53993 bijlage 1 hoofdlijnen visie toekomstbestendige accommodaties

Visie toekomstbestendige maatschappelijke accommodaties Consultatie raad – hoofdlijnen visie

Opdrachtgever

Datum

Gemeente Epe

22 september 2022

Referentienummer

Samenstelling

2190188

Remco Bresser Erwin Veneklaas Slots Bram Treffers

Inhoudsopgave

5 oktober 2022

3

Waarom een visie op toekomstbestendige accommodaties?

6

Wat willen we bereiken?

13

Hoe gaan we dat bereiken?

Waarom een visie op toekomstbestendige accommodaties?

5 oktober 2022

Waarom een visie op toekomstbestendige accommodaties? (1/2)

Onderwijs

Van voorziening naar accommodatie Om de leefbaarheid in onze dorpen in stand te houden en verder te versterken, is een gemeentebreed sluitend aanbod van voorzieningen nodig op het gebied van onderwijs, sport, zorg, welzijn en cultuur. Veel van deze voorzieningen hebben een gebouw of terrein nodig: maatschappelijke accommodaties. Veranderingen in de behoefte aan en het aanbod van voorzieningen hebben dan ook invloed op maatschappelijke accommodaties.

Cultuur

Sport

Welzijn

5 oktober 2022

Zorg

Waarom een visie op toekomstbestendige accommodaties? (2/2) De vraag naar en behoefte aan maatschappelijke accommodaties zal de aankomende jaren veranderen van aard en omvang. Ter illustratie een aantal ontwikkelingen: 

Veranderende bevolkingssamenstelling zal ertoe leiden dat sommige voorzieningen in omvang kunnen afnemen en tegelijkertijd andere voorzieningen uitgebreid moeten worden (krimp, groei, flexibiliteit).



Strategische beleidsopgaves (omgevingsvisie, Sociale Agenda) hebben gevolgen voor maatschappelijke voorzieningen / accommodaties.





Voorbeeld: versterking van de sociale basis kan niet zonder accommodaties waar de beoogde voorziening/activiteiten (bijvoorbeeld ontmoeting) plaats kan vinden.



Er is een grote mate van overeenstemming over nut en noodzaak van een integrale en samenhangende aanpak, die zich ook moet vertalen naar maatschappelijke voorzieningen. Dat leidt tot een toenemende behoefte om verschillende voorzieningen onder één dak of in een beperkt ruimtelijk gebied te gaan huisvesten.

Sectorale beleidsopgaves (o.a. IHP, transitievisie energie en warmte) hebben gevolgen voor accommodaties. 

Bijvoorbeeld: Hoe en tegen welke prijs verduurzamen we ons vastgoed? Hoe zorgen we ervoor dat onze maatschappelijke accommodaties in 2050 CO2-neutraal zijn?



Bijvoorbeeld: Wat is de invloed van een nieuw multifunctioneel schoolgebouw voor de huidige accommodaties?

5 oktober 2022

Wat willen we bereiken?

5 oktober 2022

Wat willen we bereiken? Een betaalbaar, reëel en toereikend aanbod van maatschappelijke accommodaties dat past bij de vraag naar en het aanbod aan voorzieningen. Hierdoor wordt het voor alle inwoners mogelijk om op een laagdrempelige manier deel te nemen aan de samenleving. Denk aan ontmoeten, sporten, activiteiten binnen verenigingen, cultuur en ontwikkeling. Deze deelname van inwoners aan het maatschappelijke leven draagt bij aan welbevinden, ontwikkeling, sociale samenhang en leefbaarheid in onze dorpen. Daarnaast hanteren we als uitgangspunt dat maatschappelijke accommodaties te exploiteren, duurzaam, toegankelijk, ‘gezond’ zijn en multifunctioneel worden gebruikt.

5 oktober 2022

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten 

Accommodaties zijn te exploiteren: 

We gaan uit van een samenleving waarin partijen zelf een accommodatie kunnen beheren en exploiteren. Accommodaties zijn dan ook bij voorkeur financieel levensvatbaar, waarbij winst wordt gebruikt voor onderhoud en verbeteringen aan de accommodatie.



Als accommodaties financieel niet levensvatbaar zijn, zoeken we naar de mogelijkheden om de exploitatie te optimaliseren.



Gemeentelijke subsidie op onderdelen (bijvoorbeeld groot onderhoud) kan een rol spelen. De afweging om al dan niet te subsidiëren hangt onder meer af van de vraag of de accommodatie toekomstbestendig is en in welke mate de accommodatie beeldbepalend en (on)misbaar is in het gebied.

5 oktober 2022

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten 

Accommodaties worden multifunctioneel gebruikt. Dit leidt tot: 

Stimulering van ontmoeting tussen de gebruikers van de verschillende voorzieningen



Versterking van de verbinding tussen de gehuisveste voorzieningen, wat bij kan dragen aan de ontwikkeling van een breed, sectoroverstijgend aanbod



Het verenigen van de schaarse capaciteit om de accommodaties te beheren en in stand te houden (bijvoorbeeld een vrijwilligerspool of gezamenlijke inkoop van diensten en goederen).



Een efficiëntere inzet door een hogere bezetting (naast gedeeld gebruik van ruimten, kunnen verenigingen en stichtingen bijvoorbeeld een centraal planningssysteem inrichten).



Voorbeelden van multifunctioneel gebruik van accommodaties zijn: Sport Ontmoetings Faciliteit (SOF), Integrale Kind Centra (IKC’s) en wijksteunpunten. Binnen de gemeente liggen er onder andere verder nog samenwerkingsmogelijkheden tussen de EGW en bibliotheek (eventueel ook met bredere functies) en het multifunctioneel inzetten van sportaccommodaties.

5 oktober 2022

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten 

Accommodaties zijn duurzaam. Dit betekent dat: 

Het (kunnen) voldoen aan de doelen die in het Klimaatakkoord zijn afgesproken een gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn van de gemeente Epe en de maatschappelijke partners (uitstoot van CO2 in 2030 49% verminderen ten opzichte van 1990 en het streven om in 2050 de CO2-uitstoot volledig te hebben afgebouwd).



In het algemeen geldt in de gemeente Epe: zo duurzaam mogelijk! Dat betekent dat er per situatie gekeken wordt naar zo duurzaam mogelijke oplossingen. De gemeente voert de regie op de energietransitie.



Daar waar dat kan circulair wordt gebouwd, zodat aan het einde van de levensduur van een gebouw de gebruikte grondstoffen en afvalstoffen opnieuw worden gebruikt of worden omgezet tot grondstoffen voor andere producten. De gebruikte materialen, de beoogde levensduur en de bruikbaarheid bij sloop worden vastgelegd in een materialenpaspoort. Financieel betekent dit dat materialen – en dus het gebouw – een bepaalde restwaarde hebben die ingezet kan worden als investeringsruimte (dekking).



Accommodaties waarvan de gemeente eigenaar is (mede vanuit een voorbeeldfunctie) voldoen aan de wet- en regelgeving en gemeentelijk beleid/uitgangspunten m.b.t. duurzaamheid. Bij de overige accommodaties vervult de gemeente een stimulerende en ondersteunende rol, op een manier die past bij de behoefte van de eigenaar (ondersteuning expertise, clustering aanpak verduurzaming, leenfaciliteit voor verduurzamingsmaatregelen, ….).

5 oktober 2022

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten 

Accommodaties zijn gezond. Dit betekent dat: 

Accommodaties zoveel als mogelijk voldoen aan de geldende wet- en regelgeving m.b.t. het binnenklimaat.



Net als bij duurzaamheid de eigenaar verantwoordelijk is en de gemeente een stimulerende en ondersteunende rol, naar behoefte, heeft m.b.t. accommodaties waarvan de gemeente geen eigenaar is.



Er een rookverbod geldt in en in de directe (openbare toegankelijke) omgeving/buitenruimte van maatschappelijke accommodaties.



Er worden gezonde keuzes aangeboden (eten en drinken)

5 oktober 2022

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten 

Accommodaties zijn toegankelijk. Dit betekent dat: 

Maatschappelijke accommodaties en activiteiten die daarin plaatsvinden toegankelijk zijn voor iedereen, ongeacht leeftijd, afkomst, geloofsovertuiging of geaardheid, tenzij dat niet passend is bij de aard van de activiteit.



Maatschappelijke accommodaties zoveel als mogelijk toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Dit in lijn met het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, dat op 14 juli 2016 in werking is getreden.



De eigenaar verantwoordelijk is en de gemeente een stimulerende en ondersteunende rol, naar behoefte, heeft m.b.t. accommodaties waarvan de gemeente geen eigenaar is.

5 oktober 2022

Hoe gaan we dat bereiken?

5 oktober 2022

Hoe gaan we dat bereiken? 

Gemeente als regisseur



Vastgoed- en contractbeleid



Nulmeting uitgangspunten:





Multifunctioneel



(on)mogelijkheden voor exploitatie



Duurzaam



Toegankelijk



Gezond

Gebiedsgericht aan de slag

5 oktober 2022

Gemeente als regisseur 

De gemeente vervult een regierol in het voorzieningenbeleid (inhoud) en accommodatiebeheer (gebouwen en terreinen), in lijn met het Visiedocument Regisserende gemeente Epe (2015). De onderstaande uitgangspunten zijn al van toepassing in de gemeente: 



De gemeente voert in principe geen actief beheer over accommodaties en heeft alleen vastgoed in eigendom vanuit haar kerntaak, zorgplicht, strategische overweging of historische keuzes.

 Aanbieders van voorzieningen maken gebruik van de in de gemeente beschikbare accommodaties. De volgende uitgangspunten passen binnen de regierol, maar worden op dit moment nog niet (voldoende) op deze manier uitgevoerd. Het past binnen de visie om aan de onderstaande uitgangspunten acties te koppelen en daarmee uitvoerbaar te maken. 

Kerntaken van de gemeente zijn sturen en beslissen. Uitvoerende taken worden overgelaten aan burgers, instellingen en bedrijven.



De gemeente kent de ‘markt’ van voorzieningen en accommodaties en is een ‘makelaar’ om aanbieders van voorzieningen en exploitanten van accommodaties met elkaar in contact te brengen. In het aanbieden van accommodaties kunnen ook koppelkansen liggen, zoals het behouden van cultureel erfgoed door deze in te zetten voor voorzieningen.



De gemeente toetst vanuit haar regierol of voorzieningen en accommodaties voldoen aan een aantal basis uitgangspunten zoals beschikbaarheid, toegankelijkheid, inclusie, laagdrempeligheid, veiligheid en duurzaamheid (sociaal & technisch). Bij toekennen van bekostiging of subsidie kunnen aan de aanbieder van de voorziening voorwaarden worden meegegeven voor het de in te zetten accommodatie.



Bij het ontbreken van een geschikte accommodatie voor een noodzakelijke of zeer wenselijke voorziening stemmen aanbieders en gemeente af over de mogelijkheden hiervoor een accommodatie te verwerven of te ontwikkelen, bij voorkeur in combinatie met andere voorzieningen in de gemeente.



Gemeente werkt in haar regierol samen met partners.



Integraal accommodatiebeleid geeft gebruikers en exploitanten inzicht in het toekomstbeeld van de accommodaties, zodat zij haar plannen hier op kunnen afstemmen.

5 oktober 2022

Vastgoed- en contractbeleid 



De onderstaande punten bevatten een werkwijze die op dit moment al wordt aangehouden binnen de gemeente. In het vastgoed- en contractbeleid blijven dit uitgangspunten voor de gemeente om zich aan te houden. 

De aanbieders van de voorzieningen zijn in principe zelf verantwoordelijk voor de accommodaties waarin zij hun voorziening willen aanbieden. Gemeente voert in principe geen actief beheer bij de accommodaties. In de sportaccommodaties is in de afgelopen jaren al gebleken dat dit succesvol georganiseerd kan worden.



Voor specifieke sectoren en in specifieke situaties kan hiervan worden afgeweken. Het accommoderen van voorzieningen is daarmee maatwerk, afhankelijk van het maatschappelijk belang van de betreffende voorziening of historische afspraken. Afwijkingen zijn vastgelegd in sectorale (beleids)plannen of in specifieke schriftelijke afspraken op accommodatieniveau.



Bij multifunctioneel gebruik ligt de verantwoordelijkheid voor het verdelen van de exploitatielasten bij de eigenaar en de gebruikers van de accommodatie. De gemeente kan faciliteren door te adviseren bij het inrichten van een goede beheer- en exploitatiestructuur.

De volgende punten zijn (nog) geen werkwijzen van de gemeente, maar het doel is wel om hiernaartoe te werken. 

Subsidiëring vindt plaats op basis van voorzieningen (inhoud), passend binnen de door de gemeente vastgestelde programma’s. Wanneer nodig (voor een bepaalde voorziening) kan een huisvestingscomponent onderdeel zijn van de subsidie.



Gemeente voert jaargesprekken met de exploitanten van de accommodaties en aanbieders van de voorzieningen. Op deze wijze behoudt de gemeente overzicht van en inzicht in het speelveld van voorzieningen en accommodaties. De gesprekken kunnen de partijen ook meer duidelijkheid geven over ontwikkelingen en plannen van de gemeente.



Gemeente vervult ook een regierol in het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen voor het maatschappelijk vastgoed in haar gemeente. Eigenaren zijn verantwoordelijk voor de verduurzaming, de gemeente faciliteert op een manier die past bij de behoefte van de eigenaar (ondersteuning expertise, clustering aanpak verduurzaming, leenfaciliteit voor verduurzamingsmaatregelen, ….)

5 oktober 2022

Vastgoed- en contractbeleid: rolverdeling (huidig)

KDV/BSO/Peuterspeelzaal

IKC's

Gymzaal

Sporthal

Buitensport

Zwembad

Cultuur/theater

Welzijn

Zorg

Strategisch vastgoed

Dorpshuizen

MFA's

Rol Beleidsvoerder Ontwikkelaar Financier Eigenaar grond Eigenaar opstallen Groot onderhoud Technisch beheer Facilitair beheer Programma beheer Exploitant

Onderwijs

Cluster

G E G G E G E E E E

G G/E E E E G/E G/E E E E

G G G/E G/E G/E G/E G/E E E G/E

G G G G G G G G G G

G G G G/E G/E E E E E E

G G G G/E E E E E E E

G G/E G/E G E E E E E E

G E E E E E E E E E

G G/E G/E G/E G/E E E E E E

G E E E E E E E E E

G G G G G G/E G/E G/E G/E G/E

G/E G/E G/E G/E G/E G/E E E E G/E

G G/E G/E G/E G/E G/E E E G/E E

Per situatie en per gebied bekijken we steeds of de rolverdeling nog past bij de situatie (op basis van de uitgangspunten)

5 oktober 2022

G gemeente G/E Gemeente/extern E Extern

Nulmeting: multifunctioneel gebruik Indicator

Multifunctioneel gebruik Score

Er is sprake van multifunctioneel gebruik Er is sprake van multifunctioneel gebruik van een Er is geen multifunctioneel gebruik, maar het is wel mogelijk accommodatie Multifunctioneel gebruik is niet mogelijk Het multifunctioneel gebruik draagt bij aan samenwerking van diverse verenigingen en maatschappelijke organisaties

Gebruikers werken samen De bereid is er, maar er wordt (nog) niet samengewerkt Gebruikers werken niet samen, de intentie is er niet

(Kosten)efficiënt gebruik: ruimten worden gedeeld

V eel ruimtes worden gedeeld (minimaal 50%) Enkele ruimtes worden gedeeld Geen delen van ruimtes

5 oktober 2022

Nulmeting: exploitatie Indicator

Exploitatie van de accommodatie Score

Financiele exploitatie van de accommodatie

Er is sprake van een dekkende expoitatie, zonder subsidies Er is sprake van een dekkende exploitatie, met subisidies Er is geen sprake van een tekort op de exploitatie

Bezettingsgraad totale accommodatie

> 60% 20-60% < 20%

Stabiliteit & veerkrachtigheid

Geen tot zeer weinig fluctuatie in bezettingsgraad Weinig wisseling van fluctuactie in bezettingsgraad V eel fluctuatie in bezettingsgraad

5 oktober 2022

Nulmeting: Duurzaamheid Indicator

Duurzaamheid

Score

Energielabel

A/B C/D E/F/G

Energieprestatie (o.b.v. de WEii)

WENG Paris Proof Zeer zuinig Zuinig Gemiddeld Onzuinig Zeer onzuinig

Onderhoudsniveau per gebouw

Goed Gemiddeld Slecht

5 oktober 2022

Nulmeting: Gezondheid Gezondheid

Indicator

Score

Aanbod eten & drinken

(Bijna) alleen gezondere keuzes Ongeveer 2/3 is een gezondere keuze Minder dan 1/3e is een gezondere keuze

Rookvrije accommodaties (binnen en buiten)

Rookvrij Nog niet rookvrij, maar mee bezig óf wordt niet naar gehandeld Niet rookvrij, ook niet mee bezig

Alcohol

Geen alcohol Geen alcohol onder 18 + actief uitdragen 'nix' geen alcohol onder 18 (check id)

Reclame-uitingen voor alcohol, rookwaren & ongezonde voeding

Geen reclame-uitingen Enkele reclame-uitingen V eel reclame-uitingen

Binnenklimaat

Accommodatie scoort goed op binnenklimaat Accommodatie scoort matig op binnenklimaat Accommodatie scoort slecht op binnenklimaat

5 oktober 2022

Nulmeting: Toegankelijkheid Indicator

Toegankelijkheid Score

Fysieke toegankelijkheid: checklist

>90% "ja" als antwoord op checklist 60% - 90% "ja" als antwoord op checklist <60% "ja" als antwoord op checklist

Sociale toegankelijkheid

Open inloop activiteiten: iedereen is welkom Iedereen is welkom, maar niet iedereen ervaart dit zo Niet iedereen voelt zich welkom

5 oktober 2022

Voorzieningenbeleid: voorzieningen per deelgebied Voor het voorzieningenbeleid worden de volgende deelgebieden onderscheiden: 



Kernen: 

Emst



Epe



Oene



Vaassen

Buurtschappen: 

Gortel



Niersen



Tongeren



Wissel



Zuuk



Vemde



Geerstraat

Het aanbod van voorzieningen verschilt per kern of buurtschap en afhankelijk van de schaal van de kern of buurtschap en aard en omvang van de voorziening.

5 oktober 2022

Gebedshuizen zijn in de opsomming niet genoemd omdat het in principe geen gemeentelijke accommodaties of voorzieningen zijn, echter kunnen zij wel een rol spelen in het accommoderen van verschillende voorzieningen.

Bibliotheek Musea Kunst en cultuur overig (o.a. podiumkunst) Maatschappelijk werk Speeltuinen Dorps- en buurtverenigingen Gemeentelijke dienstverlening Buitensport Binnensport Zwembad Peuterspeelzaalwerk Basisonderwijs V oortgezet onderwijs Speciaal onderwijs Sociaal-cultureel werk Jeugdzorg Zorg aan langdurig zieken en ouderen

Geerstraat

Vemde

Zuuk

Wissel

Tongeren

Niersen

Gortel

Oene

Emst

Vaassen

De hiernaast genoemde voorzieningen zijn gezien de praktijk de afgelopen jaren tot het gemeentelijke voorzieningenniveau gerekend. Het huidige aanbod is daarbij aangegeven. Of een voorziening in stand kan worden gehouden is afhankelijk van de noodzaak de voorziening aan te bieden aan de inwoners van Epe, de omvang van de voorziening en de mogelijkheden de betreffende voorziening efficiënt en betaalbaar te kunnen accommoderen.

Voorziening

Epe

Voorzieningenbeleid: huidige spreiding voorzieningen

Wat gaan we doen?

Gebiedsscan

Knelpunten & kansen

Plan per deelgebied

We gaan samen met alle stakeholders (inwoners/verenigingen/beheerders/et cetera) een gebiedsscan maken op basis van de nulmeting accommodaties en een inventarisatie van de behoefte aan voorzieningen. Dat gaan we verder uitwerken en aanvullen met knelpunten en optimaliseringskansen. Dit mondt uit in een voorstel voor een plan per deelgebied.

5 oktober 2022