936584 Startnotitie Inclusie- en Diversiteitsagenda gemeente Epe

Startnotitie Inclusie- en Diversiteitsagenda gemeente Epe De gemeente Epe wil de inclusieve samenleving bevorderen. We willen een gemeente zijn waar iedereen zich thuis kan voelen ongeacht afkomst, geaardheid, geloofsovertuiging, financiële positie en alles wat iedereen verschillend maakt. Een diverse en inclusieve gemeenschap is een gemeenschap die floreert, innoveert en in ontwikkeling blijft. Het bevorderen van de inclusieve samenleving is ook een wettelijke verplichting. De basis hiervoor is het VN-verdrag dat op 14 juli 2016 inwerking trad. Dit verdrag verplicht gemeenten in Nederland om een inclusieagenda op te stellen. Het doel hiervan is om de mensenrechten te beschermen en de positie van mensen met een beperking en/of chronische ziekte te bevorderen. Met ‘inclusie’ bedoelen we alle mensen. Niet alleen de (doel)groep mensen met een beperking, maar ook andere groepen kunnen discriminatie of uitsluiting ervaren. Bijvoorbeeld vanwege hun geaardheid, gender, culturele of religieuze identiteit. In het Beleidsplan Sociaal Domein 2023 – 2027 is opgenomen dat er een Inclusie- en diversiteitsagenda voor alle inwoners van de gemeente Epe wordt opgesteld. Visie Inclusie betekent insluiting en is het tegenovergestelde van uitsluiting. De inclusieve samenleving is een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Ongeacht o.a.

een fysieke of mentale beperking, gender, seksualiteit, geslacht, migratieachtergrond, cultuur, leefstijl, levensbeschouwing, financiële positie, opleiding(sniveau), uiterlijk en uitingsvormen. Inclusie is iets anders dan non-discriminatie. Non-discriminatie is het stoppen van discriminatie, inclusie gaat over het volwaardig kunnen participeren van iedereen. Inclusie is een vraagstuk van de hele samenleving. Inclusie hoort verweven te zijn in alle beleidsterreinen. Bijvoorbeeld: de fysieke kant van inclusie zit in stenen, ruimte en accommodaties. Opleidingsniveau en identiteit spelen een grote rol bij inclusie, welke onder andere armoede in de hand kunnen werken. Vanuit bijvoorbeeld minima en schuldhulpverlening proberen wij hier wat aan te doen. De visie van de gemeente Epe op Inclusie is opgenomen in de Sociale Agenda (2021) en het Beleidsplan Sociaal Domein 2023 – 2023. De visie van de gemeente op een inclusieve samenleving is: Iedereen heeft de mogelijkheid om mee te doen. Onafhankelijk van identiteitskenmerken en beperkingen zoals o.a. een fysieke beperking, een mentale beperking, gender, seksualiteit, geslacht, migratieachtergrond, cultuur, leefstijl, levensbeschouwing, financiële positie, opleiding(sniveau), uiterlijk en uitingsvormen.

De gemeente bevordert de mogelijkheid om mee te doen voor iedereen door hier een voorbeeldfunctie en voortrekkersrol in te nemen en door dit in de samenleving te faciliteren, in samenwerking met de samenleving. Inclusie- en diversiteitsagenda Om de inclusieve samenleving te bevorderen gaan we in de gemeente Epe werken met een inclusieen diversiteitsagenda. Met deze startnotitie wordt de opdracht verstrekt om een inclusie- en diversiteitsagenda op te stellen vanuit de pijlers: de samenleving, de gemeente extern (producten, dienstverlening en communicatie van de gemeente) en de gemeente intern (de organisatie intern). De inclusie- en diversiteitsagenda zal een nadere uitwerking van de visie op inclusie en diversiteit bevatten en krijgt als bijlage een uitvoeringsagenda. Om deze Inclusie- en diversiteitsagenda op te stellen wordt een breed participatietraject gelopen, zowel intern als extern. Inclusie raakt de gehele samenleving en daarmee ook elk (beleids)terrein. Onderwijs, sport, bestaanszekerheid, wonen, zijn hiervan slechts enkele voorbeelden. Bij de uitwerking en uitvoering van de Inclusie- en diversiteitsagenda is een integrale aanpak daarom een vereiste. Hetzelfde geldt voor de betrokkenheid van de Eper samenleving.

Aanpak Wettelijke fundament Bij het opstellen van de Inclusie- en diversiteitsagenda wordt langs drie pijlers gewerkt. Voorafgaand hieraan wordt een schets gemaakt van de juridische basis, zodat de gemeente zich met recht een inclusieve gemeente kan noemen. Bij deze schets wordt de onderstaande wet- en regelgeving betrokken: -

VN-verdrag Handicap; Grondwet artikel 1; Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Artikel 2a); Bouwbesluit (Bbl); Besluit algemene toegankelijkheid voor personen met een handicap of chronische ziekte (Artikel 7); Amendement Lokale Inclusie Agenda van de gemeenteraad van Epe; Kieswet (Artikel J4 en Criteria Integrale Toegankelijkheid stembureaus); Europese norm: NEN-EN 17210:2021.

Werkwijze Naast deskresearch om inzicht te krijgen in wat de gemeente Epe al wel doet en heeft, kijken we wat de good practices zijn van andere gemeenten, waarvan Epe kan leren. Veel teams, afdelingen en projecten zijn al bezig met inclusie en diversiteit. In verschillende vormen en varianten. Er is aandacht en momentum voor inclusie en diversiteit. Er wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande projecten en beleidsnota’s om de lokale Inclusie- en diversiteitsagenda te ontwikkelen. De Inclusie- en diversiteitsagenda wordt aangesloten bij de volgende nota’s en projecten: - Participatie en communicatienota; - Inwonergericht werken; - Sociale Agenda 2021; - Beleidsplan Sociaal Domein 2023 – 2027. Om dit uit te werken wordt er gewerkt met een interne projectgroep. Deze bevat onder andere de volgende expertise: - HRM; - Communicatie; - Dienstverlening; - Wmo/Welzijn/Voorzieningen/Sport; - Accommodaties; - Vastgoed; - Armoede(bestrijding)/Participatiewet; - Jeugd/jongeren/onderwijs; - Openbare ruimte; - Website/digitaal. Proces Om de inclusie en diversiteitsagenda vorm te geven wordt een breed participatietraject gelopen. Zowel extern als gemeentelijk intern. Inclusie en diversiteit is een onderwerp dat van de gehele gemeente een inzet vraagt. Het proces kan daarom als volgt beschreven worden: 1. Kerngroep wordt samengesteld en start met deskresearch en organisatie. 2.

MT wordt geraadpleegd om feedback te vragen en bekendheid te geven aan dit project. 3. Informeren wethouder en bestuurlijke feedback. 4. Collegebesluit. 5. Raadsconsultatie met de vragen: Wat zijn jullie voorkeuren voor inwonerparticipatie, wie moeten wij sowieso spreken? 6. Gelijktijdig werken aan de drie pijlers, zeker deskresearch. 7. Projectgroep samenstellen voor pijler 2: gemeente extern. 8. Ervaringsdeskundigen inhuren voor pijler 1: de samenleving. 9. Opleveren Inclusie en diversiteitsagenda. 10. Vaststelling door de gemeenteraad.

Projecten In een aantal projecten speelt inclusie en diversiteit al een grote rol. Deze projecten zijn kansen (en soms ook noodzaak of crisis) waarop ingespeeld kan worden en die uiteindelijk ook een plek kunnen krijgen in de Inclusie- en diversiteitsagenda. Voorbeelden zijn: - Het accommodatiebeleid; - Digitale Toegankelijkheid; - Pilot herinrichting openbare ruimte Jasmijnstraat; - Meldpunt Wet Goed Verhuurderschap; - Training helder schrijven. Uitwerking Inclusie- en diversiteitsagenda: drie pijlers Eerste pijler: De samenleving De grootste opgave om te komen tot een inclusieve samenleving ligt bij de samenleving zelf. De gemeente heeft maar beperkt invloed op het handelen en gedrag van haar inwoners. De eerste pijler is daarom van de samenleving zelf. Wat zijn problemen die de samenleving ervaart met betrekking tot inclusie, of juist exclusie, en wat zijn de manieren waarop zij elkaar kunnen vinden en welke initiatieven zij willen en al ondernemen? Het is belangrijk dat (vertegenwoordigers van) de samenleving een grote rol spelen bij de samenstelling van de Inclusie- en diversiteitsagenda. De vraagstukken, problemen en oplossingen moeten in samenspraak met de Eper samenleving worden bekeken.

Waar willen zij hun bijdrage aanleveren, hoe kunnen zij dit en wat heeft voor hun prioriteit? Hiervoor zal een breed en integraal participatietraject gelopen worden onder leiding van ervaringsdeskundigen die ervaring hebben met inclusie en exclusie. Hiervoor wordt samengewerkt met Team Ed, dat expertise heeft op het gebied van ervaringsdeskundigheid. De ervaringsdeskundigen mogen dit deel van het project leiden met ondersteuning van de gemeentelijke organisatie. Ook het resultaat van pijler 1 wordt verwerkt in het uitvoeringsplan bij de Inclusie- en diversiteitsagenda. Het kan activiteiten bevatten van organisaties en mensen uit de samenleving zelf en activiteiten van de gemeente om de samenleving te faciliteren. Tweede pijler: De inclusieve gemeente extern De vraag die centraal staat in deze pijler is: Hoe zorgen wij dat wij als gemeente meer inclusief zijn in de behandeling van inwoners door de wijze waarop we onze producten, dienstverlening en beleid vormgeven? In het uitvoeringsplan bij de Inclusie- en diversiteitsagenda kunnen activiteiten worden opgenomen die bijdragen aan de inclusievere dienstverlening, producten en beleid. Derde pijler: De inclusieve gemeente intern De gemeente is ook zelf onderdeel van de samenleving. Zij heeft een voorbeeldfunctie.

Dat geldt voor de wijze waarop zij in haar eigen organisatie inclusiviteit in praktijk brengt, bijvoorbeeld in woordkeuze, voorbeeldfunctie van leidinggevenden en omgaan met sociale veiligheid. Deze inclusie- en diversiteitsagenda roept dan ook op tot zelfreflectie. Op onderdelen is de gemeente al inclusief bezig en goed op weg. Maar er kunnen verbeteringen nodig blijken. In het uitvoeringsplan bij de Inclusie- en diversiteitsagenda kunnen activiteiten worden opgenomen die gericht zijn op het verbeteren van de inclusieve gemeentelijke organisatie. Participatie Bij alle pijlers zoeken we actief de samenwerking op met de organisatie en de samenleving. Bij pijler 2 en 3 blijft de regie bij de gemeente liggen. Bij de eerste pijler willen we deze zoveel als mogelijk uit handen geven. Met als streven dat de Inclusie- en Diversiteitsagenda door, in ieder geval met de samenleving wordt opgesteld. Vooruitlopend op de vaststelling van de participatienota ‘Samen Verder’ wordt het proces zoveel mogelijk in de geest van deze nota vormgegeven. Pijler 1 (Niveau: Meewerken - Meebepalen, gemeente faciliterend) De wens is dat de samenleving zelf aangeeft welke thema’s relevant zijn om mee aan de slag te gaan, wat zij daar zelf in kunnen doen en hoe ze dat gaan doen.

De gemeente is onderdeel van de samenleving en zal vanuit die rol meedenken en vooral kijken hoe de gemeente de samenleving kan ondersteunen en faciliteren bij de uitvoering van de agenda. Wij willen hierin niet sturend zijn. Zo hopen we tot een agenda te komen die echt van de samenleving is.

Om dit te bewerkstelligen willen we werken met ervaringsdeskundigen. Via TeamED (organisatie met ervaringsdeskundigen op sociale thema’s) worden twee ervaringsdeskundigen ingehuurd met een verschillende achtergrond. Bijvoorbeeld één iemand met een fysieke beperking en één iemand met ervaring op het gebied van uitsluiting (door bijvoorbeeld gender). Wij willen dat zij het voortouw nemen in het proces om te komen tot een agenda. Zij zijn daarmee dan ook het aanspreekpunt voor inwoners in dit traject. Dit is een bewuste keuze om de minst gehoorde inwoners te zien en te spreken. Zo worden er signalen opgehaald buiten de gemeentelijke kaders en denkwijze. In dit proces zal de gemeente ondersteunende en faciliterend zijn. De gemeente helpt met het verkennen van sleutelfiguren en organisaties als startpunt. Bij de start van het traject faciliteert de gemeente het proces om met de ervaringsdeskundigen, de sleutelfiguren en betrokken organisaties tot een aanpak te komen voor het opstellen van de agenda met de samenleving. Daarnaast ondersteunt de gemeente de ervaringsdeskundigen met communicatie, redactie, als sparringpartner en eventueel als verbinder.

Wel geeft de gemeente een aantal organisaties en groepen inwoners mee als startpunt en minimale eis om te spreken en te betrekken: • (leden van) De Turkse gemeenschap; • (leden van) De Molukse gemeenschap; • (leden van) De geloofsgemeenschappen; • Art 1 (Antidiscriminatiemeldpunt NOG); • COC Deventer en Omstreken; • Sportverenigingen; • Cultuurverenigingen; • Maatschappelijke accommodaties; • Onderwijsinstellingen; • Adviesraad Sociaal Domein, Cultuurcommissie en de Commissie Omgevingskwaliteit. De resultaten van dit traject zijn van de samenleving. Deze worden opgenomen op een Samenlevingsagenda. De Samenlevingsagenda omvat acties, thema’s en initiatieven die al lopen, opgezet gaan worden of waar een wens toe is. De samenlevingsagenda is van de samenleving en wordt als bijlage toegevoegd aan de Inclusie- en Diversiteitsagenda. Hoe de samenleving te ondersteunen en te faciliteren bij hun agenda wordt opgenomen in de gemeentelijke Inclusie- en Diversiteitsagenda, die uiteindelijk door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Pijler 2 (meedenken – meewerken, gemeente voert regie) Bij deze pijler worden gemeentelijk beleid, regelgeving, producten, dienstverlening en communicatie meegenomen. Inclusie en diversiteit moet onderdeel worden van de werkwijze en een vanzelfsprekende plek krijgen in de verschillende domeinen en processen. Het moet niet een losstaand iets zijn.

Allereerst worden de bestaande onderzoeken, zoals de Burgerpeiling en/of kwalitatief onderzoek uitgevoerd door de onderzoeker dienstverlening, en ervaringen zoals deze nu al voorliggen bekeken. Bestuur en medewerkers worden gevraagd mee te denken hoe inclusie en diversiteit mee te nemen in hun werk en dit ook daadwerkelijk te gaan doen. Met sleutelfiguren in de organisatie wordt de omvang van die project bepaald en uitgezet hoe anderen in het project worden meegenomen. Inwoners willen we raadplegen via Heel Epe Spreekt. Wij gaan in gesprek met de vaste partners: • Adviesraad Sociaal Domein; • Cultuurcommissie; • Commissie Omgevingskwaliteit; • Uitvoeringsorganisaties. Mochten hier aanvullende vragen uit voortkomen over de producten, dienstverlening en/of communicatie van de gemeente. Bijvoorbeeld door gebrek aan informatie of een duidelijk gat in de bestaande ervaringen en het aanbod of handelen van de gemeente. Dan worden deze onderwerpen meegegeven aan de ervaringsdeskundigen om de (juiste) inwoners (per onderwerp) hierop extra te bevragen en de verdieping te zoeken. Pijler 3 (meewerken - meebepalen, gemeente voert regie) Pijler 3 sluit aan op de organisatieontwikkelingen. Om tot een beeld te komen over hoe wij bij de gemeente intern met elkaar omgaan, gaan wij om tafel met HR en communicatie. We betrekken de OR, het MT en de bijzondere medewerkersgroep.

Evenals dat wij openstaan voor individuele gesprekken met medewerkers.

Volgorde aanpak pijlers Het mag helder zijn dat de eerste pijler, de samenleving, de belangrijkste is. Daar doen we het voor. Maar om die pijler goed te kunnen bedienen, zullen we eerst de tweede en de derde pijler op orde moeten hebben. Om die reden starten we daarom eerst met de ontwikkeling van tweede en de derde pijler en daarna pas met de eerste pijler. Planning Onderdeel Q4 2023 Kerngroep X Voorbereiding X MT X College Consultatie Participatie Opstellen Raad

Q1 2024

Q2 2024

Q3 2024

Q4 2024

Q1 2025

X X

X X

X X X

X X

X X X