821616 Jaarrekening 2022 Regio Stedendriehoek

JAARSTUKKEN 2022 REGIO STEDENDRIEHOEK Versie 30 maart 2023

INHOUDSOPGAVE 1. 2. 2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.2 2.2.1 2.2.1.1 2.2.1.2 2.2.1.3 2.2.1.4 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6 2.2.7 2.2.8 2.2.9 2.3 2.3.1 2.3.2 2.4 2.4.1 2.4.2 2.4.3 2.4.4 3. 3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.2.4 3.3 3.4 3.5 4. 4.1 4.1.1 4.1.2 4.2 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8

VOORWOORD DOOR DE VOORZITTER PROGRAMMAVERANTWOORDING PROGRAMMA 1: BESTUUR EN BUREAU REGIO STEDENDRIEHOEK Bestuur Bureau Regio Stedendriehoek Financiële gevolgen programma 1 Toelichting Financiële verschillen PROGRAMMA 2: AGENDA REGIO STEDENDRIEHOEK Algemene terugblik Strategische Agenda 2022-2030 Uitvoeringsagenda Regiodeal Regionaal Investeringsplatform Wonen Economie Landelijk Gebied Bereikbaarheid Regionale Energie Strategie Gebiedsontwikkeling Financiële gevolgen programma 2 Toelichting financiële verschillen PROGRAMMA 3: SLIMME EN SCHONE MOBILITEIT Financiële gevolgen programma 3 Toelichting Financiële verschillen PROGRAMMA 4: UITVOERINGSOVEREENKOMSTEN Toekomstbestendige binnensteden en dorpskernen Package Deal Fiets Financiële gevolgen programma 4 Toelichting Financiële verschillen VERPLICHTE PARAGRAFEN WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Weerstandscapaciteit Risico Kengetallen FINANCIERING Kasgeldlimiet Renterisiconorm Kredietrisicobeheer Relatiebeheer BEDRIJFSVOERING RECHTMATIGHEID OPENBAARHEID JAARREKENING GRONDSLAGEN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Algemeen Balans BALANS PER 31 DECEMBER 2022 TOELICHTING OP DE BALANS Vlottende activa Vaste passiva Vlottende passiva Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen OVERZICHT BATEN EN LASTEN 2022 WET NORMERING TOPINKOMENS TAAKVELDENOVERZICHT SISA CONTROLEVERKLARING

3 4 4 4 6 10 10 11 11 11 11 11 11 12 12 13 14 15 16 18 18 19 19 19 20 20 20 20 20 21 21 21 21 21 22 22 22 22 22 23 23 24 25 25 25 25 26 26 27 28 28 30 33 34 35 36 37

2

1. VOORWOORD DOOR DE VOORZITTER Beste lezer,

Het jaar 2022 was er één van uitersten: zaten we in de wintermaanden nog middenin de corona-maatregelen en was digitaal werken de norm, konden we in het voorjaar weer gewoon met elkaar afspreken en leek er niets gebeurd te zijn. Het gaf ons een extra impuls elkaar op te zoeken. Het goede gesprek te voeren, mensen bij elkaar te brengen, samen verder te komen. Dat wierp zijn vruchten af. In het afgelopen jaar presenteerden we de Strategische Agenda Cleantech Regio 2022-2030. Deze agenda geeft weer wat de lange termijn ambities van de acht gemeenten, de beide provincies, onderwijsinstellingen, waterschappen, Rijk en ondernemers in de regio zijn. Binnen de thema’s wonen, werken en bereikbaarheid geven we aan wat nodig is, hoe we van elkaars kracht gebruik kunnen maken en hoe we daarbij duurzaam, digitaal vooruitstrevend én hoe we met respect met ons landschap omgaan. De Strategische Agenda vormt de basis voor de Uitvoeringsagenda, waar in 2022 een start mee werd gemaakt en die in 2023 opgeleverd wordt. Samenwerking vond ook in hernieuwde vorm in Regio Stedendriehoek zélf plaats: het regiobureau verhuisde naar Deventer en als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen van maart wisselden een aantal bestuursleden van het Dagelijks Bestuur en de Regioraad.

Ik dank de tussentijds afgetreden DB-leden Ine van Burgsteden (Brummen), Erik Visser (Epe), Henk van Zeijts (Lochem), Renske Helmer (Voorst), Annemieke Vermeulen (Zutphen) en de Regioraadsleden Detlev Cziesso (Apeldoorn), Cathy Sjerps (Brummen), Thomas Walder (Deventer), Lia de Waard (Epe), Wolbert Meijer (Heerde) en Wim Vrijhoef (Voorst) voor hun inzet voor de regio op de verschillende portefeuilles in de afgelopen jaren. Binnen de verschillende portefeuilles werden verschillende mooie resultaten geboekt het afgelopen jaar. Vanuit wonen werd de Gelderse woondeal voorbereid, waarin Gelderse gemeenten, woningcorporaties, provincie en Rijk elkaar vonden om afspraken te maken rondom het bouwen van betaalbare woningen. We zochten uit wat regionaal de ontwikkelingen zijn rondom arbeidsmigratie en lieten een bedrijvenprognose uitvoeren om de vraag naar en aanbod van bedrijfskavels inzichtelijk te maken. We werkten aan een sterkere positie voor regionale producenten door het versterken van korte ketens en stimuleerden natuur-inclusieve landbouw. Er kwam een verkenning naar de effecten van de woningbouwopgave op de bereikbaarheid van onze regio en we maakten een begin met het ruimtelijk regioverhaal. Voor dat laatste startten we eind 2022 met het in kaart brengen van alle regionale opgaven die moeten landen in de ruimte, zoals woningbouw, energietransitie, bereikbaarheid.

Het behouden van onze mooie omgeving blijft voor ons uitgangspunt, dus het is een grote taak om alle wensen en plichten een plek te geven in onze regio. Daar gaan we in 2023 hard aan werken. Het versterken van de band tussen gemeenteraden en regio had het afgelopen jaar ook extra de aandacht van het regiobureau. Om de informatievoorziening richting raadsleden behapbaar te houden, kortten we de kwartaalupdates in en zetten we meer in op persoonlijke ontmoetingen: zoals tijdens de eerste raadsconferentie in november. Die was zeer geslaagd en deze lijn zetten we door in 2023. Samengevat stond het afgelopen jaar in het teken van steeds intensievere samenwerking, onderling en met ondernemers en onderwijs. Een mooie basis voor de verdere ontwikkeling van onze regio in 2023.

Ron König Voorzitter Regio Stedendriehoek.

3

2.

PROGRAMMAVERANTWOORDING

2.1

PROGRAMMA 1: BESTUUR EN BUREAU REGIO STEDENDRIEHOEK

2.1.1

Bestuur

De acht deelnemende gemeenten van de Regio Stedendriehoek, Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen, vormen samen een daily urban system; het is een functionele regio rondom de steden Apeldoorn, Deventer en Zutphen waarin dagelijks de belangrijkste woon- en werkverplaatsingen plaatsvinden. De gemeenten voelen zich verantwoordelijk voor het onderhouden èn versterken van het regionale systeem en werken samen aan een gezonde en duurzame leef- en werkomgeving. Rolverdeling regio en gemeenten De Regio Stedendriehoek kenmerkt zich door een lichte samenwerkingsvorm. Het betreft een collegeregeling in de vorm van een openbaar lichaam. Er zijn geen besluitvormende bevoegdheden overgedragen aan de regio. De besluitvorming is in handen van de colleges van Burgemeester en Wethouders en de gemeenteraden van de acht deelnemende gemeenten. De intergemeentelijke samenwerking wordt gefaciliteerd door een klein stafbureau. Dit regiobureau adviseert op en ondersteunt de uitvoering van collegetaken waarvan is afgesproken regionaal op samen te werken. Samenstelling Dagelijks Bestuur en Regioraad De Regioraad (RR) is het Algemeen Bestuur van de regio en wordt gevormd door twee bestuurders (burgemeesters/wethouders) per deelnemende gemeente. De Regioraad kiest uit zijn midden de leden van het Dagelijks Bestuur (DB). Het DB wordt gevormd door één bestuurder per gemeente.

Leden Regioraad Eind 2022 bestond de Regioraad uit de volgende leden: Gemeente Apeldoorn

Jeroen Joon, Peter Messerschmidt

Gemeente Brummen

Alex van Hedel, Steven van der Graaf

Gemeente Deventer

Ron König (voorzitter), Marcel Elferink

Gemeente Epe

Tom Horn, Annemiek van Loon

Gemeente Heerde

Jan Willem Wiggers, Stephan Nienhuis

Gemeente Lochem

Sebastiaan van ‘t Erve, Eric Jan de Haan

Gemeente Voorst

Paula Jorritsma, Peter Wormskamp

Gemeente Zutphen

Eva Boswinkel, Sjoerd Wannet

Leden Dagelijks Bestuur Eind 2022 bestond het Dagelijks Bestuur uit de volgende leden: Gemeente Apeldoorn

Jeroen Joon

Gemeente Brummen

Alex van Hedel

Gemeente Deventer

Ron König (voorzitter)

Gemeente Epe

Tom Horn

Gemeente Heerde

Jan Willem Wiggers

Gemeente Lochem

Sebastiaan van ‘t Erve

Gemeente Voorst

Paula Jorritsma

Gemeente Zutphen

Eva Boswinkel

Bij deze bedanken we de tussentijds afgetreden DB-leden Ine van Burgsteden (Brummen), Erik Visser (Epe), Henk van Zeijts (Lochem), Renske Helmer (Voorst), Annemieke Vermeulen (Zutphen) en de Regioraadsleden Detlev Cziesso (Apeldoorn), Cathy Sjerps (Brummen), Thomas Walder (Deventer), Lia de Waard (Epe), Wolbert Meijer (Heerde) en Wim Vrijhoef (Voorst) voor hun inzet voor de regio op de verschillende portefeuilles in de afgelopen jaren.

4

Portefeuilleverdeling De leden van het Dagelijks Bestuur verdelen onderling het bestuurlijk voorzitterschap op de regionale portefeuilles. In 2022 is een wisseling in het Dagelijks Bestuur opgetreden als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen en daarmee ook een wisseling in de portefeuilles. Hieronder een overzicht van de verdeling in de 1e helft van 2022.

Gemeente

Lid DB

Portefeuilles

Bestuurlijk aandachtspunt

Apeldoorn

Jeroen Joon, voorzitter

Externe betrekkingen

Stikstof

Communicatie

Regionaal Perspectief 2030

Bedrijfsvoering Brummen

Ine van Burgsteden

plv. Bereikbaarheid

Deventer

Ron König

Mobiliteit

Epe

Erik Visser

Economie*

Heerde

Jan Willem Wiggers

Gebiedsontwikkeling

Lochem

Henk van Zeijts

plv. Gebiedsontwikkeling

Voorst

Renske Helmer

Regionale Energiestrategie

Zutphen

Annemieke Vermeulen, vice voorzitter

Wonen

Investeringsplatform

Uitvoeringsagenda Betrokkenheid raden

*De sub-portefeuille landbouw werd bestuurlijk gecoördineerd door Eric Jan de Haan (gemeente Lochem)

De verdeling in de 2e helft van 2022: Gemeente

Lid DB

Portefeuilles

Bestuurlijk aandachtspunt

Apeldoorn

Jeroen Joon

Economie

Opgavetafel Veluwe

Brummen

Alex van Hedel

Financiën en organisatie

Deventer

Ron König, voorzitter

Externe Betrekkingen

Investeringsplatform

Communicatie

Regio Deal

Bereikbaarheid Epe

Tom Horn

Gebiedsontwikkeling

Heerde

Jan Willem Wiggers

Regionale Energiestrategie

Lochem

Sebastiaan van ‘t Erve

Voorst

Paula Jorritsma

Digitalisering Landelijk Gebied*

Opgavetafel Veluwe Vanaf 14-12-2022

Zutphen

Annemieke Vermeulen, vicevoorzitter

Wonen

Uitvoeringsagenda Betrokkenheid raden

Tot 14-12-2022 Eva Boswinkel, vicevoorzitter Vanaf 15-12-2022

*Bij het aantreden van het nieuwe Dagelijks Bestuur medio 2022 is besloten om van de sub-portefeuille landbouw een volwaardige portefeuille Landelijk Gebied te maken.

5

Portefeuilleberaden Op de portefeuilles is een Portefeuilleberaad (P-beraad) actief. Uitzondering hierop is de Regionale Energie Strategie waar een Stuurgroep actief is bestaande uit vertegenwoordigers van verschillende maatschappelijke organisaties. De DB-leden fungeren als voorzitter van deze bestuurlijke overleggen. De P-beraden hebben een cruciale rol in de intergemeentelijke samenwerking. Zij komen een aantal keer per jaar bijeen en zorgen voor directe betrokkenheid van de colleges bij de beleidsvoorbereiding in intergemeentelijke verband. Ook hebben zij een agenderende en initiërende rol. Is het P-beraad van mening dat de betrokken gemeenten op een bepaald thema gezamenlijk op moeten trekken, dan agendeert het Pberaad dit bij het DB, inclusief de reikwijdte van de samenwerking. Hieruit voortvloeiend voeren de betrokken bestuurders uit deze overleggen bestuurlijke regie op de uitvoering van de intergemeentelijke afspraken.

2.1.2

Bureau Regio Stedendriehoek

Regio Bureau Portefeuillehouder: Jeroen Joon tot 6 juli, daarna Ron König Digitaal samenwerken Begin 2022 was het coronavirus nog actief in Nederland en was er sprake van een lockdown. De medewerkers van het regiobureau werkten voornamelijk thuis en digitaal. Na het opheffen van de maatregelen is het tijds- en plaatsonafhankelijk werken voortgezet en een normaal onderdeel van het werk geworden. Het draagt bij aan efficiënt werken en het zorgt voor minder vervoersbewegingen wat een positieve bijdrage levert aan de regionale duurzaamheidsdoelstellingen. Ontmoeting blijft echter essentieel in een netwerkorganisatie. Dit gebeurt op de vaste kantoordagen en tijdens fysieke thematische bijeenkomsten. Het is een blijvend aandachtspunt om de balans tussen fysiek en digitaal te behouden. Huisvesting Vanaf maart 2022 is De Gasfabriek in Deventer de thuisbasis van het regiobureau. Daarnaast zijn er werkplekken in Apeldoorn (Zwitsal) en Zutphen (Pakhuis). De verdere dienstverlening door gemeenten zoals vastgelegd in de Dienstverleningsovereenkomst is ongewijzigd gebleven. Op werklocatie De Gasfabriek, vanuit huis en door fysieke samenwerkingsbijeenkomsten in de regio te organiseren blijven we inzetten op voldoende aandacht voor verbinding en ontmoeting.

6

Capaciteit In de eerste helft van 2022 heeft het team te kampen gehad met uitval door ziekte en vertrek van medewerkers en daardoor met zware onderbemensing. Het was een pittige periode voor het team. Desondanks is het werk voortgezet, wat een compliment waard is. Wel is duidelijk geworden dat de toegenomen ambities van de regio zelf en de opgaven die vanuit Rijk en provincies bij de regio neer worden gelegd niet meer in verhouding staan tot de lichte samenwerkingsvorm en het daarbij behorende kleine stafbureau. In de 2e helft van 2022 is dan ook ingezet op een voorstel voor een (incidentele) verhoging van de middelen voor 2023, waar alle raden mee in hebben gestemd. Gelijktijdig is ingezet op het werven van nieuwe medewerkers voor cruciale functies als onder andere externe betrekkingen, bestuursadvies en programma-ondersteuning. Eind 2022 is het team bijna op volle sterkte om de uitdagingen van 2023 op te pakken. En wordt gewerkt aan een voorstel voor de raden om de incidentele middelen vanaf 1 januari 2024 structureel te maken. Communicatie Portefeuillehouder: Jeroen Joon tot 6 juli, daarna Ron König In 2022 werkte het communicatieteam, dat zich inzet voor zowel de gezamenlijke regeling Stedendriehoek als de stichting strategische board Stedendriehoek, vanwege natuurlijk verloop in wisselende samenstelling.

In mei werd de vacature voor strategisch communicatieadviseur vervuld, in oktober raakte de functie van allround communicatieadviseur vacant. Het team ondersteunt de gehele organisatie met o.a. corporate communicatie-uitingen, projectcommunicatie en ondersteuning bij evenementen. Daarnaast creëert het team unieke, regionale content dat verstuurd wordt via eigen sociale kanalen en verschillende nieuwsbrieven en websites. Voor de programma’s Regionale Energiestrategie en het programma Bereikbaarheid (in het bijzonder de werkgeversaanpak) is externe communicatieondersteuning ingekocht.

7

Betrokkenheid en informatievoorziening aan gemeenteraden Met het aantrekken van een nieuwe strategisch communicatieadviseur met de specifieke opdracht de raadscommunicatie te verbeteren kreeg de informatievoorziening richting gemeenteraden een nieuwe impuls. De kwartaalupdates zijn omgevormd tot goed leesbare en moderne nieuwsbrieven. Daarnaast organiseerden we het afgelopen jaar voor het eerst een regionale raadsconferentie. Het doel was de raadsleden te enthousiasmeren voor de regio en tegelijkertijd een laagdrempelige ontmoeting tussen bestuurders en raadsleden, én raadsleden onderling te faciliteren. Het moest een nuttige, maar vooral ook leuke avond worden. Bij de organisatie werden raadsleden op verschillende wijzen betrokken: via een oproep in de kwartaalupdates en rechtstreeks via griffiers. Zo stelden we een divers programma samen. Er was een fijne locatie en goed diner geregeld en Harm Edens kwam als gastheer een inleidend verhaal houden over de grote uitdagingen van onze tijd: klimaatverandering, ruimteschaarste etc. Hij voelde bestuurders aan de tand en stelde hen namens raadsleden inhoudelijke vragen. In groepjes gingen de raadsleden vervolgens onder leiding van een DB-lid de discussie aan over enkele stellingen, gevolgd door een netwerkborrel.

De afdronk was daverend positief, met als enige kanttekening dat we bij een vervolg meer inhoudelijk de diepte in mogen gaan. Deze feedback nemen we mee naar de volgende raadsconferentie. Na de gemeenteraadsverkiezingen heeft de secretaris van de Regio Stedendriehoek na het zomerreces de bezoeken aan de nieuwe gemeenteraden weer opgepakt om, samen met het verantwoordelijke DB-lid, te vertellen over actuele ontwikkelingen uit de regionale samenwerking. Deventer, Lochem, Zutphen en Voorst zijn in 2022 bezocht, de overige raden staan voor begin 2023 op de agenda.

8

Collegebijeenkomsten en Tour de Regio De 8 nieuwe colleges kwamen op 14 juni 2022 bij elkaar om kennis met elkaar en met de Regio Stedendriehoek te maken. Ook werd de Atlas van de Cleantech Regio gelanceerd: een uniek naslagwerk met prachtige kaarten van onze regio. Daarnaast ontmoeten (leden van) de colleges elkaar tijdens verschillende andere bijeenkomsten, waaronder de European Week of Regions and Cities in Brussel en het EK damesvolleybal in Omnisport in Apeldoorn. Er wordt actief ingezet op de ontmoeting van de colleges met elkaar, en niet alleen het Dagelijks Bestuur of de Regioraad, om het regionale samenwerken daarmee te versterken. In 2021 zijn de toenmalige voorzitter van het Dagelijks bestuur, Jeroen Joon, en de secretaris begonnen met de Tour de Regio, een werkbezoek aan elke gemeente. Begin 2022 is de Tour afgerond met een bezoek aan de aan de gemeente Brummen.

Lobby Een goede, krachtige lobby vraagt om twee zaken: goede plannen en goede contacten. Dat is dan ook waar we in 2022 op hebben ingezet vanuit lobby. Een goede en lobbybare uitvoeringsagenda die aansluit bij de wensen, woorden en ambities van bijvoorbeeld de provincies en de rijksoverheid én het versterken van contacten binnen en buiten de regio. We hebben meer dan ooit (en met de uitvoeringsagenda binnenkort ook breed gedeeld en bekend) onze doelstellingen gekwantificeerd. Bijvoorbeeld op het gebied van wonen laten we zien dat onze ambities groot maar haalbaar zijn, op het gebied van bereikbaarheid hebben we goede afspraken over wat onze prioriteiten zijn. Dat alles helpt om nu (2023) de lobby stevig neer te zetten. Maar we hebben natuurlijk niet alleen geïnvesteerd in interne processen. Veel van onze collega’s en bestuurders hebben geïnvesteerd in contacten met andere overheden of met elkaar. Na jaren vooral online samenkomen konden we in 2022 weer naar Brussel voor de European Week of Regions and Cities, konden we Gedeputeerde Staten van Gelderland en Overijssel weer ontvangen in de regio én konden ook verschillende keren de colleges van B&W én de raadsleden elkaar ontmoeten. Daarnaast participeerden we in ambtelijke en bestuurlijke samenwerkingstrajecten en bijeenkomsten op Oost Nederlandse schaal zoals Nederland Slim Benutten of het Wilddiner van Overijssel.

Tot slot hebben we in 2022 de lobbyfunctie van de regio substantieel versterkt door het inhuren van een eigen lobbyist. Met die versterking kunnen we de gelegde basis uit 2022 benutten om de regio nog beter op de kaart te zetten in 2023.

9

Financiën Portefeuillehouder: Jeroen Joon tot 6 juli, daarna Alex van Hedel Financieel beheer De controltaak en de financiële administratie worden verzorgd door de gemeente Apeldoorn. Vanuit het bureau is de manager bedrijfsvoering belast met de coördinatie en afstemming van de informatiestromen van zowel intern als extern.

2.1.3

Financiële gevolgen programma 1

Omschrijving

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022

Totaal PR Stedendriehoek

70.838

72.167

68.047

Totaal Bureau Stedendriehoek

818.141

871.945

911.328

-

-

-

888.979

944.112

979.375

Totaal Financiering en Resultaat Totaal lasten

Omschrijving

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022

Bijdrage gemeenten (PR)

98.805

72.167

72.167

Bijdrage gemeenten (Bureau)

853.555

871.945

894.613

Bijdrage Regionale Energie Strategie

21.780

-

-

-

-

44.820

34.140

-

1.008.290

944.112

1.011.600

119.311

-

32.225

Overige opbrengsten Reserve overlopende projecten 2020 betreffende Huisvesting en ondersteuning PZ Totaal baten Saldo baten en lasten

2.1.4

Toelichting financiële verschillen

PR Stedendriehoek De PR Stedendriehoek kosten zijn overeenkomstig de begroting. Bureau Stedendriehoek De personeelskosten vallen hoger uit dan begroot doordat vacatures niet direct ingevuld konden worden en via bureaus ingehuurd moesten worden. Hiertegenover staat een aantal opbrengsten die door extra bijdragen en projecten zijn gerealiseerd. Tevens vallen de kosten van de werkplek lager uit in verband met de verhuizing zijn er lagere huurkosten en automatiseringskosten gerealiseerd. De financiële dienstverlening vanuit Apeldoorn valt iets lager uit dan was begroot. Indicatoren 2022 In de onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de realisatie van indicatoren zoals deze in de begroting 2022 zijn opgenomen. Primitieve begroting 2022

Definitieve begroting 2022

Realisatie 2022

Indicatoren

Omschrijving

Begroting 2023

Formatie

fte per 1.000 inwoners

0,00689

0,00602

0,00894

0,01477

Bezetting

fte per 1.000 inwoners

0,00689

0,00602

0.00894

0.01477

Apparaatskosten

kosten per inwoner

2,05

2,07

2.15

2.12

Budget agenda

kosten per inwoner

0,77

1.12

1.04

0.76

Kosten bestuur

kosten per inwoner

0,07

0,07

0.07

0.07

Inhuur

kosten als % van totale loonsom + inhuur

8,19%

8.19%

20.92%

8,58%

Overhead

% van totale kosten

67.27%

60.48%

65.84%

72.01%

10

2.2

PROGRAMMA 2: AGENDA REGIO STEDENDRIEHOEK

2.2.1 Algemene terugblik 2.2.1.1

Strategische Agenda 2022-2030

Portefeuillehouders: Annemiek Vermeulen tot en met 14-12-2022, Eva Boswinkel vanaf 15-12-2022 In maart 2022 leverden de acht samenwerkende gemeentes samen met de beide provincies, onderwijsinstellingen, waterschappen, Rijk en ondernemers de Strategische agenda Cleantech Regio 2022-2030 op. In dit startdocument staan in hoofdlijnen de ambities van de regio, gericht op wonen, werken en bereikbaarheid. Gezamenlijk is gekeken wat er nodig is voor deze regio en waar partners elkaar kunnen versterken. Binnen deze thema’s staan duurzaamheid, digitaal vooruitstrevend zijn en de kwaliteit van ons mooie landschap voorop. De Strategische agenda werd in de loop van het jaar concreet gemaakt in de Uitvoeringsagenda. Resultaat 2022: Strategische Agenda 2022-2023

2.2.1.2

Uitvoeringsagenda 2023-2030

Portefeuillehouders: Annemiek Vermeulen tot en met 14-12-2022, Eva Boswinkel vanaf 15-12-2022 Om de strategische agenda invulling te geven, is ten doel gesteld in 2022 een Regionale Uitvoeringsagenda te ontwikkelen waarbij de uitvoering van de visie zoals verwoord in de strategische agenda centraal staat. Vanaf de zomer 2022 is gestart met deze doorvertaling. Hier zijn vele partijen bij betrokken geweest, waardoor in verschillende sessies input is opgehaald voor de Uitvoeringsagenda. Voor de jaarwisseling (2022-2023) is deze inhoudelijk zo goed als voltooid, begin 2023 wordt er nog een kleine slag op gemaakt. De agenda wordt begin 2023 definitief gemaakt. De Uitvoeringsagenda wordt in 2023 gebruikt voor het invullen van de nieuwe werkprogramma’s van de Regio Stedendriehoek en ligt aan de basis van de opbouw van de nieuwe werkorganisatie die op 1 januari 2024 het licht ziet. Resultaat 2022: 75%-versie van de Uitvoeringsagenda Regio Stedendriehoek

2.2.1.3

Regio Deal

Portefeuillehouder: Jeroen Joon 1e helft van 2022, Ron König 2e helft 2022 Eind 2022 is de voortgangsrapportage Regio Deal opgeleverd. De Regio Deal ontstaat uit een totaal van 26 projecten met een investeringsimpuls van ca €100 miljoen in onze regio. De totale cofinanciéring van de verschillende gemeenten is € 5.305.000. Gemeente Apeldoorn is kassier van de deal- projecten. De deal is een samenwerking tussen de Cleantech Regio (overheid, ondernemers en onderwijs), de provincies Gelderland en Overijssel en het Rijk. De Regio Deal is erop gericht om de veerkracht van de regionale economie structureel te verbeteren en daarmee de duurzame welvaart te vergroten. Een deel van de regionale capaciteit wordt ter ondersteuning van de Regio Deal ingezet. In de stuurgroep en de ambtelijke werkgroep zijn vertegenwoordigers van vanuit de Regio Stedendriehoek vertegenwoordigd. De huidige, lopende regiodeal heet de Cleantech Regio Deal en bestaat uit twee actielijnen: Cleantech Werkt en Groene Groei. Resultaat 2022: Voortgangsrapportage Regio Deal (zie hiervoor deze link)

2.2.1.4

Regionaal Investeringsplatform

Portefeuillehouder: Ron König (bestuurlijk aandachtsgebied) De Regio Stedendriehoek kent een groot aantal projecten die de Uitvoeringsagenda kunnen vormgeven, waarvoor een aanzienlijke financiële investering nodig zal zijn. Het DB heeft aan een kwartiermaker de opdracht gegeven om te onderzoeken wat de mogelijkheden en haalbaarheid van een regionaal investeringsplatform (IPRS) zijn, om meer mogelijkheden te creëren om regionale initiatieven te ondersteunen. Tijdens de kwartiermakersfase is aan de hand van verschillende regionale voorbeeldprojecten onderzocht wat de obstakels van regionale projecten zijn om tot financiering te komen, is het financieringslandschap in beeld gebracht en is onderzocht in welke vorm een eventueel investeringsplatform projecten zou kunnen ondersteunen. Uit het werk van de kwartiermakers en de begeleidingsgroep kan worden geconstateerd dat er een daadwerkelijke behoefte is aan projectmatige financiering, onder rendement en risicoafspraken die geschikt gemaakt zijn op maat van project, projecteigenaar en financier(s). Eind 2022 is een voorstel opgesteld hoe samen te starten met regionaal investeren en is een ronde gestart langs alle colleges van de 8 gemeenten om in gesprek te gaan over de mogelijkheden. Een aantal gemeenten is in 2022 bezocht, begin 2023 wordt de tour afgerond. Resultaat 2022: Kwartiermakersfase afgerond

11

Portefeuille Wonen Portefeuillehouder: Annemieke Vermeulen tot 1-11-22, daarna Eva Boswinkel Wat wilden we bereiken? Binnen de kaders van de regionale woonagenda en het addendum op de regionale woonagenda wilden we het volgende bereiken in 2022: •

Een betere positionering in de landelijke verstedelijkingsopgave vanuit de lijn vitale steden, dorpen en buitengebied De gemeenten staan op de kaart als aantrekkelijke woon- en vestigingsplek, waar het betaalbaar wonen is De regio maakt de verduurzaming van de bestaande voorraad concreet en houdt rekening met de betaalbaarheid van alternatieve warmtevoorziening We committeren ons aan de opgave van 20.000 woningen extra in 2030, 40.000 extra in 2040. 30.000 woningen verduurzamen in 2030 Inzet op onderzoek naar arbeidsmigratie

• • • •

Wat hebben we bereikt? Eind december 2022 is de regionale woondeal opgeleverd die op 8 maart 2023 mede is ondertekend door minister Hugo de Jonge. In deze woondeal hebben gemeenten, corporaties, provincie en rijk gezamenlijk afspraken gemaakt over de woningbouwtaakstelling en de omvang van betaalbare woningen voor de periode. De gemeenten onderling hebben afgesproken toe te willen werken naar 30% sociale woningbouw in deze regio. De gezamenlijke nieuwbouwopgave is 24.000 van de regio Stedendriehoek, waarvan 17.000 woningen voor de Gelderse gemeenten en 7.000 voor de gemeente Deventer. Dit is tevens opgenomen in onze uitvoeringsagenda. Via het spoor van de regionale woondeal hebben we de regio beter op de kaart gezet; daarnaast hebben de grotere gemeenten gewerkt aan de lobby van de woningbouwopgave én de gezamenlijke boodschap vanuit de gemeenten. Dat is duidelijk gelukt. De provincie en het rijk zien dat de Regio Stedendriehoek een fors deel van de woningbouwopgave realiseert in de periode 2022 – 2030. Met name Apeldoorn en Deventer staan hierbij op de kaart die zowel qua omvang maar ook betaalbare woningen een fors deel bijdragen aan de gestelde doelen op provinciaal en rijksniveau. Voor de verduurzaming van de bestaande voorraad, zijn verschillende gemeenten proeftuinprojecten gestart.

Dit is een begin van de grotere opgave die uit het klimaatakkoord volgt om de volledige woningvoorraad aardgasloos te maken. We hebben onze doelstelling daarbij aangepast naar 20.000 woningen aardgasloos in 2030. Vooral de ervaringen die we momenteel op doen willen we inzetten in meerdere wijken in de Regio Stedendriehoek. In 2022 is het onderzoek Arbeidsmigratie opgeleverd. In het rapport staan de trends en ontwikkelingen in deze regio en wat de veranderingen zijn die we op dit vlak gaan tegenkomen in arbeidsinzet en volkshuisvestelijke vraag. Met het onderzoek als basis werken we als regio samen in 2023, door waar mogelijk en nodig gezamenlijk afspraken te maken of regelgeving afspreken voor huisvesting, af te spreken hoe we acteren bij misstanden en hoe we de verantwoordelijkheden zien van verschillende partijen die arbeidsmigranten inzetten.

2.2.3

Portefeuille Economie

Portefeuillehouder: Erik Visser tot 6 juli, daarna Jeroen Joon Wat wilden we bereiken? Binnen de kaders van de actualisatie van het regionaal programma werklocaties (RPW) en het project ‘Toekomstbestendige Bedrijventerreinen’ uit Regio Deal actielijn Groene groei wilden we het volgende bereiken in 2022: •

Monitoring van uitgiftetempo bestaande harde planaanbod om gefundeerd het gesprek te kunnen en verder te kunnen kijken dan de afspraken uit het RPW.

•

Inzet op het verstevigen van de organisatiegraad van minimaal tien bedrijventerreinen, in het bijzonder rondom transitieopgaven (energievoorziening, circulair ondernemen, branding, veiligheid). Een regionaal kennisprogramma draagt hieraan bij.

•

Op minimaal twee terreinen werken we aan het sluiten van gesloten kringlopen op terreinniveau.

12

•

Op minimaal vijf bedrijventerreinen wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een roadmap om te komen tot de ontwikkeling van smart grids, zon-pv op bedrijfsdaken en de voorkoming van maatschappelijke lasten door het voorkomen van verzwaring van het elektriciteitsnet door opwek, opslag en uitwisseling van energie.

•

Bijdragen aan de realisatie van een logistiek centrum in Eerbeek. Dit centrum draagt bij aan: de afname van CO2 door het op elektrische wijze transporteren van producten voor de papierindustrie binnen het betreffende gebied (de interne logistieke bewegingen), de afname van verkeershinder in dorpskernen en de vermindering van congestie op het lokale wegennet;

Wat hebben we bereikt? Bovenstaande doelen hebben met name betrekking op de projecten van de Regio Deal. De voortgang ervan vindt u terug in de voortgangsrapportae Regio Deal (zie hiervoor deze link). Daarnaast is in 2022 is een bedrijvenprognose opgeleverd die als basis dient voor de regionale visie op werk en mogelijk nieuwe regionale afspraken. Het onderzoek heeft ons inzicht gegeven in de behoefte naar ruimte voor werk richting 2030 en 2040. Op basis starten we in 2023 het proces om tot nieuwe regionale afspraken te komen. In 2022 is een verkenning uitgevoerd naar de behoefte van- en draagvlak voor een regionaal logistiek netwerk, dat zich richt op het goederenvervoer in de Regio Stedendriehoek. De uitkomsten van de verkenning zijn positief. Er is behoefte aan samenwerking op de volgende thema’s : •

Het versterken van de logistieke arbeidsmarkt en tegelijkertijd innovaties gericht op arbeidsbesparende technologieën stimuleert met oog op blijvende krapte op de arbeidsmarkt. Het verduurzamen van goederenvervoer Digitaliseren van de logistieke dienstverlening Bereikbaarheid van logistieke activiteiten duurzaam versterken Clustering van grootschalige logistiek in de A1-corridor (conform afspraken RPW)

• • • •

De verdere uitrol van het logistiek netwerk wordt in 2023 opgepakt.

2.2.4

Portefeuille Landelijk Gebied

Portefeuillehouder: Erik Jan de Haan tot 6 juli, daarna Paula Jorritsma Begin 2022 was er een sub-portefeuille landelijk gebied, hiervan is medio 2022 een volwaardige portefeuille Landelijk gebied gemaakt. Wat wilden we bereiken? Binnen het kader van visiedocument Regionale visie transitie voedsel, landbouw en landschap wilden we in 2022 de volgende resultaten bereiken: •

Communicatie campagne korte ketens: Verbeteren relatie boer - burger en stimuleren van gedragsverandering consument: o

Uitgewerkte communicatiestrategie op basis van gemeenschappelijke visie

o

Ontwikkelde communicatiematerialen / toolbox voor betrokken gemeenten en organisaties

•

Brede gezondheidsbenadering: Literatuurstudie brede gezondheidsbenadering gezondheid ander soort landbouwproducten: samen met onderwijsinstellingen

•

Practice what you preach: Als gemeenten in de Regio Stedendriehoek zijn wij voorbeeldige overheden in voedselgebruik, beperken van voedselverspilling en stimulering van biodiversiteit; Korte keten gebruik door gemeenten. Onderdeel POP3 aanvraag

•

Agro Innovatie Coöperatie: ondersteuning uitrol innovatie coöperatie en verbreden netwerk

•

Programma natuurinclusieve landbouw

Wat hebben we bereikt?

13

In 2022 is een succesvolle communicatiecampagne gelanceerd over korte ketens: Super die Boer. Dit als concrete uitwerking van de ambitie in de visie voor de transitie voedsel, landbouw en landschap dat wij ons als gemeenten willen inzetten op het versterken van het toekomstperspectief van onze agrariërs door bij te dragen in een systeemverandering richting een duurzame landbouwsysteem binnen een hoogwaardig landschap. Onderdeel hiervan was het ontwikkelen van een regionale kaart met informatie over regionale producenten, het opzetten van een netwerk van lokale producenten en het verankeren van het korte-keten denken in gemeentelijk beleid. Als concretisering van onze ambitie om natuurinclusieve landbouw te stimuleren hebben we in 2022 een scholingstraject aan 30 agrariërs georganiseerd, een project rondom het stimuleren van kruidenrijke akkerranden uitgevoerd en hebben we ons als regio aangesloten bij het platform natuurinclusieve landbouw. Tenslotte hebben we in 2022 een aantal netwerkbijeenkomsten rondom voedsel, landbouw en landschap georgansieerd, verbeterden we onze samenwerking met relevante partijen als IJsselvallei Boert en Eet bewust en pakte de werkgroep een rol in de totstandkoming van de uitvoeringsagenda.

2.2.5

Portefeuille Bereikbaarheid

Portefeuillehouder: Ron König • •

Bestuurlijke lobby bereikbaarheid Uitvoeringsprogramma slimme en schone mobiliteit

Wat wilden we bereiken? Binnen de portefeuille bereikbaarheid wilden we het volgende bereiken in 2022: 1.

Bereikbaarheid in groter verband • Aanpak congestieproblemen A1 corridor • Opstarten maatregelen A50 corridor • 1e verkenning naar mobiliteit en verstedelijking

2.

Slimme Mobiliteit • Uitbouwen toepassingen om weggebruikers te laten communiceren met verkeersinstallaties, en toepassingen voor brugopeningen, fiets parkeren, laden/lossen. • Digitalisering mobiliteitsdata (afspraken Rijk). • Realiseren toepassingen slimme mobiliteit in kleinere gemeenten die helpen bij hun mobiliteitsbeleid. Faciliteren ketenmobiliteit (HUBS, knopen): • . • Ontwikkeling en realisatie van Mobiliteitsknopen in het verlengde van verkenningen voor Twello, Zutphen, Apeldoorn centrum en stadsrand hub Apeldoorn. • Verdere ontwikkeling en vergroting aanbod deelmobiliteit. • Introductie mobiliteitsdiensten (MaaS) voor flexibele reizen, passend binnen mogelijkheden regio.

3.

4.

Samenwerking werkgevers: • Samen met ministerie en provincies bedrijven ondersteunen bij maatregelen die leiden tot minder verkeer in de spits en het verschonen van de mobiliteit.. • Onderhouden en uitbreiden netwerk van bedrijven om schone maatregelen aan te jagen. • Ondersteunen bedrijven met het formuleren van een aangepast mobiliteitsbeleid om de positieve bijeffecten van de lock down vast te houden (bereikbaarheid in spits, minder CO2 uitstoot). • Gerichte acties (scan: hoe reizen medewerkers, probeeractie speedpedelec, betrekken werknemers bij nieuw mobiliteitsbeleid) en ondersteunen projecten (bijvoorbeeld gebiedsgericht).

Wat hebben we bereikt? In het jaar 2022 is er op het gebied van bereikbaarheid veel bereikt. Zo is er de Mobiliteitsagenda 2023-2027 opgesteld, mede voor inbreng in de regionale uitvoeringsagenda. Daarnaast is er een verkenning mobiliteit en verstedelijking uitgevoerd, waarbij gelet op de woningbouwopgave en de ruimtelijke puzzel samen met de provincie Gelderland gekeken is naar de effecten op mobiliteit en de effecten van verschuiven van de modal split (verdeling vervoerwijzen) en varianten.

14

Er was een vacature voor het kernteam Mobiliteit (inzet vanuit 4 gemeenten) was geen reactie gekomen. Deze is eind 2022 opnieuw uitgezet vanuit de Regio. Op bereikbaarheid in groter verband (A1, A50, spoor, logistiek) is er een gecoördineerde inbreng in de TBOV uitwerking internationale verbinding Amsterdam Berlijn (OAO notitie ATD) en ook op de TBOV uitwerking Goederencorridor Noord Oost Europa (OAO notitie GNOE). Ook is de problematiek op de A50 corridor eerder opgestart vanuit de campagne: A50 een plek om bij stil te staan. In het position paper A50 zijn vijf maatregelen geformuleerd om op korte termijn te werken aan verbetering van de doorstroming. Inbreng in VSD (BO MIRT) van enkele onderdelen uit het position paper A50. Positieve besluitvorming heeft in BO MIRT november 2022 plaatsgevonden. Binnen de portefeuille bereikbaarheid wordt samengewerkt met verschillende werkgevers, mooie voorbeelden hiervan zijn: het onderhouden en uitbreiden netwerk van bedrijven om schone maatregelen aan te jagen. Er zijn iets meer dan 50 werkgevers nieuw of hernieuwd aangesloten bij de werkgeversaanpak het afgelopen jaar.

Zo zijn er bijvoorbeeld intensieve introducties en opvolgacties geweest bij onder meer bekende en succesvolle bedrijven en instellingen als Politie Oost Nederland, State of Football, Vos Transport, Achmea, Witteveen+Bos, Dimence Groep, Drukwerkdeal, MKB Deventer, Saxion, GLDH2, SILS, Gemeente Lochem en Elis Nederland. Ook hebben 8 werkgevers uit de regio woon-werkscan afgenomen om inzicht te krijgen in de vervoerbewegingen van hun werknemers en de potentiele effecten van mobiliteitsmaatregelen. Hierbij wordt voorgesorteerd op opschaling van deze sans naar gebieden (De Kien en OBAN Apeldoorn Noord). Daarnaast is de packagedeal Fiets afgerond. Op drie bedrijventerreinen is zowel de fietsinfrastructuur, fietsvoorzieningen bij bedrijven verbeterd en een campagne en fietsprobeeractie uitgevoerd. Met name de bedrijven SILS, Oosterberg, VDL, Grollemans, Reesink, State of Football, Vos Logistiek, Dusseldorp en Trajectum hebben intensief geparticipeerd. De werkgeversaanpak is aangehaakt bij grotere gebiedsopgaven. Dit is een belangrijke manier om het belang van slim en schoon reizen in te brengen en handen en voeten te geven in deze trajecten.

Dit betreft bijvoorbeeld: gebiedsontwikkeling De Kien in Deventer (stationsgebied), ontwikkelingsprogramma bedrijventerrein Ecofactorij 'Samen verder!, de Regio Deal toekomstbestendige bedrijventerreinen: met het programma van het Deventer Economisch Perspectief, waar duurzame mobiliteit integraal onderdeel van is geworden, de infrastructurele ingreep bij de herontwikkeling Laan van Osseveld in Apeldoorn. Op het gebied van slimme mobiliteit zijn de gemeenten ondersteund bij het nakomen van de digitaliseringsafspraken met het Rijk (data top 15 Mobiliteit), er zijn toepassingen gerealiseerd in kleinere gemeenten die helpen bij hun mobiliteitsbeleid, zoals parkeersensoren in Lochem en aansluiting op de landelijke data keten. Ook is er samen met gemeenten communicatie mogelijk gemaakt tussen fietsers en intelligente verkeerslichten. Gemeenten hebben in 2023 in de regionale werkgroep de inzet op diverse dossiers afgestemd, zoals op: • • • •

2.2.6

Aanleg regionale fietsroutes: Apeldoorn – Epe – Zwolle, Deventer – Zutphen, verkennen tweede fase F344 Verkeersveiligheid: inventarisatie gemeenten voor programma provincie Gelderland Laadinfra: Nationale Aanpak Laadinfrastructuur (NAL) Implementatie stappenplan zero emissie binnensteden

Regionale Energie Strategie (RES)

Portefeuillehouder: Jan Willem Wiggers Wat wilden we bereiken? Wij wilden in 2022 de volgende resultaten bereiken: • De vaststelling van een plan van aanpak voor de uitvoering van de ontwikkelagenda RES 2.0 (tot maart 2022): o Het formuleren en het bestuurlijk vaststellen van de vervolgopdrachten incl. de daarbij behorende governance, begroting en organisatiecapaciteit (hierover wordt tevens afgestemd met de programmamanagers uit betrokken organisaties)  Thema’s 1. zon op dak, netwerk en opslag 2. Grootschalig zon op land 3. Grootschalig wind op land 4. Data & Monitoring 5. Warmte 6. Kansenkaart bodem 7. Kennis en inspiratie 8. Borging omgevingsbeleid.

15

•

o Betrekken raden bij opstellen PvA RES 2.0 De uitvoering van de daarin vastgelegde regionale taken.

Wat hebben we bereikt? Oorspronkelijk was het idee dat de RES tweejaarlijks wordt herijkt en opnieuw ingediend bij het Nationaal Programma RES. Het jaar 2022 zou om die reden in het teken staan van de ontwikkeling van een Plan van Aanpak voor de uitvoering van de ontwikkelagenda RES 2.0. Het Nationaal Programma RES adviseert ons om voortaan een onderscheid te maken tussen een RES Voortgangsdocument en een RES Herijking. Dit noemen we het tweesporenbeleid. In het RES Voortgangsdocument werken we onze voortgang uit van het realiseren van onze ambities uit de RES 1.0. Het Rijk gebruikt dit om landelijk te kunnen monitoren of de 30 regio’s sámen ook op koers liggen voor RES 2030. Alle regio’s beschrijven elke twee jaar de voortgang. Het document waarin deze voortgang wordt vastgelegd noemen we het RES Voortgangsdocument 2023, 2025, etc. Tijdens het uitvoeren van de RES kunnen nieuwe inzichten ontstaan door: nieuwe lokale, regionale en landelijke ambities, innovaties in technieken of bronnen, of knelpunten bij de uitvoering. Deze kunnen leiden tot het aanpassen van de bestaande kaders in de RES 1.0 of het vaststellen van nieuwe kaders voor toekomstige ontwikkelingen. Dit leggen we vast in een RES Herijking. Dat is maatwerk en kent dus geen vaste planning. Dit document noemen we RES Herijking 2.0 (en 3.0 en zo verder).

Elke regio bepaalt zelf of, hoe en wanneer deze herijking wordt vastgesteld. Deze nieuwe koers betekent dat de nadruk van onze activiteiten in 2022 veel meer zijn toegespitst op het ondersteunen van de lokale verankering van de doelstellingen uit de RES 1.0 en de monitoring daarvan ten behoeve van het opstellen van het RES voortgangsdocument dat voor de zomer van 2023 gereed moet zijn. Als RES-regio volgen we de landelijke planning om van ideeën naar daadwerkelijke projecten en steeds meer regionaal opgewekte energie te gaan. Er is veel te beslissen en er zijn ook veel belangen. Daar moeten we samen zorgvuldig mee omgaan en dat betekent dat het stapsgewijs gaat. De regio monitort de voortgang van het bod, neemt deel aan landelijke gesprekken, deelt kennis en werkt mee in onderzoeken die een effect kunnen hebben op onze gezamenlijke strategie. We bouwen aan een data- en monitoringstool waarmee inzichtelijk wordt waar initiatieven hun plek krijgen en op welke wijze dit bijdraagt aan het RES-bod. Aanvullend blijven we in gesprek als RES- partners over kansen, knelpunten, nieuwe inzichten en lopend onderzoek. Waar nodig klankborden we met de regionale adviescommissie waaraan het regionaal georganiseerd maatschappelijk middenveld kan deelnemen.

2.2.7

Gebiedsontwikkeling

Portefeuillehouder: Tom Horn Wat wilden we bereiken? Wij wilden in 2022 de volgende resultaten bereiken: •

Organiseren van het afstemmingsberaad (minimaal 2x per jaar) en zorgdragen voor de juiste voorbereiding van het gesprek (de vraagstukken en dilemma’s scherp)

•

In gesprek met de raden aan de hand van een basisscenario van hoe de ruimtelijke opgaven kunnen landen in de Cleantech Regio dat eind 2021 is opgeleverd, met als doel de raden 1) gevoel te geven bij de complexiteit van de opgaven, 2) van de onderlinge afhankelijkheid en daarmee van 3) de noodzaak van onderlinge samenwerking en 4) de noodzaak om regionaal een koers uit te zetten op basis waarvan onderling afspraken gemaakt kunnen worden.

Wat hebben we bereikt? De afspraken die begin 2022 zijn gemaakt, zijn ingehaald door de actualiteit. In 2022 heeft het Dagelijks Bestuur opdracht gegeven te komen tot een ruimtelijk regioverhaal. De aanleiding om te starten met het schrijven van ons ruimtelijk regioverhaal is gelegen in de vraag vanuit de provincie Gelderland een regionale gebiedsuitwerking op te stellen voor de opgaven waarvoor we staan de komende tijd (wonen, natuur, energie, landbouw en economie) en deze opgaven in samenhang te brengen met water en bodem als sturend principe en in relatie met het Nationaal Programma landelijk gebied. De vraag van de provincie Gelderland vloeit voort uit de opdracht van het rijk aan provincies 1 juli 2023 de opgaven in beeld te brengen, evenals kansen en dillema’s. De provincie verwerkt dit in haar regio-arrangement en stuurt dat vervolgens naar het Rijk.

16

Parallel aan de opdracht vanuit het Rijk en de provincie Gelderland loopt het spoor van de Strategische Agenda. Daarin is de wens uitgesproken te komen tot integraliteit en samenhang met als basis de thema’s wonen, werken en bereikbaarheid en de verbondenheid daartussen via drie kernkwaliteiten: de kwaliteit van de ruimte en leefomgeving, een duurzaam toekomstperspectief en digitaal innovatief centraal. Het schrijven van het ruimtelijk regioverhaal past ook hierin. Er is een portefeuilleberaad Gebiedsontwikkeling in het leven geroepen (in plaats van het Fafstemmingsberaad), een programmamanager aangetrokken, een werkgroep samengesteld en een plan van aanpak gemaakt. In het najaar van 2022 is daarmee ambtelijk een start gemaakt met behulp van de in de regio werkzame beleidsmedewerkers gebiedsontwikkeling. De uitvoering van het plan van aanpak loopt door in 2023. In 2023 wordt ook het gesprek met de raden opgestart.

17

2.2.8

Financiële gevolgen programma 2

Omschrijving

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022

Bijdrage Board

68.994

70.373

70.373

Bereikbaarheid

144.168

115.299

77.414

Wonen

448

10.000

13.310

Economie

18.906

52.750

27.498

Landelijk gebied

16.269

15.000

25.394

Gebiedsafstemming

117.882

-

-

Algemeen

113.613

302.624

245.140

Totaal lasten

480.280

566.046

459.129

Begroting 2022

Rekening 2022

Omschrijving

Rekening 2021

Bijdrage gemeenten

336.737

343.472

343.472

Bijdrage strategische uitvoeringsagenda

-

39.809

53.966

-

-

7.525

-

30.250

2.723

Bijdrage verkenning regionaal bodembeleid Bijdrage kwartiermaker logistiek netwerk

-

Bijdrage regionale energie strategie Gebiedsafstemming Bijdrage derden regionale agenda Reserve overlopende projecten 2020 Totaal baten

Omschrijving

24.200

-

-

14.097

-

-

138.450

-

-

513.484

413.531

407.686

Begroting 2022

Rekening 2022

Rekening 2021

Bijdrage uit reserves/Resultaat voorgaand boekjaar

-

152.515

152.515

Totaal mutaties in reserves

-

152.515

152.515

33.204

-

101.072

Saldo na mutaties in reserves

2.2.9

Toelichting financiële verschillen

De afwijking bij Bereikbaarheid wordt veroorzaakt doordat er een aantal posten in subsidies konden worden verwerkt die bij het opstellen van de begroting nog niet bekend waren. Bij Economie wordt de onderschrijding veroorzaakt door het project Kwartiermaker logistiek netwerk wat gepland stond voor het tweede halfjaar 2022 en grotendeels is doorgeschoven naar 2023. De overschrijding van Landelijk gebied wordt vooral veroorzaakt door de verkenning regionaal bodembeleid wat extra is uitgevoerd waar vanuit andere deelnemers ook een bijdrage is verkregen. De afwijking van algemeen wordt veroorzaakt door de kosten voor het maken van de uitvoeringsagenda en de gebiedsafstemming in de begroting te hoog waren ingeschat. Bij de uitvoeringsagenda zijn kosten deels door derden betaald. In de begroting waren de totale advieskosten voor de gewijzigde gemeenschappelijke regeling opgenomen die in 2023 nog een vervolg hebben.

18

2.3

PROGRAMMA 3: SLIMME EN SCHONE MOBILITEIT

Bij Programma 2 onderdeel Bereikbaarheid worden onderstaande projecten verantwoord.

2.3.1 Financiële gevolgen programma 3 Omschrijving

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022

Werkgeversaanpak 2019-2021*

190.007

304.000

211.020

Slimme en schone mobiliteit 2020 *

26.723

240.000

150.140

Fietsroutes

93.233

-

-

ITS post-Beter Benutten Vervolg

389.410

-

-

-

30.000

-

699.373

574.000

361.160

Digitalisering CTR

Totaal lasten

Omschrijving

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022

Werkgeversaanpak 2019-2021*

190.007

304.000

211.020

Slimme en schone mobiliteit 2020 *

26.723

240.000

150.140

Fietsroutes

93.233

-

-

ITS post-Beter Benutten Vervolg

389.410

-

-

-

30.000

-

699.373

574.000

361.160

-

-

-

Digitalisering CTR Totaal baten

Saldo lasten en baten

* samen het maatregelenprogramma

2.3.2 Toelichting financiële verschillen De begroting voor de beide projecten die onder het maatregelenprogramma vielen zijn te hoog ingeschat. De beperkende maatregelen vanuit de Corona pandemie en de manier waarop bedrijven daarmee omgaan hebben zijn weerslag op de activiteiten in 2022. Ook de oorlog in Ukraine stelt bedrijven voor uitdagingen die hun aandacht vergen. Een deel van de werkzaamheden konden hierdoor in mindere omvang worden uitgevoerd, zoals de werkgeversaanpak en de inzet op bijvoorbeeld logistiek in het Slimme en schone mobiliteit 2020. Door de focus van bedrijven op de primaire bedrijfsvoering, konden wij ze niet in de omvang betrekken zoals wij graag gewild hadden. Het programma omvat verschillende projecten om de vervoersstromen in de binnenstad en naar bedrijven toe te verduurzamen.

19

2.4

PROGRAMMA 4: UITVOERINGSOVEREENKOMSTEN

Dit programma bevat de volgende uitvoeringsovereenkomsten:

2.4.1 Toekomstbestendige binnensteden en dorpskernen Voor dit vliegwiel was een uitvoeringsovereenkomst afgesloten tussen de provincie Gelderland en de Regio Stedendriehoek welke in 2021 is afgerond.

2.4.2 Package Deal Fiets Op drie bedrijventerreinen (De Mars Zutphen, Ecofactorij Apeldoorn en Kloosterlanden Deventer) is zowel de fietsinfrastructuur, fietsvoorzieningen bij bedrijven verbeterd en een campagne en fietsprobeeractie uitgevoerd. Met name de bedrijven SILS, Oosterberg, VDL, Grollemans, Reesink, State of Football, Vos Logistiek, Dusseldorp en Trajectum hebben intensief geparticipeerd.

2.4.3 Financiële gevolgen programma 4 Omschrijving

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022

Toekomstbestendige binnensteden en dorpskernen (TBDK)

16.946

-

-

Package deal fiets

13.723

186.000

171.474

Totaal lasten

30.669

186.000

171.474

Omschrijving

Rekening 2021

Bijdrage gemeenten uitvoeringsovk TBDK

Begroting 2022

Rekening 2022

-

-

13.375

Bijdrage provincie uitvoeringsovk TBDK

16.946

-

-

Bijdrage provincie package deal fiets

13.723

186.000

171.474

Totaal baten

30.669

186.000

184.849

-

-

13.375

Saldo lasten en baten

2.4.4 Toelichting financiële verschillen Het project Toekombestendige binnensteden en dorpskernen is het project afgerond in 2021, het resterend saldo laten wij dit jaar vrijvallen. De begroting voor package deal fiets is iets te hoog ingeschat. Ook hier gold dat de beperkende maatregelen vanuit de Corona pandemie en de manier waarop bedrijven daarmee omgaan hebben zijn weerslag op de activiteiten in 2022 had. Ook de oorlog in Ukraine stelt bedrijven voor uitdagingen die hun aandacht vergen. Het project is dit jaar afgerond en afgewikkeld met de Provincie Gelderland

20

3.

VERPLICHTE PARAGRAFEN

3.1

WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

In deze paragraaf wordt de relatie gelegd tussen weerstandscapaciteit (in hoeverre beschikt de regio over middelen en mogelijkheden om niet-begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen financiële voorzieningen zijn gevormd of die niet tot afwaardering van activa hebben geleid en die van materiele betekenis kunnen zijn in relatie tot het balanstotaal of de financiële positie. Indien onverhoopt zich een situatie voordoet waarbij dusdanige onvoorziene “schades” optreden die niet uit regionale middelen voldaan kunnen worden zal een beroep gedaan moeten worden op de regiogemeenten.

3.1.1

Weerstandscapaciteit

De regio kent geen algemene reserve. De exploitatielasten worden jaarlijks verrekend met de gemeenten.

3.1.2

Risico

Medio 2020 is door de secretaris, de controller en de manager bedrijfsvoering uitvoerig stil gestaan bij de mogelijke risico´s voor onze organisatie. De conclusie is dat deze zeer beperkt zijn en derhalve geen separaat management benodigd is. Er is ook geen extra financiële buffer nodig.

3.1.3

Kengetallen

De volgende kengetallen zijn voorgeschreven: 1.

a netto schuldquote: de netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Omdat er bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden te berekenen. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is én wat dat betekent voor de schuldenlast. Bij beide berekeningen worden bij de financiële activa de verstrekte leningen opgenomen. De regio heeft geen langlopende leningen meer, deze zijn in 2015 afgelost. Verder staat de Regio in principe niet “rood”. Het kengetal fluctueert met het in “kas” hebben van voorschotten van subsidies. b netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: zie bij a. De regio verstrekt geen leningen, daardoor wijzigt de ratio niet.

2.

solvabiliteitsratio: deze ratio geeft inzicht in de mate waarin de regio in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. grondexploitatie; Grondexploitatie is geen deel van het takenpakket van de Regio Stedendriehoek. structurele exploitatieruimte: deze is niet van toepassing. De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Bij de regio worden de structurele lasten jaarlijks begroot en vervolgens verrekend met de bijdrage van de gemeenten op basis van inwoneraantallen. belastingcapaciteit: Belasting heffen is geen deel van het takenpakket van de Regio Stedendriehoek.

3. 4.

5.

Kengetallen

Realisatie 2021

Realisatie 2022

Netto schuldquote

-6.77%

-6.93%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

-6.77%

-6.93%

Solvabiliteitsratio

-13.04%

-24.09%

Grondexploitatie

nvt

nvt

Structurele exploitatieruimte

nvt

nvt

Belastingcapaciteit

nvt

nvt

21

3.2

FINANCIERING

In deze paragraaf wordt nader ingegaan op het risicobeheer van de financieringsportefeuille. De Wet FiDo en regeling Ruddo zijn van toepassing.

3.2.1

Kasgeldlimiet

De kasgeldlimiet geeft aan het bedrag dat maximaal met korte externe middelen mag worden gefinancierd. Indien de regio boven deze limiet uit komt, moet overgegaan worden op een vaste geldlening. De kasgeldlimiet was voor het jaar 2022 bepaald op 8,2%. Kasgeldlimiet Begroting 2022 primair

1.287.584

Begroting 2022 na wijziging

2.270.158

Rekening 2022

1.971.138

Percentage

8.2%

Begroting 2022 primair

kasgeldlimiet

105.582

Begroting 2022 na wijziging

kasgeldlimiet

186.153

Wettelijke ondergrens (wet FiDo)

300.000

Maximaal saldo rek cf. schatkistbankieren Rekening 2022

1.000.000 kasgeldlimiet

161.633

De Regio heeft geen leningen (noch kortlopend; noch langlopend). De kasgeldlimiet is in 2021 dan ook niet overschreden.

3.2.2

Renterisiconorm

De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal en er geldt een wettelijke ondergrens van € 2.500.000,00 Renterisiconorm begroting 2022 primair begroting 2022 na wijziging

1.287.584 2.270.158

rekening 2022

1.971.138

Percentage

20%

begroting 2022 primair

renterisiconorm

begroting 2022 na wijziging

renterisiconorm

wettelijke ondergrens (wet FiDo) Rekening 2022

257.517 454.032 2.500.000

renterisiconorm

394.228

Aangezien de Regio in principe geen schulden heeft en dus ook geen rente betaalt is deze norm voor de Regio niet relevant.

3.2.3

Kredietrisicobeheer

Is niet van toepassing.

3.2.4

Relatiebeheer

De belangrijkste bankrelatie is de BNG. In december 2013 is een zogenaamde “werkrekening” geopend bij de BNG voor het schatkistbankieren, met daaraan gekoppeld een rekening bij de schatkist. Kwartaalsaldo Schatkistrekening Eerste kwartaal Tweede kwartaal

964.862 1.118.251

Derde kwartaal

1.372.045

Vierde kwartaal

637.471

22

Liquiditeitenbeheer De Regio in principe niet “rood”. Administratieve organisatie liquiditeitsfunctie De basis hiervoor is gelegd in het Treasurystatuut. Dit statuut is eind 2021 geactualiseerd. Het geactualiseerde statuut past beter bij het beperkte liquiditeitenbeheer.. Het proces betalen van een factuur is volledig beschreven. Informatievoorziening De regio informeert via de begroting en jaarrekening de provincie over de stand van de kasgeldlimiet.

3.3 BEDRIJFSVOERING De bedrijfsvoering omvat de volgende onderdelen: personeel en organisatie, informatisering en automatisering, communicatie, financieel beheer en huisvesting. Personeel en organisatie Het bureau bestaat per 31 december 2022 formeel uit 8,9fte. Deze formatie betreft de regiosecretaris, het bedrijfsbureau, het secretariaat, de lobbyist en de P.R-functie. De huidige medewerkers zijn werkzaam op basis van detachering en inhuur bij het bureau Stedendriehoek. Voor deze opzet is gekozen zodat de regio (en de regiogemeenten) in de toekomst niet langdurig de financiële lasten hoeft te dragen van personeel als gevolg van reorganisatie en ontslag. Voorts maakt de regio voor meer projectmatige werkzaamheden (“in kind”) gebruik van medewerkers van de deelnemende gemeenten. Informatisering en automatisering Er wordt voornamelijk gebruik gemaakt van de reguliere kantoortoepassingen en werkplekapparatuur. Dit volstaat voor de meeste taken. Deze voorzieningen worden afgenomen van de gemeente Voorst. Voor het digitale archief maakt de regio gebruik van het archiefsysteem van de gemeente Voorst Daarbij zijn uiteraard de wettelijk geldende regels voor archivering gewaarborgd. De Regio sluit aan bij informatiebeveiligingsbeleid van de gemeente Voorst. Uiteraard maakt de regio gebruik van de technische beveiligingsmaatregelen die door de gemeente Voorst worden gebruikt.

Communicatie Voor communicatie wordt steeds vaker de digitale variant gekozen in plaats van een boekje of andere vorm van drukwerk. Verder heeft de Regio een eigen website. Financieel beheer De controltaak en de financiële administratie worden verzorgd door de gemeente Apeldoorn. In het kader van de 2e lijns interne controle (door de administratie van de gemeente Apeldoorn) zijn geen bijzonderheden. De verbijzonderde interne controle over 2022 op het inkoopproces is uitgevoerd door Whs registeraccountants. Men heeft geconstateerd dat de inkoopfacturen op adequate wijze zijn beoordeeld en terecht betaalbaar zijn gesteld. Huisvesting De regio is m.i.v. 23 februari gehuisvest in Deventer in de Gasfabriek aan de Zutphenseweg 6. Daarvoor was zij gehuisvest in het (tijdelijk vervangende) gemeentehuis van de gemeente Voorst te Twello. Dit contract liep tot 23 februari 2022. Samen met de Strategische Board Stedendriehoek houden wij daar kantoor en maken gebruik van de faciliteiten daar met de mogelijkheid om voor omvangrijkere bijeenkomsten e.d. gebruik te maken van de gemeentehuizen van deelnemende gemeenten. Daarnaast beschikken wij door de samenwerking met de Strategische Board over een aantal werkplekken in Apeldoorn (Zwitsal) en Zutphen (Pakhuis Noorderhaven).

3.4

RECHTMATIGHEID

In het kader van rechtmatigheid dient elk jaar een geactualiseerd normenkader te worden vastgesteld: dit normenkader betreft alle regelgeving waaraan de activiteiten van de regio dienen te voldoen. Dit betreffen zowel externe (wet- en regelgeving) als interne (zogenaamde eigen verordeningen en regelingen) normen. Eind 2021 zijn behalve een geactualiseerde Financiële verordening en een geactualiseerd Treasurystatuut ook een geactualiseerde Organisatieverordening en een geactualiseerde Mandaatregeling vanaf 2022 vastgesteld.

23

Begrotingsrechtmatigheid. Om tot een onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording te komen dient de Regioraad het percentage vast te stellen (maximaal 3%) ten behoeve van de bepaling van het grensbedrag waarboven verantwoording dient te worden afgelegd. De Regioraad heeft het grensbedrag voor 2022 vastgesteld op € 40.000. Dit grensbedrag is in 2022 niet overschreden. Rechtmatigheid inkoop en aanbestedingen. Een van de onderdelen van de verbijzonderde interne controle betreft de toetsing van de inkoop en aanbestedingen aan de Europese aanbestedingsregels. Er is geconstateerd dat de inkoop en aanbestedingen op adequate wijze zijn verricht. Er zijn dan ook geen bevindingen rondom rechtmatigheid geconstateerd. Integriteit. Een van de onderdelen van de rechtmatigheidsverantwoording betref misbruik en oneigenlijk gebruik. Bij de Regio Stedendriehoek betreft dit met name de integriteit van de medewerkers en leveranciers. Begin 2023 zal er een beleidsnotitie aan het Dagelijks Bestuur worden voorgelegd. Er hebben zich in 2022 geen niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van bepalingen in de Wet FiDo en bijbehorende regelingen voorgedaan. Voorts is er in 2022 geen geval van fraude door eigen medewerkers geconstateerd.