mee, zoals bij De Kien in Deventer en Ecofactorij Apeldoorn.
- Onze logistiek makelaar hielp bedrijven ook in 2023 met slimme logistieke oplossingen zoals de aanschaf en het gebruik van zero-emissie voertuigen, laadinfrastructuur voor logistieke voertuigen, het verminderen van logistieke kilometers of de overstap naar vervoer over water.
2023 28
Met rondetafels over mobiliteit inspireerden we in 2023 zo’n tachtig vertegenwoordigers van bedrijven uit de regio met informatie en tips voor slim en schoon reizen. De vernieuwde website slimschoonreizen.nl wordt goed bezocht. Onze webevents - waarin ervaringsdeskundigen uit de regio vertellen hoe zij GRIP krijgen op duurzame mobiliteit - trokken een paar honderd kijkers. Sommige kijkers deden dat live, maar de events zijn ook terug te kijken op de website. Na de events konden we met dertig nieuwe bedrijven en organisaties in de regio in gesprek over hun mobiliteitsaanpak.
Jaarstukken
3 Acties betere bereikbaarheid (nieuwe) verstedelijkte gebieden in 2023 Of het nu gaat om verkeer tussen dorp en stad, in en naar bestaande of nieuwe woongebieden: wij denken mee over ‘andere’ mobiliteit die ook bijdraagt aan de leefkwaliteit. Wandelen, fietsen, inzet van openbaar vervoer of deelmobiliteit: het is allemaal nodig als we goede bereikbaarheid én de leefbaarheid goed willen combineren. In 2023 verkenden we kansen voor nieuwe woongebieden in Apeldoorn, Deventer en Zutphen. Ook brachten we in kaart welke investeringen in mobiliteit nodig zijn voor de uitvoering van de woondeal.
Regionale werkgroep mobiliteit: afstemmen en uitwisselen Gemeenten dragen ook individueel of samen bij aan uitvoering van onze mobiliteitsagenda. In de regionale werkgroep mobiliteit stemmen zij dit met elkaar af en wisselen kennis en ervaringen uit. Het draait dan bijvoorbeeld om samenwerken aan regionale fietsroutes, mobiliteitshubs in gemeenten, verkeersveiligheidsmaatrelen, de aanpak van stadslogistiek-zonder-uitstoot of de aanpak voor laadinfrastructuur in gemeenten.
Samengevat - In december 2022 is de regionale Mobiliteitsagenda 2023-2027 vastgesteld, die ook is opgenomen in de regionale Uitvoeringsagenda. We richten ons op: betere bereikbaarheid van/naar omliggende regio’s, verlichting van regionale knelpunten op het wegennet en betere bereikbaarheid van/in/naar de (nieuwe) verstedelijkte gebieden. - We betere bereikbaarheid focusten we op lobbyactiviteiten om de bereikbaarheid van de A1-corridor te verbeteren, zowel op de weg als op het spoor. - Met provincies en het Rijk zijn afspraken gemaakt om de groei van het autoverkeer op de A50 te beperken, hiervoor is op weg naar een uitgebreidere aanpak een aantal onderzoeken gedaan. - In 2023 hebben we de problemen met het goederenvervoer stevig op de kaart gezet door input te leveren voor landelijke studies en de besluitvorming hierover – we ontvingen leden van de Tweede Kamer en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om onze zorgen en wensen in onze regio toe te lichten. - Er is een regionaal samenwerkingsnetwerk gestart om de waterbereikbaarheid van de Stedendriehoek te verbeteren. Dit lobbyt voor investeringen in onder meer havens, bruggen en kades, die dringend onderhoud nodig hebben. - We hebben allerlei projecten en activiteiten uitgevoerd om onze mobiliteit efficiënter en duurzamer te maken. • Onze fietsvisie is geactualiseerd.