363485 Informatienota. Innovatieve aanpak Bedrijventerreinen Energiepositief Gemeente Epe pdf

Informatienota Raad Onderwerp

Innovatieve aanpak Bedrijventerreinen Energiepositief Gemeente Epe

Programma

7 - Duurzaamheid 9 - Bedrijvigheid

Datum

18-01-2022

Portefeuillehouder

Dhr. E. Visser

Zaaknummer

363485

Adviseur

Bart Mulder

Afdeling

Ruimte

Telefoonnummer

604

E-mail adres

bart.mulder@epe.nl

Bijlage(n)

KENNISNEMEN VAN de ontwikkelingen én de reeds behaalde resultaten van duurzaamheidsprojecten op de bedrijventerreinen Eekterveld en Kweekweg. Daarnaast neemt zij kennis van de aanbevelingen die gedaan worden in de informatienota.

INLEIDING In de gemeente Epe zijn wij, ingegeven door de doelstellingen uit het Klimaatakkoord, eind 2018 gestart met het proces om te komen tot het verduurzamen van de bedrijventerreinen Eekterveld en Kweekweg. Dit proces zijn wij gestart met de Bedrijvenkring Gemeente Epe (BGE), de Industriekring Eekterveld Vaassen (IEV) en de Regionale Scholengemeenschap door het ondertekenen van het Convenant duurzame bedrijventerreinen. De afgelopen drie jaar gaven wij uitvoering aan dit convenant door tal van activiteiten. We richtten een Energieteam (E-team) in voor beide bedrijventerreinen met daarin o.a. vertegenwoordigers van de IEV, BGE, individuele bedrijven, Liander en de gemeente Epe. Er is een groot aantal energiescans en diepte-analyses bij bedrijven uitgevoerd. Ook tekenden meerdere bedrijven een Intentieovereenkomst om deel te nemen aan een collectief zon-, opslag en warmteproject. Daarnaast vinden overleggen plaats met vertegenwoordigers van de Cleantech Regio, provincie Gelderland en de Rijksoverheid om commitment, aandacht en financiering voor de projecten te genereren. De gemeente Epe, IEV, BGE, Omgevingsdienst Veluwe IJssel, OostNL, Liander en WM3 Energy staan nu op het punt de stap te zetten van onderzoek naar uitvoering.

Vervolg geven aan de aanpak, de resultaten uit onderzoeken en de samenwerking en het vertrouwen dat de afgelopen jaren is opgebouwd is vanzelfsprekend vanwege de positie die bedrijventerreinen aanpak heeft in de Transitievisie Energie en Warmte, de fase waarin het project 'Eekterveld en Kweekweg Energiepositief' zich bevindt, de urgentie die bij de industrie is neergelegd vanuit het Klimaatakkoord en de netcongestie die is afgekondigd door Tennet. Grootschalige opwekprojecten kunnen door de afgegeven netcongestie niet vanzelfsprekend gerealiseerd worden.

KERNBOODSCHAP 1.

Bedrijventerreinen Energiepositief, next level!

De gemeente Epe is innovatief bezig zijn. We zijn een voorbeeld voor gemeenten op het gebied van het energetische verduurzamen van bedrijventerreinen waarbij duurzame opwek, opslag en de realisatie van een warmtenet gelijktijdig worden opgepakt. Daarnaast draagt de gemeente Epe met dit project bij aan de gestelde doelen in het Klimaatakkoord, de lokale transitievisie Energie en Warmte en geven wij een vervolg aan projecten die de afgelopen 3 jaar zijn uitgevoerd op de bedrijventerreinen. Next level betekent van onderzoek naar praktijk. PWC voert eind 2021 en begin 2022 een onderzoek uit. Zij bereidt een ELENA aanvraag (European Local ENergy Assistance) voor met een omvang van +/- €6.000.000 tot €7.000.000. ELENA

is bedoeld als een extra stimulans om de lokale overheid te steunen in het beter uitwerken van een groot energieproject. De subsidie wordt ingezet om procesgelden te dekken, gelden te ontvangen die nodig zijn voor het verkrijgen van vergunningen, het oprichten van een uitvoeringsentiteit en de kosten om uitvoering van het definitieve verduurzamingplan te structureren en in gang te zetten. De ELENA aanvraag dient als basis voor een financieringsaanvraag bij de EIB (Europese Investering Bank). ELENA subsidieert tot 90% van de voorbereidingskosten van projecten (waaronder personele kosten die hiermee te maken hebben). Bijvoorbeeld technisch onderzoek, het inhuren van externe experts die technische ondersteuning bieden of het verder uitwerken van een businessplan. PWC doet dit voor zowel Gemeente Epe, Tholen en Leeuwarden vanwege de overeenkomstige problematiek en projecten. De drie gemeenten verduurzamen hun bedrijventerreinen volgens de BE+ aanpak (Bedrijventerreinen Energiepositief) en hebben te maken met dezelfde uitdaging: netcongestie. Hierdoor wordt de energietransitie vertraagd. Gezamenlijk stellen zij na een positief resultaat (onderzoek PWC) een financieringsaanvraag op bij de EIB om de verduurzaming van de bedrijventerreinen te kunnen financieren. 2.

Context, vertrekpunt en stip op de horizon Vanuit het Klimaatakkoord (zie bijlage Informatienota Innovatieve aanpak Bedrijventerreinen Energiepositief) Gemeente Epe wordt verwacht dat de industrie richting 2030 en 2050 fikse stappen zet in het terugdringen van hun CO2 uitstoot. De gemeente Epe ondertekende mede daarom eind april 2018 samen met de Industriekring Eekterveld Vaassen (IEV) Bedrijvenkring Gemeente Epe (BGE) en de Regionale Scholengemeenschap (RSG) het Convenant duurzame bedrijventerreinen. Hiermee hebben we uitgesproken dat we onze bedrijventerreinen willen gaan verduurzamen. In 2018 zijn wij gestart met het proces om te komen tot het verduurzamen van de twee bedrijventerreinen die de gemeente Epe rijk is. Kweekweg te Epe en Eekterveld te Vaassen. Op dit moment is de gemeente Epe met haar bedrijventerreinenaanpak koploper in de regio en provincie en werkt zij provincie overstijgend aan een ELENA aanvraag om de verduurzaming van de bedrijventerreinen gefinancierd te krijgen.

In de Ontwerp Transitievisie Energie en Warmte neemt de transitie naar een schone industrie ((zie bijlage Informatienota Innovatieve aanpak Bedrijventerreinen Energiepositief) een belangrijke plek in en heeft de gemeente Epe vastgesteld dat zij het verduurzamen van de bedrijventerreinen als prioriteit ziet en de beide terreinen als vertrekpunt ziet voor de eerste twee Wijkuitvoeringsplannen (zie bijlage Informatienota Innovatieve aanpak Bedrijventerreinen Energiepositief). 3. Belangrijk was het, urgent wordt het De klimaattop in Glasgow was duidelijk. We zetten te kleine stapjes. De transitie moeten we anders organiseren. De gevolgen zijn anders onomkeerbaar. Het anders organiseren staat ook centraal in de aanpak van de gemeente Epe. Niet alleen trekken aan een project met als resultaat twee verduurzaamde bedrijventerreinen in onze mooie gemeente. Nee, de aanpak in de gemeente Epe kan als voorbeeld dienen voor het verduurzamen van vele terreinen in Nederland. Door ‘koploper’ te zijn openen zich deuren naar provinciale en landelijke subsidies. De gemeente Epe volgt in haar aanpak de BE+ methode (Bedrijventerreinen Energiepositief). De gedachte achter deze aanpak is onder andere dat wanneer 250 bedrijventerreinen verduurzaamd zijn er een totale energiebesparing van 32 PJ is gerealiseerd. Dat is bijna 33% van het Klimaatakkoord. (bron: TNO) Urgent is het nu.

Belangrijk was het aan de start van het project. Eind 2018 ontvingen wij, na de ondertekening van het convenant, van de Provincie Gelderland subsidie voor het ‘Programma: Bedrijfsomgeving, project: Energiepositieve bedrijventerreinen’. Wij zetten deze beschikking in om via het BE+ (Bedrijventerreinen Energiepositief) initiatief van OostNL de bedrijventerreinen Eekterveld (Vaassen) en Kweekweg (Epe) energiepositief te maken. WM3 Energy, partner in de BE+ aanpak, voert de activiteiten uit. Met de ontvangen middelen startten wij met fase 1 t/m 3 van de BE+ aanpak. Deze fases bestonden uit: 1. Het verkrijgen van draagvlak op Eekterveld en Kweekweg om deel te nemen aan de collectieve aanpak (fase I) 2. Uitvoeren energiescans bij de bedrijven (fase II) 3. De scans per bedrijventerrein omzetten naar een integraal businessplan voor de collectieve aanpak: a. de uitwerking van de organisatiestructuur (Esco of cooperatie), b. technische haalbaarheid; c. en financiële haalbaarheid. Nu, ruim 2 jaar later zijn wij een eind op weg. Door o.a. COVID-19 en de afgekondigde netcongestie eind 2021 in een iets trager tempo dan gedacht. Fase 1 heeft continue onze focus en is nooit afgerond. Fase 2 is afgerond en aan fase 3 wordt hard gewerkt.

Ondertussen zijn er tal van andere activiteiten uitgevoerd, in ontwikkeling en worden ongebaande paden bewandeld met als eindresultaat: twee bedrijventerreinen die energie (elektriciteit en warmte) aan bedrijven en haar omgeving (woonwijken) leveren en zo een belangrijke bijdrage leveren aan de energietransitie in de gemeente Epe. 4. Van gemeente tot Europa: een project met waarde op alle overheidsniveaus Er wordt gewerkt aan een lokaal project. Echter de belangen overstijgen het lokale niveau. Evenals de aandacht en financieringsmogelijkheden voor dit project. Met andere woorden: gemeente Epe doet er toe op het gebied van de aanpak om bedrijventerreinen te verduurzamen. Van lokaal… De verduurzaming van de bedrijventerreinen komt niet uit de lucht vallen. In het coalitie-akkoord 2018-2022 werd duidelijk dat de energietransitie (top)prioriteit heeft. We spraken af : de inzet op het stimuleren en ondersteunen van duurzaamheidsinitiatieven uit de samenleving te versterken; bijdragen te leveren aan maatregelen voortkomend uit de Agenda Cleantech Regio 2019-2023 gericht op een energieneutrale regio en gemeente Epe en

een actuele lokale visie, inclusief actieplan, op de brede invulling van duurzaamheid (circulaire economie/energietransitie) op te leveren. …naar regionaal… De lokale economie staat niet op zichzelf maar maakt deel uit van een regionale samenwerking binnen de Cleantechregio Stedendriehoek. De herijking van de Agenda Cleantechregio vindt plaats met inzet op energietransitie en circulaire economie. Daarnaast is het Gelders Energieakkoord onderschreven. Er zijn budgetten beschikbaar voor stimuleren van duurzaamheidsmaatregelen. Voor voortzetting van projecten op beide bedrijventerreinen is projectbudget nodig. In de Cleantech Regio is onze aanpak van de bedrijventerreinen niet onopgemerkt gebleven. Presentaties in de regionale Werkgroepen, onderdeel uitmakend van de RES 1.0 en 2.0 tot een plek van onze aanpak in de Regiodeal. Middelen uit de Regiodeal werden en worden ingezet om de organisatiegraad op de bedrijventerreinen te verbeteren, de verduurzaming op de terreinen aan te jagen en onderzoeken uit te laten voeren om van plan tot uitvoering te komen. …via Provinciaal… Een verdere verduurzaming vraagt ondersteuning op tal van terreinen vanuit een brede invalshoek. Het Gelders Energieakkoord dat gemeenten een belangrijke voorbeeldrol geeft en inzet op de twee topthema's energietransitie en circulaire economie vanuit de Cleantechregio Stedendriehoek zijn van belang.

Initiatieven vanuit de samenleving (inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven) verdienen ondersteuning. De initiatieven op Eekterveld en Kweekweg sluiten hier naadloos op aan. Daarnaast is sprake van netcongestie. Het vraagstuk van nu en de toekomst. Door Tennet is netcongesties afgegeven voor o.a. de provincie Gelderland. Nog meer urgentie om dit project, waar opslag van energie en off-grid (onafhankelijk van het net) een belangrijke plek heeft, tot een goed einde te brengen. Provinciaal wordt dit belang onderkend. Ons project prijkt op de ontvangstpagina van de subsidieregeling Toekomstbestendige bedrijventerreinen (https://www.gelderland.nl/Toekomstbestendige-bedrijventerreinen), kwam in aanmerking voor subsidie (Toekomstbestendige bedrijventerreinen) en ontving in 2019 de EER award (European Entrepreneurial Regio) van de Provincie Gelderland. …en Nationaal… Veel kleintjes maken een groot verschil. De gemeente Epe is een kleine gemeente met relatief kleine bedrijventerreinen. Maar technieken om te verduurzamen hangen niet samen met de grootte van een bedrijventerrein. Onder andere het platform On E Target, 2RC, Liander, RVO en TKI Urban Energy kijken naar, of werken mee aan, de innovatieve projecten in de gemeente Epe. Projecten waarbij energieopwek, -verdeling, -opslag en de ontwikkeling van een warmtenet centraal staan.

Projecten die een bijdrage leveren aan het oplossen van nationale vraagstukken als netcongestie, aardgasvrij wonen en werken en klimaatverandering. De gemeente Epe werkt momenteel samen met gemeente Leeuwarden en gemeente Tholen in een IGO (Intergemeentelijk Overleg) aan de bovenstaande vraagstukken. Overeenkomsten tussen de drie gemeenten zijn dat alle drie gemeenten werken volgens de BE+ aanpak, er sprake is van netcongestie en het vraagstuk opslag een belangrijke rol speelt in de projecten. …tot Europees.. Namens het IGO, dat op korte termijn een formele status krijgt om in de praktijk samen op te kunnen trekken, wordt onder begeleiding van RVO en TKI Urban Energy opdracht verleend aan PwC om een aanvraag voor een ELENA subsidie voor te bereiden van +/- €6.000.000 tot €7.000.000. ELENA (European Local ENergy Assistance) is een subsidie voor het uitwerken van een projectplan voor een grootschalige investering die nodig is de verduurzaming van bedrijventerreinen in de praktijk te brengen. ELENA is bedoeld als een extra stimulans om de lokale overheid te steunen in het beter uitwerken van een groot energieproject. Van de kosten voor deze uitwerking wordt 90% vergoed.

De subsidie wordt ingezet om procesgelden te dekken, gelden te ontvangen die nodig zijn voor het verkrijgen van vergunningen, het oprichten van de entiteit, de kosten om uitvoering van het definitieve verduurzamingplan te structureren en in gang te zetten. De daadwerkelijke realisatie wordt niet gefinancierd vanuit deze subsidie maar vanuit de financieringsaanvraag die, na het ontvangen van de ELENA subsidie, wordt voorbereid. Streven is een aanvraag voor de EIB (Europese Investering Bank) op te stellen met daarin een projectplan met businesscase. In totaal wordt er namens de drie gemeente een financiering van €250 miljoen gevraagd. Een kwart hiervan is voor de gemeente Epe. 5. Kosten vs. opbrengsten Tijdens het schrijven van dit memo is er €303.898 uit gegeven/geoormerkt (excl. €15.000 voor PWC onderzoek). De gemaakte en nog te maken kosten bestaan uit procesgelden, onderzoeksgelden en middelen voor de kwartiermaker. De kosten van formatie die zijn ingezet tijdens dit project worden buiten beschouwing gelaten. Zet je dit af tegen de kosten voor de realisatie (ruim €60 miljoen) en hetgeen dit oplevert voor het klimaat zijn de gemaakte kosten relatief laag. Het realiseren (uitvoering) van energiepositieve bedrijventerreinen in de gemeente Epe kost +/- €60.000.000. Deze kosten worden voor een groot deel gefinancierd, door de aan te vragen financiering bij het EIB.

COMMUNICATIE Nadat de raad de informatienota heeft ontvangen wordt een persbericht opgesteld en verspreid.

VERVOLG

Nadat de raad is geïnformeerd via de informatienota wordt er een informatiebijeenkomst voor de raad geïnformeerd om hen bij te praten over dit project.