1375519 251010- 498779 - GWP Epe achtergrond - eindconcept

Item

Stedelijk afvalwater

Inzameling van stedelijk afvalwater Transport van stedelijk afvalwater Lozing/uitstoot van stedelijk afvalwater

Hemelwater

Inzameling van hemelwater Verwerking en afvoercapaciteit Bewustwording

Grondwater

Aanpak structurele overlast Instandhouding waterbalans

CONCEPT

Oppervlakte water

Afvoercapaciteit Uitstraling

5.1

Stedelijk afvalwater

Inzameling Voor inzameling en transport van het stedelijk afvalwater wordt gebruik gemaakt van vrijverval riolering en mechanische riolering. Bij vrijverval riolering lopen de buizen enigszins af, waardoor het water vanzelf afstroomt. Bij mechanische riolering zorgt een pomp voor de nodige energie. Dit principe wordt vooral gebruikt als grote afstanden overbrugd moeten worden. De gemeente Epe heeft circa 234 km vrijvervalriolering en 246 km mechanische riolering in beheer. Nagenoeg alle relevante percelen zijn aangesloten op de riolering. Vijf percelen (gelegen in het buitengebied) zijn niet op het riool aangesloten. De gemeente heeft voor deze percelen geen ontheffing vanuit de provincie van haar zorgplicht gehad. Hier loost het afvalwater via een lokale zuiverende voorziening (IBA) in bodem of sloot en is de lozer zelf verantwoordelijk voor de lozing. De eigenaar van de voorziening dient de kwaliteit eenmaal per jaar aan te geven. Stankklachten en of verontreinigingen door deze lozingen komen niet voor. Het inzicht in de technische staat van de vrijverval riolering is op orde. Momenteel is circa 83% van het stelsel geïnspecteerd en voor nagenoeg alle oude riolen is de kwaliteit in beeld. Dit is exclusief de opleverinspecties van de recent aangelegde riolen en betreft de riolen met een diameter van Ø200mm en groter.

De kwaliteit van nagenoeg alle oude riolen is goed in beeld, met een inspectiegraad van circa 98% voor riolen ouder dan 45 jaar. blad 27 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 - Achtergronden projectnummer 0498779.100 1 oktober 2025 Gemeente Epe

Kijkend naar de toestandsaspecten, zijn oppervlakteschades, infiltratie en waterpeil veel voorkomende aspecten. Voor meer inzicht wordt verwezen §3.2. Belangrijke conclusie vanuit dit beeld is dat het uitgangpunt voor het GWP 2026 t/m 2030 voor de technische levensduur voor vrijverval riolering is aangepast van 60 naar 70 jaar. Transport De rioolgemalen zijn een kritisch onderdeel binnen het rioleringsstelsel. Uitval van een rioolgemaal kan al snel leiden tot overlast en schade. In de hoofdsystemen zijn in totaal 26 gemalen toegepast. Deze rioolgemalen in het stedelijk gebied zijn aangesloten op een zogeheten telemetriesysteem. Door deze aansluiting is sprake van een continu inzicht in en controle op de werking van de rioolgemalen en kunnen storingen en calamiteiten spoedig worden verholpen. Hiermee wordt de bedrijfszekerheid meer dan voldoende gewaarborgd. Daarnaast zijn in het buitengebied een groot aantal minigemalen aanwezig, deze pompunits zijn nog niet aangesloten op het telemetriesysteem. De conclusies uit het SSW zijn, per kern: Kern

Gemaalcapaciteiten

Rioolvreemd water

Epe

Aangezien de stelsels van Epe complex zijn door de aanwezigheid van wervelventielen, doorlaten en interne overstorten, heeft een gedetailleerde toetsing van de opvoergemalen en doorlaatcapaciteiten niet Plaatsgevonden. De gemaalcapaciteit van het eindgemaal sluit goed aan bij de afspraak, mede door afkoppeling van verhard oppervlak.

Door het waterschap worden de gemaalcapaciteiten van de hoofdgemalen continu gemonitord en tegen het licht gehouden en volgens de DWAAS (Droog Weer Afvoer Analyse Systematiek) beoordeeld. De conclusie daaruit is dat nagenoeg geen rioolvreemd water wordt afgevoerd, op basis van de gemeten waarden.

Emst

De gemaalcapaciteit voldoet ruimschoots aan de norm, mede door afkoppeling van verhard oppervlak. Wel zijn verharde oppervlakken op particuliere terreinen en de overlopen van infiltratievoorzieningen naar de gemengde stelsels buiten beschouwing gelaten. Hierdoor zal het werkelijk aangesloten oppervlak groter zijn en is de effectieve pompovercapaciteit kleiner dan berekend in het overzicht.

De conclusie voor Emst is dat nagenoeg geen rioolvreemd water wordt afgevoerd, op basis van de gemeten waarden.

Oene

Voor de kern Oene is de afname-afspraak 70 m³/uur (mail waterschap 22 april 2025). Uit de meetgegevens en DWAAS blijkt de ingestelde afvoercapaciteit 100 m³/uur te zijn.

In Oene wordt door het waterschap rioolvreemd water geconstateerd op het hoofdgemaal

Vaassen

Ook Vaassen is een complex stelsel. De gemaalcapaciteit is hoger dan de normstelling, mede door afkoppeling van verhard oppervlaken het ombouwen van het verbeterd gescheiden stelsel van Eekterveld naar een gescheiden systeem.

In Vaassen wordt door het waterschap rioolvreemd water geconstateerd op het hoofdgemaal

CONCEPT

Lozing/uitstoot Vanuit het TCN (software TeleControlNet) is een geautomatiseerd overzicht te genereren voor water betreft de jaargemiddelde overstortfrequenties en -hoeveelheden van de externe overstorten (standaard CIWrapportages). Als een eerste scan zijn deze waarden uit TCN in dit SSW vergeleken met de modelresultaten. Voor de overstorten heeft in het SSW een eerste scan plaatsgevonden op basis van de gemeten overstortvolumes en -frequenties. De overall conclusie is dat de niet alle meetlocaties operationeel lijken. Tevens is er geen eenduidig overeenkomst te zien tussen de metingen en de modelwaarden. Een validatie vanuit de metingen is niet te maken. Het advies is de een nadere verdiepingsslag te doen op de validiteit van de meetwaarden; welke meters zijn operationeel, welke waterstand wordt gemeten (in NAP), en kloppen de drempelhoogtes en drempelbreedtes voor de vertaling naar de volumes? Het SSW 2025 geeft een theoretisch inzicht in de vuilemissie uit de gemengde riolering in de kernen Epe, Vaassen, Emst en Oene. Dit op basis van historische neerslaggegevens. De conclusies uit het SSW zijn dat de theoretische emissie in de orde van grootte van de referentie waarden liggen. Het is aannemelijk dat deze theoretische vuiluitworp een overschatting van de werkelijkheid betreft, gezien de conservatieve aanname betreffende de infiltratieleidingen.

De infiltratiestelsels hebben immers veelal een overloop naar het gemengde stelsel en geen eigen uitstroomvoorziening. Hemelwater dat niet binnen de berging van het infiltratiestelsel past, loopt over naar het gemengde stelsel. Dit leidt tot extra belasting op de stelsels in de

blad 28 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 - Achtergronden projectnummer 0498779.100 1 oktober 2025 Gemeente Epe

dichtbebouwde gebieden en daarmee een hogere vuilemissie. De gemeente heeft in principe geen inspanningsverplichting de emissie verder te reduceren. Door het verdergaand ombouwen van de gemengde stelsels naar gescheiden systemen zal de emissie steeds verder afnemen. Een kans ligt er op het afkoppelen van de (particuliere) oppervlakken. Specifiek heeft de gemeente als investering opgenomen om een randvoorziening van 1000 m³ te realiseren nabij de Korte Kuipersweg in de kern Epe om de waterkwaliteit van de Dorpsche Beek te verbeteren, naar aanleiding van klachten omtrent stank, vuil en ratten. De exacte invulling van deze investering ter verbetering van de waterkwaliteit staat nog niet vast. Vooruitlopend op de mogelijke doelstelling vanuit Europese regelgeving voor de vuilemissie dat ‘niet meer dan 2% van het afvalwater (vuilvracht) mag overstorten vanuit het gemengd riool’, is deze waarde verkend voor de vier kernen. Deze waarde ligt tussen de 0,7% en 0,9%. Uitzondering is d kern Oene, waar het percentage nu op 2,9% uitkomt. De methodiek en uitwerking staat echter nog niet vast; maatregelen zijn vooralsnog niet zinvol.

5.2

Hemelwater Inzameling van hemelwater Voor inzameling, transport en verwerking van overtollig hemelwater in het stedelijk gebied wordt binnen de gemeente Epe gebruik gemaakt van gemengde vrijvervalstelsels, hemelwaterriolen en infiltratievoorzieningen. Via deze voorzieningen wordt het hemelwater dat op stoepen, daken, wegen, parkeerplaatsen, pleinen, enz. valt verzameld en toegevoegd aan het grondwater of afgevoerd naar het oppervlaktewater. Om het water van de wegen in de riolering en voorzieningen te krijgen heeft de gemeente circa 12.700 straaten trottoirkolken in beheer. Deze worden in principe op beeld gereinigd. De infiltratiekolken worden structureel 2x per jaar gereinigd. In een aanzienlijk deel van het stedelijk gebied (46% van het areaal) wordt het 'schone' hemelwater samen met het vuile afvalwater in één buis afgevoerd. De trend van het scheiden van de waterstromen wordt doorgezet. Enerzijds door het afkoppelen van verhard oppervlak van de gemengde stelsels bij ontwikkelingen in de openbare ruimte (werk-met-werk) en anderzijds door het actief onderzoeken van en handhaven op de foutieve aansluitingen in het buitengebied. De gemeente werkt met de voorkeursvolgorde voor de verwerking van hemelwater: 1. Gebruik – opvangen van hemelwater en toepassen voor bijvoorbeeld toiletspoeling, wasmachines of het sproeien van de tuin. 2.

Vasthouden - water zoveel mogelijk verwerken en infiltreren in de bodem daar waar het valt. Dit draagt bij aan de bestrijding van de droogte. 3. Bergen – (tijdelijk) opslaan in wadi’s, retentievoorzieningen of het oppervlaktewater 4. Afvoeren - als laatste instrument kan de afvoercapaciteit vanuit een gebied worden vergroot. Dit alleen, conform het Waterplan Epe, op locaties waar infiltratie van hemelwater niet wenselijk of mogelijk is.

CONCEPT

Verwerking en afvoercapaciteit De gemeente beschikt over een meetnet riolering; waterstanden, debieten en neerslag worden op diverse locaties gemeten. In principe lijkt deze data bruikbaar om een uitgebreide modelvalidatie te doen; gemeten waterstanden (5-minutenniveau) en lokale neerslag (minimaal per kwartier) zijn beschikbaar. In samenspraak met de gemeente is geconcludeerd een modelvalidatie een aanzienlijke inspanning en investering vraagt, ook als we ons bijvoorbeeld eerst focussen op de gemeten en berekende werking van de overstorten. Besloten is om voor nu geen modelvalidatie te doen vanuit de meetdata. In de basis is het model valide; dat bleek uit de voorgaande BRP’s 2015 en 2020. De stelsels van de vier kernen zijn onderworpen aan een gevoeligheidsanalyse om daarmee de afvoercapaciteit te controleren en de faalkans van de stelsels te bepalen. De berekende aandachtslokaties worden herkend door de gemeente. Vanuit de vergelijking met de voorgaande toetsingen is het beeld dat de gevoeligheid voor wateroverlast in algemene zin afneemt Voor de acute knelpunten zijn in het verleden de nodige maatregelen getroffen; nieuwe knelpunten zijn niet gedefinieerd.

blad 29 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 - Achtergronden projectnummer 0498779.100 1 oktober 2025 Gemeente Epe

De conclusies uit het SSW zijn, per kern: Kern

Faalkans

Klimaatbui

Epe

5 locaties benoemd als aandachtspunt: Gildenweg/ Sint Annaweg Buurt Vegtelarij Tongerenseweg Dellenweg Norelweg

Geconcludeerd is dat verspreid over de kern wateroverlast te verwachten is. Dit bijvoorbeeld langs een groot deel van de Dorpse Beek, inclusief waar de Dorpse Beek ondergronds is. Daarnaast wordt bij de buurt de Vegtelarij, het bedrijventerrein bij de Hammerstraat, aan de noordzijde van het centrum van Epe en bij de Dellenweg significante water op straat verwacht.

Emst

3 locaties benoemd als aandachtspunt: Rotonde Oranjeweg/Eperweg Oranjeweg/Kerkhofweg Stationsweg

Geconcludeerd is dat op een aantal locaties wateroverlast te verwachten is. Dit bijvoorbeeld bij de kruispunten Oranjeweg/ Eperweg, Hoofdweg/ Molenweg. Ook wordt bij de Dr van Gelderweg, de Dominee van Rhijnstraat en bij de Hullandstraat en Hanendorperweg overtollig water verwacht.

Oene

2 locaties benoemd als aandachtspunt: Eperweg Klaterstraat/Houtweg

Geconcludeerd is dat op een aantal locaties wateroverlast te verwachten is. Dit bijvoorbeeld rondom het kruispunt Houtweg/Klaterstraat en bij de Donselaarsweg/ Horthoekerweg, waar veel water vanuit de naastgelegen watergang op de rijbaan komt, waardoor deze niet meer begaanbaar is

Vaassen

6 locaties benoemd als aandachtspunt: Jasmijnstraat Eekterveld Deventerstraat/Julianalaan Wijk Oosterhof Stationsstraat Jonasweg

Geconcludeerd is dat op een aantal locaties wateroverlast te verwachten is. Dit bijvoorbeeld bij de kruispunten Krugerstraat/Dennenweg, Marijkeweg/Dorpstraat, Manegeweg/Oude Apeldoornseweg en de Deventerstraat/Julianalaan. Daarnaast is op uitgestrektere schaal water op straat zichtbaar in de buurt Oosterhof (oostelijk Vaassen), het oostelijk deel van de buurt Krugerstraat Zuid en op het bedrijventerrein Eekterveld.

Door het verdergaand ombouwen van de gemengde stelsels naar gescheiden systemen zal de afvoercapaciteit van de ondergrondse infra verder verbeteren. Voor de specifieke gevoelige locaties zoekt de gemeente naar mogelijkheden in aanpassing van de bovengrond; diametervergrotingen hebben niet voorkeur van de gemeente. Enerzijds door het overtollige water te sturen naar plekken waar het geen hinder of overlast veroorzaakt (met name door verlaging van groenstroken). Anderzijds juist door het tijdelijk bergen én accepteren van water-op-straat, zolang het geen ernstige hinder of overlast veroorzaakt.

CONCEPT

Hierbij bepaalt de integrale planning van maatregelen in de openbare ruimte het tempo. Specifiek maatregelen voor de aanpak van de gevoelige locaties voor wateroverlast zijn niet nader uitgewerkt of getoetst. Dit is per project maatwerk, waarbij onderhavig GWP de kaders geeft. Deze zijn te vinden in hoofdstuk 2 van het hoofddocument. Bewustwording Met het GWP 2021 t/m 2025 was het creëren van bewustzijn bij inwoners een speerpunt. Verschillende publieksacties zijn uitgevoerd, o.a. het NK Tegelwippen en een Regontonactie. Vanuit het Beleidsplan Klimaatadaptatie moet hier verder kracht worden bijgezet, op een gestructureerde manier. Met het GWP 2026 t/m 2030 wordt hier verder invulling aan gegeven.

5.3

Grondwater Aanpak structurele overlast Wat de burger kan verwachten van de gemeente en wat haar eigen verantwoordelijk is, wil de gemeente eenduidig formuleren en communiceren. In onderhavig GWP 2026 t/m 2030 is hiervoor de aanzet gegeven. Bekend is dat door de klimaatverandering en de vermindering van de grondwateronttrekkingen de grondwaterstanden rond het Veluwemassief gaan stijgen. Dit kan in de toekomst mogelijk overlast veroorzaken. Door de provincie Gelderland zijn grondwaterfluctuatiezones aangegeven, deze zone ligt ter plaatse van de kernen Emst, Epe en Vaassen.

blad 30 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 - Achtergronden projectnummer 0498779.100 1 oktober 2025 Gemeente Epe

In regionaal verband wordt het grondwatermeetnet uitgebreid en ingericht. Dit krijgt de komende planperiode vorm. Dit meetnet heeft tot doel op voorhand voldoende data en inzicht te hebben in de grondwaterstanden voor projecten in gevoelige gebieden en behandeling van eventuele klachten van inwoners. Instandhouding waterbalans Veel van de gemeente ligt op zandgrond welke zich kan lenen voor infiltratie van hemelwater. Met wadi’s en andere infiltratievoorzieningen wordt hier waar mogelijk vorm aan gegeven. De trits vasthouden-bergenafvoeren voor de omgang met hemelwater is inmiddels de standaard in de gemeente Epe.

5.4

Oppervlaktewater Afvoercapaciteit Door extreme buien neemt het risico op wateroverlast toe. In de regionale klimaateffectatlas is onderzocht waar die wateroverlast kan ontstaan bij een extreme bui waarbij 74 millimeter in 1 uur valt. Zo’n bui valt op dit moment eens in de 100 jaar. De opvallende plekken op deze kaarten zijn getoetst bij beheerders van de gemeente en het waterschap. Met de beheerders van het waterschap is tevens in kaart gebracht wat er allemaal speelt rond de hoofdwatergangen in onze gemeente. Voor het overzicht per kern, met een beschrijving van de problematiek en aanpak per locatie, wordt verwezen naar het Bijlage A van Beleidsplan Klimaatadaptatie Hierop is in het SSW 2025 gereflecteerd vanuit actuele modelberekeningen, zie §5.2. Uitstraling De watergangen in het stedelijk gebied zijn in beheer bij het waterschap Vallei en Veluwe. De belangrijkste verandering die nu in gang is gezet, is de nieuwe indeling van al het water in categorieën, A, B en C. De categorie bepaalt wie het water moet onderhouden, het waterschap of de aanliggende eigenaar. A. in onderhoud bij het waterschap; B. wordt door naastliggende eigenaren onderhouden, het waterschap controleert dit met een schouw; C. wordt door naastliggende eigenaren onderhouden. Het waterschap controleert dit niet met een jaarlijkse schouw.

De categorieën zijn vastgelegd in de nieuwe legger van het waterschap, de eisen en voorwaarden die het waterschap stelt liggen vast in de Keur. De Legger1 van het waterschap geeft de actuele categorisering van de watergangen weer. Op hoofdlijn betekent dit voor Epe dat de beken (in de kernen de Dorpse Beek Epe, Klaarbeek, Achterdorp, Dorpse Beek Vaassen, Rode Beek, Hartense Molenbeek), het Apeldoorns Kanaal, de Grift en de weteringen A-watergangen zijn. Nagenoeg alle overige watergangen zijn categorie C.

CONCEPT

Stedelijk water in Beeld Stedelijk Water in Beeld (SWIB) is een samenwerkingsproces tussen het waterschap Vallei en Veluwe en de 27 gemeentes. Het doel van SWIB is de ecologisch kwaliteit en belevingswaarde van water en oevers in kaart te brengen en waar mogelijk te verbeteren. Op basis van monitoringsgegevens en de zogenoemde fietsrondes langs de watergangen wordt gezamenlijk bekeken aan welke knoppen gedraaid kan worden, zodat de kwaliteit en beleving van de stadswateren verbetert. Dit proces loopt in een cyclus van 6-8 jaar. Binnen Waterschap Vallei en Veluwe wordt het SWIB (Stedelijk Water In Beeld) proces doorlopen. Dit bestaat uit een cyclus van ca. 8 jaar met daarin: 1e jaar chemische/fysische monitoring 2e jaar ecologische scan (incl. beleving) 3e jaar veldinventarisatie en maatregelen vaststellen 4e – 8e jaar implementatiefase Elke gemeente bevindt zich in een ander onderdeel van de cyclus; voor de gemeente Epe geeft het afgelopen jaar (2024) de veldinventarisatie (Ecoscan) voor Epe plaatsgevonden. Komend jaar (2025) voeren waterschap en gemeente de gezamenlijke fietsronde uit waarin we kijken welke maatregelen nodig of wenselijk zijn om ecologie/ waterkwaliteit/ beleving te verbeteren. De opgestelde maatregelen (beheer & onderhoud, herinrichting, bronnen saneren) worden binnen de processen van het waterschap en de gemeentes geprioriteerd en bewaakt.

De opvolging van maatregelen uit het SWIB proces verdient de aandacht. 1

Link: Online Legger waterschap blad 31 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 - Achtergronden projectnummer 0498779.100 1 oktober 2025 Gemeente Epe

De link met dit GWP is dat een deel van de maatregelen bekostigd kan worden vanuit de riool- en watertaken. Maatregelen die de vuilemissie vanuit de riooloverstorten reduceren, zoals het afkoppelen van verhard oppervlak, staan reeds op de rol van onderhavig GWP.

CONCEPT

blad 32 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

6.

Programma Water en Riolering 2026 tot en met 2030 In de voorgaande hoofdstukken is het areaal van de gemeente bekeken en het vertrekpunt voor dit plan vastgelegd in de nulmeting. Dit hoofdstuk geeft het overzicht van wat er moet gebeuren om het beoogde kwaliteitsniveau te realiseren c.q. te handhaven. In grote lijn komen deze overeen met het voorgaande GWP. De technische onderbouwing van de maatregelen is te vinden in de beheer- en monitoringssystemen (GeoVisia, TCN) en onderliggende plannen als het Meerjareninvesteringsprogramma en het Systeemoverzicht Stedelijk Water. De volgende paragrafen geven hierop een toelichting. De indeling is ingedeeld naar de thema’s Planvorming en onderzoek, Regulier beheer en Investeringen. Per thema is een overzichtstabel opgenomen met activiteiten en budgetten voor de komende jaren. De volgende kolommen zijn weergegeven: • Een korte omschrijving van de activiteit en typering van de uitgave (exploitatie of afschrijving); • Tevens is ter vergelijking een kolom opgenomen met de budgetten zoals begroot in 2025. • De budgetten voor de komende planperiode 2026 tot en met 2030. Dit zijn geraamde bedragen; expliciet wordt benoemd dat bedragen nu nog niet zijn opgenomen in de gemeentelijke begroting Alle exploitatiebudgetten zijn exclusief gemeentelijke personeelslasten en btw.

De benodigde personeelslasten voor de investeringen zijn wel onderdeel van de investeringsbudgetten en worden in de huidige financieringsmethodiek geactiveerd.

6.1

Planvorming en onderzoek

Actualiseren GWP en SSW Elke vijf jaar worden het SSW en het GWP herzien.

CONCEPT

Overige onderzoeken Dit budget geeft ruimte voor het laten uitvoeren van incidentele berekeningen, ondersteuning voor beantwoording van Beleids-en financieringsvragen en algemene vragen (proces, communicatie). We voorzien een aantal onderzoeken voor de komende periode: Foutieve aansluitingen buitengebied Aanpak indirecte lozingen bedrijfsafvalwater Implementatie datamodel GWSW Aanpak concretisering verminderen vuilemissie vanuit gemengde overstorten Incidentele berekeningen naar het functioneren van het stelsel Grondwateroverlast Verdiepend onderzoek naar klimaatmaatregelen Mogelijkheden van tariefdifferentiatie en de grondslagen van de riool- en waterzorgheffing Tevens is er te denken aan een nader locatie-onderzoek bij een overlastlocatie, of een ontwerp en rekentoets in het kader van een herinrichtingsproject. Communicatie en inwoneracties Een belangrijk speerpunt is het creëren van bewustzijn bij inwoners en ondernemers voor de impact van het veranderende klimaat. Wij willen inwoners, bedrijven en ontwikkelaars stimuleren en faciliteren om mee te denken en te doen met het klimaatbestendiger en duurzamer maken van Epe. Wij sluiten hiervoor aan bij de campagne van Steenbreek en daarmee het NK tegelwippen. Tevens werken we met een Tegeltaxi waarbij

blad 33 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

inwoners hun tegels gratis in kunnen leveren. Ook andere acties, zoals ‘actie regenton’ kunnen onder deze noemer vallen. Samenwerkingsverbanden In regioverband werken we samen met verschillende partijen om onze watertaken zorgvuldig te kunnen uitvoeren, met name met het waterschap Vallei en Veluwe en onze buurgemeenten. Ook het samenwerken met partners om ons systeem maatschappelijk weerbaar te maken (o.a. cybersecurity) valt onder deze noemer. Verder zal de samenwerking vooral plaatsvinden voor thema’s als klimaat(adaptatie), stedelijk water (SWIB), grondwatermonitoring, en kennisdeling. Zo vallen bijvoorbeeld de kosten voor onze gegevensverwerking van de grondwaterpeilbuizen onder deze noemer. Klimaatadaptatie (DeltaProgramma Ruimtelijke Adaptatie, DPRA) Om zicht te krijgen op de zwakke schakels voor wateroverlast, droogte, hitte en overstromingsrisico’s in het beheergebied en deze aan te pakken, voeren wij in de planperiode stresstesten uit en houden wij risicodialogen met betrokkenen. De afgelopen jaren hebben wij hier invulling aan gegeven. In 2029 voorzien we een evaluatie en herziening van deze stresstesten en dialogen.

6.2

Regulier beheer

CONCEPT

Straatreiniging Straatvegen door de gemeente dient meerdere doelen: - Inzameling van afvalstoffen. Argument: particuliere afvalstoffen die in de publieke ruimte belanden, zijn verkeerd aangeboden. De inzameling daarvan kan de gemeente dan redelijkerwijs toerekenen aan de zorgplicht voor afvalstoffen uit particuliere huishoudens. Kostendekking via de afvalstoffenheffing. - Schoonhouden van de publieke ruimte. Argument: de gemeente wil vervuiling tegengaan. Kostendekking via de afvalstoffenheffing. - Verkeersveiligheid. Argument: met name in het najaar kunnen blaadjes op de weg tot gladheid en daarmee gevaarlijke situaties leiden. Kostendekking via programma verkeer en vervoer. - Verkeersveiligheid. Argument: verstopte kolken kunnen tevens tot plasvorming en aquaplaning, en daarmee tot gevaarlijke situaties leiden. Kostendekking deels via de rioolheffing, deels via programma verkeer en vervoer - Voorkomen van storingen en extra onderhoud in de riolering. Argument: niet-verwijderd straatvuil kan leiden tot storingen en extra kosten voor de riolering. Kostendekking via de rioolheffing. Gekoppeld aan de gemeentelijke watertaken zorgt het straatvegen ervoor dat de straatkolken minder snel verstopt raken. Een gehele dekking van deze kostenposten onder de rioleringszorg acht de gemeente niet gerechtvaardigd aangezien deze activiteiten ook bijdraagt aan de bovenstaande doelen.

Van de kosten voor straatvegen wordt 33% toegekend aan de rioleringszorg, vanuit de zakenkundige methode dat kostendekking vanuit de 3 sporen Afvalstoffen, Wegen en Riolering te labelen is. Dit is in lijn met de voorgaande jaren. Duikers

blad 34 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

Om overtollig (hemel)water goed te kunnen blijven afvoeren zijn goed functionerende duikers belangrijk voor het watersysteem. Daarom wordt een deel van de reiniging van de duikers ook ten laste van het taakveld Riolering en Water. Hierom wordt een deel bijgedragen (16%). Dit komt vanuit een driedeling in functies (de ontwatering van de weg, als ontvangende partij van afwaterende hoger gelegen percelen en als afvoer van hemelwater) en de inschatting dat 50% van de aanliggende woningen op de sloten afwatert. Openbaar (klein)water sloten Vergelijkbaar met het onderhoud aan de duikers, dragen goed onderhouden watergangen en wateren bij aan het functioneren van het watersysteem. Ook hier wordt eenzelfde deel bijgedragen (16%) als bij de duikers. Drukriolering – derden De pompunits van de drukriolering in de gemeente worden gemiddeld één keer per jaar geïnspecteerd en preventief en correctief onderhouden vanuit een raamcontract met een aannemer. Hierbij worden ook de afsluiters, voedingskasten e.d. meegenomen. Deze methodiek wijzigt niet. De stijgende lijn in het benodigde budget van de laatste jaren zet zich door in de komende planperiode. De ruim 1.000 pompunits en drukriolen in het buitengebied komen op leeftijd en vragen meer onderhoud en reparaties. Bovendien zet de indexatie van de GWW-prijzen zich voort.

Energiekosten De gemalen en pompen voor het rioolstelsel hebben stroom nodig voor het verpompen van (afval)water. De koers van de stroomprijzen voor de komende jaren is niet in te schatten. Schoonmaak / reinigingskosten Om het functioneren van het rioolstelsel te garanderen is reguliere reiniging nodig. Zo worden kolken en leidingen gereinigd. Hierbij worden de kolken op beeld gereinigd. Voor infiltratiekolken is dat structureel 2x per jaar. Dit budget is inclusief het reinigen van 75 stuks DSI (à €34.000, 1x per 3 jaar). Vrijvervalleidingen worden gemiddeld eens per 7 jaar gereinigd, voorafgaand aan een inspectie). Het budget voor deze post is opgehoogd door de toename van het areaal. Vrijvervalriolering – derden De vrijvervalriolen worden eens per 7 jaar geïnspecteerd. Aandachtspunten die vanuit de inspecties naar voren komen worden veelal direct verholpen. Ook dit budget is verhoogd vanwege de prijsindexaties, de toename van het areaal en de ouder wordende riolen (meer kleine reparaties).

CONCEPT

Huisaansluitingen – derden De gemeente is verantwoordelijk voor het functioneren van de huisaansluitingen vanaf het hoofdriool tot de perceelsgrens. Van de perceelsgrens tot aan de woning is de eigenaar verantwoordelijk. Details over de handelswijze en de rol van de gemeente hierbij zijn te vinden in de bijlage bij dit document. De gemeente heeft budget voor het verhelpen van verstoppingen of vervangen/aanleggen van huisaansluitingen aan haar deel. Voor de aanleg van de huisaansluitingen zorgt de gemeente voor een aansluiting van het openbare riool tot aan uw erfgrens. Op uw eigen terrein moet u zelf zorgen voor de aanleg van de riolering. Dat geldt voor uitbreiding van de gebouwen op eigen terrein, zoals mantelzorgwoningen. Voor een nieuwe en/of extra aansluiting vanaf de perceelsgrens tot aan het hoofdriool dient eerst contact te worden opgenomen met de gemeente. De kosten voor het aanbrengen van een nieuwe uitlegger (dit zijn leidingen (afval- en regenwater) vanaf het hoofdriool naar uw perceelgrens) worden in rekening gebracht bij de aanvrager. Onderhoud peilbuizen grondwatermeetnet De gemeente monitort al jarenlang de grondwaterstanden in de gemeente. Dit programma wordt voortgezet, ook met het oog op het veranderende klimaat en de ligging op de grondwaterfluctuatiezone op de Veluwe.

Als gevolg van uitbreiding van het areaal en het programma, in samenwerking met het regionale UVT, is dit budget verhoogd tot €30.000 per jaar. HWA Drukriool en controle IBA’s In ons buitengebied wordt gebruik gemaakt van een mechanisch rioolsysteem. Hiermee wordt afvalwater verpompt richting de rioolwaterzuivering. We willen de verpompte hoeveelheid water zoveel mogelijk

blad 35 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

reduceren om energie te besparen, de benodigde afvoercapaciteit te garanderen en de oplopende kosten te bepreken. Hemelwater en ander (afvalwater)rioolvreemd water mag in het buitengebied niet op het rioolsysteem aangesloten worden conform onze verordening. Sommige locaties zijn in beeld, maar we willen meer inzetten op handhaving en toezicht door de Omgevingsdienst en bewustwording bij de lozers om te komen tot een concrete reductie van verpompt (afval)water. Hierbij past ook handhaving op de aanlevering van kwaliteit en functioneren van de IBA’s. Onderhoud wadi’s en baggeren vijvers – nieuw Een nieuwe post is het beheer en onderhoud van wadi’s en het baggeren van de vijvers à €30.000 per jaar. Deze voorzieningen worden veelal beheerd door de afdeling groen, maar hebben een belangrijke functie in relatie tot de watertaken. Deze voorzieningen vragen daarom specifiek onderhoud, zoals bijvoorbeeld het regelmatig afvoeren van het grasmaaisel of het herstellen van de toplaag. Aansturing en bekostiging vanuit de riool- en watertaken wordt de komende periode goed ingericht. Perceptiekosten – derden Tribuut voert de heffing van de rioolheffing uit. Hiervoor betaalt de gemeente Epe een jaarlijks bedrag. Abonnementen & lidmaatschappen Hieronder vallen abonnementen op vakliteratuur en lidmaatschappen van bijvoorbeeld de Stichting Rioned of de Stichting Steenbreek.

Ook het budget voor toegang tot het stuur- en monitoringsprogramma TCN (inzicht in en aansturing van het functioneren van gemalen en overstorten door meting van debieten en waterstanden, draaiuren) valt hieronder. En zo ook de jaarlijkse kosten voor het beheersysteem GeoVisia, waarin de ligging en de kenmerken van alle rioolobjecten wordt bijgehouden en ontsloten. Ook de deelname aan regionale samenwerkingen als het SWOV, UVT, manifestregio Vallei en Veluwe Klimaatbestendig en de KRW Regio Rijn Oost vallen hieronder.

6.3

Investeringen

CONCEPT Investeringen bestaan uit verschillende maatregelen, namelijk het vervangen van oude objecten die slecht functioneren en kwalitatief ‘op’ zijn en verbetermaatregelen in bijvoorbeeld het kader van klimaatadaptatie. Belangrijke aannames hierin zijn technische levensduren; zo zijn de bewegende onderdelen van een pomp door slijtage eerder aan vervanging toe dan een betonnen buis die onder de grond ligt. Onderstaand is de vergelijking gemaakt met huidig beschikbare budgetten in het MeerjarenInvesteringsProgramma (MIP). Met het GWP 2026 t/m 2030 is er additioneel budget benodigd voor het vervangen van vrijverval riolering en klimaatmaatregelen.

blad 36 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

Lopende kredieten t/m 2025 In het financiële systeem van de gemeente (Staat C) staat op het moment van schrijven voor 2025 €6,29 miljoen aan kredieten opgenomen. Dit zijn nog niet afgeronde en niet gestarte projecten. Echter de verwachting is dat in 2025 veel van deze projecten worden afgerond en dat daarmee circa €4,45 miljoen van deze kredieten worden aangesproken. Het restant van de kredieten komt te vervallen en nieuwe kredieten die benodigd zijn voor het GWP 2026 t/m 2030 worden opnieuw opgenomen in het financiële systeem van de gemeente. Onderstaand zijn deze kredieten, en waar van toepassing het niet aangesproken restante deel, weergegeven.

CONCEPT

Theoretische vervangingsopgave Voor de nieuwe budgetten is gekeken naar de kwalitatieve en theoretische opgave uit inspecties en leeftijd van het areaal. Jaarlijks zou er voor vrijverval riolering 2,55 miljoen benodigd moeten zijn (vervangingen inclusief klimaatmaatregelen). Echter is met de huidige formatie en uitvoeringscapaciteit deze opgave niet blad 37 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

realistisch/haalbaar (zie ook de volgende paragraaf over personeel). Vandaar wordt er stapsgewijs gegroeid naar deze opgave. Vanaf 2029 wordt de theoretische opgave opgenomen. Hiervoor zijn de volgende technische levensduren gehanteerd: • 12 jaar voor elektromechanische delen van pompunits en gemalen (installaties); • 15 jaar voor civieltechnische delen van pompunits en gemalen; • 30 jaar voor drukriolen; • 70 jaar voor vrijvervalriolen. NB: voor de eerste drie bullits is de financiële afschrijvingstermijn gelijk aan de technische levensduur. Voor de vrijvervalriolen en investering in klimaatmaatregelen is de financiële afschrijvingstermijn 40 jaar. Dit om vanwege het voorzichtigheidsbeginsel en het ‘werk met werk maken’ mogelijk te maken. Vervangen vrijverval riolen Het grootste gedeelte van de investeringsbudgetten bestaat uit het vervangen van vrijvervalriolen. Dit is voornamelijk gebaseerd op basis van het jaar van aanleg en de verwachte technische levensduur (cyclische planning). Uitgangspunt voor de investering is dat deze oude riolen worden vervangen. De daadwerkelijke maatregelen (reparatie, relining of vervanging) worden bepaald vanuit de kwalitatieve toestand vanuit de rioolinspecties en de afstemming met overige assets in de openbare ruimte. In het voorgaande plan is uitgegaan van een cyclische levensduur van 60 jaar voor vrijvervalriolen.

Aan de hand van de laatste inspecties is er een analyse gedaan op de verwachte kwaliteit van de oude riolen (zie §3.2). Geconcludeerd is dat, gemiddeld gezien, riolen veelal langer mee kunnen dan 60 jaar. De keuze is gemaakt voor om voor de levensduur van de vrijvervalriolen uit te gaan van 70 jaar. Voor de eerstkomende jaren 2026 t/m 2028 blijft de kwalitatieve planning (op basis van inspecties) leidend voor de invulling van het budget, maar wordt er ook stapsgewijs gegroeid naar de cyclische planning. Zoals in de tabel duidelijk wordt is er voor vervanging van kwalitatief slechte riolen in 2026 €1.500.000 beschikbaar (€1.040.000 + € 460.000). Dit is nog niet in lijn met het cyclische vervangingsbudget aan het einde van de planperiode, uitgaande van de technische levensduur van 70 jaar (2,5 miljoen in totaal - €1.500.000 + €1.000.000). De verwachting is dat hier stapsgewijs naar toe gegroeid kan worden. Hiervoor willen we werkmet-werk blijven maken en gaan we in de planperiode blijvend op zoek naar integrale afstemming en projecten. Het advies is de kwaliteit goed te blijven monitoren en deze te koppelen aan de levensduur van de riolen. Hiermee kan de komende jaren de aanname voor de technische levensduur beter worden onderbouwd, en indien nodig worden bijgesteld.

Voor nu zijn de vervangingsbudgetten voor vrijvervalriolen die, op basis van de cyclische levensduur al gepland hadden moeten zijn vóór 2030, maar kwalitatief voldoende zijn, evenredig verdeeld over de periode 2029-2038.

CONCEPT

Verbetermaatregelen Bij het vervangen van de bestaande gemengde riolering is het uitgangspunt dat een gescheiden stelsel wordt teruggelegd, dat verhard oppervlak wordt afgekoppeld en dat de bovengrond waterrobuust en klimaatbestendig wordt ingericht. Dit geeft meerkosten ten opzichte van het 1-op-1 vervangen. De daadwerkelijke verbeterslag is voor elke locatie een project maatwerk. Voor de doorkijk in dit GWP is een opslag van 40% op de reguliere vervangingsinvestering de basis. Tevens is een jaarlijks investeringsbudget opgenomen van €60.000 voor klimaatmaatregelen waarbij de ondergrond niet open gaat en bestaande riolen blijven liggen. Te denken valt aan kleine profileringen van de wegen en stoepen, of het plaatsen van lokale infiltratiekolken. Nogmaals wordt benadrukt dat de scope van deze verbetermaartegelen zich richt op de aanpak van (grond)wateroverlast. Specifieke maatregelen tegen hitte en droogte (zoals het sec vergroenen of aanbrengen van bomen) vallen hierbuiten. Dat geldt ook voor investeringen die bijvoorbeeld tot doel hebben de beleving en uitstraling van de buitenruimte te verbeteren, zoals het eventueel bovengronds halen van de beken in de dorpen.

Specifiek heeft de gemeente als investering (à €1,2 mln) opgenomen om een randvoorziening van 1000 m³ te realiseren nabij de Korte Kuipersweg in de kern Epe om de waterkwaliteit van de Dorpsche Beek te verbeteren, naar aanleiding van klachten omtrent stank, vuil en ratten. De exacte invulling van deze investering ter verbetering van de waterkwaliteit staat nog niet vast en wordt de in de komende planperiode uitgewerkt.

blad 38 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

Vervangen drukriolering en gemalen Pompen en gemalen worden jaarlijks geïnspecteerd en op basis daarvan wordt onderhoud en vervanging gepland. Voor drukriolering zijn jaarlijkse bedragen opgenomen die aansluiten bij de verwachte uit te voeren werkzaamheden in de gemeente. Ten opzichte van de voorgaande planperiode is de verdeling tussen drukriolering en de pompen/gemalen herschikt; het totale investeringsbudget is ongeveer gelijk gebleven. Aan de hand van de actuele ervaringscijfers is er een jaarlijks budget en verdeling gemaakt van €175.000 voor het drukriool en €100.000 voor het vervangen en pompen en gemalen. Overige voorzieningen Het grootste deel van het areaal is hierboven al beschreven. Enkele voorzieningen zoals wadi’s en infiltratieputten echter niet. Deze voorzieningen zijn relatief nieuw, vervanging en reparatie is de komende periode waarschijnlijk niet aan de orde. Ook de Bergbezinkvoorzieningen (BBVs) zijn relatief nieuw.

6.4

Personeel & Overhead

Personeel en overhead activiteit Personeelslasten Opslag overhead uitbreiding personeel +1,0 fte (reguliere taken) uitbreiding personeel +0,5 fte (handhaving)

typering uitgave exploitatie exploitatie exploitatie exploitatie totaal

Ref. Jaar 2025 € 119.850 € € 124.050 € € €

2026 119.850 124.050 103.023 51.511

€

398.434 €

243.900 €

€ € € €

geraamde uitgaven planperiode 2027 2028 2029 119.850 € 119.850 € 119.850 124.050 € 124.050 € 124.050 103.023 € 103.023 € 103.023 51.511 € 51.511 € 51.511 398.434 €

398.434 €

€ € € €

2030 119.850 124.050 103.023 51.511

398.434 €

398.434

Deze paragraaf schetst een beeld van de personele middelen die nodig zijn om de gemeentelijke watertaken in te vullen. Hierbij is geen onderscheid gemaakt in de inzet van interne of externe capaciteit. Deze calculatie is gemaakt op basis van de gemiddelde taken voor de komende planperiode en het doorzetten van de huidige strategie. Aan de hand van de RIONED-tool voor het bepalen van de personele capaciteit is bepaald wat de benodigde interne formatie is voor het uitvoeren van de watertaken. Het goed in beeld krijgen van de werkelijke aanwezige capaciteit is lastig; volgens de gemeentelijke begroting wordt 1,6 fte doorbelast aan het taakveld riolering. Echter; er zullen ook medewerkers zijn die een rol hebben voor wat betreft de riool- en watertaken. Denk aan de gegevensbeheerder of een ontwerper bij herinrichten, of een beleidsmedewerker duurzaamheid. Ingeschat is dat dit op kan tellen tot 2,25 fte voor het taakveld aan werkelijke inzet. Het advies is om de komende planperiode deze inzet scherper te krijgen in de gemeentelijke organisatie.

CONCEPT

Tabel 6-1: scan personele capaciteit Formatiescan

Aanwezig 2025 [fte]

Beleidsmedewerker Beheerder

2,25

Benodigd 2026 [fte]

Benodigd budget 2026

0,88

€ 95.503

Toelichting

1,68

€ 182.017

Ontwerper

0,51

€ 55.749

Deels onder GREX

Gegevensbeheerder

0,13

€ 13.655

X

Projectleider, werkvoorbereider, toezichthouder

1,00

1,03

€-

Uren in projectbudget, uitgaande van 20% VAT

Buitendienst, dagelijks onderhoud

0,00

0,00

€0

Volledig uitbesteed onder raamcontracten Aangestuurd door beheerder

Totaal Fte Totale personeelslasten (incl overhead, excl projecten)

3,25

4,23

€ 243.900

€ 398.434

Uitbreiding binnen met +1,0 fte is noodzakelijk + €154.534

blad 39 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

De conclusie is dat er circa 1,0 fte extra benodigd is voor de binnendienst. Als hierbij nog extra wordt ingezet op handhaving en toezicht, betekent dit nog eens 0,5 fte aanvullend. In de lastenberekening is uitgegaan van het budget voor de benodigde personele inzet voor 2026, inclusief de voorgestelde uitbreiding met 1,5 fte.

6.5

Vergelijking begroting 2026 en benodigd budget GWP In de voorgaande paragrafen zijn de benodigde budgetten voor het beheer en onderhoud, inclusief investeringsbudgetten weergegeven. Hierin is al een vergelijking weergegeven van de beschikbare en benodigde investeringskredieten. Onderstaand is voor de exploitatie een vergelijking tussen het beschikbare budget, zoals opgenomen in de begroting voor 2026, en het benodigde budget uit het GWP op hoofdlijnen weergegeven. Onderdeel

Beschikbaar budget 2026

Benodigd budget 2026

Verschil

Onderzoek en planvorming

€ 93.769

€ 130.000

-€ 36.231

Regulier onderhoud

€ 1.582.108

€ 1.836.160

-€ 254.052

Personeel & Overhead

€ 292.157

€ 398.434

-€106.277

Totaal

€ 1.968.034

€ 2.364.560

-€396.560

Samenvattend zit het verschil in beschikbaar (begroting 2026) en benodigd in ruimer budget voor onderzoek, een toename in beheer- en onderhoudskosten en ruimte voor een formatie-uitbreiding van 1,5 FTE.

CONCEPT

blad 40 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

7.

Kostendekkingsplan

7.1

Basis rioolheffing en heffingseenheden Grondslag De rioolheffing wordt jaarlijks door de gemeenteraad vastgesteld met de ‘Verordening Rioolheffing’. De rioolheffing is onderverdeeld in een eigenarendeel en een gebruikersdeel. De hoogte van de rioolheffing (Verordening Rioolheffing 2025) is als volgt: a.

Eigenaren: €127,00

b. c. d. e. f. g. h. i.

Gebruikers: 0 t/m 100m3 waterverbruik: €36,24 meer dan 100 t/m 300m3 waterverbruik: €98,52 meer dan 300 t/m 600m3 waterverbruik: €236,64 meer dan 600 t/m 1.200m3 waterverbruik: : €517,80 meer dan 1.200 tot en met 2.400 m3 € 1.003,08; meer dan 2.400 tot en met 4.800 m3 €2.129,52; meer dan 4.800 tot en met 9.600 m3 € 4.439,40; meer dan 9.600 m3 € 4.439,40 vermeerderd met € 2.950,92 voor elke eenheid van 4.800 m3 of gedeelte daarvan boven 9.600 m3

Rioolheffing 2026 Voor de heffing van 2026 is in de gemeentelijke begroting reeds rekening gehouden met een stijging van 1,9% zoals in het GWP 2021 t/m 2025 is beoogd (exclusief de indexatie). Heffingseenheden en areaalontwikkeling De verwachte heffingsopbrengsten zijn voor 2025 € 3.512.798. Met dit kengetal is gerekend. De verwachting is dat er de komende tijd het aantal woningen en dus het aantal heffingseenheden met 1.100 toeneemt (circa 1,4% per jaar tot en met 2030, conform de woonvisie Epe).

7.2

CONCEPT

Financiële uitgangspunten

Egalisatievoorziening riolering Epe beschikt over een egalisatievoorziening riolering. Jaarlijks beschouwt de gemeente de balans. Eventuele tekorten of overschotten worden bij de jaarrekening geëgaliseerd met deze voorziening. De rioleringsvoorziening heeft een stand op 01-01-2025 van €2.532.724. Dit is het startpunt van de kostendekkingsberekening. De prognose voor 2025 zoals beschreven in dit document is meegenomen in de berekening om te komen tot een nieuwe stand voorziening aan het einde van 2025. Bij een positieve stand van deze voorziening wordt er 2,1% rente gerekend, wat ten goede komt van de voorziening. Rentepercentage In de begroting 2026 (jaar 2026) hanteert de gemeente Epe een rekenrente van 0,1%. Dat percentage is aangehouden voor het basis-scenario. Dit is een laag percentage; in de risicoparagraaf §7.5 is een scenario met een hogere rente beschouwd. Bestaande kapitaallasten Aan het einde van 2025 is de boekwaarde circa € 22.8 miljoen over bestaande investeringen (dit betreffen in het verleden uitgevoerde projecten). Dit zijn de investeringen uit het verleden plus de verwachte investeringen in 2025 conform het meerjareninvesteringsprogramma. Met een rekenrente van 0,1% zijn de totale kapitaallasten circa €851.000 over 2026 (afschrijving plus rente).

blad 41 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

Nieuwe kapitaallasten Voor nieuwe kapitaallasten wordt een rekenrente van 0,1% aangehouden. Investeringen worden over verschillende financiële afschrijftermijnen afgeschreven: 1. Vrijverval riolering & klimaatmaatregelen: 40 jaar 2. Drukriolering: 30 jaar 3. Elektromechanische onderdelen gemalen: 15 jaar 4. Elektromechanische onderdelen van pompunits: 12 jaar NB: voor de laatste drie bullits is de financiële afschrijvingstermijn gelijk aan de technische levensduur. Voor de vrijvervalriolen en investering in klimaatmaatregelen is de technische levensduur met 70 jaar langer dan de financiële afschrijvingstermijn 40 jaar. De komende planperiode wordt bekeken of een andere financiële afschrijftermijn passend is. Compensabele BTW Bij de invoering van het BTW-compensatiefonds in 2003 is de financiering van gemeenten aangepast. Gemeenten kregen minder uit het Gemeentefonds, omdat werd aangenomen dat zij BTW konden terugvorderen. Volgens artikel 229b van de Gemeentewet mag de compensabele BTW worden meegenomen als onderdeel van de toerekenbare lasten bij het vaststellen van het tarief van kostendekkende heffingen zoals de rioolheffing. De gemeente Epe neemt, net als veel andere gemeenten, in de lastenberekening deze BTWcomponent mee voor een sluitende gemeentebegroting.

De BTW-component wordt berekend over de afschrijvingen van investeringen en de exploitatielasten (exclusief de lasten voor eigen personeel). Over de planperiode is dit voor de gemeente jaarlijks gemiddeld een bedrag van € 596.000 Kwijtschelding De gemeente houdt in de begroting rekening met de kwijtschelding van rioolheffing. In de berekening is rekening gehouden met €24.260 per jaar. Inflatie en indexatie Inflatie is niet meegenomen in de berekening. Zowel aan de baten als lasten kant niet, omdat de inflatie geen invloed heeft op de berekening van het saldo van uitgaven en inkomsten. Inflatie maakt dat de kosten voor alle genoemde posten behalve de kapitaalslasten stijgen. Inflatie laat daardoor de kostenimpact van kapitaalslasten relatief dalen. Mocht er sprake zijn van inflatie, dan zal dit ook in de tariefstelling geïndexeerd meegenomen moeten worden.

CONCEPT

Ontwikkeling lasten

Met de financiële uitgangspunten en budgetten zoals eerder benoemd in de notitie is een overzicht gemaakt van de totale lasten. Onderstaand Figuur geeft de lastenontwikkeling weer. astenontwi eling 9.000

8.000 7.000 6.000 assten €x1000

5.000 4.000 3.000 2.000 1.000

‐

2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081 2082 2083 2084 2085 2086

7.3

planvorming en onderzoek

regulier onderhoud

facilitair

personeel en overhead

compensabele b.t.w.

kap.lasten verleden

Investering nieuw afschrijving

Investering nieuw rente

kwijtschelding en of oninbaar

Figuur 7-1: ontwikkeling lasten lange termijn, rente 0,1%, (exclusief inflatie)

blad 42 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

Waarom stijgen de lasten? De lasten blijven de eerste jaren nagenoeg gelijk, daarna zien we een stijging tot 2055. Onderstaand geeft de verklaring hierbij. De eerste aanleg van riolen voor nieuwbouwwijken en ontwikkellocaties wordt (en werd ook in het verleden) bekostigd vanuit de grondexploitatie en komt daarmee niet ten laste van de exploitatiebegroting voor de rioleringszorg. Het vervangen van de riolering komt wel ten laste van de exploitatiebegroting voor de rioleringszorg. Riolering in Epe gaat lang mee, uit de laatste inspecties volgt een levensduur van zo’n 70 jaar. Vanuit de areaalgegevens is te zien dat de meeste riolen al 40 à 55 jaar oud zijn. Doordat de vervangingsinvesteringen geactiveerd worden (in de grafiek weergegeven door de lichtgrijze en donkergrijze vlakken), komen alleen de kapitaallasten van de investeringen ten laste van de exploitatiebegroting. De kapitaallasten blijven jaarlijks toenemen als gevolg van nieuwe, geactiveerde investeringen.

7.4

Ontwikkeling rioolheffing en rioolvoorziening De riool- en waterzorgheffing wordt jaarlijks door de gemeente vastgesteld. Met het beeld van de riolering van nu en de voorgestelde investering is een doorkijk gemaakt voor de komende jaren. De tijdshorizon is geplaatst op 2045 (20 jaar vooruit). De langere termijn ontwikkeling van de lasten is reeds beschreven in de voorgaande paragraaf. Handhaven huidig rioolheffingstarief Het beleid van onze gemeente is dat de lasten voor de rioleringszorg en watertaken voor 100% gedekt worden door de rioolheffing, met een sluitende begroting voor een gezonde financiële situatie. Jaarlijks beschouwt de gemeente de balans, inclusief mutaties op de voorziening riolering. Eventuele tekorten of overschotten worden bij de jaarrekening geëgaliseerd met de voorziening riolering. Door de toename van het areaal, het investeringsvolume en de prijsindexatie over de afgelopen jaren, zijn de budgetten naar boven bijgesteld. Bovendien is een aantal speerpunten benoemd, waardoor uitbreiding van de personele capaciteit nodig is. De toename van het woningareaal en de relatief lage rente wegen hier niet tegenop. Dit betekent dat de huidige opbrengsten vanuit de riool- en waterzorgheffing niet toereikend zijn en er de komende jaren wordt ingeteerd op de voorziening.

Bij een gelijkblijvende hoogte van de rioolheffing zou rond 2033 de voorziening dan leeg zijn en zou een deel van de riool- en watertaken gefinancierd moeten worden uit de Algemene Middelen.

CONCEPT

Advies ontwikkeling rioolheffing In het proces van totstandkoming van onderhavig GWP zijn in werksessies met de gemeente een aantal scenario’s voor de ontwikkeling van de rioolheffing verkend (renterisico, directe afschrijving van investeringen, impact aanname technische levensduur, inzet voorziening riolering). In overleg met de afdeling Financiën een advies opgesteld, waarbij een belangrijke kader zijn de definitie van ‘kostendekkend’ is dat de ‘stand voorziening op €0 staat over 20 jaar (in 2045)’. Geadviseerd wordt de heffing de komende planperiode jaarlijks te laten stijgen met +2,3% (exclusief inflatie). De volgende figuur geeft de koers van de rioolheffing, de stand van de voorziening en de rioolheffing voor een gemiddeld huishouden voor de komende jaren weer.

blad 43 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

Ontwi eling tarie en voor iening reserve € 3.500

€ 2.500

€ 2.000

Koers rioolhe ng

tand voorziening einde jaar (x1000)

€ 3.000

€ 1.500

€ 1.000

€ 500

€0

€ 500‐

€ 1.000‐

tand Voorziening

aldo

hoogte rioolhe ng woning

Figuur 7-2: koers rioolheffing, stand voorziening en jaarlijks saldo, rekenrente 0,1%

CONCEPT

blad 44 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

Risicoparagraaf Rekenrente Zoals gesteld is de rekenrente voor de gemeente Epe momenteel laag. Gezien de investeringsopgave (zowel riolering als andere beleidsterreinen) in Epe verwachten wij binnen enkele jaren extra externe financiering aan te moeten trekken. Daarom is een scenario verkend, waarbij de rekenrente weer ‘normaal’ is, op een peil van 2,5%. Dit sluit goed uit bij de lange termijn renteprognoses in de gemeentelijke begroting. Uitgaande van de rekenrente van 2,5% op alle investeringen, lopen de totale lasten op termijn op tot €11,0 mln in plaats van €8,5 mln uit Figuur 7-1. Om dit te bekostigen is een snellere stijging van de rioolheffing nodig, met jaarlijks 5,0% voor de komende planperiode. Ontwi eling tarie en voor iening reserve € 3.000

€ 2.500

€ 2.000

€ 1.500

Koers rioolhe ng

tand voorziening einde jaar (x1000)

7.5

€ 1.000

€ 500

€0

€ 500‐

€ 1.000‐

€ 1.500‐

tand Voorziening

aldo

hoogte rioolhe ng woning

Figuur 7-3: Koers rioolheffing, stand voorziening en jaarlijks saldo, rekenrente 2,5%

Woningprognose Een ander risico is dat de uitbreiding van het areaal achterblijft bij de woningprognoses en dat de inkomsten vanuit de nieuwe huishoudens achterwege blijven. De impact is verkend bij een de rekenrente van 0,1%. In dat geval betekent het dat de stijging van de rioolheffing 2,6% zal moeten zijn, in plaats van 2,3%.

CONCEPT

blad 45 van 46

Gemeentelijk Watertakenplan 2026 t/m 2030 Gemeente Epe - Achtergronden projectnummer 0498779.100 10 oktober 2025 Gemeente Epe

8.

Protocol - Aanpak rioolverstoppingen https://www.epe.nl/riolering Basistekst met in blauwe tekst voorstel voor aanpassingen Riolering Lees bij wie u terechtkunt bij een rioolverstopping en waar u een rioolaansluiting aanvraagt. Problemen met het riool binnen de bebouwde kom • Bij een verstopping in het riool is het belangrijk te weten of de oorzaak op eigen grond of op grond van de gemeente ligt. De scheiding ligt op de perceelsgrens. • Bij de huisaansluiting van het riool geeft het ontstoppingsputje bij de perceelgrens geeft aan wie verantwoordelijk is: o Is het ontstoppingsputje vol, dan is de gemeente in de meeste gevallen verantwoordelijk. o Is het putje leeg, dan zijn de kosten voor de eigenaar van het terrein. • De kosten voor het opgraven van het ontstoppingsputje zijn altijd voor de eigenaar van het terrein. • U kunt de tekening waarop te zien is hoe de riolering is aangesloten in de meeste gevallen opvragen bij de gemeente. • Als u binnen kantoortijden problemen hebt met het riool, belt u met gemeente Epe via 14 0578. Dit geldt alleen voor problemen met het riool binnen de bebouwde kom, waar zogenaamde vrijvalriolering ligt. Dat is riolering die van hoog naar laag afvoert. Deze vorm van riolering ligt overigens ook op enkele plekken in het buitengebied, zoals bij Wissel, Schaveren en Hanendorp.

• Als u buiten kantoortijden problemen hebt met het riool, belt u met Vebego Groen (link is extern) via (0578) 67 88 97. Dit geldt alleen voor problemen met het riool binnen de bebouwde kom. Problemen met het riool buiten de bebouwde kom • In het buitengebied spreken we meestal van drukriolering (behalve op sommige plekken bij Wissel, Schaveren en Hanendorp). Hier staan groene kastjes met een rood lampje. Drukriolering wordt gebruikt waar vrijvervalriolering (riolering die van hoog naar laag afvoert) niet mogelijk is. Het water wordt hier met pompen afgevoerd. • Het is niet toegestaan om hemelwater of grondwater te lozen op drukriolering. Meer hierover vindt u in Verordening op de afvoer van afvloeiend hemelwater en grondwater gemeente Epe 2024 2 • Is er storing in deze drukriolering (meestal brandt dan het rode lampje) of loopt het water niet door, belt u dan met het storingsnummer voor drukriolering via (0578) 678 789. Dit nummer is 24/7 bereikbaar. Het telefoonnummer staat ook op het groene kastje.

CONCEPT

2

Link: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR710497/ blad 46 van 46

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1800 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

CONCEPT Contactgegevens Zutphenseweg 31D 7418 AH Deventer Postbus 321 7400 AH Deventer

Copyright © Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.

www.anteagroup.nl