946882 260623 Memo bevorderen instroom doorstroom technisch onderwijs EPE (003)

offSURE bv

MEMO

26 juni 2023

Onderwerp: aanpak stimuleren instroom en doorstroom technisch onderwijs in de gemeente Epe

Opdracht Eind oktober 2022 heeft offSURE bv van de gemeente Epe opdracht verkregen om te verkennen hoe meer resultaat uit de samenwerking ondernemers, onderwijs en overheid op het gebied van instroom en doorstroom in het technisch onderwijs te halen valt en met voorstellen te komen. In deze memo (met bijlage) leveren wij u onze bevindingen en voorstellen aan. Wij hebben ons plan van aanpak behorend bij onze offerte en uw opdracht van 31 oktober 2022 als leidraad aangehouden. Aanleiding Onze maatschappij vraagt door de energietransitie, de klimaatcrisis, de bouwopgave en andere grote onderwerpen, in toenemende mate om technisch goed geschoolde en opgeleide medewerkers, op alle niveaus. Er zijn veel initiatieven om deze ambitie (en noodzaak) vorm te geven. Landelijk is specifiek voor het VMBO in 2020 het traject Sterk Techniek Onderwijs gestart, met een looptijd van 4 kalenderjaren. Recent heeft de minister besloten dit traject te verlengen tot 2029. Apeldoorn en omgeving neemt deel aan dit project en RSG N.O.-Veluwe maakt actief deel uit van deze regionale aanpak. De bestuurder van de Aurora-groep neemt deel aan de stuurgroep STO-A. In uw aanvraag noemt u o.a. de Techniek Brouwerij en het al langer functionerende Platform Techniek Gemeente Epe. Beide projecten passen in de vraag: “Hoe verder?”.

Aventus heeft al besloten een andere manier van inzet van de Techniek Brouwerij voor te staan; het Platform Techniek functioneert feitelijk niet meer. Werkwijze Na het introductiegesprek met mevrouw Inge Rietberg (accountmanagement economie) en de heer Hans de Wilde (beleidsmedewerker onderwijs) hebben wij de huidige situatie in Epe/Vaassen en bij ‘de buren’ geanalyseerd. Vervolgens hebben wij gesprekken/interviews gehouden met: 8 ondernemers, waarvan 2 voorzitters van de plaatselijke bedrijvenkringen Epe en Vaassen 7 vertegenwoordigers uit het Voortgezet Onderwijs (VMBO, MAVO, MBO) 4 vertegenwoordigers uit het Primair Onderwijs 4 vertegenwoordigers van relevante organisaties 3 vertegenwoordigers van de gemeente Epe, bestuur en ambtenaren Na een aantal gesprekken hebben wij een memo “verkennen stimuleren Techniek opgesteld” die wij in de volgende gesprekken agendeerden om te bespreken. Na ieder gesprek gaf dat reden tot aanpassingen, die vervolgens met de inbrengers is kortgesloten en de bijgestelde notitie weer de basis voor de volgende gesprekken vormde. Begin juni zijn in 2 groepsgesprekken de bevindingen en beelden gedeeld en zijn opnieuw aanpassingen in de voorstellen doorgevoerd.

Deze laatste versie hebben we met de programmamanager van Sterk Techniek Onderwijs Apeldoorn en omgeving (STOA) kortgesloten, omdat deze verbindingen zeer relevant zijn; waar nodig zijn aanpassingen doorgevoerd. In deze brief vatten we de aanbevelingen en voorstellen samen.

Samenvattend voorstel: Energie in Epe genereren? Gewoon beginnen! De voorstellen/actiepunten zijn doorlopend genummerd.

1

offSURE bv

Voorwaarde voor succes die door alle gesprekspartners als meest bepalende factor voor succes wordt gezien: 1. Zorg voor enthousiaste leerkrachten/docenten/opleiders/ondernemers op alle niveaus, om: PO: ‘wouw-effect’ creëren VO: ‘ gave dingen te doen’ in een hybride omgeving Technisch onderwijs is een heel breed begrip; in de gesprekken hebben we die breedte gekaderd en op basis daarvan de doelgroepen bepaald. Wie willen we met de aanpak bereiken? 2. Er zijn vier hoofdlijnen geformuleerd om uit te werken: A Basisonderwijs (PO) ondersteunen met invulling curriculum Wetenschap & Technologie (W&T); relatie leggen met Techniek Brouwerij: doel “techniek is heel leuk; wouw, dat wil ik ook!” B Daardoor instroom techniek in voortgezet onderwijs (VMBO en MAVO, gekoppeld aan HAVO/VWO) stimuleren (is doel STO-A) C Doorstroom/aansluiting VMBO → MBO breed stimuleren (is doel STO-A); specifieke focus: “meisjes en meiden zijn in de techniek in alles beter” D Volwassenen: omscholers (20%), zij-instromers en statushouders (80%) Een extra impuls kan gegeneerd worden door de Aanvraag Groeifonds te ondersteunen: ‘Techniek in het funderend onderwijs gericht op PO en VO (excl VMBO)’ waardoor aan positief aan punt A, B en C wordt bijgedragen.

Noodzaak om ‘techniek’ in te kaderen om het werkbaar te houden (het WAT?) Jet-Net (landelijke organisatie met alle belangengroeperingen) heeft ‘7 werelden van techniek’ beschreven, die ook in het programma Sterk Techniek Onderwijs gehanteerd worden. 3. Voorstel: focus bij aanvang op 2-3 delen van de 7 werelden van techniek. Werelden (Jet Net)

Voorstel starten in Epe met

Ontwerp, productie en wereldhandel Energie, water en veiligheid Hi-tech & science Digitaal, media & entertainment Wonen, werken & verkeer Voeding & natuur Mens & gezondheid

Maaksector Energietransitie / installatietechniek Duurzaamheid (HBO-focus)

Waar willen we de ‘gave dingen’ doen? Leren buiten de eigen schoolomgeving is voor leerlingen en studenten interessant; in veel plaatsen zijn er techlabs, techparken en meer. Epe beschikt al over een voorziening die uitermate geschikt is voor hybride leren: de Techniek Brouwerij. Het centraliseren van activiteiten geeft reuring en inspiratie en bijv. de mogelijkheid studenten te laten ondersteunen bij activiteiten van basisschoolleerlingen. 4. Techniek Brouwerij ‘2.0’ te ontwikkelen tot centrale hybride locatie waar een deel van de buitenschoolse technische activiteiten plaats vindt. Actie van wie? Alle belanghebbenden: primair Aventus, RSG-NOV en STO-A projectlijn 1, waarbij gemeente faciliteert door het gebouw te huren tot eind 2024.

Hoe aan te pakken? Ondernemers in Epe hebben, via het Platform Techniek Epe, al langer geïnvesteerd in het onderwerp onderwijs en techniek; met wisselende resultaten. Nodig is om vooruit te kijken en dat vraagt, naar onze mening, om een nieuwe aanpak. 5. Richt een brede projectgroep in rond de Techniek Brouwerij ‘2.0’ en plan voor het hele (school-)jaar activiteiten. De projectgroep bestaat uit een vertegenwoordigers van PO, VMBO, MBO, 1-3 ondernemers, olv. coördinator/aanjager; totaal 7, max 8 mensen. Actie van wie? 6.

2

Initiatief bij Aventus en RSG-NOV en de aan te trekken aanjager/coördinator. (zie punt 6)

Aanjager/coördinator Techniek Brouwerij 2.0 Om de doorstart Techniek Brouwerij 2.0 te kunnen maken, is absoluut een aanjager nodig, die de activiteiten plant, zorgt dat er lesprogramma’s zijn, zorgt dat er docenten en, indien van toepassing, ondernemers aangehaakt zijn

offSURE bv

- Voor 1 d/w vanaf 1 september 2023 geregeld via programma STO-A, met nadruk om te komen tot gezamenlijke visie ontwikkeling, gedeelde ambities en het bij elkaar brengen van alle verschillende stakeholders - Uit de gesprekken komt naar voren dat het aantrekken van een aanjager een mooie aanzet is, maar dat een 2e d/w noodzakelijk is om het verschil te kunnen maken; verdubbeling naar 2 d/w om succesvol te kunnen zijn Actie van wie? de afdelingen economie en onderwijs van de Gemeente vragen bij het college gezamenlijk financiële ruimte aan voor een dag extra per januari 2024, specifiek met oog op het PO

7.

De Gemeente huurt tot eind 2024 de ruimtes voor de Techniek Brouwerij. De afdeling onderwijs is bereid, als er de komende periode voldoende ‘reuring in de Techniek Brouwerij’ ontstaat, het college in die situatie ter overweging te geven de huurperiode te verlengen Actie van wie? Gemeente, afdeling Onderwijs, eventuele verlenging huurperiode voor de zomer 2024 te laten heroverwegen door het college.

8.

Veel meer PR-activiteiten inzetten op: ‘techniek is leuk’. Ook hier kan de Techniek Brouwerij als basis dienen. Maak/gebruik promo-filmpjes van bedrijven; geef ruimte in de lokale media voor ‘jonge techneuten’; gebruik de specifieke social mediakanalen voor jongeren, benut de mogelijkheid om aan te sluiten bij/gebruik te maken van communicatie middelen die worden ontwikkeld in het kader van STO-A Actie van wie?

De gemeente heeft toegezegd dit met de afdeling communicatie op te pakken, ism programmalijn STO-A.

‘Gewoon beginnen …….’ Door alle aandacht die er is voor techniek in de media, is het zaak hierop aan te sluiten. Het programma Sterk Techniek Onderwijs Apeldoorn eo. wil ook een (financiële) bijdrage leveren. Aventus wil een herstart maken met de Techniek Brouwerij en RSG-NOV zet in op het hybride leren. De basisscholen hebben een verplichting inzake het curriculum W&T. Alle reden om: ‘gewoon te beginnen’. Richt zsm de projectgroep in en organiseer onderstaand: 9.

Sluit met PO aan bij de ‘doe-dag’ van RSG-NOV op 6 oktober (voor alle groepen 8 PO); ca. 10 bedrijven presenteren zich. Doel: kennismaken met techniek en technische bedrijven Actie van wie?

RSG-NOV heeft alle groepen 8 van de basisscholen uitgenodigd

en Sluit met RSG-NOV 2e jaars VMBO aan bij geplande actie ‘Techniek Tastbaar’ op 3 november 2023, op NewTechPark in Apeldoorn, te houden als afsluiting van het Techniek Festival Actie van wie?

RSG-NOV ism manager NTP in Apeldoorn

10. Organiseer een ‘open week of dag ‘Techniek Festival Epe’ in de Techniek Brouwerij in januari 2024, laat jongeren (PO groep 8) en studenten (VMBO 2/3 jaar) activiteiten uitvoeren in relatie met de 3 gekozen werelden; maak gebruik van een stempelkaart, creëer enthousiasme voor het vak: creëer het ‘Wouw-dit is wel gaaf-effect’. Laat zij-instromers kennis maken met de Techniek Brouwerij en bedrijven die zich daar presenteren. Actie van wie?

Als trekker de samen te stellen projectgroep Techniek Brouwerij

11. Bereid in de projectgroep van september tot november bezoek van alle groepen 8 basisscholen aan Techniek Brouwerij voor; werk plan en programma uit, zorg dat het ‘top’ is (eerste kennismaking/voorbereiding, i.s.m. met STOA). Gebruik zo mogelijk lespakketten die beschikbaar zijn bij Techno Discovery of eerdere succes: bijv. windmolentje-pakket opnieuw Actie van wie?

Projectgroep Techniek Brouwerij; projectleider project 1 van STOA

12. Plan na Techniek Festival van januari tot juni voor PO groep 8 en VMBO 2e jaar en HAVO 3 dagdeel programma in de Techniek Brouwerij. Focus op de gekozen werelden: experimenteren, doen! Actie van wie?

Als trekker de samen te stellen projectgroep Techniek Brouwerij

13. Plan van februari tot juni bedrijfsbezoeken voor VMBO 2e en 3e jaar; plan daar gastlessen en demonstraties Actie van wie?

RSG-NOV, Aventus iom ondernemerskringen en individuele ondernemers

14. Bedrijfsbezoeken voor PO alleen facultatief plannen; als er een betrokken ouder is (eigenaar, werknemer van…..) en er bereidheid en voorzieningen zijn basisscholen te ontvangen.

3

offSURE bv

Actie van wie?

Direct betrokkenen

Borgen, financieren, enthousiasmeren Directeuren van basisscholen geven aan dat een structurele, geborgde aanpak noodzakelijk is; het moet voor een paar jaar duidelijk zijn hoe en wat er geleverd wordt. Ook VO/MBO wil een langere termijn aanpak en ‘niet ieder jaar’ iets anders. 15. Vervolggesprek met STO-A eo – doel: project genereren, financiering benutten die beschikbaar wordt gesteld op basis van een op te stellen plan: “Energie in Epe genereren…”. Actie van wie?

Gemeente, programmamanager STO-A

16. Aanjager/coördinator Techniek Brouwerij is noodzakelijk om deze verbindingen te leggen tussen onderwijs en ondernemers, activiteiten te coördineren en zo reuring te genereren (zie punt 6) 17. Gemeente is bereid, onder voorwaarden, de huurovereenkomst voor de Techniek Brouwerij te verlengen (zie punt 7) Actie van wie?

Gemeente, afdeling onderwijs stelt dan een collegestuk opstellen inzake deze vraag.

Wat kan een vervolgstap zijn met deze aanpak? Vanuit onderwijs en ondernemers is hierop gereflecteerd: Wat wil RSG-NOV graag van de ondernemers? 18. Ambitie van RSG is om opdrachten voor profielwerkstukken voor HAVO-VWO door een bedrijf te laten geven, in het bedrijf uit te voeren en dat ook de mede-beoordeling door het bedrijf gebeurd. 19. Stageplekken aanbieden, bij voorkeur zo dat 1 van de 4 keuzevakken in het bedrijf kan worden gedaan waarna de leerling dit vak gelijk heeft behaald; een vorm van hybride leren. Wat willen de ondernemers van onderwijs: Aventus, RSG-NOV? Ondernemers zijn zich bewust dat onderwijs een zekere dynamiek kent. Ondernemers geven in de gesprekken aan enkele verbeterpunten te zien: 20. Richt Taalklassen voor volwassen, statushouders en anderstaligen in. Technische bedrijven hebben te maken met strenge veiligheidsrichtlijnen en complexe procesbeschrijvingen die door de medewerkers gehanteerd moeten worden. 21. Creëer binnen RSG-NOV en Aventus ieder één aanspreekpunt voor ondernemers in de techniek (zoals de gemeente dat ook heeft). 22. Bied avondopleidingen (14-21 u) in bouw, elektro, techniek door Aventus (al beschikbaar!) 23. Bied MBO-stagiairs aan bedrijven aan die actief zijn in het lokale netwerk om de stagiairs zo te behouden voor de regio 24. RSG-NOV kan netwerk met lokale bedrijven versterken door bijeenkomsten bedrijfskringen etc.

bij te wonen. Afsluitend In de bijlage treft u meer informatie inzake het onderwerp aan: Wat is er in Epe/Vaassen georganiseerd? Wat is er bij de buurgemeenten (in ontwikkeling)? Waar liggen kansen in Epe (PO, VO, VMBO, MBO, ondernemers) Lijst gehouden interviews. Samenvattend de belangrijkste voorstellen: ‘Energie genereren in Epe’ is naar onze mening een zaak van ‘Gewoon beginnen …’. Er is op alle fronten bereidheid mee te werken om meer jongeren in aanraking te brengen met techniek; een keuze te maken voor technisch onderwijs en uitstroom naar technische bedrijven te bevorderen. Er zijn mooie voorbeelden, waarvan recent nog de picknickbanken gemaakt door leerlingen van het RSG-NOV. ‘Gewoon beginnen’, met een frisse aanpak. De voorgestelde projectgroep kan mede het verschil maken. Meerdere partijen zijn bereid, op basis van een goed plan, financiële support te bieden. ‘Gewoon beginnen’, met het benoemen van een projectgroep die een plan op basis van bovenstaande aanbevelingen opstelt en onderwijl meewerkt aan de activiteiten die het eerst aan de orde zijn; een aanjager is dan ‘een must’.

Energie genereren? Lukt dat? Het is goed te constateren dat in de loop van deze verkenning, mede door ontwikkeling binnen het onderwijs, het programma STO-A en ook de noodzaak voor ondernemers goed opgeleide medewerkers te kunnen werven, er vooruitgang is te zien in de wil om samen te werken jongeren en volwassenen kennis te laten

4

offSURE bv

maken met techniek in een veelheid van vormen en daarmee de instroom in het technisch onderwijs te stimuleren. ‘Gewoon beginnen’ levert de noodzakelijke energie op om een succes van dit traject te maken. Betrokkenen staan in de startblokken!

260623/Luc Pennings

Bijlage: 1

5