361231 Beslisnota raad Transitievisie Energie en Warmte gemeente Epe

Beslisnota voor de raad Onderwerp

Transitievisie Energie en Warmte gemeente Epe

Programma

7 - Duurzaamheid

Portefeuillehouder

Dhr. E. Visser

Zaaknummer

361231

Adviseur

Mulder

Afdeling

Ruimte

E-mail adres

bart.mulder@epe.nl

TE BESLUITEN OM 1. 2.

de Transitievisie Energie en Transitievisie Warmte vast te stellen. de digitale Warmtekaart vast te stellen.

INLEIDING Het klimaat verandert als gevolg van de manier waarop wij met de aarde omgaan. Dit heeft desastreuze gevolgen. Stijgende temperaturen met de daarbij behorende gevolgen voor flora en fauna; zeespiegelstijging met gevolgen als overstromingen en gebieden die hierdoor onbewoonbaar worden. Bijna alle wetenschappers zijn het er over eens dat deze verandering wordt veroorzaakt door de uitstoot van CO2. Om deze verandering tegen te gaan moeten we overstappen op een CO2-neutrale energievoorziening. Naast het tegengaan van klimaatverandering, stappen we ook over om versneld de aardgaswinning in Groningen te stoppen. Om klimaatverandering tegen te gaan, is in 2015 het Klimaatakkoord van Parijs gesloten. In Nederland zijn de afspraken van Parijs uitgewerkt in het nationale Klimaatakkoord. Aan gemeenten is de opdracht om dit nationale akkoord te vertalen naar lokale plannen.

BEOOGD EFFECT 1. Uitvoering geven aan de in het Klimaatakkoord geformuleerde landelijke doelen voor 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 door de lokale aanpak hiervan vast te leggen in een visie met uitvoeringsprogramma op de 5 sectoren: gebouwde omgeving, industrie, mobiliteit, landbouw en hernieuwbare opwek. 2. Uitvoering geven aan het in het Klimaatakkoord geformuleerde doel dat gemeenten als regisseur van de warmtetransitie met vastgoedeigenaren, bewoners, netbeheerders en medeoverheden eind 2021 een transitievisie warmte klaar hebben. Daarin staan voorstellen voor duurzaam aardgasvrij verwarmen en koken.

ARGUMENTEN 1.1 Het is een integrale visie op energie en warmte. De Transitievisie Energie en Warmte is een document bestaande uit twee visies. De Transitievisie Energie beschrijft de visie en aanpak van de gemeente Epe om in 2050 CO2-neutraal te zijn. Deze aanpak is gebaseerd op de vijf sectortafels uit het Klimaatakkoord, te weten de Gebouwde Omgeving, Industrie, Elektriciteit, Mobiliteit en Landbouw & Landgebruik. Daarbij wordt eerst de CO2-uitstoot per sector in kaart gebracht. Vervolgens worden er per sector bijpassende maatregelen geïdentificeerd om de CO2-uitstoot terug te dringen, met als stip op de horizon een CO2-neutrale gemeente in 2050. In de Transitievisie Warmte geeft de gemeente Epe aan wanneer welke buurt van het aardgas afgaat en met welke alternatieve warmtechniek de buurt (bij voorkeur) wordt verwarmd. De Transitievisie Warmte beschrijft daarmee de route tot een aardgasvrije gemeente en markeert de start voor de vervolgstap in de warmtetransitie: het opstellen van Wijkuitvoeringsplannen voor de startbuurten. De Transitievisie Warmte is geen definitief besluit voor warmtetechnieken of jaartallen waarop het aardgas wordt afgesloten. De keuze

voor de voorlopige aardgasvrije variant is immers niet bindend. De definitieve variant, en de definitieve uitfasering van het aardgas, wordt vastgelegd in de Wijkuitvoeringsplannen voor alle buurten. Het college kiest om meerdere redenen voor een integrale visie op energie en warmte. Warmte is een vorm van energie. Dus zonder de warmte opgave (terugdringen van de CO2 uitstoot door het verwarmen van de woningen) is de energie opgave niet in te vullen. Het zijn communicerende vaten. Tevens ontstaat er een compleet plaatje van energie- en warmteprojecten waar de gemeente Epe met haar vele stakeholders de komende jaren uitvoering aan moet geven om de energiebesparingsopgave en hernieuwbare opwek te realiseren. Het opstellen van de Transitievisie Warmte is een wettelijke taak die volgt uit het Klimaatakkoord. Met de Transitievisie Energie geven we invulling aan de overige opgaven voor onze gemeente die voortvloeien uit het Klimaatakkoord. 1.2 De visie bevat de inhoudelijke koers voor de komende periode. Een integrale aanpak van opgaven (Omgevingsvisie, Klimaatadaptatie, Energie, Warmte en RES), betaalbaarheid, participatie (en communicatie), waardevolle leefomgeving en lokaal eigendom zijn belangrijke uitgangspunten bij de uitvoering van de energie- en warmtetransitie.

a) Warmtevisie Voor het aardgasvrij maken van de wijken stellen wij CO2 reductie centraal en niet het aantal woningen dat van het aardgas af gaat. Ook kiezen wij in het verlengde hiervan voor een S-curve tijdspad. Dit betekent dat er in de eerste jaren nog weinig gebouwen aardgasvrij gemaakt worden, maar wel ieder jaar meer dan het jaar ervoor. Dit leidt er toe dat op de helft van de tijd ook de helft van het aantal gebouwen aardgasvrij is gemaakt. Dit biedt de ruimte voor een voorzichtige start en ruimte om later op te schalen wanneer de geleerde lessen uit de opstartfase in praktijk kunnen worden gebracht. Om over de volle breedte van de warmtetransitie te leren starten wij met de Wijkuitvoeringsplannen in buurten die qua kenmerken van elkaar verschillen. Dit verschil zit in de warmte-oplossing, maar bijvoorbeeld ook in sociale of demografische kenmerken. b) Energievisie Op basis van een analyse van de CO2 uitstoot per sector (Gebouwde omgeving, Industrie, Mobiliteit, Hernieuwbare opwek en Landbouw) en de daar aan gekoppelde maatregelen per sector om de CO2 uitstoot terug te dringen ontstaat een beeld waar we in de gemeente Epe de komende jaren samen mee aan het werk gaan om de uitstoot van CO2 te verminderen. Besparing bij woningen en voertuigen zijn daarvoor de belangrijkste sleutel omdat ze het grootste aandeel hebben in de CO2-uitstoot.

Met de industrie zien wij kansen om de aanzienlijke CO2-uitstoot per bedrijf te beperken. Om in de toekomstige vraag naar duurzame elektriciteit te voorzien, wordt er gezocht naar initiatiefnemers voor duurzame opwekking. De projecten waar we aan gaan werken zijn onderverdeeld naar ‘Focus’, ‘Lange termijn’, ‘Lange termijn onzeker’ en ‘constante betrokkenheid’. De focusprojecten, projecten waar we mee starten zijn: besparing van energie, zon op dak en realisatie collectief warmtenet. Op de lange termijn onderzoeken we de mogelijkheden naar geothermie. Lange termijn projecten (met onzekerheden in haalbaarheid) zijn: windenergie, droge biomassa en biogas. Constante aandacht heeft de gemeente Epe voor ‘zon op land’, ‘zonthermiek’ en ‘biobrandstof’. 1.3 De visie is fasegewijs en interactief tot stand gekomen. In oktober 2020 is gestart met de uitwerking van de Startnotitie Transitievisie Energie en Warmte. Dit onder leiding van een Stuurgroep die was samengesteld uit de gemeente Epe, Triada en Liander. In de eerste fase van de Transitievisie hebben we een Plan van Aanpak opgesteld en een Startanalyse en Stakeholderanalyse uitgevoerd. In februari 2021 is het Plan van Aanpak Transitievisies Energie en Warmte vastgesteld met bijbehorende bijlagen (Startanalyse en Stakeholderanalyse).

Daarna is uitvoering gegeven aan een veelvoud van participatietrajecten in de vorm van meerdere sessies met georganiseerde stakeholders, inwoners, en medewerkers van de gemeente, Triada en Liander. In juni stemde het college in met de opbrengst van de lokale consultatie, doorrekening van de opbrengst en de basis van het uitvoeringsprogramma, het afwegingskader, technische (lokale) analyse, een overzicht van de geprioriteerde buurten en de strategische aanpak. Vervolgens is gestart met het opstellen van de Transitievisie Energie en Warmte. Het resultaat ligt nu voor ter besluitvorming. 1.4 De visie is een onderdeel van een breder klimaatbeleid. De Transitievisie Energie en Warmte maakt onderdeel uit van een breder klimaatbeleid. Voor dit beleid zijn, naast de Transitievisie Energie en Warmte, een aantal visies (o.a. de Omgevingsvisie en de RES 1.0) in voorbereiding of recent vastgesteld. Voor de uitwerking en implementatie van de visies wordt een Kwartiermaker ingezet. De Kwartiermaker vertaalt dit beleid naar concrete programma's met activiteiten in tijd en benodigde middelen. 2.1 Deze kaart geeft topografisch de planning voor het van het gas halen van buurten in de gemeente Epe. Op de digitale Warmtekaart staat per buurt aangegeven welke warmteoplossing als eerste wordt onderzocht op haalbaarheid én wanneer in welke buurt gestart wordt met een wijkuitvoeringsplan.

Deze kaart biedt inwoners, ondernemers, organisaties en medewerkers van de gemeente Epe houvast voor het maken van

toekomst- en investeringsplannen. De digitale Warmtekaart is te raadplegen via: https://www.epe.nl/in-epe/transitievisie-energie-en-warmtekaart_43010

KANTTEKENINGEN 1.1 De realisatie van de ambities en gewenste effecten kan de gemeente niet alleen. De ambities en gewenste effecten in de Transitievisie Energie en Warmte zijn met inbreng van inwoners en diverse partijen tot stand gekomen. Deze visie krijgt een vertaling naar een uitwerkingsprogramma. Inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en gemeente zijn samen verantwoordelijk voor de realisatie, ieder vanuit haar/zijn rol.

FINANCIËN In de begroting voor 2022 zijn eenmalige middelen beschikbaar gesteld voor een kwartiermaker (zie argument 1.4) en voor een werkbudget voor de implementatie van de visies. Daarnaast is er vanuit het Duurzaamheidsbudget nog €58.000,- beschikbaar dat ingezet wordt in 2022 voor het opstellen van o.a. een procesaanpak van het wijkuitvoeringsplan.

COMMUNICATIE Inwoners, (georganiseerde) stakeholders en de Raadswerkgroep Energietransitie zijn gedurende het opstellen van de Transitievisie Energie en Warmte betrokken middels meerdere Energiecafé, EpeSpreekt, diverse projectgroep-, projectgroep XL- en Raadswerkgroepbijeenkomsten. Gedurende de periode van inspraak in september, oktober en november van 2021 zijn meerdere reacties op de ontwerp Transitievisie Energie en Warmte ontvangen. De indieners van inspraakreacties worden op de hoogte gesteld van het antwoord op hun reactie middels inzage in de inspraaknotitie. Gedurende de periode van ter inzagelegging zijn tevens twee informatieavonden georganiseerd om de Transitievisie Energie en Warmte toe te lichten aan de inwoners en organisaties. Tijdens deze avonden waren +/- 150 inwoners van de gemeente Epe aan tafel. Ook is de ontwerp Transitievisie Energie en Warmte tijdens de terinzagelegging gepresenteerd aan de 10 leden van de Energietafel en aan de Energiecoaches van de gemeente Epe. De Energietafel is een klankbord- en meedenkgroep bestaande uit inwoners van de gemeente Epe. Zij zijn woonachtig in de vier kernen van de gemeente Epe. Enkelen hebben affiniteit met het onderwerp duurzaamheid. Anderen met het betrekken van inwoners bij een transitie. De gemeente Epe en de Energietafel zijn gedurende de totstandkoming van de visies zes keer bij elkaar gekomen.

Zij gaven commentaar op de concept versie van de Transitievisie Energie en Warmte en adviseren de gemeente Epe over hoe wij de boodschap (aardgasvrij in 2050) over kunnen brengen naar de inwoners. De zeven Energiecoaches komen bij de inwoners van de gemeente Epe thuis. Zij kunnen de boodschap die wij willen brengen (aardgasvrij 2050) overbrengen naar de inwoners. Tevens geven zij ons een terugkoppeling van de vragen die er leven bij inwoners op het gebied van aardgasvrij wonen.

UITVOERING Na vaststelling van de visie volgt de implementatie en de verdere uitwerking. De kwartiermaker maakt een vertaling naar concrete programma’s met activiteiten in tijd en benodigde middelen. Ook zal de benodigde uitvoeringsorganisatie ingericht gaan worden. De verdere uitwerking vindt in samenspraak plaats met onze inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en mede-overheden.