567978 Onderzoek naar de lokale effecten energiecrisis

ONDERZOEK NAAR DE LOKALE EFFECTEN ENERGIECRISIS UITGANGSPUNTEN

Inhoud 1 Globaal beeld lokale effecten energiecrisis.........................................................................................2 1.1 Maatschappelijke accommodaties en verenigingen / stichtingen................................................2 1.2 Inwoners / huishoudens...............................................................................................................2 1.3 Economie / ondernemers.............................................................................................................2 2 Onzekerheid voor een handelings-perspectief: onderzoek noodzakelijk............................................3 2.1 Uitgangspunten onderzoek..........................................................................................................3 2.2 Uitvraag samenleving...................................................................................................................4 2.3 Maatwerk op de korte termijn.....................................................................................................4

2

1

GLOBAAL BEELD LOKALE EFFECTEN ENERGIECRISIS De gemeente ontvangt de laatste tijd zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau steeds meer signalen vanuit accommodaties, scholen, verenigingen, stichtingen en ondernemers dat de huidige energieprijzen in combinatie met de inflatie nu of in de directe toekomst voor steeds meer problemen gaat zorgen. Uit deze signalen is een globaal beeld naar voren gekomen dat aanleiding geeft tot zorg en een overweging om lokale partijen te ondersteunen rechtvaardigt.

1.1

Maatschappelijke accommodaties en verenigingen / stichtingen Het globale beeld is dat er bij diverse organisaties op het terrein van welzijn, sport en cultuur financiële zorgen bestaan over het betalen van huur, doorlopende kosten en teruglopende inkomsten. Ter illustratie een aantal voorbeelden: - EGW heeft bij de huidige energieprijzen volgend jaar 47k tekort. Daarnaast vrezen zij een huurverhoging van de gemeente van minimaal 12% (cpi index) die ze moeten gaan doorberekenen aan de huurders, waarbij veel kleinere huurders dit niet / moeilijk kunnen opbrengen. - Triton heeft laten weten dat zij de energierekening alleen kunnen betalen door gebruik te maken van de reserves voor groot onderhoud, wat over drie jaar tot een probleem leidt wanneer het dak moet worden aangepakt. - De voetbalverenigingen hebben volgend jaar gezamenlijk een tekort van ongeveer 100k. - Musea, Cultuurplein Noord Veluwe, de bibliotheek en muziekverenigingen hebben aangegeven dat er (grote) financiële problemen ontstaan vanwege de hogere energielasten, maar daarnaast spelen ook de hoge inflatie en stijgende loonkosten een rol. Het sluiten van maatschappelijke accommodaties of stoppen van verenigingen heeft negatieve gevolgen voor de kwaliteit van leven in onze dorpen.

1.2

Inwoners / huishoudens Het leven wordt voor inwoners en huishoudens door de oplopende inflatie en stijgende energieprijzen steeds duurder. Met als gevolg dat rekeningen niet meer betaald kunnen worden, schulden ontstaan of verder oplopen. Dit geeft ook zorgen en stress. Juist deze zorgen en stress hebben verregaande gevolgen voor iemands leven en gezin. Het heeft effect op hoe je je voelt, op je relaties en je gezondheid. Schaamte, sociaal isolement, eenzaamheid en depressies kunnen een gevolg zijn van financiële problemen, waardoor ook zorgvragen gaan toenemen, terwijl we net uit een periode komen waar ons mentaal welzijn al erg onder druk stond.

1.3

Economie / ondernemers De impact van de crisis op de lokale economie is divers. Sectoren die met name getroffen zijn betreffen: Horeca, winkeliers en vakantieparken. Veel ondernemers kunnen de energielasten niet zomaar in hun prijzen doorbelasten, want dat zorgt voor minder klandizie en uiteindelijk sluiting. De coronacrisis heeft een negatief effect gehad op de horeca en winkeliers. Vakantieparken in mindere mate, omdat vakanties in eigen land veel populairder waren tijdens corona. Dit is echter alweer aan het kenteren nu er weer meer vliegvakanties zijn. Ondernemers staan voor een duivels dilemma want zowel het niet doorbelasten van de stijging in energieprijzen als het wel doorbelasten van energieprijzen heeft vaak sluiting tot gevolg. Bij vakantieparken is doorbelasten aan de gebruiker veel ingewikkelder dan bij winkeliers en horeca. Deze situatie heeft negatieve gevolgen voor centra: leegstand, leefbaarheid, werkgelegenheid. Onze gemeente wordt minder aantrekkelijk, ook voor toeristen die we graag in de gemeente willen laten verblijven.

2

2

ONZEKERHEID VOOR EEN HANDELINGSPERSPECTIEF: ONDERZOEK NOODZAKELIJK Het totale globale beeld geeft reden tot zorg en roept de vraag op of, en zo ja op welke manier, de lokale samenleving kan worden ondersteund, temeer omdat in onze eigen gemeentelijke begroting gedeeltelijk rekening is gehouden met de verwachte hogere uitgaven, mede als gevolg van de energiecrisis: er is steeds gerekend met 5% inflatie. Op basis van een eerste verkenning is dit zeer waarschijnlijk onvoldoende om de effecten van de energiecrisis voldoende te beperken dan wel tegen te gaan: de inflatie bedraagt in 2022 ongeveer 10%. Tegelijkertijd is er geen goed beeld van de ‘exacte’ impact van energiecrisis in onze lokale samenleving en zijn de compensatiemaatregelen vanuit het Rijk en de provincie nog niet uitgekristalliseerd. Gemeenten krijgen extra middelen beschikbaar om de maatschappelijke effecten van de energiecrisis te dempen. Zo wordt er vanuit het Rijk een extra accres van € 300mln. verdeeld in de meicirculaire en stelt de provincie Gelderland € 10mln. beschikbaar voor Gelderse gemeenten. We schatten dat de extra middelen voor Epe ergens tussen de 0,5 en 0,7mln. liggen. Een goed beeld van de lokale impact alsook de uitwerking van de compensatiemaatregelen is noodzakelijk om een besluit te kunnen nemen of, en zo ja op welke manier, de lokale samenleving moet en kan worden ondersteund.

Vooral het onderzoek naar de lokale impact van ede energiecrisis is van belang: de compensatiemaatregelen worden immers vanzelf duidelijk.

2.1

Uitgangspunten onderzoek Het zal niet mogelijk zijn om als gemeente in te gaan op alle effecten van deze crisis. Er zullen de komende maanden bedrijven failliet gaan, inwoners in (energie)armoede gaan leven, en organisaties en verenigingen mogelijk stoppen. Dit kunnen we als gemeente niet voorkomen. Vanuit de gemeente zullen daarom, indien er wordt besloten om te ondersteunen, ook keuzes gemaakt moeten worden waar die ondersteuning te bieden (welke organisaties en doelgroepen) en welke ondersteuning dan wordt geboden. Dit rekening houdend met wat voor de gemeente is te dragen. Juist omdat we niet in kunnen gaan op alle effecten van de energiecrisis, is het noodzakelijk om een aantal uitgangspunten te benoemen op basis waarvan het gesprek in de samenleving wordt aangegaan. Deze uitgangspunten geven tevens (een deel van) de richting weer voor een gemeentelijke aanpak om de effecten van de energiecrisis te dempen. 1. Compensatiebudgetten vanuit het Rijk en de provincie worden ingezet conform het doel met daar waar mogelijk en wenselijk een lokale invulling. 2. De maatregelen zijn aanvullend op regelingen en maatregelen van het Rijk, de provincie en andere regelingen. 3. De maatregelen richten zich in eerste instantie op de korte termijn, zijnde 2023 en 2024. De maatregelen bieden geen zekerheid, garantie of doorkijk voor daarna. 4.

De maatregelen richten zich op specifieke doelgroepen en organisaties en niet op het totaal aan organisaties in de gemeente. 5. Per doelgroep gelden niet alleen de regelingen van het Rijk, maar ook wat andere partijen (kunnen) doen zoals de provincie, banken, vastgoedeigenaren en de bedrijven, organisaties en instellingen zelf. 6. De maatregelen zijn tijdelijk, direct uitvoerbaar, geven op korte termijn effect. 7. Maatregelen en investeringen sluiten zoveel als mogelijk aan bij het collegeprogramma en actueel bestaand beleid. 8. Maatregelen en investeringen zijn niet alleen gericht op het ‘nu’ (acuut / overbrugging), maar ook op structurele oplossingen voor de langere termijn.

2

2.2

Uitvraag samenleving De uitvraag in de samenleving moet met enig verwachtingsmanagement gebeuren: we kunnen immers niet vooraf beloven dat we gaan compenseren, en, als we dat doen, op welke manier en in welke mate. De uitvraag concentreert zich rondom de volgende vragen: - Ervaart u financiële en/of maatschappelijke gevolgen a.g.v. de energiecrisis? - Leidt dit tot zorgen / problemen? Zo ja, welke? - Wat doet u zelf om deze problemen het hoofd te bieden en wat zou u nog meer kunnen doen? - Maakt u gebruik van landelijke regelingen?

2.3

Maatwerk op de korte termijn Vooruitlopend op een eventueel lokaal maatregelenpakket kunnen verenigingen, stichtingen en andere organisaties die behoren bij onze vitale lokale sociale infrastructuur dusdanige financiële problemen krijgen dat ze hun deuren moeten sluiten of failliet gaan. Eventuele gemeentelijke financiële ondersteuning wordt, indien mogelijk, achteraf verrekend met de landelijke en provinciale maatregelen. Daarnaast wordt ook steeds gekeken naar wat deze verenigingen / stichtingen / organisaties zelf doen of kunnen doen om energiekosten omlaag te krijgen.

2