1375519 251010- 498779 - GWP Epe hoofdrapport - eindconcept

Huisaansluitingen overall en IBA’s buitengebied Onderzoek en handhaving foutieve aansluitingen Inning rioolheffing, lidmaatschappen, energiekosten Vervangingsmaatregelen

Vervangen en herstellen van vrijvervalriolen die kwalitatief in slechte staat zijn Vervangen en repareren pompunits buitengebied die kwalitatief in slechte staat zijn Vervangen en herstellen van gemalen die kwalitatief in slechte staat zijn

Verbetermaatregelen

Maatregelen ter verbetering van het functioneren van riolen Klimaatadaptieve maatregelen; ontstenen en vergroenen, afkoppelen verharde oppervlakken, aanleg voorzieningen op maaiveld (bv. wadi’s) Werk-met-werk maken door andere vervangingsopgaven en mogelijke verbeteringen integraal door te voeren

Personeel

3.2

De personele inzet en doorbelasting voor het beheren van de riool- en watertaken.

Totale lasten binnen de planperiode In het Achtergronddocument (hoofdstuk 6 ‘Programma Water en Riolering’) is de ambitie vertaald naar een activiteitenoverzicht onderzoeken, maatregelen en investeringen met bijbehorende budgetten. In de zomer van 2025 zijn deze budgetten afgestemd met de begrotingen. De volgende tabellen geven een samenvatting per onderdeel per jaargang in de komende planperiode. Tabel 3-1: overzicht exploitatie

Exploitatie

2026

Onderzoek

€

130.000

2027 €

2028

Dagelijks beheer

€

1.002.660

€ 1.036.410

€ 1.002.660

€ 1.002.660

€ 1.036.410

Dagelijks beheer buitengebied

€

833.500

€

833.500

€

833.500

€

833.500

€

833.500

Personeel en overhead (incl. uitbreiding

€

398.434

€

398.434

€

398.434

€

398.434

€

398.434

Totaal

€

2.364.560

€ 2.398.310

130.000

€

2029 130.000

€ 2.364.560

€

2030 180.000

€ 2.414.560

CONCEPT

€

180.000

€ 2.448.310

Tabel 3-2: overzicht investeringen

Investeringen

2026

2027

2028

2029

2030

Vervanging vrijverval

€ 1.040.000

€ 1.248.000

Vervanging drukriolering

€

375.000

€

375.000

Verbeteringen klimaatmaatregelen

€

460.000

€

552.000

€ 662.400

€ 2.161.700

€ 1.060.000

Totaal

€ 1.875.000

€ 2.175.000

€ 2.535.000

€ 4.096.700

€ 2.935.000

€

1.497.600

€

375.000

€ 1.500.000

€ 1.500.000

€

€

375.000

375.000

De exploitatiekosten bedragen gemiddeld per jaar €2,4 miljoen, voor de gehele planperiode is dat € 12,0 miljoen. Voor de periode 2026 t/m 2030 is een totale investering van € 13,6 miljoen gemoeid. De daadwerkelijke maatregelen (reparatie, relining of vervanging) worden bepaald op basis van de kwalitatieve toestand vanuit de rioolinspecties en de afstemming met de overige assets in de openbare ruimte (wegen, groen, kabels en leidingen) en de verbetermaatregelen voor de aanpak van (grond)wateroverlast. De specificatie van de investeringsbudgetten is in het achtergronddocument verder beschreven.

blad 23 van 28

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Hoofdrapport projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

4.

Middelen Ambities moeten realistisch en haalbaar zijn. Eén van de belangrijkste voorwaarden hierbij is het hebben van voldoende financiële middelen en personele capaciteit (kwantitatief en kwalitatief) om de totale gemeentelijke watertaken naar behoren te vervullen. Dit hoofdstuk beschrijft de uitgangspunten, de financiële conclusies van de geschetste strategie en de benodigde omvang van de personele organisatie. De achterliggende analyses en verkenningen zijn te vinden in het Achtergronddocument (hoofdstuk 7 ‘Kostendekkingsplan’).

Ontwikkeling lasten In de voorgaande paragrafen is de ambitie vertaald naar een strategie met onderzoeken, activiteiten en investeringen met bijbehorende budgetten. In de zomer van 2025 zijn deze budgetten afgestemd met de actuele begrotingen en kredietramingen. Met het beeld van de riolering van nu en de voorgestelde investeringen, is een doorkijk gemaakt voor de komende jaren. De volgende grafiek geeft een totaalbeeld van de componenten waaruit de lasten zijn gevormd voor de lange termijn. Dit betreft op hoofdlijn de personeelslasten, exploitatielasten, de factor compensabele btw en de kapitaallasten van investeringen. as e

e

9.000

8.000 7.000 6.000 assten €x1000

5.000 4.000 3.000 2.000 1.000

CONCEPT

2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081 2082 2083 2084 2085 2086

4.1

planvorming en onderzoek

regulier onderhoud

facilitair

personeel en overhead

compensabele b.t.w.

kap.lasten verleden

Investering nieuw afschrijving

Investering nieuw rente

kwijtschelding en of oninbaar

Figuur 4-1: ontwikkeling lasten lange termijn, rente 0,1%, (exclusief inflatie)

Waarom stijgen de lasten? De lasten blijven de eerste jaren nagenoeg gelijk, daarna zien we een stijging tot 2055. Onderstaand geeft de verklaring hierbij. De eerste aanleg van riolen voor nieuwbouwwijken en ontwikkellocaties wordt (en werd ook in het verleden) bekostigd vanuit de grondexploitatie en komt daarmee niet ten laste van de exploitatiebegroting voor de rioleringszorg. Het vervangen van de riolering komt wel ten laste van de exploitatiebegroting voor de rioleringszorg. Riolering in Epe gaat lang mee, uit de laatste inspecties volgt een levensduur van zo’n 70 jaar. Vanuit de areaalgegevens is te zien dat de meeste riolen al 40 à 55 jaar oud zijn. Doordat de vervangingsinvesteringen geactiveerd worden (in de grafiek weergegeven door de lichtgrijze en donkergrijze vlakken), komen alleen de kapitaallasten van de investeringen ten laste van de exploitatiebegroting. De kapitaallasten blijven jaarlijks toenemen als gevolg van nieuwe, geactiveerde investeringen.

blad 24 van 28

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Hoofdrapport projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

4.2

Consequenties voor de koers riool- en waterzorgheffing De hoogte van de riool- en waterzorgheffing wordt jaarlijks door de gemeente vastgesteld met de ‘Verordening Riool- en waterzorgheffing’ en bestaat uit een eigenaren- en gebruikersdeel. Een gemiddeld huishouden betaald in 2025 zo’n €225 per jaar. De rioolheffing in de gemeente ligt onder het landelijke gemiddelde van €235 (www.coelo.nl). Meerpersoonshuishoudens zijn het meest kwijt in Gouda (€562), het laagste bedrag is te vinden in Koggenland (€106). In vergelijkbare buurgemeenten zijn de huishoudens €144 (Nunspeet) tot €234 (Voorst) kwijt aan rioolheffing (www.coelo.nl). Het beleid van onze gemeente is dat de lasten voor de rioleringszorg en watertaken voor 100% gedekt worden door de rioolheffing, met een sluitende begroting voor een gezonde financiële situatie. Jaarlijks beschouwt de gemeente de balans, inclusief mutaties op de voorziening riolering. De stand van deze egalisatievoorziening is per 1-1-2025 gesteld op €2.532.724. Eventuele tekorten of overschotten worden bij de jaarrekening geëgaliseerd met de voorziening riolering. Voor 2025 is er een uitgebreide prognose opgesteld voor de uitgaven en inkomsten en nieuwe stand voorziening. In het achtergronddocument is deze verder gespecificeerd.

Door de toename van het areaal, het investeringsvolume en de prijsindexatie over de afgelopen jaren, zijn de budgetten naar boven bijgesteld. Bovendien is een aantal speerpunten benoemd, waardoor uitbreiding van de personele capaciteit nodig is. De toename van het woningareaal en de relatief lage rente wegen hier niet tegenop. Dit betekent dat de huidige opbrengsten vanuit de riool- en waterzorgheffing niet toereikend zijn en er de komende jaren wordt ingeteerd op de voorziening. Bij een gelijkblijvende hoogte van de rioolheffing zou rond 2033 de voorziening dan leeg zijn en zou een deel van de riool- en watertaken gefinancierd moeten worden uit de Algemene Middelen. Advies ontwikkeling rioolheffing In het proces van totstandkoming van onderhavig GWP zijn in werksessies met de gemeente een aantal scenario’s voor de ontwikkeling van de rioolheffing verkend (renterisico, directe afschrijving van investeringen, impact aanname technische levensduur, inzet voorziening riolering). In overleg met de afdeling Financiën is een advies opgesteld, waarbij een belangrijke kader zijn de definitie van ‘kostendekkend’ is dat de ‘stand voorziening op €0 staat over 20 jaar (in 2045)’. Geadviseerd wordt de heffing de komende planperiode jaarlijks te laten stijgen met +2,3% (exclusief inflatie).

De volgende figuur geeft de koers van de rioolheffing, de stand van de voorziening en de rioolheffing voor een gemiddeld huishouden voor de komende jaren weer.

CONCEPT e

€ 3.500

a e e

e

ese e

€ 2.500

€ 2.000

Koers rioolhe ng

tand voorziening einde jaar (x1000)

€ 3.000

€ 1.500

€ 1.000

€ 500

€0

€ 500

€ 1.000

tand Voorziening

aldo

hoogte rioolhe ng woning

Figuur 4-2: koers rioolheffing, stand voorziening en jaarlijks saldo, rekenrente 0,1%

blad 25 van 28

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Hoofdrapport projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

4.3

Risicoparagraaf Rekenrente Zoals gesteld is de rekenrente voor de gemeente Epe momenteel laag. Gezien de investeringsopgave (zowel riolering als andere beleidsterreinen) in Epe verwachten wij binnen enkele jaren extra externe financiering aan te moeten trekken. Daarom is een scenario verkend, waarbij de rekenrente weer ‘normaal’ is, op een peil van 2,5%. Dit sluit goed uit bij de lange termijn renteprognoses in de gemeentelijke begroting. Uitgaande van de rekenrente van 2,5% op alle investeringen, lopen de totale lasten op termijn op tot €11,0 mln in plaats van €8,5 mln uit Figuur 7-1. Om dit te bekostigen is een snellere stijging van de rioolheffing nodig, met jaarlijks 5,0% voor de komende planperiode. Woningprognose Een ander risico is dat de uitbreiding van het areaal achterblijft bij de woningprognoses en dat de inkomsten vanuit de nieuwe huishoudens achterwege blijven. De impact is verkend bij een de rekenrente van 0,1%. In dat geval betekent het dat de stijging van de rioolheffing 2,6% zal moeten zijn, in plaats van 2,3%.

4.4

Personele capaciteit Om de ambities en strategie voor de komende planperiode ten uitvoer te brengen is de belangrijkste voorwaarde dat de personele organisatie staat, zowel kwantitatief als kwalitatief. Deze paragraaf schetst een beeld van de personele middelen die nodig zijn om de gemeentelijke watertaken in te vullen. Hierbij is geen onderscheid gemaakt in de inzet van interne of externe capaciteit. Deze calculatie is gemaakt op basis van de gemiddelde taken voor de komende planperiode en het doorzetten van de huidige strategie.

Aan de hand van de RIONED-tool voor het bepalen van de personele capaciteit is bepaald wat de benodigde interne formatie is voor het uitvoeren van de watertaken. Het goed in beeld krijgen van de werkelijke aanwezige capaciteit is lastig; volgens de gemeentelijke begroting wordt 1,6 fte doorbelast aan het taakveld riolering. Echter; er zullen ook medewerkers zijn die een rol hebben voor wat betreft de riool- en watertaken. Denk aan de gegevensbeheerder of een ontwerper bij herinrichten, of een beleidsmedewerker duurzaamheid. Ingeschat is dat dit op kan tellen tot 2,25 fte voor het taakveld aan werkelijke inzet.

CONCEPT

De conclusie is dat er circa 1,0 fte extra benodigd is voor de binnendienst. Als hierbij nog extra wordt ingezet op handhaving en toezicht, betekent dit nog eens 0,5 fte aanvullend. Het hiervoor benodigde budget is meegenomen in de personeelslasten. Dit budget kan aangesproken worden voor uitbreiding van de eigen formatie of inhuur. De grootste uitdaging voor de komende jaren zal het vinden van de juiste mensen. Dit wordt onderkend door de Stichting Rioned; met de Monitor gemeentelijke watertaken 2024 heeft de stichting een actueel inzicht gegeven in de toestand van stedelijk waterbeheer in ons land. De Monitor maakt inzichtelijk dat het stedelijk waterbeheer in Nederland voor grote uitdagingen staat door doorgaande klimaatverandering, de toenemende druk op het bebouwd gebied en het vernieuwen van rioleringssystemen. De Monitor onderkend dat het grote personeelstekort een belangrijke belemmering bij het toekomstbestendig maken van steden en dorpen. Landelijk gezien wordt er nu al een tekort gesignaleerd van de 16% op de personele capaciteit (inclusief inhuur). Kanttekening nieuwbouw en ontwikkellocaties De lasten voor de benodigde personele inzet voor de nieuwe, eerste aanleg van riolering, zoals bij de uitbreidingswijken, komt niet ten laste van de rioolheffing maar worden bekostigd vanuit de grondexploitatie.

Bij nieuwe aanleg heeft de gemeente een meer toetsende rol en controleert de gemeente de initiatiefnemers van ontwikkelingen. De benodigde menskracht komt wel ten laste van de personele organisatie. Gezien de voorziene woningbouwopgave voor de komende jaren is dit een belangrijk aandachtspunt voor de totale personele capaciteit. blad 26 van 28

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Hoofdrapport projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

5.

Advies en besluit Het voorliggende gemeentelijke watertakenplan (GWP) 2026 t/m 2030 geeft inzicht in de omvang, het functioneren en de kwaliteitstoestand van de voorzieningen waarmee de gemeente Epe invulling geeft aan de wettelijke zorgplichten voor het stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en de watertaken voor oppervlaktewater. Het GWP beschrijft de maatschappelijke doelen, de visie en beleidskaders, en van hieruit de speerpunten, activiteiten en financieringsstrategie voor de komende jaren. Ambitie en speerpunten In dit GWP geven wij aan op welke wijze onze invulling van de gemeentelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater en onze watertaken voor oppervlaktewater een bijdrage leveren aan de leefbaarheid van Epe. Om dit te bereiken koppelen we de deze zorgplichten en watertaken aan de vier opgaven uit de Omgevingsvisie Epe: ‘Duurzame toekomst, ‘Gezondheid, zorg en welzijn’, ‘Goed Wonen’ en ‘Ondernemen – vitale economie in een groene omgeving’. Samengevat: We blijven de gemeentelijke rioleringszorg en de watertaken de komende jaren in grote lijnen op dezelfde wijze invullen zoals we dat nu doen. De leefomgeving blijft minimaal op het niveau van de huidige situatie en wordt op specifieke locaties verbeterd door klimaatadaptieve maatregelen. Doelmatig en adequaat blijven de woorden die bij deze koers horen.

Dit plan heeft een belangrijke relatie met Beleidsplan Klimaatadataptie (vastgesteld in mei 2025) en het Groenplan/Groenvisie (in ontwikkeling). Samen met bestaande watervisies en het Blauwe Omgevingsprogramma van het waterschap Vallei en Veluwe en samenwerkingsafspraken in de regio vormen deze de basis voor onderhavig GWP, waarin toetsbare kaders en specifieke maatregelen voor de gemeentelijke watertaken zijn uitgewerkt. In dit GWP geven wij aan hoe gemeentelijke watertaken een bijdrage leveren vanuit de invalshoek van de opgaven van de Omgevingsvisie. Van hieruit zijn de specifieke ambitie voor de invulling van de gemeentelijke watertaken opgesteld en hebben wij onze speerpunten voor de komende jaren verwoord. Programma Het gehele rioolstelsel, inclusief alle objecten en voorzieningen, is een groot kapitaalgoed. De gemeente geeft jaarlijks €3,4 miljoen uit (begroting 2025) aan haar gemeentelijke riool- en watertaken. Het in stand houden van en, waar mogelijk, verbeteren van dit areaal vraagt de nodige onderzoeken, activiteiten en maatregelen van de gemeente. In het programma is beschreven welke acties en maatregelen de gemeente de komende jaren gaat nemen om het beoogde kwaliteitsniveau te realiseren c.q. handhaven.

In grote lijnen zetten wij het dagelijks beheer en onderhoud van riool- en watervoorzieningen (inspecties, reiniging en kleine reparaties) op de huidige wijze voort. Hiervoor hebben we het gegevens- en informatiebeheer op orde en hebben we zodoende voldoende inzicht in het functioneren en toestand van de voorzieningen.

CONCEPT

blad 27 van 28

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Hoofdrapport projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

Middelen Om het Programma uit te voeren moeten kosten gemaakt worden. De benodigde activiteiten en bijhorende budgetten voor de planperiode 2026 t/m 2030 zijn met dit GWP in detail benoemd. Met het beeld van de riolering van nu en de voorgestelde activiteiten en investeringen is een verkenning gemaakt van de ontwikkeling van de lasten en de rioolheffing voor de komende jaren. De rioolheffing wordt jaarlijks door de gemeenteraad vastgesteld met de ‘Verordening Rioolheffing’. Voor 2025 is de hoogte van de heffing reeds vastgesteld op €225,-per gemiddeld huishouden. Door de toename van het areaal, het investeringsvolume en de prijsindexatie over de afgelopen jaren, zijn de budgetten naar boven bijgesteld. Bovendien is een aantal speerpunten benoemd, waardoor uitbreiding van de personele capaciteit nodig is. De toename van het woningareaal en de relatief lage rente wegen hier niet tegenop. Geadviseerd wordt met ingang van 2026 de rioolheffing geleidelijk, met jaarlijks +2,3%, te laten stijgen (exclusief indexatie) en de beschikbare egalisatievoorziening optimaal in te zetten. Deze lijn volgt de huidige financieringsstrategie, en geeft voldoende middelen om de gestelde ambities en nieuwe beleidsthema’s op een adequaat niveau in te vullen.

Advies De ambtelijke voorbereiding en uitwerking is verzorgd door een projectgroep, bestaande uit medewerkers van de gemeente Epe en het waterschap, in samenspraak met de portefeuillehouder. Vanuit deze projectgroep zijn de visie, ambities en speerpunten tot stand gekomen. Het ambtelijk advies is: • Het college het Gemeentelijk WatertakenPlan 2026 t/m 2030 ter inzage te leggen; • Voor de financiering van invulling van de zorgplichten uit te gaan van het verhogen van de rioolheffing met jaarlijks 2,3%, exclusief inflatie, voor de periode 2026 t/m 2030; • Inwoners en bedrijven van de gemeente te informeren over de vaststelling van Gemeentelijk WatertakenPlan 2026 tot t/m 2030 middels de gemeente pagina.

5.1

Bestuurlijke besluiten De bestuurlijke besluiten worden te zijner tijd separaat bijgevoegd.

5.2

Bekendmaking en reacties externen

CONCEPT

De bekendmaking en reacties van externen worden te zijner tijd separaat bijgevoegd.

blad 28 van 28

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1800 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

CONCEPT

Contactgegevens Zutphenseweg 31D 7418 AH Deventer Postbus 321 7400 AH Deventer

Copyright © Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.

www.anteagroup.nl