430801 bijlage 3 24 05 22 Toekomstvisie duurzame maatschappelijke accommodaties gemeente Epe - Horizon

Toekomstvisie Duurzame Maatschappelijke Accommodaties Concept uitgangspunten strategische visie, fase Horizon

Opdrachtgever

Datum

Gemeente Epe

24 mei 2022

Referentienummer

Samenstelling

2190188

Erwin Veneklaas Slots Remco Bresser Bram Treffers

Toekomstvisie, omgevingsvisie, beleidsplan sociaal domein en strategische visie op accommodaties

24 mei 2022

De regisserende gemeente

Visiedocument “Regisserende gemeente Epe”, november 2014 “De gemeente stimuleert, faciliteert, organiseert, spreekt partners en inwoners aan op hun verantwoordelijkheden, stroomlijnt processen en zet aan tot afstemming tussen betrokkenen. De gemeente werkt beleidsgestuurd. In deze werkwijze wordt vooraf bepaald welke doelen en resultaten er behaald dienen te worden, en welke activiteiten en producten dat weten te realiseren. Dit in overleg met inwoners en de partners.” De kerntaken van de gemeente zijn daarmee sturen en beslissen. Uitvoerende taken worden overgelaten aan burgers, instellingen en bedrijven.

24 mei 2022

Voorzieningenbeleid Om de leefbaarheid in de gemeente Epe in stand te houden of verder te versterken, is een gemeente-breed sluitend aanbod van voorzieningen nodig. Dit aanbod wordt samen met maatschappelijke partners in de verschillende sectoren vorm gegeven. De gemeente Epe vervult de rol van regisseur in het aanbod van voorzieningen. De gemeente kan verbindingen leggen tussen de sectoren om een verbreding en verrijking in het aanbod te realiseren. Daarnaast is er ook behoefte aan het clusteren binnen sectoren op zichtbare en aantrekkelijke plaatsen om de voorzieningen te versterken. Er zijn binnen de gemeente al veel behoeftes waaraan voldaan wordt zonder dat de gemeente daar een actieve rol in heeft, zoals sport en cultuur. Waar echt maatschappelijke issues spelen, stuurt de gemeente met inhoudelijke programma’s. De gemeente, stelt, binnen de vastgestelde beleidskaders, samen met de maatschappelijke partners programma’s op voor het voorzieningenaanbod. Voorbeelden van deze programma’s zijn ‘Opgroeien in Epe’ en ‘Actief in Epe’. Hiermee worden voorzieningen gerealiseerd die in ruime mate bijdragen aan de leefbaarheid. Eventuele bekostiging en subsidiëring van voorzieningen door de gemeente zijn gekoppeld aan deze programma’s. De gemeente Epe stimuleert initiatieven voor alle leeftijden van maatschappelijke partners en burgers.

Initiatieven worden getoetst aan het beleid en de vastgestelde programma’s. Aansluiting bij één of meerdere programma’s en de meerwaarde voor de maatschappij zorgen voor bestaansrecht van voorzieningen. 24 mei 2022

Onderwijs

Cultuur

Sport

Welzijn

Zorg

Voorzieningenbeleid: raakvlakken inhoudelijke programma’s Inhoudelijk programma

Raakvlakken voorzieningenbeleid

01. Opgroeien in Epe

▪ ▪

Omvat de onderwerpen onderwijs en jeugd in brede zin. Voorzieningen gericht op jeugd maken deel uit van het basisaanbod aan voorzieningen. Doelen zijn het voorkomen van achterstanden bij jeugdigen, en het bevorderen van de kwaliteit van jeugd- en onderwijsvoorzieningen.

02. Actief in Epe

▪

Omvat de onderwerpen welzijn, sport en cultuur en haar accommodaties. Doel is het vergroten van maatschappelijke participatie van inwoners en realiseren van een evenwichtige infrastructuur met activiteiten, voorzieningen en accommodaties. Een relevante uitwerking is bijvoorbeeld het programma “Samen voor de Sport”.

03. Zorg en Opvang

▪

Omvat de onderwerpen gezondheids-, verslavings- en ouderenzorg. Tevens het verlenen van voorzieningen aan mensen met een beperking en het bieden van maatschappelijke opvang, het algemeen maatschappelijk werk en integratie/inburgering van nieuw- en oudkomers. Doelen zijn het bevorderen van een zelfstandige leefwijze voor mensen met een beperking en het realiseren van goede zorg en ondersteuning. Relevante ontwikkelingen voor het voorzieningenbeleid zijn onder andere de pilot Buurtpunten en pilot Steuntje in de Rug.

▪ ▪ 04. Duurzaamheid

▪ ▪ ▪

24 mei 2022

Omvat de zorg voor het milieu, de belangrijkste onderwerpen zijn milieu, afvalverwijdering en de afvoer van overtollig regen- en afvalwater. Doelen zijn het bevorderen van een duurzame en gezonde ontwikkeling van de samenleving voor nu en toekomstige generaties en het stimuleren van lokale initiatieven voor duurzaamheidsontwikkeling. Relevant voor het voorzieningenbeleid is onder andere de vastgestelde transitievisie energie en warmte, en de Regionale Energie Strategie.

Voorzieningenbeleid: voorzieningen per deelgebied Voor het voorzieningenbeleid worden de volgende deelgebieden onderscheiden: ▪

▪

24 mei 2022

Kernen: ▪

Emst

▪

Epe

▪

Oene

▪

Vaassen

Buurtschappen: ▪

Gortel

▪

Niersen

▪

Tongeren

▪

Wissel

▪

Zuuk

▪

Vemde

▪

Geerstraat

Het aanbod van voorzieningen verschilt per kern of buurtschap en afhankelijk van de schaal van de kern of buurtschap en aard en omvang van de voorziening.

Gebedshuizen zijn in de opsomming niet genoemd omdat het in principe geen gemeentelijke accommodaties of voorzieningen zijn, echter kunnen zij wel een rol spelen in het accommoderen van verschillende voorzieningen.

Bibliotheek Musea Kunst en cultuur overig (o.a. podiumkunst) Maatschappelijk werk Speeltuinen Dorps- en buurtverenigingen Gemeentelijke dienstverlening Buitensport Binnensport Zwembad Peuterspeelzaalwerk Basisonderwijs V oortgezet onderwijs Speciaal onderwijs Sociaal-cultureel werk Jeugdzorg Zorg aan langdurig zieken en ouderen

Geerstraat

Vemde

Zuuk

Wissel

Tongeren

Niersen

Gortel

Oene

Emst

Vaassen

De hiernaast genoemde voorzieningen zijn gezien de praktijk de afgelopen jaren tot het gemeentelijke voorzieningenniveau gerekend. Het huidige aanbod is daarbij aangegeven. Of een voorziening in stand kan worden gehouden is afhankelijk van de noodzaak de voorziening aan te bieden aan de inwoners van Epe, de omvang van de voorziening en de mogelijkheden de betreffende voorziening efficiënt en betaalbaar te kunnen accommoderen.

Voorziening

Epe

Voorzieningenbeleid: huidige spreiding voorzieningen

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten ▪

Accommodaties worden multifunctioneel gebruikt. Dit leidt tot: ▪

Stimulering van ontmoeting tussen de gebruikers van de verschillende voorzieningen

▪

Versterking van de verbinding tussen de gehuisveste voorzieningen, wat bij kan dragen aan de ontwikkeling van een breed, sectoroverstijgend aanbod

▪

Het verenigen van de schaarse capaciteit om de accommodaties te beheren en in stand te houden (bijvoorbeeld een vrijwilligerspool of gezamenlijke inkoop van diensten en goederen).

▪

Een efficiëntere inzet door een hogere bezetting (naast gedeeld gebruik van ruimten, kunnen verenigingen en stichtingen bijvoorbeeld een centraal planningssysteem inrichten).

▪

Voorbeelden van multifunctioneel gebruik van accommodaties zijn: Sport Ontmoetings Faciliteit (SOF), Integrale Kind Centra (IKC’s) en wijksteunpunten. Binnen de gemeente liggen er onder andere verder nog samenwerkingsmogelijkheden tussen de EGW en bibliotheek (eventueel ook met bredere functies) en het multifunctioneel inzetten van sportaccommodaties.

24 mei 2022

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten ▪

Accommodaties zijn duurzaam. Dit betekent dat: ▪

Het (kunnen) voldoen aan de doelen die in het Klimaatakkoord zijn afgesproken een gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn van de gemeente Epe en de maatschappelijke partners (uitstoot van CO2 in 2030 49% verminderen ten opzichte van 1990 en het streven om in 2050 de CO2-uitstoot volledig te hebben afgebouwd).

▪

In het algemeen geldt in de gemeente Epe: zo duurzaam mogelijk! Dat betekent dat er per situatie gekeken wordt naar zo duurzaam mogelijke oplossingen. De gemeente voert de regie op de energietransitie.

▪

Daar waar dat kan circulair wordt gebouwd, zodat aan het einde van de levensduur van een gebouw de gebruikte grondstoffen en afvalstoffen opnieuw worden gebruikt of worden omgezet tot grondstoffen voor andere producten. De gebruikte materialen, de beoogde levensduur en de bruikbaarheid bij sloop worden vastgelegd in een materialenpaspoort. Financieel betekent dit dat materialen – en dus het gebouw – een bepaalde restwaarde hebben die ingezet kan worden als investeringsruimte (dekking).

▪

Accommodaties waarvan de gemeente eigenaar is (mede vanuit een voorbeeldfunctie) voldoen aan de wet- en regelgeving en gemeentelijk beleid/uitgangspunten m.b.t. duurzaamheid. Bij de overige accommodaties vervult de gemeente een stimulerende en ondersteunende rol, op een manier die past bij de behoefte van de eigenaar (ondersteuning expertise, clustering aanpak verduurzaming, leenfaciliteit voor verduurzamingsmaatregelen, ….).

24 mei 2022

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten ▪

Accommodaties zijn gezond. Dit betekent dat: ▪

Accommodaties zoveel als mogelijk voldoen aan de geldende wet- en regelgeving m.b.t. het binnenklimaat.

▪

Net als bij duurzaamheid de eigenaar verantwoordelijk is en de gemeente een stimulerende en ondersteunende rol, naar behoefte, heeft m.b.t. accommodaties waarvan de gemeente geen eigenaar is.

▪

Er een rookverbod geldt in en in de directe (openbare toegankelijke) omgeving/buitenruimte van maatschappelijke accommodaties.

24 mei 2022

Strategische visie op accommodaties: uitgangspunten ▪

Accommodaties zijn toegankelijk. Dit betekent dat: ▪

Maatschappelijke accommodaties en activiteiten die daarin plaatsvinden toegankelijk zijn voor iedereen, ongeacht leeftijd, afkomst, geloofsovertuiging of geaardheid, tenzij dat niet passend is bij de aard van de activiteit.

▪

Maatschappelijke accommodaties zoveel als mogelijk toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Dit in lijn met het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, die op 14 juli 2016 in werking is getreden.

▪

De eigenaar verantwoordelijk is en de gemeente een stimulerende en ondersteunende rol, naar behoefte, heeft m.b.t. accommodaties waarvan de gemeente geen eigenaar is.

24 mei 2022

Strategische visie op accommodaties: rol gemeente ▪

De gemeente vervult een regierol in het voorzieningenbeleid (inhoud) en accommodatiebeheer (gebouwen en terreinen), in lijn met het Visiedocument Regisserende gemeente Epe (2015). De onderstaande uitgangspunten zijn al van toepassing in de gemeente: ▪

▪

De gemeente voert in principe geen actief beheer over accommodaties en heeft alleen vastgoed in eigendom vanuit haar kerntaak, zorgplicht, strategische overweging of historische keuzes.

▪ Aanbieders van voorzieningen maken gebruik van de in de gemeente beschikbare accommodaties. De volgende uitgangspunten passen binnen de regierol, maar worden op dit moment nog niet (voldoende) op deze manier uitgevoerd. Het past binnen de visie om aan de onderstaande uitgangspunten acties te koppelen en daarmee uitvoerbaar te maken. ▪

Kerntaken van de gemeente zijn sturen en beslissen. Uitvoerende taken worden overgelaten aan burgers, instellingen en bedrijven.

▪

De gemeente kent de ‘markt’ van voorzieningen en accommodaties en is een ‘makelaar’ om aanbieders van voorzieningen en exploitanten van accommodaties met elkaar in contact te brengen. In het aanbieden van accommodaties kunnen ook koppelkansen liggen, zoals het behouden van cultureel erfgoed door deze in te zetten voor voorzieningen.

▪

De gemeente toetst vanuit haar regierol of voorzieningen en accommodaties voldoen aan een aantal basis uitgangspunten zoals beschikbaarheid, toegankelijkheid, inclusie, laagdrempeligheid, veiligheid en duurzaamheid (sociaal & technisch). Bij toekennen van bekostiging of subsidie kunnen aan de aanbieder van de voorziening voorwaarden worden meegegeven voor het de in te zetten accommodatie.

▪

Bij het ontbreken van een geschikte accommodatie voor een noodzakelijke of zeer wenselijke voorziening stemmen aanbieders en gemeente af over de mogelijkheden hiervoor een accommodatie te verwerven of te ontwikkelen, bij voorkeur in combinatie met andere voorzieningen in de gemeente.

▪

Gemeente werkt in haar regierol samen met partners.

▪

Integraal accommodatiebeleid geeft gebruikers en exploitanten inzicht in het toekomstbeeld van de accommodaties, zodat zij haar plannen hier op kunnen afstemmen.

24 mei 2022

Vastgoed- en contractbeleid ▪

▪

De onderstaande punten bevatten een werkwijze die op dit moment al wordt aangehouden binnen de gemeente. In het vastgoed- en contractbeleid blijven dit uitgangspunten voor de gemeente om zich aan te houden.

▪

De aanbieders van de voorzieningen zijn in principe zelf verantwoordelijk voor de accommodaties waarin zij hun voorziening willen aanbieden. Gemeente voert in principe geen actief beheer bij de accommodaties. In de sportaccommodaties is in de afgelopen jaren al gebleken dat dit succesvol georganiseerd kan worden.

▪

Voor specifieke sectoren en in specifieke situaties kan hiervan worden afgeweken. Het accommoderen van voorzieningen is daarmee maatwerk, afhankelijk van het maatschappelijk belang van de betreffende voorziening of historische afspraken. Afwijkingen zijn vastgelegd in sectorale (beleids)plannen of in specifieke schriftelijke afspraken op accommodatieniveau.

▪

Bij multifunctioneel gebruik ligt de verantwoordelijkheid voor het verdelen van de exploitatielasten bij de eigenaar en de gebruikers van de accommodatie. De gemeente kan faciliteren door te adviseren bij het inrichten van een goede beheer- en exploitatiestructuur.

De volgende punten zijn (nog) geen werkwijzen van de gemeente, maar het doel is wel om hiernaartoe te werken. ▪

Subsidiëring vindt plaats op basis van voorzieningen (inhoud), passend binnen de door de gemeente vastgestelde programma’s. Wanneer nodig (voor een bepaalde voorziening) kan een huisvestingscomponent onderdeel zijn van de subsidie.

▪

Gemeente voert jaargesprekken met de exploitanten van de accommodaties en aanbieders van de voorzieningen. Op deze wijze behoudt de gemeente overzicht van en inzicht in het speelveld van voorzieningen en accommodaties. De gesprekken kunnen de partijen ook meer duidelijkheid geven over ontwikkelingen en plannen van de gemeente.

▪

Gemeente vervult ook een regierol in het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen voor het maatschappelijk vastgoed in haar gemeente. Eigenaren zijn verantwoordelijk voor de verduurzaming, de gemeente faciliteert op een manier die past bij de behoefte van de eigenaar (ondersteuning expertise, clustering aanpak verduurzaming, leenfaciliteit voor verduurzamingsmaatregelen, ….)

24 mei 2022

Vastgoed- en contractbeleid: rolverdeling (huidig)

KDV/BSO/Peuterspeelzaal

IKC's

Gymzaal

Sporthal

Buitensport

Zwembad

Cultuur/theater

Welzijn

Zorg

Strategisch vastgoed

Dorpshuizen

MFA's

Rol Beleidsvoerder Ontwikkelaar Financier Eigenaar grond Eigenaar opstallen Groot onderhoud Technisch beheer Facilitair beheer Programma beheer Exploitant

Onderwijs

Cluster

G E G G E G E E E E

G G/E E E E G/E G/E E E E

G G G/E G/E G/E G/E G/E E E G/E

G G G G G G G G G G

G G G G/E G/E E E E E E

G G G G/E E E E E E E

G G/E G/E G E E E E E E

G E E E E E E E E E

G G/E G/E G/E G/E E E E E E

G E E E E E E E E E

G G G G G G/E G/E G/E G/E G/E

G/E G/E G/E G/E G/E G/E E E E G/E

G G/E G/E G/E G/E G/E E E G/E E

In het schema is de huidige rolverdeling opgenomen. Voordat wordt gestart met de fase Inzicht & Verbinding, wordt de gewenste/toekomstige rolverdeling uitgewerkt door de projectgroep. Deze wordt met de klankbordgroep besproken in de fase Inzicht & Verbinding.

24 mei 2022

G gemeente G/E Gemeente/extern E Extern