778027 Informatienota Nieuwe geheimhoudingsregeling in Gemeentewet

Informatienota Raad Onderwerp

Nieuwe geheimhoudingsregeling in Gemeentewet

Programma

11 - Bestuur en organisatie

Datum

11-04-2023

Portefeuillehouder

Dhr. dr. T.C.M. Horn

Zaaknummer

778027

Adviseur

Ina van de Sluis

Afdeling

Ondersteuning

Telefoonnummer

755

E-mail adres

ina.van.de.sluis@epe.nl

Bijlage(n)

KENNISNEMEN VAN de gewijzigde geheimhoudingsregeling in de Gemeentewet.

INLEIDING Per 1 januari 2023 is de Wet bevorderen integriteit en functioneren decentrale bestuurders in werking getreden. Deze wet brengt wijzigingen aan in onder meer de Gemeentewet op het gebied van integriteit en de geheimhouding. In een afzonderlijk voorstel wordt u geïnformeerd over de wijzigingen op het gebied van integriteit, waarbij ook voorgesteld gaat worden om een aantal verordeningen hierop aan te passen. In deze nota wordt u geïnformeerd over de wijziging van de geheimhoudingsregeling in de Gemeentewet, die per 1 april 2023 in werking is getreden.

KERNBOODSCHAP Wijziging van de geheimhoudingsregeling in de Gemeentewet Tot op heden waren er in de Gemeentewet per bestuursorgaan regels opgenomen over geheimhouding. Voor de Raad in de artikelen 23 en 25, voor het college in artikel 55 en voor (raads)commissies in artikel 86. Voorstellen aan het college en/of de raad waarin geheimhouding werd opgelegd, waren gebaseerd op deze artikelen. Als er geheimhouding werd opgelegd, dan had dit betrekking op zowel de inhoudelijke stukken als op het besprokene tijdens de besloten vergadering. Met ingang van 1 april 2023 vervallen de artikelen 25, 55 en 86. Artikel 23 wijzigt gedeeltelijk. Alles over het opleggen van de verplichting tot geheimhouding is geregeld in een nieuw hoofdstuk "Va Geheimhouding". In de artikelen 87, 88 en 89 wordt nu voor alle bestuursorganen, ook voor de burgemeester, geregeld hoe een verplichting tot geheimhouding wordt opgelegd. Nog steeds is het nodig om hierbij een belang te noemen, genoemd in artikel 5.1, eerste en tweede lid van de Wet open overheid. Specifieke informatie in bijlagen. In de bijlage relevante artikelen vindt u de relevante wijzigingen in de Gemeentewet, waaronder het nieuwe hoofdstuk Va, evenals de meest voorkomende belangen die op grond van 5.1, eerste en tweede lid van de Woo gebruikt kunnen worden.

In de bijlage factsheet van de VNG staat een praktisch overzicht van de wijzigingen in de geheimhoudingsregels. Hierin vindt u een tabel met de verschillen tussen de oude en de nieuwe geheimhoudingsregels, en een een beslisboom met de belangrijkste aandachtspunten bij het opleggen, verstrekken en opheffen van geheimhouding en antwoorden op vragen over de belangrijkste wijzigingen.

De belangrijkste en meest opvallende wijzigingen. De burgemeester is nu ook expliciet bevoegd om geheimhouding op informatie te leggen en deze informatie te verstrekken aan de raad, het college, de rekenkamer en een commissie De burgemeester kan als eenhoofdig bestuursorgaan geheimhouding opleggen op informatie en kan die informatie ook delen met bijvoorbeeld het college of de raad. Dat laatste was al het geval, maar dit wordt met de wijziging uitdrukkelijk geregeld. Loskoppelen geheim verklaren en verstrekken van geheime informatie Het geheim verklaren van informatie wordt losgekoppeld van het aan anderen verstrekken van die informatie. De bevoegdheid informatie geheim te verklaren wordt geregeld in het nieuwe artikel 87 Gemeentewet. Na het besluit om informatie geheim te verklaren kan in een aantal gevallen die informatie met een ander bestuursorgaan gedeeld worden. Dat is geregeld in het nieuwe artikel 88 Gemeentewet. Bij het verstrekken van geheime informatie vermeldt het orgaan dat de geheimhouding oplegt, dat op die informatie een verplichting tot geheimhouding rust. Degene die informatie ontvangt waarop een verplichting tot geheimhouding rust, moet die geheimhouding in achtnemen en mag de informatie dus niet delen met anderen.

Het orgaan dat de geheimhouding heeft opgelegd, is ook als enige bevoegd die informatie met andere organen te delen of de geheimhouding op te heffen. De uitzondering hierop staat onder het volgende aandachtspunt. De raad is exclusief bevoegd om te beslissen over geheime informatie die naar de raad is gestuurd De hoofdregel is dat het bestuursorgaan dat geheimhouding oplegt, kan besluiten deze onder geheimhouding door te sturen aan anderen, of kan besluiten de geheimhouding op te heffen. Op deze regel is een uitzondering, namelijk als geheime informatie met de raad is gedeeld. In dat geval is alleen de raad bevoegd om die informatie te delen met anderen of de geheimhouding nog op te heffen. De raad kan over het verstrekken van informatie in algemene zin regels stellen, bijvoorbeeld om het college in staat te stellen stukken waarop geheimhouding is opgelegd, onder geheimhouding met anderen te delen als dit voor het dagelijks bestuur van de gemeente noodzakelijk is. De raad hoeft de geheimhouding niet meer te bekrachtigen maar kan die wel opheffen Voorheen gold dat als het college schriftelijke informatie naar de raad stuurde, de raad deze geheimhouding in de eerstvolgende raadsvergadering moest bekrachtigen. Als dat niet gebeurde was de geheimhouding opgeheven. Dat is niet meer nodig. De schriftelijke informatie blijft geheim totdat de raad de geheimhouding opheft.

Mondelinge informatie in besloten raads- en commissievergaderingen is voortaan van rechtswege geheim. In artikel 23 van de Gemeentewet is geregeld hoe een besloten raadsgadering wordt gehouden. Uitgangspunt is dat een raadsvergadering altijd in het openbaar begint, maar de raad kan besluiten om achter gesloten deuren verder te vergaderen. Er moet dan wel een belang, als bedoeld in artikel 5.1, eerste of tweede lid van de Woo, aan de orde zijn. Voorheen werd geheimhouding opgelegd op de inhoud van schriftelijke stukken én het besprokene tijdens de besloten vergadering. Dat hoeft nu niet meer, maar is automatisch het geval. De regeling in artikel 23 geldt ook voor raadscommissies op grond van artikel 82, vijfde lid van de Gemeentewet. De mogelijkheid vervalt om individuele raadsleden onder geheimhouding te informeren Tot nu kwam het voor dat informatie onder geheimhouding met een of enkele raadsleden werd gedeeld. Dit kon in de praktijk tot onduidelijkheid leiden bijvoorbeeld bij het binnen fracties delen of bespreken van deze informatie. Het doet ook afbreuk aan het principe dat de raad als geheel wordt geïnformeerd door het college (artikel 169 Gemeentewet). De nieuwe bepalingen gaan er daarom vanuit dat informatie waarop geheimhouding rust altijd met de gehele raad en niet met een of enkele raadsleden wordt gedeeld.

Dit geldt niet voor mondelinge informatie die tijdens een besloten commissievergadering wordt gedeeld. Deze informatie blijft geheim onder de aanwezigen in de besloten vergadering en hoeft niet met de gehele raad gedeeld te worden. Daarnaast kunnen zich soms situaties voordoen waarin bijvoorbeeld de burgemeester vertrouwelijke informatie met enkele raadsleden wil bespreken, bijvoorbeeld in een presidium of met fractievoorzitters. Dat mag. De regering acht – gelet op het incidentele en casuïstische karakter van dergelijke overleggen – een generieke wettelijke regeling voor het opleggen van geheimhouding in die situatie niet noodzakelijk en niet wenselijk. Een raadslid of commissielid dat in strijd handelt met een geheimhoudingsplicht kan bij besluit van de raad ten hoogste 3 maanden worden uitgesloten van het ontvangen van informatie waarop een verplichting tot geheimhouding rust. Schending van de geheimhoudingsplicht is strafbaar op grond van artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht. Los daarvan kan de raad besluiten om een raads- of commissielid ten hoogste 3 maanden uit te sluiten van het ontvangen informatie die onder geheimhouding valt.

Overige aandachtspunten Woo-verzoeken over informatie waarvoor geheimhouding is opgelegd Een Woo-verzoek dat betrekking heeft op informatie waarvoor geheimhouding is opgelegd, moet ook worden gezien als een verzoek om de geheimhouding op te heffen. Dit betekent dat het Woo-verzoek hiervoor wordt doorgestuurd naar het bestuursorgaan dat bevoegd is om de geheimhouding op te heffen. Dit bestuursorgaan moet een besluit nemen over het opheffen van de geheimhouding. Met dit besluit kan op het Woo-verzoek een besluit worden genomen. Bij een besluit om de geheimhouding op te heffen, wordt de informatie openbaar gemaakt. Zo niet, dan wordt het Woo-verzoek voor deze informatie geweigerd op basis van een bijzondere regeling. Als de raad bevoegd is om de geheimhouding op te heffen, dan moet de raad daarover besluiten. Dit betekent dat de beslistermijn in de praktijk niet kan worden gehaald.

De raad heeft het beslissen op Woo-verzoeken gemandateerd aan de griffier en plaatsvervanger, maar dat geldt niet voor een verzoek tot het opheffen van de geheimhouding, bij Woo-verzoeken. Handreiking medewerkers gemeente over opstellen college- en raadsbesluiten Voor de (interne) organisatie komt een handreiking over de nieuwe geheimhoudingsregeling, om te gebruiken bij het opstellen van college- en raadsvoorstellen.

COMMUNICATIE Hoeft niet inhoudelijk gecommuniceerd te worden met externen

VERVOLG Over de overige wijzigingen vanuit de Wet bevorderen integriteit en functioneren decentrale bestuurders worden afzonderlijke voorstellen gedaan.