2024-09-05 CMB 7 Vraag en antwoord D66, Consultatie concept inkoopstrategie jeugd en WMO 2026

V r a a g

u i t

d e

c o m m i s s i e

R a a d s c o m m i s s i e A g e n d a p u n t F r a c t i e D a t u m

M a a t s c h a p p i j

e n

B e s t u u r

C M B Consultatie concept inkoopstrategie jeugd en WMO 2026

D 6 6 5 s e p t e m b e r

2 0 2 4

Vragen Beslisnota 1. Maakt het ‘open house’ model niet dat er minder regie gevoerd kan worden op het aantal gecontracteerde zorgaanbieders? Met andere woorden: moet niet iedereen die aan de voorwaarden voldoet worden toegelaten? 2. Wat zijn de alternatieven voor het ‘open house’ model? En wat zijn de voor- en nadelen van het ‘open house’ model ten opzichte van die alternatieven? 3. Er wordt gesproken over noodzakelijke verbeteringen die per 1 januari 2026 doorgevoerd moeten worden. Wat zijn die noodzakelijke verbeteringen? 4. Er wordt onder vraag 2 (jeugd) gesteld dat er regie op het totaal aantal gecontracteerde zorgaanbieders wordt gevoerd. Wanneer wordt dit nodig geacht? 5. Onder vraag 2 (Wmo) wordt gesteld dat wordt ingezet op preventie (voorliggend veld). Ter verduidelijking: vallen mantelzorg en algemene voorzieningen hier ook onder? 6. Het algemene doel lijkt te zijn: meer flexibiliteit. Onder vraag 2 (Wmo) wordt gesteld dat wordt ingezet op stabiliteit door middel van langdurige contracten. Hoe verhouden langdurige contracten zich tot de wens voor meer flexibiliteit? Concept inkoopstrategie Jeugdhulp 1. Op pagina 4 staat geschreven over het inperken van de reikwijdte van de jeugdhulp. a. Welke groepen worden door die inperking geraakt? Met andere woorden: welke doelgroepen vallen straks buiten de boot? b.

Klopt de aanname dat die groepen bij de lokale voorzieningen terecht kunnen? (p. 5.). c. Zo ja, is er daarmee geen sprake van een bezuiniging op de jeugdhulp? Algemeen 1. In hoeverre ziet het college kansen voor buitenwettelijk begunstigend beleid om de doelgroepen (zowel Jeugd als Wmo) van de juiste zorg en/of hulp te

voorzien? Waarom wel of niet?

Antwoord: Beslisnota 1. Het klopt dat bij een open house alle organisaties die voldoen aan de voorwaarden gecontracteerd worden. In de nieuwe inkoop gaan we de mogelijkheden onderzoeken voor welke producten met ‘drempels’ gewerkt kan worden. Denk hierbij aan aanscherpen van kwaliteitseisen (voorwaarden), volume, etc. Dit is een vorm van regie voeren op het aantal aanbieders. 2.

Een alternatief voor open house is een vorm van aanbesteding, zoals Europees aanbestede, of subsidiëren. Hieronder de belangrijkste kenmerken (voor- en nadelen) van deze inkoopvormen. Open House Maximale keuzevrijheid voor inwoners om een zorgaanbieder te kiezen die passend is bij de hulpvraag.

Aanbesteden Beperkte keuzevrijheid, inwoners kunnen kiezen binnen de gecontracteerde zorgaanbieders.

Ruimte voor lokale (kleine) zorgaanbieders

Maximale ruimte om in te stromen (ook tussentijds) als zorgaanbieder voldoet aan de toelatingseisen.

Doorvoeren van tussentijdse wijzigingen

Omdat er bij Open House sprake is van een toelatingsprocedure is de aanbestedingswet niet van toepassing. Wel dienen de Algemene van Beginselen van Behoorlijk Bestuur te worden nageleefd, maar die bieden meer ruimte om tussentijds wijzigingen door te voeren dan de aanbestedingswet.

Ruimte om in te stromen is voor lokale (kleine) zorgaanbieders afhankelijk van de gestelde eisen. Bij een aanbesteding worden over het algemeen hoge eisen gesteld om bij de poort te selecteren op het aantal partijen. Voor lokale “kleine” organisaties betekent dit wellicht dat zij zelfstandig niet kunnen voldoen en daarmee een samenwerking met grotere zorgorganisaties aan moet gaan. Bijvoorbeeld vormen van corporaties of hoofd- ondernemerschap. Doordat een samenwerking een wederkerigheid includeert, zijn de lokale (kleine) zorgaanbieders dan afhankelijk van de wil van de grotere zorgorganisaties. Als de aanbesteding is afgerond dan zijn wijzigingen niet of in zeer beperkte mate toegestaan. Als er wezenlijke wijzigingen worden doorgevoerd gedurende het contract dan loopt de inkooppartij het risico dat er feitelijk sprake is van een nieuwe inkoopopdracht, waarvoor ook andere belanghebbende organisaties voor in aanmerking

Keuzevrijheid

Subsidiëren Beperkte keuzevrijheid, als organisaties worden gesubsidieerd dan krijgt dit vaak gebiedsgericht vorm. Een zorgaanbieder is dan verantwoordelijk voor het organiseren van het zorgaanbod in een bepaald gebied. De keuzevrijheid van inwoners wordt hierdoor verder ingeperkt. Zie opmerking in de kolom aanbesteden. Dit geldt ook bij subsidiëren.

Bij een subsidie is het mogelijk om beperkt wijzigingen door te voeren. Zie ook de opmerking bij aanbesteding. Ook voor een subsidie geldt dat als er wezenlijke wijzigingen optreden er sprake moet zijn van een eerlijke concurrentie. Dit wil zeggen dat partijen die in

hadden moeten komen. De kans op bewaar/beroepsprocedures is dan aan de orde. Regie op aantal te contracteren zorgaanbieder

Tussentijds nieuwe zorgaanbieders toelaten

Maximaal kunnen

Binnen Open House kan op beperkte mate invloed uitgeoefend worden op het totaalaantal gecontracteerde zorgaanbieders. De belangrijkste zijn de toelatingseisen oftewel de uitsluitingsgronden en geschiktheidseisen die worden gesteld om als zorgaanbieder te kunnen intreden. De geschiktheidseisen kunnen worden verhoogd door bijvoorbeeld: • Omzetdrempels, waarbij zorgaanbieders met een referentie moeten aantonen op bepaalde producten een bepaalde omzet te hebben gerealiseerd. • Omvangdrempels, waarbij zorgaanbieders met een referentie moeten aantonen op bepaalde producten een bepaalde volume te hebben gerealiseerd. • Kwaliteitsdrempels organisatie, waarbij zorgaanbieders moeten aantonen over bepaalde personeel/ bepaalde middelen te beschikken om bepaalde producten te mogen aanbieden. • Kwaliteitsdrempels uitvoering, waarbij zorgaanbieders een voldoende moeten scoren op voorbeeld casuïstiek met bijvoorbeeld een ondersteuningsplan dat de gemeentelijke toegang beoordeelt (een soort “exameneis). Welke eisen precies worden toegepast is nog niet duidelijk. Daarnaast zijn er productspecifieke eisen die gelden om een bepaald product te mogen uitvoeren. Mogelijk. Het voordeel is dat organisaties met een innovatief en nieuw aanbod ook kunnen toetreden gedurende de looptijd van het contract.

Wel kan de gemeente besluiten om het tussentijds toetreden te beperken door a) tussentijds toetreden te beperken tot bijvoorbeeld 1 keer per jaar of b) op een bepaald product de toetreding enkel nog toe te staan als het zorgaanbod betreft dat aantoonbaar van toegevoegde waarde is op het reeds gecontracteerde aanbod. Doordat tussentijdse wijzigingen mogelijk zijn

Bij een aanbesteding wordt meestal vooraf bepaald hoeveel zorgorganisaties worden gecontracteerd. Hierop kan middels een aanbesteding sterke regie worden gevoerd op het totaal aantal gecontracteerde zorgaanbieders.

aanmerking komen voor het uitvoeren van de opdracht dan ook de kans moeten krijgen om mee te dingen. Zie opmerking in de kolom aanbesteden. Dit geldt ook bij subsidiëren.

Niet mogelijk.

Niet mogelijk.

Beperkt mogelijk, er mogen geen wezenlijke

Beperkt mogelijk, er mogen geen

acteren op hiaten in dekkend zorglandschap

krijgen gemeenten ruimte om te kunnen reageren op ontwikkelingen in de samenleving. Mocht er een hiaat zijn dan kan de gemeente ook zorgaanbieders vragen om deel te nemen.

Hoofd- en ondernemerscha p

Afhankelijke van de hoogte van de toelatingseisen kunnen alle zorgorganisaties (groot en klein) worden toegelaten. Hoofd- en onderaannemerschap of het vormen van corporaties is niet noodzakelijk maar wel toegestaan. Het voordeel is dat de gemeenten in een rechtstreeks contact staan met de zorgorganisatie die de zorg levert. Binnen een open house is het aantal gecontracteerde organisaties fors hoger dan bij bijvoorbeeld een aanbesteding. Dit betekent dat er ook een grotere inzet wordt gevraagd van account- en contractmanagers om toezicht te houden op kwaliteit. De huidige inkoop is ook een Open House en er is dus ervaring met het grote aantal zorgaanbieders.

Toezicht op kwaliteit

3.  



wijzigingen worden doorgevoerd in de inkoopopdracht en er kunnen geen nieuwe zorgorganisaties toetreden tenzij in onderaannemerschap bij een gecontracteerde partij. Feitelijk kan er alleen ingespeeld worden op de hiaten indien in de overeenkomst herzieningsclausules staan opgenomen. Een voorwaarde is dat je die specifiek (qua inhoud, omvang en voorwaarden waaronder je er gebruik van wilt maken) moet omschrijven. Dit is waarschijnlijk slechts voor een deel mogelijk. Doordat er een beperkt aantal zorgorganisaties de opdracht gegund krijgen, zal dit een toename veroorzaken in het aantal organisaties dat als ondernemer gaat werken of in corporaties.

wezenlijke wijzigingen worden doorgevoerd in de subsidieopdracht en er kunnen geen nieuwe zorgorganisaties toetreden tenzij in onderaannemerschap bij een gesubsidieerde partij.

Contract- en accountmanagement is eenvoudiger te organiseren doordat er minder zorgorganisaties zijn gecontracteerd. Echter, de direct controlerende rol op de onderaannemer(s) is een eerste verantwoordelijkheid van de hoofdaannemer. Gemeenten kunnen de hoofdaannemer hierop rechtstreeks bevragen, maar niet de onderaannemer.

Contract- en accountmanagement is eenvoudiger te organiseren doordat er minder zorgorganisaties zijn gecontracteerd. Echter, de direct controlerende rol op de onderaannemer(s) is een eerste verantwoordelijkheid van de hoofdaannemer. Gemeenten kunnen de hoofdaannemer hierop rechtstreeks bevragen, maar niet de onderaannemer.

Doordat er een beperkt aantal zorgorganisaties de opdracht gegund krijgen, zal dit een toename veroorzaken in het aantal organisaties dat als ondernemer gaat werken of in corporaties.

De noodzakelijke verbeteringen die nodig zijn liggen op verschillende onderdelen. Zie hieronder een toelichting: Binnen de huidige inkoopovereenkomst is de mogelijkheid om wijzigingen door te voeren onnodig ingeperkt. Hierdoor kunnen de mogelijkheden van een open house niet optimaal worden benut en kunnen de gewenste wijzigingen niet worden doorgevoerd. In de huidige overeenkomst kopen we Wmo en Jeugdhulp integraal in met de verwachting dat dit ook zou leiden tot integrale ondersteuning aan inwoners. Gebleken is dat integrale ondersteuning gestimuleerd wordt vanuit de Toegang die het integrale ondersteuningsplan opstelt en daarbinnen de producten inzet die nodig is. De integraliteit wordt dus niet gestuurd door integrale producten, maar wel door een integraal ondersteuningsplan. Daarbij komt dat het samenvoegen en integreren van Jeugd- en Wmo-producten ook heeft geleid tot onduidelijkheid over het integrale product en het tarief. Dit levert veel discussie op tussen medewerkers van de Toegang en de zorgaanbieders. We willen met deze inkoop naar een overzichtelijk en vereenvoudigd productenboek voor zowel Jeugd als voor Wmo. Het wel of niet kunnen toepassen van hogere geschiktheidseisen en kwaliteitseisen en hierin ook van de andere gemeenten kunnen afwijken is een belangrijk verbeterpunt.

De ene gemeente wil juist sterk kunnen sturen op minder aanbieders en de andere gemeente wil dit juist niet. De nieuwe





inkoopovereenkomst biedt hier ruimte voor. Maar wellicht de belangrijkste reden ligt in het gegeven dat gemeenten ook op hun eigen tempo en op hun eigen wijze willen bouwen aan een sterke sociale basis. Dit betekent dat er mogelijk producten die we nu inkopen voorliggend in de sociale basis worden georganiseerd. Dit deel van de producten moet dan ook uit de inkoop gehaald kunnen worden. Dit vraagt om een flexibel contract. Als laatste geeft de Hervormingsagenda Jeugd op bepaalde onderdelen de verplichting om dit regionaal op te pakken, o.a. de oprichting van een Gemeenschappelijke Regeling en de verplichting om bepaalde jeugdhulpproducten regionaal in te kopen. Dit vraagt om gescheiden inkoopovereenkomsten Jeugdhulp en Wmo.

4.

Dit speelt in onze gemeente minder. Dit speelt vooral bij grote gemeenten zoals Apeldoorn, waar veel verschillende aanbieders zich inschrijven en zorg verlenen. Het grote aantal maakt het voor Apeldoorn lastig om goed regie te kunnen voeren. Bij kleinere gemeenten zoals Epe speelt dit niet. Epe heeft er juist baat bij dat meerdere zorgaanbieders zich voor de producten inschrijven om een dekkend zorglandschap te kunnen bieden voor haar inwoners.

5.

Ja, dat klopt. Evenals bijvoorbeeld de Buurtpunten, algemeen maatschappelijk werk en de diensten van KoppelSwoe.

6.

Doordat gewerkt wordt met een open house model is er flexibiliteit om in te spelen op ontwikkelingen in de markt. De raamovereenkomst (voortvloeiend uit de inkoopstrategie) kan bijvoorbeeld jaarlijks in dialoog met de aanbieders aangepast worden. Bij een aanbesteding is dat niet mogelijk en moet er steeds opnieuw ingekocht worden. De open house geeft zowel aanbieders als gemeenten stabiliteit en de mogelijkheid om te transformeren binnen het inkoopkader.

Concept inkoopstrategie jeugdhulp 1a en b De reikwijdte komt voort uit de Hervormingsagenda. Het Rijk moet hier nog een duidelijk standpunt in nemen. Lichte ondersteuningsvragen vallen nu nog onder de Jeugdwet. Met de verwachte aanpassing van de reikwijdte zal dat in de toekomst niet meer het geval zijn. We realiseren ons dat de problematiek van de inwoner hiermee niet verdwijnt. Bepaalde ondersteuning zal op een andere manier worden ingekocht, deels regionaal binnen deze inkoop en deels lokaal als voorliggende voorziening. 1c De Hervormingsagenda heeft als doel de knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken en het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te maken voor de toekomst. De afgelopen jaren heeft het Rijk extra financiële middelen beschikbaar gesteld om de hervormingen door te kunnen voeren. Vanaf 2026 gaat dat gepaard met een afbouw in deze extra middelen. Algemeen 1. Is een politieke vraag.