2023-04-05 bijdrage Zon en Wind, fam. (geanonimiseerd)

Gemeente Epe

Marktplein 1 8161 EE Epe

Emst, 5 april 2023

Geachte gemeente, In het ontwerp ‘Uitwerkingskader zon en wind’ geeft de gemeente aan dat onze waardevolle leefomgeving bepalend i voor de mogelijkheden voor zon in wind. Dat is prettig om te lezen, want zo staan wij er ook in. Wij wonen aan de rand van Emst, in de broeklanden waar veel dieren en uitstekende landbouwgronden te vinden zijn. Dit willen we graag zou houden. We begrijpen de energie-opgave die er ligt voor de gemeente. Zowel als agrariër en inwoner van de gemeente willen we aan u onze mening hierover kenbaar maken. Wij hebben in januari een zienswijze ingediend. Met geen één van de 11 punten is iets gedaan. Er waren 64 zienswijzes binnengekomen. We zagen dat met 95% van de punten van alle inbrengers niets gedaan was. Dit is erg verontrustend.

>

Uitgangspunten en rust

Allereerst het einddoel om klimaatneutraal te zijn gaat om het jaar 2050. Dit is nog 27 (!) jaar! Gezien de enorme ontwikkelingen die er nog gaande zijn op technisch gebied zijn wij van mening dat we rustig de juiste volgorde aan kunnen gaan houden. De gemeente gaf in antwoord op de zienswijzes aan dat er geen tijd was om bijvoorbeeld eerst daken vol te leggen en dan pas zonnevelden. Hier zijn wij het niet mee eens. We zien een ontwikkeling in kernenergie, mestvergisting, afvalverbranding, besparing, hoger rendement van zonnepanelen, zonnepanelen op folie, met de zon meebewegende panelen enz. Aan de andere kant hebben Nederlanders hebben veel bespaard en geïsoleerd het laatste jaar. Dus het gaat al hard. Het rijk neemt nu bijvoorbeeld ook even de rust om de formatie van de Provinciale Staten af te wachten. Dit zou de gemeente ook moeten doen. Die uitslag kan zomaar veel invloed hebben over hoe verder in de energietransitie. De gemeente gaf aan dat er bijvoorbeeld sinds 1990 al 54% minder uitstoot is van broeikasgassen. In 25jaar kan dus al enorm veel veranderen. Terwijl er de afgelopen 25 jaar minder aandacht voor was dan nu. Als er op dit moment gewoon doorgegaan wordt met het verbeteren van het net en het aanleggen van zonnepanelen op dak, is de gemeente al goed bezig.

Epe verschuilt zich achter de opgave en wijst naar Gelderland, Gelderland wijst naar het Rijk en het Rijk wijst naar Brussel. Het i puur een politieke keuze om zo snel en op deze manierte willen.

>

Landelijke visie

Eris landelijk een gevecht om ruimte. Verduurzamen kost ruimte. Huizen ook. En men wil juist dat landbouw grondgebonden wordt. Dat kost dus ook meer ruimte. Natuur heeft meer ruimte nodig. Industrie heeft meer ruimte nodig. Ruimte is schaars. a altijd voor dubbel gebruik van de ruimte. Zonnevelden zijn dit dus niet.

>

Uitgangspunten

Ik heb nog wel wat vragen over de uitgangspunten voor de doelstelling van gemeente Epe: e

Hoe is berekend hoeveel gemeente Epe daadwerkelijk gebruikt? Als ik een gedeelte van mijn huis zelf van binnenuit heb geïsoleerd en dit niet bekend is bij jullie, hoe weten jullie dan dat we vooruit zijn gegaan? Zijn dit allemaal schattingen? Mijn huis heeft bijvoorbeeld geen energielabel. Hoe weten jullie dan wat ik verbruik? Is het op basis van vergunningen of daadwerkelijk gebruik?

e

Eris niet altijd een vergunning nodig voor zonnepanelen op dak. Hoe weten jullie dan hoeveel er al gelegd is aan rendement? Misschien heb ik op hetzelfde stukje dak wel een PVT-paneel gelegd en haal ik dus meer rendement uit dezelfde vierkante meters.

e

Hoe weetje op welk moment de doelstelling bereikt is passend bij het daadwerkelijke verbruik?

e

Eris door de hoge gasprijs enorm bezuinigd in Nederland. Is al bekend hoeveel dat is in Epe en wat de invloed daarvan is op de doelstellingen?

In het antwoord op een zienswijze die hier ook over gaat, antwoordt de gemeente het volgende: - _ In 2021 bedroeg de landelijke uitstoot van broeikasgassen 168 megaton CO2equivalent. Dit is 1,5 procent hoger dan in 2020 en 24 procent lager dan in 1990. De CO2-uitstoot van 2021 is 13 procent lager dan n 1990.

Dit lijkt elkaar tegen te spreken. Is het 13% of 24%? Wat is het juiste getal? En wat is het specifiek voor gemeente Epe? En hoe staat het er nu voor? >

Zonneladder

De gemeente geeft aan dat de zonneladder gehanteerd wordt. Dat houdt in dat eerst zon op daken en onbruikbare stukjes en dan pas op landbouwgrond de voorkeur heeft. Dat klinkt heel mooi. Maar betekent dus niet dat het ook die volgorde van uitvoering betreft, het gaat alleen om de vóórkeursvolgorde. Dit vind ik een kwalijke zaak. Epe geeft aan dat ze zon op dak meer stimuleert dan zonneparken. Maar door overbelasting van het net worden er weinig projecten opgestart voor daken. Dus wordt men automatisch richting een zonneveld gepusht. Ja, het is omslachtiger om op daken panelen te leggen. Maar dat neemt niet weg dat het eerst zou moeten gebeuren. Wij hebben bijvoorbeeld op ons eigen bedrijf 140 panelen liggen. We kunnen qua stroom niet verder. We zouden een hectare aan daken vol kunnen leggen op ons bedrijf. Wij zouden heel graag zien dat in het Uitwerkingskader opgenomen wordt dat de zonneladder ook de uitvoeringsvolgorde wordt. De opgave van 134 hectare staat voor 2050. Niet voor 2025. Dus er is nog tijd voor arbeidsintensievere aanpak. Daarnaast is er een grote kans dat kernenergie of andere vormen van energie de opgave een stuk makkelijker gaan maken, inclusiefde opslag van energie. Erstaat in het uitwerkingskader: Echter met alleen zon op dak kan de gemeente Epe de beoogde doelstelling voor lokale opwek niet halen.

Dat zou moeten zijn: de beoogde doelstelling nu nog niet halen met de huidige technieken..…

Wellicht kan over een paar jaar 2x zoveel rendement uit dezelfde

vierkante meters gehaald worden. Als de zonnevelden er dan al zijn, kan dit niet meer worden teruggedraaid. Het is nog geen 2050... Het argument dat daken niet allemaal geschikt zijn, is ook achterhaald, zegt Landelijke werkgroep Zon op dak. Qua constructie is er tegenwoordig op elk dak iets mogelijk van zonopwek. Het is de vraag of men wil. En waar zijn de verticale zonnevelden in dit uitwerkingskader? Kijk naar

Culemborg. Daar wordt ook gebruik gemaakt van verticale zonnevelden, waardoor de ruimte dubbel gebruikt kan worden.

>

Nee, tenzij

Wij zitten in een Nee-tenzij gebied. Toch is het grote Noorse bedrijf Statkraft hier op gesprek geweest om te praten over een zonneveld. Waarom laat de gemeente Epe dit toe?! Er is grote onrust, en we zitten in een Nee-tenzij gebied. Ze zouden hier in de eerste instantie al helemaal niet moeten komen. Gemeente Epe zou dit moeten verbieden. Wat doet de gemeente tegen zulke grote bedrijven die onaangekondigd burgers de stuipen op het lijf komt jagen?

Ik weet niet of u kinderen

hebt? Ik wel. Ik wil graag dat ze groenten eten. Als ik mijn kind een bakje spruitjes geefen een toetje ernaast, dan kiest mijn kind een toetje. Zo zie ik dit Uitwerkingskader Zon en wind ook. Zon op dak en windmolens zijn de spruitjes, zonnevelden de toetjes. Ik moet dat toetje niet laten zien, voordat de spruitjes op zijn. Zo moet de gemeente ook handelen. Als jullie dit plan doorzetten, geven jullie buitenlandse investeerders ruimbaan. Wij willen dat pertinent niet!

>

Parkeerplaatsen overdekken

Eris vorige week in de Tweede Kamer een motie aangenomen over het overdekken van parkeerplaatsen met zonnepanelen. De kans is dus groot dat dit verplicht gaat worden. U schaalt panelen boven parkeerplaatsen onder zon op object (hoofdstuk 1). Dit zou specifieker en uitgebreider omschreven moeten worden, daar het waarschijnlijk een grotere rol gaat krijgen door de motie.

>

Landbouwgrond

-

Goede landbouwgrond is schaars in de omgeving, maar ook nationaal en mondiaal gezien. In Nederland hebben we ontzettend vruchtbare grond. Dit moeten we niet verspillen. Producten verbouwen in andere delen van de wereld kost veel meer grond (en dus grotere ecologische voetafdruk) dan hier voor dezelfde opbrengst. Goede grond gebruiken is dus ook een vorm

van duurzaamheid.

- _ Erkomt vanuit Brussel nu de richtlijn om 5 meter uit de sloot te blijven met het uitrijden van mest. Dit houdt in dat we 10% bruikbaar landbouwareaal kwijtraken in 2023. Nu er zoveel zonnevelden komen is er nóg minder landbouwareaal. Zodra er een zonneveld aangelegd wordt, moet er ook verplicht extra natuur gemaakt worden. Dus er wordt op 3 manieren landbouwgrond afgepakt. - _ We merken dat er flink geld wordt neergelegd voor percelen van zonneweides. Dit drijft de prijs voor andere landbouwgrond flink op. Het wordt schaarser en die gronden tellen voor makelaars ook mee als referentieprijzen. Dit resulteert in nog hogere voedselprijzen en dus in meer afhankelijkheid van het buitenland. We hebben met de gascrisis kunnen zien hoe het is om afhankelijk te zijn van het buitenland. Dit willen we heel graag voorkomen en dat kan alleen als daar op gemeentelijk niveau ook aan meegewerkt wordt. De gemeente gaf aan dat de voedselveiligheid door hun plan niet in gevaar komt. Maar als elke gemeente dit zegt, is dat wèl het geval. Dus neem jullie verantwoordelijkheid hierin.

- _ Alleweidevogels, valken, uilen, vleermuizen, eenden, zwanen, reeën, egels, ooïevaars, reigers, de nestelende wespendiefen veel andere dieren die leven in ons weteringengebied dienen beschermd te worden. Dit wordt juist tegengewerkt door het aanleggen van zonneparken in hun leefgebied. Op landbouwgrond kunnen de hazen en reeën zich gewoon voortbewegen en leven. Op een perceel met zonneweides komt er altijd gaas omheen. Dus dit is compleet afgesloten voor dieren. Onder de zonnepanelen groeit er heel weinig. Dus ook daar gaat het achteruit. En hoe is het mogelijk dat er 7 windturbines on hold gezet worden door de wespendief, terwijl de reeën, herten, hazen, vossen of konijnen straks niet meer op de percelen van een zonneveld kunnen komen vanwege een hek van enkele meters hoog? Waarom is een wespendief zoveel belangrijker dan de leefomgeving van deze dieren? - _ Inhet gebied aan de Veluwsedijk komen ook de veldleeuwerik en de gele kwikstaart voor. Dit zijn beschermde vogels. En de reeën, vossen, konijnen, egels, hazen enz. kunnen niet door het gaas dat om een zonneveld gezet wordt. Hoe gaat de gemeente hiermee om? - _ Weilanden nemen veel CO2 op. Zelfs meer dan bos. Niet als je ze vol legt met zonnepanelen. Hoe verenigt u dit met het verwijderen van 25 jaar CO2-vastlegging d.m.v. gewassen? - _ Wij pachten grond van LeisureLands. Die loopt nog 20jaar.

Daarna kan LeisureLands het ons aanbieden. Als ze bij Statkraft €7500,- per hectare kunnen krijgen of €1000,- per hectare van ons, dan zijn we het sowieso kwijt. Dit gaat in onze regio om 80 hectare. Dan hebben we het alleen nog maar over LeisureLands. Veel mensen zijn pachter in plaats van eigenaar en dit heeft dus enorme gevolgen.

>

Windturbines langs de IJssel

De zon-windbalans slaat nu door naar teveel zon. Dat leidt tot hoge maatschappelijke kosten. Om de RES te halen, moeten we ruimte op het net reserveren voor wind. Netbeheerders zitten te schreeuwen om windenergie of andere vormen van energie dan zon. Zon is e maar een paar uur per dag. Dit geeft pieken op het net. Wind is 18 tot 20x effectiever. Op het kaartje is een zoekgebied voor windturbines ingekleurd. Hoewel ik ook niet zit te wachten op windturbines, lijkt het me toch verstandiger om langs de IJssel richting Oene die windturbines neer te zetten. Het liefst zou ik

wachten op kernenergie, innovatie in panelen/folies e.d. Maar als jullie dan toch nu iets moeten doen, verplaats dan het zoekgebied van de windmolens. Langs de IJssel is de meeste wind van de gemeente en wonen de minste mensen. Daarnaast moeten we niet inzetten op maar één soort energie. De wind waait ook in de nacht. En 1 windturbine levert evenveel stroom als 30.000 panelen. Het argument dat het niet mag in Natura2000 is niet juist. Het is namelijk juridisch wel mogelijk. Van alle nieuwe windmolens komen er 4 op de 10 in of pal naast beschermde natuur te staan. U geeft in een reactie op een zienswijze (blz 5, nummer 1.11) aan dat op basis van provinciaal beleid de opwek van windenergie in Natura 2000 gebieden is uitgesloten. Provincie Gelderland sluit dit niet uit. Provincie Gelderland noemt dit “niet kansrijk, maar wil op voorhand niets uitsluiten”. Ik citeer uit ‘Beleidslijn Windenergie”. De gemeente Epe sluit dit dus zèlf op voorhand uit. Daarnaast heeft 50% in een enquête onder inwoners (Epe Spreekt) aangegeven wel windmolens in het Natura2000 gebied te willen plaatsen. >

Wat doet gemeente Epe met de mening van de burgers?

Immaterieel erfgoed

Sinds 30 maart is de boer immaterieel erfgoed. Ik heb ik de link meegestuurd. Het betreft ‘Boeren in de Nederlandse Delta’. Het ‘Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland’ coördineert sinds 2012 de implementatie van het 2003 UNESCO Verdrag in Nederland.. Alle overheden erkennen de lijst met

immaterieel cultureel erfgoed, en hebben zichzelf het doel gesteld deze te behouden en te behoeden. Hier horen geen zonnevelden bij. Wat doet gemeente Epe met deze informatie?

Zie https://www.immaterieelerfgoed.nl/nl/boeren >

in-de-nederlandse-delta

Herkenbaar landschap

Erfmolens buiten het erf plaatsen worden afgeketst met het argument: ”We willen dt niet ten koste laten gaan van herkenbaar landschap. We zien dt niet als een goede ontwikkeling in relatie tot herkenbaar landschap (Nummer 15.14 in de antwoorden op de zienswijzes) ”. Wij vinden dat een zonneveld precies ditzelfde effect heeft. Wat is de definitie van een herkenbaar landschap?

>

Langetermijneffecten

De gemeente geeft aan dat de lange termijneffecten van zonneparken op bodem, water en biodiversiteit nog moeilijk te voorspellen zijn (Nummer 15.5) . Ook zeggen jullie dat een zonneveld een bijdrage moet leveren aan het versterken van de bodemkwaliteit, waterkwaliteit en biodiversiteit. Hoe borgen jullie dit? Wie gaat dit meten en hoe? Mijn gezonde verstand zegt namelijk dat kunstmatige platen die op veel vierkante meters geen zon en water doorlaten op een perceel omheind door een hek waar geen ree meer kan lopen, niet bijdraagt aan één van deze drie genoemde punten. Ook niet alsje daar een paar extra boompjes omheen plant. Als blijkt dat het zonneveld een afname van de biodiversiteit oplevert, wat gebeurt er dan?

Stellen jullie eisen aan de panelen voor wat betreft de doorlaatbaarheid van zon en water? >

Zonneveld of windmolen na de looptijd

Gemeente Epe en ook Statkraft geeft aan dat het na de looptijd (van ongeveer 25-35 jaar) de grond van een zonneveld weer netjes in de oorspronkelijke staat hersteld was. Dus goede landbouwgrond dat vanaf nu 35 jaar niet bemest wordt, gedeeltelijk zon heeft gemist, waar het water ongelijk verdeeld is geweest en waar het onkruid welig tiert, wordt in de oorspronkelijke staat van goede landbouwgrond hersteld. Hoe is dit praktisch gezien mogelijk? Wat gebeurt er als de subsidie afloopt? In het verleden werden nog goede windmolens vervangen voor nieuwe. Puur omdat de exploitanten voor de oude geen subsidie meer krijgen (dit gebeurde bijvoorbeeld in Dronten). Dit heeft natuurlijk niets met duurzaamheid te maken. Hoe gaat gemeente Epe hiermee om? Wat gebeurt er als er door storm of andere schade glas of lithium in de grond komt? Wat is er bekend over vervuiling door zonnepanelen, trafo's en toebehoren? Daarnaast geven jullie aan dat de landschapselementen die tegelijk aangelegd worden met een zonneveld niet tijdelijk zijn. En toch gaan jullie het perceel weer opleveren zoals hij was bij ingebruikname. Dit spreekt elkaar tegen. Hoe gaat de gemeente dit oplossen?

>

Inspraak, participatie, schadevergoeding

Er zijn veel zorgen bij burgers dat opbrengsten van duurzame energie belanden bij netbeheerders en buitenlandse ‘energiereuzen'’. Op dit momentwil de gemeente 'streven’ naar 50% participatie bij

zonneparken en windturbines. In plaats van dat het een vereiste is, is het een streven. Dit houdt in dat de gemeente nooit gecorrigeerd kan worden op dit punt omdat het niet hard is. Naast dit punt dat het niet hard te maken is, is dit ook helemaal niet de werkwijze van de grote buitenlandse energiebedrijven. Onlangs is het Noorse bedrijf Statkraft aan de Veluwsedijk geweest. Statkraft heeft ook al een enorm zonnepark in Beemte-Broekland en is de eigenaar van de pilot aan de Oenerweg, Statkraft heeft al enorm veel onrust veroorzaakt door langs alle bewoners te gaan voor een plan aan de Veluwsedijk. Er is aan veel inwoners niet eens een participatievoorstel gedaan. Tegen een enkeling werd gezegd: u kunt obligaties kopen. Op de site van Statcraft staat geschreven dat geld in een subsidiepotje wordt gedaan en er daarvan bijvoorbeeld bloemen gezaaid worden op een rotonde, Andere aanbiedingen die gedaan worden, is dat Statcraft mee wil betalen aan het verduurzamen van je huis. Ik heb hier 3 bezwaren tegen: - _ Erzijn mensen die hun huis niet verder kunnen of willen verduurzamen. Wat doen jullie met deze

mensen?

- _ Wachten op planschadevergoeding duurde in Beemte-Broekland bij inwoners 2 (!) jaar. - _ Je mag schijnbaar niet metje onkostenvergoeding doen watje wilt. Wat alsje helemaal geen trek hebt in die regelingen? Om met een van de omwonenden te spreken: dit is geen participatie, dit is een wassen neus. Dan nog het gedeelte van de inspraak. In jullie antwoorden op de zienswijzes wordt aangegeven dat er inspraakmogelijkheden zijn. Ik heb aan inspraakrondes meegedaan, mijn man heeft namens LTO qua inspraak over Omgevingsbeleid zijn mening gegeven: de gemeente doet wat zij zelf wil. Het komt op mij over als ‘inspraak voor de bühne’, zonder dat dit daadwerkelijk zin heeft.

Ik heb sterk de

indruk dat de eerste doelstelling van 250 hectare panelen een hoge inzet was om dit vervolgens afte zwakken naar 143 (de vereiste doelstelling), zodat het lijkt alsof Epe al heel goed naar de burgers luistert.

- _ Hoeveel financiële participatie is er gerealiseerd bij het zonneveld aan de Oenerweg of die bij Beemte-Broekland? De Oenerweg is een pilotproject. - _ Wat gebeurt er concreet als er bijvoorbeeld maar 15% of 30% participatie is? Gaat het project dan niet door? Ik vind de vervanging van de woorden 'vereiste’ n ‘streven’ een verslechtering.

>

Buiten gemeentegrenzen kijken / draagvlak

Er is geen beleid opgenomen in het Uitwerkingskader Zon en Wind omtrent projecten aan gemeentegrenzen. Wat gebeurt er alsje net aan de andere kant van de gemeentegrens van Epe woont en straks uitkijkt op een zonneveld in de gemeente Epe? Kijk eens bij andere gemeenten. Neem bijvoorbeeld gemeente Ede. Ook zij willen in 2050 energieneutraal zijn en hebben de opgave om 318 hectare vol te leggen. Ook Ede stond eerst open voor grote zonnevelden. Er was veel weerstand tegen. Sinds december 2022 zeggen zij: wij accepteren alleen zonnevelden van maximaal 2 hectare. Hun reden: er is geen draagvlak voor grote zonnevelden op landbouwgrond. Dit is het bewijs dat het puur een politieke keus is om grote zonnevelden voor grote buitenlandse energiereuzen toe te staan. Daarnaast voorkom je ook dat buitenlandse investeerders er met de subsidie van onze zonnevelden vandoor gaan. Twee hectare is

namellijk niet zo interessant voor hen. Dit gebeurt nu al wel met 79% van de subsidie van de grootste zonnevelden.

Zorg dat er aantoonbaar, meetbaar draagvlak is voor de projecten. In Teuge is een zonneveld tegengehouden omdat er geen draagvlak is en men hier geen kostbare landbouwgrond wilde opofferen . Zij zitten in dezelfde regio, namelijk Stedendriehoek.

>

Soorten energie

Het uitwerkingskader gaat over zon en windenergie. Ik vind dat er op meerdere soorten energie ingezet moet worden. Biogassen, kernenergie e.d. Anders bestaat het gevaar dat er op bepaalde momenten bijvoorbeeld geen stroom meer is. Als het nog niet opgeslagen kan worden en wel iedereen van het gas af moet, kan het op een bewolkte dag of donker moment een tekort aan stroom zijn. Spreiden van soorten verkleint het risico hierop. Tot slot

Wellicht mag ik u er nog aan herinneren dat er in 2021 een onderzoek geweest is naar het vertrouwen dat de burger in de gemeente Epe had. De gemeente scoorde een dikke onvoldoende. Slechts 11 % had nog vertrouwen in de gemeente, Het vaststellen van het Uitwerkingskader geeft u de uitgelezen kans om te luisteren naar de burgers en daadwerkelijk iets met hun inbreng te doen. Ik wil u daarbij heel veel succes wensen!

(geanonimiseerd) )dreesiminonaeg( (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd)