959471 Bijlage informatienota - Uitwerking bestuurlijke opdracht medisch afval

U i t w e r k i n g

b e s t u u r l i j k e

o p d r a c h t

Onderwerp

: Motie financiële bijdrage medisch afval Epe 2023

Datum

: 04-01-2024

1

Inleiding

In navolging op de vernieuwde verordening Financiële bijdrage medisch afval Epe 2023, is er een motie ingediend. De raad wil dat chronisch zieke inwoners niet worden benadeeld. Om deze reden heeft de raad gevraagd om met de betrokken groep in gesprek te gaan en maatwerk te leveren voor inwoners die, vanwege de hoeveelheid medisch afval, vaker dan gemiddeld hun afval aanbieden. Na de invoering van DifTar in 2021 (betalen per lediging restafvalcontainer) zijn de kosten bijna verdrievoudigd voor een deel van deze doelgroep. Uit de gesprekken moet blijken wat een passende regeling zou kunnen zijn voor deze groep. Naar aanleiding van de motie is een bestuurlijke opdracht uitgewerkt met een plan van aanpak en planning. In deze memo worden de uitkomsten van het onderzoek, de gesprekken met de inwoners, resultaten, conclusies en voorgestelde oplossingen weergegeven.

2

Vaststellen doelgroep

2.1

Bestuurlijke opdracht

In de bestuurlijke opdracht wordt in paragraaf 3.1 gesteld dat inzichtelijk moet worden gemaakt wie de huidige doelgroep is en wat de hoeveelheid extra afval per ziektebeeld is.

2.2

Onderzoek

Bij de gemeente is bekend welke inwoners gebruik maken van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Overigens zijn de inwoners met een chronische aandoening niet altijd inwoners die ook zorg vanuit de gemeente (Wmo of Jeugdwet) ontvangen. De zorg en financiering kan ook vanuit de wet langdurige zorg (Wlz) of zorgverzekeringswet komen. Deze is niet door de gemeente te toetsen of in te zien. Met een toets/navraag op basis van de Wmo is dus niet de gehele doelgroep vast te stellen. Het enige dat we kunnen vaststellen is hoeveel mensen er nu gebruik maken van de huidige financiële bijdrage voor medisch afval van €117,-. Volgens onze administratie waren dit ongeveer 65 personen in 2022. Deze inwoners zijn met een brief uitgenodigd voor een bewonersavond. Daarnaast is de uitnodiging ook geplaatst in de Gemeentewijzer. Om zo wellicht een nieuwe (onbekende) doelgroep aan te spreken die van de regeling medisch afval geen weet heeft. Tenslotte hebben we de Adviesraad Sociaal Domein Gemeente Epe een uitnodiging gestuurd voor de bewonersavond. Ook is onderzocht of bepaald kan worden hoeveel huishoudens een 2e container voor restafval hebben waarbij één of meerdere bewoners ook een Wmo/Wlz indicatie heeft, maar die nog geen gebruik maken van de financiële bijdrage medisch afval. Resultaat: een Wmo indicatie zal echter weinig zeggen over het feit of een inwoner ook medisch afval heeft.

Een Wlz indicatie zegt mogelijk meer, maar dat kan alleen met gegronde redenen op basis van het BSN nagegaan worden. Dat lijkt ons gezien de opdracht buiten proportioneel. Navraag bij de

Uitwerking bestuurlijke opdracht medisch afval.docx

2

afdeling Wmo heeft tot de conclusie geleid dat er vanuit kan worden gegaan dat inwoners die vanwege medisch afval extra kosten maken ook al aanspraak maken op de vergoeding. De hoeveelheid afval van de doelgroep is niet vast te stellen, omdat we volgens de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)niet mogen onderzoeken om welk ziektebeeld en om welk afval het gaat. Medisch afval zoals; naalden, flesjes en tubes, pillenstrips (volle en lege strips) kunnen bij de apotheek worden ingeleverd.

2.3

Resultaat

Op basis van de AVG is het mogelijk om na te gaan of mensen die een aanvraag doen voor een bijdrage voor extra afval vanwege een chronische aandoening, ook daadwerkelijk een Wlz of Wmo indicatie hebben. Dit omdat het gaat om het juist uitvoeren van onze wettelijke taken als overheid (voldoende doelbinding). De afspraak met de afdeling Wmo is nu dat wij via de mail deze toets kunnen doen. Wanneer we weten of inwoners een Wlz/ Wmo indicatie hebben (alleen ja of nee, dus niet wat het ziektebeeld of de aandoening is), dan is er geen doktersverklaring meer noodzakelijk als die niet afgegeven wordt. Ondanks deze toets/ navraag bij Wmo is niet de gehele doelgroep vast te stellen. Niet iedereen met medisch afval heeft zorg vanuit de Wmo/ Wlz.

3

Overstijgend

3.1

Bestuurlijke opdracht

In de bestuurlijke opdracht wordt in paragraaf 3.2 gesteld dat gemeentebreed gekeken moet worden welke mogelijke tegemoetkomingen er al zijn voor mensen met een minimum inkomen én een chronische aandoening. Het resultaat zou inzicht moeten geven in de tegemoetkoming in de kosten voor afval vanuit bijvoorbeeld de Wlz (Wet langdurige zorg) en in hoe de doelgroep al tegemoet wordt gekomen. Tevens zijn de indieners van de motie van mening dat inwoners met een minimum inkomen tot 130% volledig gecompenseerd moeten worden voor de kosten van het legen van een extra container voor medisch afval, vanuit de bijzondere bijstand.

3.2

Onderzoek

3.2.1 Wet langdurige zorg (Wlz) Deze wordt niet via de gemeente aangevraagd. Kosten voor medisch afval worden hieruit niet vergoed. 3.2.2 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Via de gemeente wordt deze ondersteuning aangevraagd. Hieruit wordt geen vergoeding voor medisch afval uitgekeerd. 3.2.3 Bijzondere bijstand Dit is niet specifiek bedoeld voor medisch afval, maar wel voor bijv. zorgkosten. Door juristen van gemeente Apeldoorn is afgeraden om voor de kosten medisch afval bijzondere bijstand te verstrekken. Een inkomens- en vermogenstoets is vereist voor bijzondere bijstand. Via de bijzondere bijstand of een andere regeling op grond van ons minimabeleid kan niet de oplossing worden geboden. 3.2.4 Kwijtschelding deel afvalstoffenheffing Een inwoner kan in aanmerking komen voor kwijtschelding (inkomensafhankelijk). Deze wordt op aanvraag verleend. De uitvoering vindt plaats door Tribuut. Bij de doelgroep die in aanmerking komt voor kwijtschelding 2023 wordt het vaste bedrag van de afvalstoffenheffing volledig kwijtgescholden (€ 205,44) en het variabele deel (diftar) tot € 69,48. Totaal dus € 274,92. Dat komt erop neer dat mensen de 240 liter container 5x per jaar aan de weg kunnen zetten zonder iets te hoeven betalen. Of 8x een 140 liter container, of 26x een inworp in een ondergrondse container (60 l opening).

Alles daarboven dient betaald te worden tegen het geldende tarief. Ook een extra restafvalcontainer valt hierbuiten.

Uitwerking bestuurlijke opdracht

3

3.3

Resultaat

Vanuit de huidige regelingen binnen de gemeente of regionaal (Wlz) wordt geen bijdrage geleverd voor kosten door extra medisch afval.

4

In gesprek met betrokkenen/ doelgroep

4.1

Bestuurlijke opdracht

In de bestuurlijke opdracht wordt in paragraaf 3.3 gesteld dat de gemeente, zodra de doelgroep bepaald is, in gesprek moet gaan met een afvaardiging van deze doelgroep. Het resultaat van deze gesprekken moet duidelijkheid geven over de behoefte van de doelgroep en de verschillende gevraagde vormen van maatwerk.

4.2

Onderzoek

De omvang van de doelgroep en een afvaardiging daarvan is lastig te bepalen, zie hoofdstuk 2. Zoals in hoofdstuk 2 aangegeven hebben we inwoners die al gebruik maken van de financiële bijdrage voor medisch afval uitgenodigd voor een bewonersavond en is deze uitnodiging ook breder gedeeld. Op 12 september 2023 was de bewonersavond. Het doel van deze avond was het ophalen van informatie. Waar lopen de inwoners met medisch afval tegenaan? Wat zou een verbetering kunnen zijn? Hebben ze ideeën over persoonsgebonden-/ maatwerk oplossingen? Diverse inwoners hebben aangegeven niet te kunnen of te willen komen op deze avond. Hen hebben we persoonlijk benaderd om informatie op te halen.

4.3

Resultaat

Op deze avond zijn zes huishoudens afgekomen. Over het algemeen kan gezegd worden dat de capaciteit van de restafvalcontainer (al of niet een 2e restafvalcontainer erbij) voldoende is. Er is duidelijk naar voren gekomen dat een verklaring van de huisarts moeilijk te verkrijgen is. De gemeente moet meer vertrouwen hebben in de aanvragers; dat er niet zomaar een bijdrage/vergoeding aangevraagd wordt. Daarnaast zijn de kosten na invoeren van Diftar (2021) voor sommige meer dan 2x zo hoog geworden voor het ophalen van restafval. Ook werd een verzamelcontainer voor luiers/ incontinentiemateriaal geopperd1. Op de vraag waar de bewoners het meest mee geholpen zijn, werd aangegeven dat een financiële bijdrage hen het meest zou helpen.

5

Kosten

5.1

Bestuurlijke opdracht

In de bestuurlijke opdracht wordt in paragraaf 3.3 gesteld dat gemeente inzichtelijk moet maken welke extra kosten vanuit de afvalstoffenheffing gemoeid zijn voor mogelijke oplossing/ maatwerk. De raad is van mening dat de huidige verordening voldoet voor een groot deel van de mensen die te maken krijgen met kosten voor ophalen en verwerken van medisch afval. Het college wordt gevraagd maatwerk te leveren voor inwoners die vaker dan de genoemde aantal keren per jaar afval aanbieden als gevolg van de aanwezigheid van medisch afval. Waarbij als voorbeeld het uitgangspunt is dat 50% van deze extra kosten gecompenseerd kan worden.

Geplande ingangsdatum UPV luier en incontinentiemateriaal is 1-1-2026. Op basis van onderzoek ‘Tauw en Rebel’ zal er mogelijk een gefaseerde invoering van gescheiden inzameling luiers gaan plaatsvinden in de komende jaren vanwege beperkte recyclingcapaciteit. Circulus monitort momenteel of de luiercontainers die nu voor gescheiden inzameling worden gebruikt in andere gemeente veel vervuiling van andere stromen bevatten. Dat kan bruikbare informatie leveren voor hoe we de inzameling de komende jaren kunnen organiseren met een minimum aan vervuiling. 1

Uitwerking bestuurlijke opdracht

4

5.2

Onderzoek

5.2.1 Huidige tarieven De tarieven die gelden voor het inzamelen van restafval in 2024 zijn als volgt: - Vast tarief per huishouden: € 220,80 - Tarief extra minicontainer (restafval; 140 liter of 240 liter) € 162,36. Momenteel maken 10 huishoudens gebruik van een 2e container voor medisch afval. - Variabel deel ledigingen/ gebruik ondergrondse container 2024: Volume liters

Inzamelmiddel

Afvalsoort

Tarief per aanbieding

140

Grijze container

Rest

€ 8,72

240

Grijze container

Rest

€ 14,93

Kleine opening 30 l

Ondergrondse container

Rest

€ 1,40

Grote opening 60 l

Ondergrondse container

Rest

€ 2,81

Het is dus financieel voordeliger om 4 keer een zak van 60 liter weg te brengen naar een ondergrondse container (€ 11,24) of 8 keer een zak van 30 liter (€ 11,20), dan 1 keer de 240 liter container aan de weg te zetten (€14,93). Ook is onderzocht hoe de regeling financiële bijdrage medisch afval in andere gemeentes geregeld is. Dit is sterk uiteenlopend. 5.2.2 Situatie voor invoering DifTar In november 2014 is de inzamelfrequentie van restafval aangepast (verlaagd).Inwoners met medisch afval kwamen toen niet meer uit met 1 container en moesten een tweede container aanvragen. De vergoeding van € 100,- (tarief extra container) is toen vastgesteld voor de doelgroep die een extra restafval container nodig heeft door medisch afval. 5.2.3 Situatie na invoering DifTar In 2021 is DifTar ingevoerd. Naast het vaste tarief moet er nu ook een variabel tarief betaald worden per lediging. In 2023 is de vergoeding voor medisch afval geïndexeerd naar € 117,-. Dit bedrag wordt momenteel aan iedere inwoner beschikbaar gesteld met medisch afval ongeacht of de inwoner 1 of 2 containers heeft voor het restafval.

5.2.4 Vergelijking kosten met en zonder medisch afval na invoering DifTar Om een vergelijking te kunnen maken in kosten tussen inwoners met en zonder medisch afval wordt als uitgangspunt genomen dat een inwoner zonder medisch afval 1 container heeft die maximaal 3x per jaar geledigd wordt (huidig gemiddelde). Inwoners met medisch afval zouden het maximale aantal ledigingen per jaar kunnen hebben (=13x). Kosten huishouden zonder medisch afval Vast tarief 1e container Ledigingen 1e container Vast tarief 2e container Ledigingen 2e container Totaal 1) 2)

€ 220,80 € 44,79 1) € 265,59

Kosten huishouden met medisch afval met 1 container € 220,80 € 194,09 2) € 414,89

Kosten huishouden met medisch afval met 2 containers € 220,80 € 194,09 2) € 162,36 € 194,09 2) € 771,34

Uitgaande van 3x per jaar ledigen Uitgaande van maximaal (= 13x) per jaar ledigen

Het verschil in kosten tussen een huishouden zonder medisch afval en een huishouden met medisch afval met 1 container bedraagt dus € 149,30.

Uitwerking bestuurlijke opdracht

5

Het verschil in kosten tussen een huishouden zonder medisch afval en een huishouden met medisch afval met 2 containers bedraagt dus € 505,75. 5.3

Resultaat

De huidige regeling is dat ongeacht inkomen of hoeveelheid restafval per persoon er een bijdrage van € 117,- per jaar (jaarlijks geïndexeerd) aangevraagd kan worden. Met alleen 50% vergoeden van de extra kosten (zoals de motie/ bestuurlijke opdracht aangeeft) is de doelgroep niet geholpen, omdat deze dan niet voordeliger is dan de huidige financiële bijdrage medisch afval. Voorgesteld wordt om de basisvergoeding voor iedereen in de doelgroep die een aanvraag indient (ongeacht 1 of 2 containers) te verhogen van € 117,- per persoon naar € 150,- per huishouden (jaarlijks herijken). Inwoners hoeven deze niet meer jaarlijks aan te vragen, maar wordt automatisch verlengd (conform huidige regeling 2023 ook al het geval). Daarnaast, om de specifieke doelgroep met een tweede restafval container (momenteel 10 huishoudens) financieel tegemoet te zien, wordt voorgesteld om de vaste en de variabele kosten van de tweede container volledig te vergoeden. Daarbij dient de inwoner zelf een jaaropgave van Tribuut met het overzicht van het aantal ledigingen als bijlage bij de aanvraag toe te voegen. Deze extra vergoeding moet jaarlijks opnieuw worden aangevraagd, omdat elk jaar het aantal ledigingen kan verschillen. Maximaal kan de extra vergoeding dus € 356,45 per huishouden bedragen. Bovenstaande samengevat in een tabel: Vergoeding doelgroep met 1 container € 150,- per huishouden per jaar

Vergoeding doelgroep met 2 containers (€ 150,- + max € 356,45 =) max. € 506,45 per huishouden per jaar

De kosten voor de gemeente bedragen: • In 2022 maakten 65 inwoners gebruik van de regeling/ vergoeding (2023 is momenteel nog niet bekend). Dit waren 59 huishoudens. De extra kosten voor de gemeente van de verhoging van de basisvergoeding van € 117,- per persoon naar € 150,- per huishouden zijn € 1.245,-. • In 2023 hadden 10 huishoudens een extra container. De extra kosten voor de gemeente voor de vergoeding van de vaste en variabele kosten van een tweede container zijn maximaal € 3.564,50. Totaal bedragen de extra kosten voor de gemeente dus maximaal € 4.809,50. In de begroting van 2024 is al rekening gehouden met een extra budget van € 7.600,- voor de vergoeding medisch afval (totaal budget € 15.000,-). Bovenstaande maatwerkoplossingen (en ook de standaard € 150,- basisvergoeding) zijn niet bedoeld voor een inwoner die al kwijtschelding ontvangt. Of een bewoner kwijtschelding ontvangt is voor ons niet na te gaan bij Tribuut in verband met de AVG.

6

Vervolgstappen

De Verordening financiële bijdrage medisch afval Epe 2023 zal aangepast moeten worden op de volgende punten: - Inwoners mogen niet aanspraak maken op andere vergoedingen, inclusief kwijtschelding afvalstoffenheffing; - Inwoners mogen naast een huisartsverklaring ook weer een apotheekverklaring of pakbon bestelling medische materialen aanleveren; - Toets/ navraag bij Wmo mogelijk of inwoner een indicatie heeft; - Vergoeding + voorwaarden aanvraag vergoeding tweede container toevoegen Met deze uitwerking van de bestuurlijke opdracht kan het college de raad informeren.

Uitwerking bestuurlijke opdracht