1 Collegeprogramma 2018-2022 EINDEVALUATIE
Tekst van het document
CONCEPT
COLLEGEPROGRAMMA 2018-2022
“Sociaal, duurzaam en verbindend!” REALISATIE Maart 2022
2
Voorwoord Met ons collegeprogramma hebben we invulling gegeven aan het coalitieakkoord 2018-2022 “Sociaal, duurzaam en verbindend!” Het voorliggende document geeft inzicht in de resultaten van de uitvoering van het collegeprogramma tot 1 maart 2022. Tevens hebben we aan dit document toegevoegd een schets van een aantal ontwikkelingen die wij van belang vinden om rekening mee te houden bij het opstellen van een akkoord voor de nieuwe bestuursperiode. In deze nu aflopende bestuursperiode stonden de volgende uitdagingen / opgaven centraal, namelijk: 1. Duurzame ontwikkeling naar energieneutraal, 2. Transformatie zorg en ondersteuning, 3. Invoeren omgevingswet, 4. Financieel solide, 5. Veranderende verhouding bestuur en samenleving. Daarnaast hebben wij gereageerd op (toekomstgerichte) ontwikkelingen en naast de inzet op realisatie van het coalitieakkoord ook mogelijkheden geschapen om in die zin activiteiten financieel te honoreren. Om daar inzicht in te geven is een overzicht aan deze rapportage toegevoegd. Halverwege deze bestuursperiode kregen we als samenleving te maken met de impact van de coronacrisis. Daar hebben we meteen op geanticipeerd als bestuur en ambtelijke organisatie om de negatieve effecten van deze crisis op de samenleving zoveel mogelijk te beperken. De impact op de samenleving is namelijk groot.
De gemeenteraad heeft een bedrag van €5,4 miljoen beschikbaar gesteld voor maatregelen om de negatieve effecten tegen te gaan. Een belangrijk deel van dat budget is ingezet voor maatregelen en projecten ter ondersteuning van inwoners, organisaties en bedrijven. Niet alleen voor directe ondersteuning in de acute en overbruggingsfase, maar ook voor herstel en stimulering zoals extra capaciteit voor versnelling van woningbouwplannen. Veel bestuurlijke en ambtelijke inzet in de afgelopen 2 jaar is gelegd in de contacten met de samenleving en de ondersteuning van inwoners, bedrijven en organisaties. Daarnaast heeft de coronacrisis ook impact gehad op de uitwerking van ons collegeprogramma. Met name daar waar participatie een belangrijk aspect speelde in projecten heeft dat de uitwerking belemmerd. Dat heeft onder meer plaatsgevonden bij het opstellen van de omgevingsvisie en het integraal toekomstgerichte plan voor accommodaties per dorp voor onder meer welzijn, cultuur en sport en bij de actualisatie van de het lokale uitwerkingsprogramma van de Agenda Cleantechregio Stedendriehoek. De andere kant is dat deze beperkingen ook weer hebben geleid tot mooie creatieve (digitale) oplossingen. Wij vertrouwen erop met deze rapportage voldoende inzicht te bieden in de uitwerking van ons collegeprogramma.
College van Burgemeester en Wethouders Maart 2022
3
1. Inleiding Ons collegeprogramma hebben we opgesteld om invulling te geven aan het coalitieakkoord uit het voorjaar van 2018. Daarin bouwen de coalitiepartners voort op de ingezette lijn in de vorige bestuursperiode voorzien van toekomstgerichte nieuwe impulsen. Belangrijke uitdagingen/opgaven zijn de duurzame ontwikkeling, de transformatie van de zorg en ondersteuning (vernieuwing en kostenbeheersing), de invoering van de omgevingswet (ruimtelijke ontwikkeling), het financieel solide blijven en een veranderende verhouding samenleving en gemeentebestuur. Dit vraagt adequaat en flexibel handelen op datgene wat op ons afkomt. Op deze wijze hebben we dit collegeprogramma uitgevoerd samen met de overige activiteiten in deze bestuursperiode. 2. Beleid en ontwikkeling in bestuursperiode 2018-2022: een korte terugblik. Deze bestuursperiode konden we voortvarend starten. Er lag een ambitieus coalitieakkoord en een positief financieel beeld om flinke stappen te maken op een aantal grote maatschappelijke opgaven, namelijk: duurzaamheid/energietransitie, implementeren van de omgevingswet, transformatie zorg en ondersteuning en ontwikkelen inwonerparticipatie. Al snel moesten we het positieve beeld bijstellen door verminderde rijksinkomsten en stijgende kosten van de jeugdzorg.
Keuzes zijn gemaakt en de focus lag op uitvoering van het collegeprogramma, bestaande voorzieningenniveau op peil houden, werken aan de maatschappelijke opgaven, ingezet beleid vervolgen. Snel daarna kregen we daar bovenop te maken met de coronacrisis en de gevolgen daarvan. Corona heeft nog steeds een grote impact op de samenleving. Door bestuur (raad en college) en ambtelijke organisatie is veel inzet gepleegd om in te spelen op deze omstandigheden. Om de negatieve maatschappelijke effecten tegen te gaan is een bedrag van €5,4 miljoen beschikbaar gesteld voor maatregelen op basis van de “Herstel- en stimuleringsagenda coronacrisis” naast de compensatiemiddelen vanuit rijk en provincie. Deze ontwikkelingen in 2020 leidden tot extra behoedzaamheid in financieel opzicht. Een ander effect is dat de uitwerking van het collegeprogramma vertraging heeft opgelopen. Een belangrijke uitdaging vormt de transformatie van de zorg en ondersteuning die gericht is op het beheersbaar houden van de uitgaven. We zijn daarvoor een project “grip-op-zorg” gestart om meer in te zetten op algemene voorzieningen en meer preventie. Grote stappen zijn gezet in de uitwerking van de omgevingswet en de energietransitie. De Omgevingsvisie en de visie op energietransitie zijn neergelegd waarbij op een vernieuwende wijze, mede door de digitalisering als gevolg van corona, inwonerparticipatie is toegepast.
Ook aandacht voor de aanpak van klimaatverandering in het Watertakenplan. De Omgevingsvisie zet de koers uit voor de ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente en belangrijk voor de toekomstige ontwikkelingen voor wonen, werken en mobiliteit. Voor woningbouw is veel aandacht geweest om de plannen te maken voor diverse doelgroepen in een woonagenda en een woon-zorgagenda. Maar ook in het (versneld) voorbereiden en realiseren van woningbouwplannen. Veel trajecten staan in de steigers. We hebben een onderzoek laten uitvoeren om inzicht te krijgen wat nodig is om grafrecht voor onbepaalde tijd mogelijk te maken. Dit onderwerp komt terug bij de actualisatie van het beleidsplan Begraafplaatsen. Naar inwonerparticipatie en communicatie is veel aandacht uitgegaan zoals hiervoor met voorbeelden al aangegeven. Onder meer is aan de inwoners zelf gevraagd hoe zij over inwonerparticipatie denken en het toepassen daarvan. Er is een brede beleidsvisie op communicatie aangeboden aan de raad met de hoofdlijnen voor een uitvoering daarvan. De quick scan lokale democratie en daaruit voortkomende verbeteragenda en uitwerkingsplan van de raad hebben in het laatste bestuursjaar nog eens extra de focus gelegd op deze onderwerpen. Het is een extra impuls geweest om naar de gemeentelijke dienstverlening te kijken en daarop actie te ondernemen.
Er is gestart met een analyse om te kijken hoe we als gemeente moeten inspelen met onze dienstverlening op de veranderende vraag vanuit de samenleving. We zijn doorgegaan met het verder aanvullen van de financiële reserve voor onderwijshuisvesting. Daarvoor zijn de komende jaren flinke investeringen nodig, waarvoor nu een plan wordt opgesteld. Voor de toekomst zijn goede maatschappelijke voorzieningen en accommodaties nodig. De plannen daarvoor zijn helaas vertraagd. Wel zijn er stappen gemaakt in samenspraak met inwoners en verenigingen, organisaties. De regionale samenwerking heeft geleid tot financiële bijdragen vanuit de Regiodeal, het Veluwe-op1programma en vanuit de provincie voor verduurzaming van bedrijventerreinen Eekterveld en Kweekweg. Daarmee kunnen we een deel van onze duurzaamheidsopgave realiseren. Het laatste bestuursjaar was dynamisch. Het jaar waarin we met een wethouder minder hebben gewerkt aan de uitvoering van het collegeprogramma. Dat collegeprogramma is grotendeels gerealiseerd zoals hierna te zien is.
4
We hebben financieel kunnen inspelen op de negatieve effecten van corona met budgetten voor acute kosten, voor overbrugging en herstel en middelen voor stimulering. De aangeboden begrotingen in deze bestuursperiode waren steeds solide en sluitend. De financiële basis is goed en de woonlasten liggen onder het landelijk gemiddelde. Kortom, een goed vertrekpunt voor een nieuwe raad en een nieuw college. 3. Resultaten collegeprogramma In dit onderdeel geven wij inzicht in hoe de uitvoering van het collegeprogramma is verlopen met als einddatum 1 maart 2022. Daartoe treft u het overzicht aan van de prestatieafspraken uit het collegeakkoord met daarachter de onderdelen uit het collegeprogramma. Vermeld is de stand van zaken in de uitwerking. In de jaarverantwoordingen in deze bestuursperiode hebben we de uitvoering van de activiteiten verder toegelicht. Kort overzicht resultaten Aantal opgenomen beoogde resultaten/activiteiten:
74
Gerealiseerd: Afronding na 1 maart 2022: Vervolg in 2022 met verandering in aanpak/planning:
55 (74%) 9 (12%) 10 (14%)
(in schema: ) (in schema: ) (in schema: )
Afronding na 1 maart 2022 o Een opgesteld integraal toekomstgericht plan voor accommodaties per dorp voor onder meer welzijn, cultuur en sport o Er is gestart met de uitwerking van het plan (voor accommodaties). o Van het centrumplan Vaassen zijn de fases 1 en 2 gerealiseerd (resp. oostelijk en westelijk deel centrum). o Van het centrumplan Vaassen is het ontwerpplan voor de nieuwe inrichting van het Ireneveld (fase 3) opgesteld. o Een opgesteld plan voor een aantrekkelijke inrichting van de dorpsentrees met een uitvoeringsprogramma. o De industrieterreinen in gemeente Epe zijn voldoende groot om aan de bestaande lokale behoefte te kunnen voldoen o Het uitvoeringsprogramma op basis van de Agenda Cleantechregio (2019-2023) is uitgewerkt. o Een geactualiseerde visie op Dienstverlening inclusief servicenormen is opgesteld. o Een geactualiseerd implementatieplan KCC is opgesteld. Vervolg in 2022 met verandering in aanpak/planning o Het realiseren van een gemeentelijk noodfonds voor ondersteuning van schrijnende situaties, die niet of onvoldoende in aanmerking komen voor andere regelingen. o De werkwijze van de gemeentelijke organisatie is afgestemd op het gebiedsgericht werken. o Actualiseren van het uitvoeringsprogramma wegen getoetst op veilig, comfortabel, toegankelijk en passend voor het gebruik.
(volgt na vastgesteld mobiliteitsplan) o Knelpunten voor fietsers in dorpen en buitengebied zijn in beeld en worden fasegewijs aangepast. (volgt na vastgesteld mobiliteitsplan) o Een ontwikkelde aanpak om fietsgebruik te stimuleren. (volgt na vastgesteld mobiliteitsplan) o OV-haltes zijn voorzien van goede voorzieningen voor fietsers zoals een stalling. (volgt na vastgesteld mobiliteitsplan) o Inwonerparticipatie is geborgd in de daarvoor in aanmerking komende werkprocessen. o De inzet van een actueel instrumentarium is geborgd in de organisatie. o De medewerkers zijn getraind invulling te geven aan een ondernemende, op netwerken en samenwerking gerichte organisatie (programma organisatie-ontwikkeling) o De organisatie werkt procesmatig voor reguliere taken en projectmatig voor enkelvoudige opgaven (programma organisatie-ontwikkeling) Hierna volgen de vier thema’s uit het collegeprogramma met het totaal overzicht van de realisatie van activiteiten. Daarbij is voor de herkenbaarheid de opzet van het bestaande collegeprogramma aangehouden.
5
Thema 1: Vitale dorpen en buurtschappen Coalitieakkoord
Collegeprogramma
Adequate maatschappelijke voorzieningen
Portefeuillehouder: C.M. de Waard-Oudesluijs / E. Visser
Prestatieafspraak
Beoogd resultaat/activiteiten
1.
2.
3.
4.
Er is inzicht in en een plan voor spreiding van onderwijs over de dorpen en de financiering van onderwijshuisvesting voor de toekomst.
1.1. Een samen met schoolbesturen en besturen van voorschoolse en welzijnsinstellingen opgesteld plan voor toekomstbestendig onderwijs in de dorpen en de financiering daarvan. Voor het uitvoeren van activiteiten door 2.1. Er is een adequaat ondersteuningsaanbod vrijwilligers en verenigingen is een adequaat gerealiseerd voor vrijwilligers en gemeentelijk ondersteuningsaanbod. verenigingen in de uitvoering van hun activiteiten. Er is een integraal toekomstgericht plan 3.1. Een opgesteld integraal toekomstgericht voor accommodaties per dorp met aandacht plan voor accommodaties per dorp voor voor multifunctioneel gebruik en onder meer welzijn, cultuur en sport. financiering. 3.2. Er is gestart met de uitwerking van het plan. Er is een stimuleringsregeling voor jeugd 4.1 Er is een stimuleringsregeling opgesteld van 5 tot 18 jaar voor een financiële bijdrage voor jeugd van 5 tot 18 jaar voor het verlenen van een financiële bijdrage in het in het lidmaatschap van een vereniging. lidmaatschap van een vereniging. 4.2. De stimuleringsregeling is geïmplementeerd.
Stavaza
Toelichting
PrBgr .
1
2
2
1
6
Zorg en ondersteuning dichtbij
Portefeuillehouder: C.M. de Waard-Oudesluijs / E. Visser
Prestatieafspraak
Beoogd resultaat/activiteiten
5.
6.
7.
8.
Er zijn nadere afspraken gemaakt met maatschappelijke partners over het bieden van efficiënte en doelmatige zorg op maat mede in verhouding tot algemene voorzieningen.
5.1. Er vindt een integrale inkoop plaats van Individuele maatwerkvoorzieningen Wmo, Jeugd en Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen om doorgaande zorglijnen te kunnen realiseren. 5.2. Er zijn nieuwe algemene voorzieningen gerealiseerd in samenwerking met maatschappelijke partners. 5.3. Instandhouden van een divers aanbod van (preventieve) activiteiten betreffende vrijwillige hulp- en dienstverlening. Continuering van ondersteuning van 6.1. Instandhouden van een laagdrempelig mantelzorgers. steunpunt voor mantelzorgers. 6.2. Onderzoek naar een wenselijk ondersteuningsaanbod voor jonge mantelzorgers. Er is een versterkte inzet op het voorkomen 7.1. De toegang naar zorg en ondersteuning is van zorg- en financieel gerelateerde verbeterd door een intensievere problemen bij inwoners. samenwerking van betrokken partijen. 7.2. Er zijn meer preventief ingerichte voorzieningen waar inwoners dichtbij terecht kunnen voor informatie, advies, ondersteuning. 7.3. Instandhouden en versterken van de toegang van de gemeentelijke minimaregelingen: meedoenregeling, schoolfonds en het kindpakket. 7.4. Het realiseren van een gemeentelijk noodfonds voor ondersteuning van schrijnende situaties, die niet of onvoldoende in aanmerking komen voor andere regelingen. Er is een samenhangende aanpak gericht 8.1.
Een geactualiseerde aanpak op de op de integratie van integratie van statushouders/nieuwkomers statushouders/nieuwkomers en hun en hun kinderen. kinderen.
Stavaza Toelichting
3
3
3
10
Ondersteuning vindt plaats via subsidie/ contract met lokale organisatie. 3
Goed leefklimaat
Portefeuillehouder: C.M. de Waard-Oudesluijs / T.C.M. Horn
Prestatieafspraak
Beoogd resultaat/activiteiten
Stavaza
9.
9.1. Er zijn gebiedsopgaven geformuleerd voor alle zeven gebieden binnen de gemeente 9.2. De werkwijze van de gemeentelijke organisatie is afgestemd op het gebiedsgericht werken. 10.1 Veiligheid vormt een vast onderwerp in de gebiedsopgaven voor ieder gebied. 10.2 Bij de gebiedsopgaven vindt een integrale aanpak plaats vanuit de deelnemende partijen samen met de inwoners. 10.3 Er is een lokaal plan van aanpak voor ondermijning opgesteld. 10.4 Er zijn ondermijningsbeelden opgesteld. 11.1 Toezicht en handhaving vanuit de gemeente neemt deel aan de integrale werkwijze binnen gebiedsgericht werken. 11.2 De handhavingscapaciteit is uitgebreid met een bestuursrechtelijke handhaver
Gebiedsgericht werken is volledig geïmplementeerd in de samenleving en binnen de gemeentelijke organisatie.
10. Er is een versterkte inzet op preventieve maatregelen voor tegengaan van overlast en onveiligheid in dorpscentra en wijken.
11. Toezicht en handhaving is verder versterkt door onder meer een effectieve samenwerking van partijen en samenleving in dorpscentra en wijken.
PrBgr.
Toelichting
PrBgr. 4
Onderdeel organisatie ontwikkeling dienstverlening. 4
4
8
7
Thema 2: Duurzame leefomgeving Coalitieakkoord
Collegeprogramma
Prettig wonen
Portefeuillehouder: B.J. Aalbers
Prestatieafspraak
Beoogd resultaat/activiteiten
Stavaza
1.
1.1. Er is een visie op “compleet wonen” in Epe
2.
3. 4.
Er is een toekomstgericht integraal woonplan (incl. uitvoeringsagenda) waarin de diversiteit aan woonwensen inzichtelijk is gemaakt. Realiseren van een voldoende aanbod van goedkope/betaalbare woningen in de huuren koopsector voor alle generaties.
Ondersteunen van ideeën voor innovatieve woonvormen. Om het nijpende tekort aan woningen op te lossen is er extra inzet op het verkrijgen van meer te bouwen woningen voor onder meer starters, ouderen en wonen met zorg.
2.1 Met initiatiefnemers, corporaties en zorginstellingen zijn afspraken gemaakt om te bereiken dat de juiste woningen toegevoegd worden op de goede plek en voor de juiste doelgroep. 3.1 Er zijn op locaties innovatieve woonvormen gerealiseerd. 4.1 Er zijn regionaal afsprakengemaakt over een groter aandeel woningen voor Epe via de regionale Woonagenda.
Voorbeelden?
Toelichting
Prestatieafspraak
Beoogd resultaat/activiteiten
Stavaza
5.
5.1. Van het centrumplan Vaassen zijn de fases 1 en 2 gerealiseerd (resp. oostelijk en westelijk deel centrum). 5.2. Van het centrumplan Vaassen is het ontwerpplan voor de nieuwe inrichting van het Ireneveld (fase 3) opgesteld. 6.1. Een opgesteld plan voor een aantrekkelijke inrichting van de dorpsentrees met een uitvoeringsprogramma. 6.2. Actualiseren van het uitvoeringsprogramma wegen getoetst op veilig, comfortabel, toegankelijk en passend voor het gebruik. 6.3. Continueren van het duurzaam en veilig inrichten van gebieden. 7.1. Knelpunten voor fietsers in dorpen en buitengebied zijn in beeld en worden fasegewijs aangepast. 7.2. Een opgesteld meerjarenprogramma om (recreatieve) fietspaden kwalitatief te verbeteren. 7.3. Een ontwikkelde aanpak om fietsgebruik te stimuleren. 7.4. OV-haltes zijn voorzien van goede voorzieningen voor fietsers zoals een stalling. 8.1. Uitgevoerde analyse naar kansen voor maatregelen in de openbare ruimte die inspelen op de gevolgen van klimaatverandering. 8.2. Opgesteld uitvoeringsprogramma met maatregelen in de openbare ruimte die inspelen op de gevolgen van klimaatverandering. 9.1. Een opgesteld koersdocument waarin weergegeven hoe de Omgevingswet wordt geïmplementeerd. 9.2. De omgevingsvisie is vastgesteld. 9.3. Het opstellen van het omgevingsplan is gestart.
7.
8.
9.
Kwaliteitsimpuls van de fysieke infrastructuur in dorpen en buitengebied, waaronder wegen en dorpsentrees.
Stimuleren van fietsgebruik met ondersteuning van goede randvoorwaarden daarvoor zoals stalling, goede fietspaden/ fietsroutes, veilig oversteken.
Inzicht in benodigde maatregelen om openbare ruimte beter aan te passen op klimaatverandering.
Voor de implementatie van de Omgevingswet is een koersdocument vastgesteld en een plan van aanpak met daarbij behorende middelen.
5
Portefeuillehouder: B.J. Aalbers
6.
PrBgr.
Kwalitatief goed openbaar gebied
Afronden herinrichting dorpscentrum Vaassen.
Toelichting
PrBgr. 5
Verbeteringen uitgevoerd in Epe en Vaassen. Plan volgt omgevingsvisie. Vervolg op mobiliteitsplan.
6
6
Vervolg op mobiliteitsplan
Vervolg op mobiliteitsplan
Vervolg op mobiliteitsplan 7
6
5
8
Thema 3: Duurzame economie Coalitieakkoord
Collegeprogramma
Ruimte voor bedrijvigheid
Portefeuillehouder: E. Visser / B.J. Aalbers
Prestatieafspraak
Beoogd resultaat/activiteiten
Stavaza
1.
1.1. Een actueel bestemmingsplan voor bedrijventerreinen dat flexibiliteit biedt voor diverse vormen van bedrijvigheid. 1.2. De industrieterreinen in gemeente Epe zijn voldoende groot om aan de bestaande lokale behoefte te kunnen voldoen 2.1. Er is een gemeentelijk ondersteuningsaanbod voor startende ondernemers. 2.2. De behoefte en mogelijkheden naar realisatie van een fysiek centrum van ondernemen (innovatieve broedplaats) worden onderzocht. 3.1. Faciliteren en stimuleren van organisaties en bedrijven in de uitvoering van het regionale programma Veluwe-op-1.
2.
3.
4.
5.
Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor bedrijven op bedrijventerreinen.
Er is een pakket maatregelen om ondernemers te faciliteren in het starten en het vestigen.
Ondersteunen van het programma Veluweop-1 gericht op een kwaliteitsimpuls van het toeristisch product, waaronder vitale vakantieparken. Voor het organiseren van evenementen door 4.1. Er is een gemeentelijk vrijwilligersorganisaties en verenigingen is ondersteuningsaanbod voor een gemeentelijk ondersteuningsaanbod. vrijwilligersorganisaties en verenigingen voor het organiseren van evenementen om de aantrekkelijkheid van de gemeente te bevorderen. Stimuleren van krachtige, (economisch) 5.1. Uitvoering van het actieprogramma sterke dorpscentra. economische visie. 5.2. Ondersteuning leveren aan de uitvoering van het actieprogramma van ondernemers gericht op vitale dorpscentra.
Toelichting
PrBgr. 5
Eekterveld IV is in ontwikkeling. 9
9
9
9
9
Stimuleren duurzame ontwikkelingen Portefeuillehouder: E. Visser / B.J. Aalbers Prestatieafspraak 6.
7.
8.
9.
Beoogd resultaat/activiteiten
Versterken van inzet op het stimuleren en 6.1. Er is een op de doelgroep passende mix ondersteunen van duurzaamheidsinitiatieven van maatregelen beschikbaar om uit de samenleving. duurzaamheidsinitiatieven uit de samenleving te ondersteunen. 6.2. Inwoners en bedrijven zijn geïnformeerd en bewust gemaakt van het treffen van energiebesparende maatregelen. Bijdrage leveren aan maatregelen 7.1. De Agenda Cleantechregio 2019-2023 is voortkomend uit de Agenda Cleantech vertaald naar een lokaal Regio 2019-2023 gericht op een energie uitvoeringsprogramma voor de periode neutrale regio en gemeente Epe. 2019-2023. 7.2. Het uitvoeringsprogramma is uitgewerkt. Een actuele lokale visie, inclusief actieplan, 8.1. Visie op energietransitie is opgesteld met op de brede invulling van duurzaamheid bijbehorend uitvoeringsprogramma en (circulaire economie/energietransitie). benodigd budget. 8.2 De bijdrage van de gemeente aan de Regionale Energietransitie Strategie (2018-2023) is opgesteld 8.3. De bijdrage van de gemeente aan de Regionale Energietransitie en Klimaatstrategie (2020-2030) is opgesteld 8.4. Er is een gemeentedekkend warmteplan opgesteld voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving inclusief uitvoeringsprogramma Toezicht en handhaving is versterkt op het 9.1. De handhavingsinzet op het toepassen toepassen van duurzame energie en van duurzame energie en energiebesparing.
energiebesparing wordt geïntensiveerd op basis van een methodiek gericht op stimuleren en controleren.
Stavaza
Toelichting
PrBgr. 7
9
Loopt t/m 2023 7
Opgenomen in watertakenplan. Onderdeel van visie op energietransitie.
8
10
Thema 4:Verbindende overheid Coalitieakkoord
Collegeprogramma
Participeren van inwoners en organisaties
Portefeuillehouder: T.C.M. Horn
Prestatieafspraak
Beoogd resultaat/activiteiten
Stavaza
1.
1.1. Een geactualiseerd actieplan voor het toepassen van werkwijzen en instrumenten voor inwonerparticipatie. 1.2. Inwonerparticipatie is geborgd in de daarvoor in aanmerking komende werkprocessen. 2.1. Een uitgevoerd onderzoek naar een adequaat instrumentarium voor actieve communicatie met de samenleving. 2.2. De inzet van een actueel instrumentarium is geborgd in de organisatie.
2.
Participatie van inwoners, organisaties en bedrijven bij beleidsontwikkeling en – uitvoering is standaard ingebed in de werkwijze van de ambtelijke organisatie.
Voor een actieve communicatie met de samenleving zijn er voldoende instrumenten in het bereiken van doelgroepen en het verkrijgen van informatie.
Toelichting
Beoogd resultaat/activiteiten
Stavaza
3.
3.1. Een geactualiseerde visie op Dienstverlening inclusief servicenormen is opgesteld. 3.2. Een geactualiseerd implementatieplan KCC is opgesteld. 4.1 Een gerealiseerd actieplan om verbinding tussen samenleving en gemeente te verstevigen. 4.2 Het faciliteren van de uitwerking van de raadsagenda voor deze bestuursperiode. 5.1. Het programma voor organisatieontwikkeling is geïmplementeerd met als resultaat: a. de medewerkers zijn getraind invulling te geven aan een ondernemende, op netwerken en samenwerking gerichte organisatie b. de organisatie werkt procesmatig voor reguliere taken en projectmatig voor enkelvoudige opgaven c. het gemeentehuis is toekomstbestendig
5.
Er zijn activiteiten ingezet om de verbinding tussen samenleving en gemeente (bestuur en organisatie) te verstevigen rekening houdend met ieders rol en de daarbij behorende verantwoordelijkheid. De implementatie van het lopende programma voor organisatieontwikkeling, gericht op de pijlers werknemers, werkproces.
11
Onderdeel van uitwerking beleidsvisie comm/part
Prestatieafspraak
4.
Onderdeel van uitwerking beleidsvisie comm/part
Portefeuillehouder: T.C.M. Horn
PrBgr. 11
Modern openbaar bestuur
Er is een modern Klant Contact Centrum waarin alle klanten volgens vastgestelde servicenormen zoveel mogelijk via digitale kanalen geholpen worden.
Toelichting
PrBgr. 11
Plan volgt vanuit actie 3.1 . Dit is de beleidsvisie participatie/ communicatie
11
11 Dit programma heeft een doorontwikkeling gekregen met het accent op dienstverlening.
11
Kader financieel- en belastingbeleid Coalitieakkoord
Collegeprogramma
Kader financieel beleid
Portefeuillehouder: E. Visser
Toelichting
Beoogd resultaat/ activiteiten
De meerjarenbegroting 2018-2021 en uitkomsten van de financiële verkenning (ambtelijke notitie maart 2018), vormen het vertrekpunt voor het te voeren financieel- en belastingbeleid voor de nieuwe bestuursperiode. Het anticiperend en risicomijdend financieel beleid uit de voorgaande bestuursperioden wordt gecontinueerd en op een aantal onderdelen aangevuld. De uitvoering van het beleid zal plaatsvinden op basis van een kritische houding gericht op vernieuwing, doelmatigheid en effectiviteit van het voorzieningenniveau. 1. Uitgangspunt is een structureel sluitende begroting/meerjarenbegroting. 2. Bij gemeentelijke besluitvorming worden altijd (indien van toepassing) de financiële effecten en risico’s in beeld gebracht. Bij deze beoordeling is aandacht voor de effecten op korte, middellange en lange termijn. Voor deze effecten wordt een passende dekking aangewezen. Er mag geen sprake zijn van een verschuiving van lasten naar de toekomst. 3. Besluitvorming over nieuwe uitgaven en inkomsten en/of uitbreiding van bestaande uitgaven vindt in principe plaats in het kader van de integrale afweging bij de perspectiefnota en de begroting/meerjarenbegroting. 4. Het gemeentelijk beleid m.b.t. risicobeheersing en weerstandsvermogen wordt uitgevoerd en geborgd in de gemeentelijke organisatie. Bij de uitvoering van de gemeentebegroting worden geen aanvullende/nieuwe risico’s aan gegaan.
Voor onvermijdelijke risico’s worden tijdig incidentele en/of structurele buffers geraamd. 5. Een structurele raming voor onderuitputting van de geraamde uitgaven en een structurele raming voor onderuitputting van de geraamde inkomsten uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds worden aan elkaar gelijk gesteld. Hiervoor worden geen afzonderlijke ramingen meer opgenomen. 6. De gemeente beschikt over een reserve ‘cofinanciering’ waarmee samen met “derden” voorzieningen gerealiseerd kunnen worden, passend binnen de beleidsdoelen van het gemeentebestuur.
Stava za
Toelich PrBg ting r. 11
12
7. Uitvoering van gemeentelijke taken vindt plaats binnen het vooraf vastgestelde budget. Bij een (dreigende) overschrijding wordt in principe/in eerste instantie het beleid ter zake aangepast. Waar mogelijk wordt voorkomen dat nieuwe open einde regelingen worden aangegaan. 8. Uitgangspunt is dat externe financiering wordt verminderd en dat interne financiering (door reserves en voorzieningen) wordt versterkt. Doel is het verlagen van structurele rentelasten. Het beleid is gericht zijn op een schuldenvrije gemeente. 9. Positieve rekeningsaldi worden in eerste instantie toegevoegd aan de algemene reserve. Een surplus op de gemeentelijke reserves wordt in eerste instantie aangewend voor het dekken van eenmalige uitgaven en om te sparen voor (grote) toekomstige investeringen. 10. Bij de bepaling van de indexering van de uitgaven in de begroting wordt uitgegaan van de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP) en de verwachte ontwikkeling van de loonkosten op basis van de CAO c.q. het Centraal Economisch Plan (CPB). Bij de rentekosten voor interne en externe financiering wordt uitgegaan van de rentevisie van De Nederlandse Bank, verhoogd met een risico marge. 11. De gemeente verstrekt in principe geen geldleningen aan of garanties voor door derden aangegane leningen. Een uitzondering kan alleen worden gemaakt indien de specifieke omstandigheden of wetgeving (bijv.
Wet HOF) hiertoe aanleiding geven. 12. Van het rijk/provincie ontvangen extra middelen voor beleidsintensiveringen worden in eerste instantie “geparkeerd” voor het betreffende beleidsterrein. Inzet van deze middelen in het begrotingsjaar wordt gerapporteerd in de voortgangsrapportage en/of integraal afgewogen in het kader van het opstellen van de begroting. 13. De uitvoering van de door het rijk gedecentraliseerde taken (Wmo 2007 en Wmo 2015-Jeugdzorg-Participatie) vindt in principe plaats binnen de hiervoor door het rijk beschikbaar gestelde (gekorte) budgetten (door vernieuwing, efficiency en samenwerking in de uitvoering). Binnen de voorliggende bestuursperiode zal jaarlijks bij de integrale begrotingsafweging beoordeeld worden in hoeverre handhaving van dit uitgangspunt nog haalbaar/wenselijk is. Voor het opvangen van de financiële risico’s binnen dit beleidsveld is een specifieke structurele buffer in de begroting opgenomen en zijn egalisatiereserves gevormd.
13
Kader belastingbeleid
Portefeuillehouder: E. Visser
Toelichting
Beoogd resultaat/activit eiten
1. 2. 3.
4.
5. 6. 7.
De woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing) blijven onder het landelijk gemiddelde. De belastingen, leges en rechten blijven waardevast door de tarieven in principe1 te verhogen met het inflatiepercentage. Een evenredige tariefstijging of-daling bij de OZB en de forensenbelasting compenseert de jaarlijkse waardeontwikkeling als gevolg van de WOZherwaardering. Een extra belastingverhoging kan noodzakelijk zijn voor bekostiging van beleidsintensiveringen op basis van het collegeakkoord en/of ter dekking van dreigende tekorten in de meerjarenbegroting. De tarieven rioolheffing stijgen met de percentages uit het GRP. De rechten 2zijn op het niveau van de verordening 100% kostendekkend. De hondenbelasting wordt in deze collegeperiode afgeschaft.
8.
De bouwleges worden 'vergroenď overeenkomstig de aanbeveling uit het rapport vergroening heffingen3.
9.
Er vindt onderzoek plaats naar een robuuster en eenvoudiger systeem van toeristenbelasting, waarbij heffing naar de overnachtingsprijs het uitgangspunt is. Totdat daarover besloten is, stijgt het tarief overeenkomstig de inflatie per (veelvoud van) € 0,05. Dit wordt tijdig aangekondigd.
Stavaza
Toelic hting
PrB gr. 11
7. De verordening hondenbelasting is ingetrokken 8. De legesverordenin g is aangepast (vergroend). 9. Een uitgevoerd onderzoek naar een ander systeem voor toeristenbelastin g, waarbij de recreatiesector wordt betrokken.
10. De opbrengst precariobelasting op kabels en leidingen wordt pas ingezet in begrotingsjaar T zodra de opbrengst over het jaar T-2 definitief vast staat en toereikend is. Die inzet betreft in elk geval een woonlastenverlichting van € 50 per huishouden.
1 Uitgangspunt is verhoging met inflatiepercentage. Rechten zijn wettelijk gemaximeerd op 100% kostendekking. Een stijging
met inflatie mag dus niet leiden tot meer dan 100% kostendekking, als dat wel het geval is, moet de tariefstijging lager zijn. Vandaar dat dit als principe wordt aangeduid. 2 Dit betreft de lijkbezorgingsrechten, reinigingsheffingen en rioolheffingen. De leges mogen wettelijk gezien maximaal 100% kostendekkend zijn. In de vorige coalitieperiode is besloten om 100% kostendekking als uitgangspunt bij de leges los te laten en de tarieven met de inflatie te laten stijgen voor zover mogelijk. 3 In de rapportage vergroening heffingen (2017-15646) is het stimuleren van duurzame maatrelen via de bouwleges als meest kansrijk aangemerkt. Daarbij kan onder meer gedacht worden aan lagere tarieven en het niet belasten van (extra) duurzame investeringen.
14
4. Besluiten investeringen aanvullend op het collegeprogramma 2018-2022 Naast de inzet op realisatie van het coalitieakkoord hebben we gelet op (toekomstgerichte) ontwikkelingen ook (financieel) mogelijkheden gecreëerd om aanvullende activiteiten te kunnen uitvoeren. Het hierna volgende overzicht geeft inzicht in het financiële beeld en de ‘nieuwe’ financiële ruimte die er per begrotingsjaar was, de beleidsmatige inzet op onderwerpen uit het collegeprogramma én op de onderwerpen waarop aanvullend is ingezet. Een aanzienlijk aantal onderwerpen is het gevolg van (wettelijke) verplichtingen of maatschappelijke ontwikkelingen. Bedragen in €uro
Begrotingsjaar 2019 Financieel beeld / beschikbare financiële ruimte Er is structurele financiële ruimte beschikbaar, die wordt veroorzaakt door een sterke groei in de algemene uitkering uit het gemeentefonds (€ 800.000) en eenmalige ruimte die het resultaat is van de jaarlijkse actualisatie van de reserves en voorzieningen (€ 6,4 mln.). Met de beschikbare financiële ruimte kunnen flinke stappen worden gemaakt in de uitvoering van het coalitieakkoord. Er kan een begroting worden opgesteld die financieel evenwichtig is, solide en sluitend. De woonlasten blijven ruimschoots onder het landelijk gemiddelde.
Beleidsmatige inzet op onderwerpen collegeprogramma incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel structureel structureel incidenteel structureel incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel incidenteel
Regionaal toezichthouder kwaliteit en rechtmatigheid Wmo en Jeugdzorg Opstellen integraal toekomstgericht plan voor accommodaties per dorp voor onder meer welzijn, cultuur en sport Stimuleringsregeling jeugd (2019-2021) Pilot ondersteuning jonge mantelzorgers (2019-2020) Projecten transformatie sociaal domein Integratie en participatie van statushouders/nieuwkomers en hun kinderen Personele capaciteit veiligheid en handhaving – ondermijning Implementatie Omgevingswet Implementatie Omgevingswet Klimaatadaptatie (2019-2020) Energietransitie Energietransitie (groene leges, stimuleringslening, RE(K)S, personele cap.) Toezicht en handhaving vitale vakantieparken (2019-2020) Ondersteuningsaanbod evenementen Ondersteuningsaanbod evenementen Beleidsontwikkeling Dienstverlening Uitvoering raadsagenda Afschaffen hondenbelasting Onderzoek nieuw systeem toeristenbelasting Inwonerparticipatie en actieve communicatie samenleving (2019-2020) Structuurvisie centra – herinrichting centrum Vaassen (aanvulling voor indexatie, bodemsanering/archeologie en niet geraamde herinrichtingen voor Ireneveld, Ter Heerdtspad en gedeelte Torenstraat)
Bedrag 44.000 30.000 832.000 60.000 329.000 50.000 75.000 550.000 50.000 50.000 290.000 242.500 350.000 50.000 10.000 82.000 50.000 52.000 10.000 140.000 1.255.000
Beleidsmatige inzet op onderwerpen aanvullend op collegeprogramma
Bedrag
incidenteel
1.950.000
incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel
Instellen reserve voor uitvoering projecten actiekader onderwijs (koersdocument kindvoorzieningen) (toevoegingen in de jaren 20192022) Onderwijs aan nieuwkomerskinderen (2019-2020) Project 'Steunouder' (2019-2020) Inzet Team Ervaringsdeskundigen jeugdzorg Verbinding samenwerking huisartsen-CJG (i.h.k.v. transformatie jeugdzorg) (2019-2020) Voortzetten uitbreiding schoolmaatschappelijk werk (2019-2020)
110.000 34.000 15.000 190.000 66.000
15
structureel structureel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel structureel structureel incidenteel incidenteel incidenteel structureel incidenteel structureel incidenteel structureel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel inc. en struct.
Instandhouding Carillon Aanvulling voorzieningen groot onderhoud sportaccommodaties PWA, Sport- en Dorpscentrum Vaassen, Hezebrink Renovatie kunst- en natuurgras velden (reserve) Evaluatie en aanpassing subsidiebeleid Geheugensteunpunt (2019-2020) Pilot 'data gestuurd werken in het sociaal domein' Regionale uitvoering: regionale coördinatie verwijsindex en coördinatie Wmo beleid regionaal Was- en strijkservice (2019-2020) Personele cap. procesverantwoordelijke afdeling Samenleving (20192020) Uitbreiding bedrijventerreinen Eekterveld IV Onderzoek uitbreiding en verbouwing Ossenstal Legionellapreventie gemeentelijke vastgoed Asbestinventarisatie gemeentelijk vastgoed Aanpassingen aula begraafplaats Norelbos Professionele hulp aan jongeren die vastgelopen zijn FactorWerk Uitvoering pilots binnen het domein participatie (2019-2020) Asbestsanering oude deel gemeentehuis Ontwikkeling kennis, houding en gedrag, HRM instrumentarium, opleidingen organisatie, generatiepact, implementatie processturing Personele capaciteit uitvoering AVG, Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (WNRA) Uitwerking ict visie; ict infrastructuur in regie (dekking binnen ict middelen) Renovatie schoolgebouwen Mosterdzaadje Verbouw kantoorruimte Tribuut Herinrichting gedeelte Oude Wisselseweg Knooppuntontwikkeling bushaltes Vaassen en Epe Veiligere/snelle fietsroute / fietsknelpunten Apeldoorn-Epe
Vitalisering recreatieve fietspaden; traject Woesterbergweg Beheer begraafplaatsen Projecten riolering (dekking via GWP/rioolrechten)
2.900 115.000 300.000 50.000 12.000 40.000 8.000 100.000 55.000 50.000 15.000 30.000 50.000 50.000 60.000 17.000 600.000 170.000 443.000 65.000 162.000 20.000 30.000 103.000 166.000 200.000 525.000 30.000 1.500.000 110.000 66.000
Begrotingsjaar 2020 Financieel beeld / beschikbare financiële ruimte Een (structureel) tekort in de meerjarenbegroting (oplopend naar € 1,3 mln. in 2022), het willen handhaven van het huidige voorzieningen niveau en de uitvoering van diverse maatschappelijke opgaven zoals aangegeven in het collegeprogramma, maken het noodzakelijk om met een mix van maatregelen weer tot een financieel en beleidsmatig sluitend geheel te komen. De hoofdlijnen van de financiële maatregelen zijn: een taakstellende verlaging van de gemeentelijke bijdragen aan enkele gemeenschappelijke regelingen, inzet van nog niet aangewende stelposten in de gemeentebegroting, fasering in de uitvoering van (nieuw) beleid, inzet van eenmalige dekkingsmiddelen voor dekking van bestaand beleid en nieuw beleid en overbrugging van tekorten, een jaarlijkse (1,5%) verhoging van de onroerende zaak belasting (OZB) voor 2020 tot en met 2022 en een beperkt budget voor uitvoering van nieuw beleid; nieuw beleid binnen het sociaal domein wordt bekostigd uit de opbrengst van de transformatie. De beschikbare eenmalige middelen bedroegen € 3,9 miljoen (inclusief de opbrengst precarioheffing 2018, € 2,2 miljoen).
Beleidsmatige inzet op onderwerpen collegeprogramma
Bedrag
structureel structureel incidenteel
8.000 135.000 2.262.000
Regionaal toezichthouder kwaliteit en rechtmatigheid Wmo en Jeugdzorg Opstellen energievisie, warmteplan en regionale energiestrategie Woonlastenverlichting door teruggave precariobelasting (2020-2022)
16
Beleidsmatige inzet op onderwerpen aanvullend op collegeprogramma structureel structureel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel structureel structureel incidenteel structureel structureel structureel incidenteel incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel incidenteel structureel
incidenteel incidenteel inc. en struct.
Pedagogische interventies jeugdzorg (orthopedagoog) Verbinding samenwerking huisartsen-CJG (i.h.k.v. transformatie jeugdzorg) (2019-2020) Jongeren op gezond gewicht (JOGG) Toevoeging reserve voor uitvoering projecten actiekader onderwijs (koersdocument kindvoorzieningen) (toevoeging in 2023) Huur locatie MBO opleiding Aventus / RSG (2020-2023) Aanvullend subsidie stichting PWA Viering 75 jaar vrijheid in Epe Coördinatie cultuur historische musea Datagestuurd werken in het sociaal domein Incidentele subsidies (hospice, politiehondenvereniging, ontmoetingsnetwerken) Regionale coördinatie verwijsindex en coördinatie Wmo beleid regionaal Groot onderhoud begraafplaatsen (dekking begraafrechten) Bestrijding van de eikenprocessierups Vervanging leidingwerk en besturingssystemen drukrioleringputten buitengebied (2002-2021) (dekking rioolrechten) Uitvoering techniekpact - Platform Techniek Stedendriehoek Programma Veluwe-op-1: aanleg van routes en paden Doorontwikkeling datagestuurd werken Vervanging geautomatiseerd systeem financiële administratie Aanbesteding raadsinformatiesysteem Notubiz Backofficesysteem en regiesysteem sociaal domein (i.p.v.
zaaksysteem) Bewaring documenten in E-depot (archiefwet) Vernieuwing technische apparatuur raadzaal Organisatie: ontwikkeling zaakgericht werken, ontwikkeling pijler Sterke werknemers, projectleiding verkiezingen, beleid en uitvoering nieuwe Wet Verplichte ggz, beleidsontwikkeling sport, cultuur en accountschap ketenpartners (grotendeels dekking binnen middelen organisatie) Toekomstbestendige huisvesting: renovatie schoolgebouwen (aanvulling Krugerstee en RSG) Versterking van de algemene reserve Projecten riolering (dekking via GWP/rioolrechten)
Bedrag 10.000 95.000 12.500 500.000 100.000 27.000 25.000 25.000 24.000 36.000 10.000 28.000 60.000 140.000 10.000 147.000 3.000 187.000 50.000 250.000 75.000 40.000 100.000 30.000 166.000
982.000 510.000
Begrotingsjaar 2021 Financieel beeld / beschikbare financiële ruimte Bij het opstellen van deze begroting hadden we te maken met onzekerheden door de coronasituatie en over de gemeentelijke inkomsten op de langere termijn als gevolg van de komende herijking van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De begroting is voor de eerste drie jaar sluitend. Vanaf 2024 wordt een structureel tekort van € 1,2 miljoen berekend. Ingaande 2024 is daarvoor een taakstellende stelpost opgenomen. Dit jaar geen budget voor nieuwe beleidsinitiatieven, maar voortzetting van bestaand en reeds voorgenomen beleid. Voor de effecten van de coronacrisis is een bedrag vrijgemaakt van ruim € 5 miljoen, dat beschikbaar is voor het inzetten van maatregelen om de periode met coronabeperkingen te overbruggen. En om te kunnen investeren in maatregelen in de eerste fase van herstel en stimuleren volgend op de crisis.
Beleidsmatige inzet op onderwerpen collegeprogramma
Bedrag
incidenteel incidenteel structureel incidenteel
200.000 150.000 59.000 5.400.000
Implementatie Omgevingswet Vitalisering vakantieparken Inwonerparticipatie Toevoeging aan de reserve herstel- en stimuleringsagenda (corona)
17
Beleidsmatige inzet op onderwerpen aanvullend op collegeprogramma
Bedrag
incidenteel incidenteel incidenteel incidenteel
120.000 630.000 773.000 500.000
incidenteel incidenteel structureel inc. en struct.
Bijdrage in exploitatie Van der Reijdenschool (2022-2024) Uitbreiding W.G. van de Hulstschool Renovatie St. Bernardusschool Epe Toevoeging reserve voor uitvoering projecten actiekader onderwijs (koersdocument kindvoorzieningen) (toevoeging in 2024) Jongeren op gezond gewicht (JOGG) Voorliggende voorziening Wmo (was- en strijkservice, 2021-2022) OZO verbindzorg Projecten riolering (dekking via GWP/rioolrechten)
54.000 80.000 6.500
Begrotingsjaar 2022 Financieel beeld / beschikbare financiële ruimte Er is in deze begroting (beperkte) structurele financiële ruimte en een budget met eenmalige financiële middelen. Onder andere doordat het nadelige effect van de herijking minder ongunstig lijkt uit te pakken, kan de financiële taakstelling vervallen en is voor structurele uitgaven een bedrag van afgerond € 400.000 beschikbaar; voor incidentele uitgaven is dat een bedrag van afgerond € 3,6 miljoen. Hierdoor konden voorstellen worden gedaan voor diverse maatregelen en investeringen, maar wel met enige terughoudendheid, omdat in 2022 een nieuw gemeentebestuur aantreedt. Er blijven grote onzekerheden bestaan, zoals: de nog onduidelijke uitkomst van de herijking van het gemeentefonds, de structurele hoogte van de bijdrage voor de extra kosten in de jeugdzorg, de onzekere uitgaven door de effecten van de coronasituatie en de te verwachten noodzakelijke hoge investeringen voor onderwijshuisvesting. De komende tijd moet blijken of er financiële mogelijkheden komen om wensen en ambities, waar nu tijdelijk middelen voor beschikbaar zijn, structureel te kunnen invullen. De woonlasten blijven onder het landelijk gemiddelde.
Beleidsmatige inzet op onderwerpen collegeprogramma
Bedrag
incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel
490.000 100.000 21.000 50.000 100.000 10.000 20.000 100.000
Omgevingswet, Wet Kwaliteitsborging en Klimaatbeleid Klimaat en Energietransitie Opstellen Regionale Energie Strategie (RES) Opstellen uitvoeringsplan toekomstvisie accommodaties Vitalisering vakantieparken Uitvoeringsprogramma Nota cultuur Subsidie monumenten (voortzetten verhoging 2 jaar) Uitwerken mobiliteitsplan (verkeer en vervoer)
Beleidsmatige inzet op onderwerpen aanvullend op collegeprogramma
Bedrag
structureel incidenteel incidenteel
74.000 300.000 500.000
incidenteel incidenteel structureel structureel incidenteel structureel incidenteel incidenteel structureel structureel structureel incidenteel incidenteel structureel
Groot onderhoud accommodaties (gebouwen) Renovatie sportvelden (reserve) Toevoeging reserve voor uitvoering projecten actiekader onderwijs (koersdocument kindvoorzieningen) (toevoeging in 2025) Jongeren op gezond gewicht (JOGG) Extra uitgaven jeugdzorg/Wmo, door inzet eenmalige en mogelijk structurele extra middelen jeugdzorg/Wmo Bevorderen uitstroom uitkeringen (BUIG) (dekking uit middelen BUIG) Schuldhulpverlening Stimulering recreatie en toerisme Opstellen plan verduurzaming vastgoed Dienstverlening schuldhulpverlening Ict-middelen voor nieuwe gemeenteraad Uitbreiding formatie griffie Aanpassingen aanbouw gemeentehuis (Tribuut) Functies privacy, digitale veiligheid, functioneel beheer, juridische ondersteuning, afdeling Ruimte en team Leefbaar en veilig
58.000 2.105.000 1.500.000 350.000 172.000 75.000 435.000 50.000 80.000 45.000 64.000 250.000 420.000 316.000
18
incidenteel structureel structureel structureel structureel structureel incidenteel incidenteel structureel incidenteel incidenteel inc. en struct.
Aanvulling algemene reserve, reserve bouwgrondexploitatie en reserve organisatieontwikkeling Uitvoering vlaggenprotocol Welzijn op recept Vaassen/Emst Aanvulling Stimuleringsleningen “Toekomstbestendig en duurzaam wonen” (lening bedrag € 3 mln. voor komende 4 jaar) Wet Open Overheid Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer Toename van de vraag uit de samenleving (nieuwe website, programma ‘sterke dienstverlening’, extra capaciteit afd. Ruimte en KCC, digitalisering en informatievoorziening Bestuursadviseur communicatie inwonersparticipatie en actieve communicatie Projecten riolering (dekking via GWP/rioolrechten)
399.000 325.000 2.500 63.000 48.000 145.000 10.000 906.000 135.000 60.000 20.000
19
Deel 2: Belangrijke ontwikkelingen Maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen Een aantal maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen zijn van belang in de voorbereiding van voorstellen en bij het besluiten over ontwikkeling en uitvoering van beleid voor de komende jaren. We geven hierna vanuit de bestuurlijke invalshoek op hoofdlijnen een overzicht van deze ontwikkelingen. Transformatie sociaal domein De actuele Sociale Agenda geeft richting aan beleid en uitvoering op voor de onderwerpen zorg, ondersteuning, jeugd, participatie, onderwijs, sport, cultuur en veiligheid. En er is aangesloten bij de omgevingsvisie waar het gaat over de fysieke leefomgeving. Belangrijke kaders voor de verdere invulling van onder meer wonen en zorg, gezondheid en leefomgeving. Een belangrijk aandachtspunt is de financiële beheersbaarheid van de uitgaven voor jeugdzorg, Wmo en participatie (arbeidsmarkt/sociale voorzieningen). Enerzijds door meer vraag naar voorzieningen, anderzijds door nadelige herverdelingseffecten van gemeentelijke inkomsten. Daarvoor is het project “grip-op-zorg” gestart om € 1 miljoen te besparen op de uitgaven. Onderliggende gedachte is om te komen tot lokaal maatwerk met betere en betaalbare alternatieven om daarmee dure zorg en ondersteuning terug te dringen.
Dat vraagt meer inzet op preventie, vergroten zelfredzaamheid en voldoende specialistische en algemene voorzieningen en zorg dicht bij huis. In dit project zijn een aantal maatregelen in ontwikkeling/uitvoering om het gewenste financiële resultaat te halen en heeft een looptijd tot en met 2025. Maatschappelijke voorzieningen en accommodaties Ontwikkelingen als vergrijzing en ontgroening, onderhoud van accommodaties vragen om toekomstbestendige plannen. Voor onze onderwijsvoorzieningen zijn in de toekomst forse investeringen nodig. Het onderwijsveld en samenwerkende partijen hebben dat inzichtelijk gemaakt met het Koersdocument Duurzame Kindvoorzieningen dat inspeelt op onder meer een dalend leerlingenaantal. De gemeentelijke verantwoordelijkheid ligt met name bij de onderwijshuisvesting en de financiering daarvan. Op dit moment is er een reserve gevormd waaraan incidentele middelen worden toegevoegd en de gerealiseerde opbrengsten precariobelasting. Er is nog geen structurele storting in de reserve in de begroting opgenomen. Om een beeld te krijgen van de benodigde investeringen is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijsvoorzieningen (IHP) in voorbereiding. Eenzelfde ontwikkeling loopt ook voor onze accommodaties voor onder meer welzijn, cultuur en sport.
Samen met de verenigingen wordt gewerkt aan een toekomstvisie voor duurzame accommodaties die vertraagd is door de beperkingen van corona voor bijeenkomsten. Daarbij gaat het in de kern over: wat is er nu, wat is er gewenst, het bepalen van de visie en hoe kunnen we dat realiseren. Deze visie krijgt na besluitvorming vorm in een uitvoeringsplan en een raming van de benodigde financiering. De gewenste herijking van het subsidiebeleid is bijna afgerond. In het voorstel komen een aantal scenario’s voor een mogelijke invulling. Afhankelijk van de keuze vindt de verdere uitwerking plaats waaronder ook de financiering van de gemaakte keuze. Omgevingswet Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (verwachting per 1-1-2023) verandert het wettelijk kader rondom ruimtelijke initiatieven binnen de gemeente. De veranderingen gelden zowel voor de inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven als ook voor de gemeente. De Omgevingsvisie is vastgesteld en geeft nu verdere richting aan het opstellen van omgevingsplannen. De omgevingsvisie wordt gebiedsgericht uitgewerkt. Belangrijke elementen verder om uit te werken zijn het toepassen van participatie door initiatiefnemers bij ruimtelijke projecten, het inrichten van het Digitaal Stelsel Omgevingswet, een op de nieuwe wet afgestemde werkwijze/dienstverlening en ambtelijke organisatie.
Voor de gemeente betekent dit nieuwe processen, een verschuiving naar een bredere, meer faciliterende en begeleidende rol bij initiatieven, waarin participatie een belangrijke rol inneemt. De veranderingen als gevolg van de nieuwe wet kunnen leiden tot meer structurele kosten voor de uitvoering en minder inkomsten van leges. In dit traject van ontwikkeling is de raad betrokken bij de voorbereiding voor de te maken keuzes. De keuzes liggen de komende periode op de mate van regelgeving, participatiebeleid, de wijze van dienstverlening en de legesverordening. Daarbij komt ook de financiering daarvan.
20
Wonen en mobiliteit De Omgevingsvisie is een richtinggevend kader voor wonen. Wonen is landelijk, regionaal en lokaal een belangrijk thema en een grote opgave. Voldoende woningen zowel in aantal als toegesneden op de diverse doelgroepen. Door de veranderende woonbehoefte en woningvraag is een actualisatie van de woonagenda in voorbereiding. Er is een actuele woonzorgagenda gericht op toekomstbestendige huisvesting voor inwoners met een zorg- en ondersteuningsvraag voor de periode tot 2030. Realisatie van meer woningen vraagt een goede samenwerking met onze partners in de Cleantechregio Stedendriehoek en de provincie. Ook vraagt dat een gezamenlijke inzet van gemeente en betrokkenen zoals makelaars, ontwikkelaars en woningbouwcorporatie en door de raad benadrukt bij de laatste perspectiefnota. Ook voor mobiliteit is de Omgevingsvisie richtinggevend. Een integraal mobiliteitsplan is opgesteld met als inzet een veilige, gezonde en duurzame mobiliteit. Het is een plan met ambities en geeft de richting voor een uitwerkingsplan voor de komende 10 jaar. Dit nog op te stellen uitwerkingsplan geeft een prioritering en fasering van de benodigde maatregelen en een raming van de benodigde financiering. Duurzaamheid/energietransitie/klimaat Klimaatverandering zorgt voor actie om de gevolgen daarvan tegen te gaan.
De gemeenten hebben de opdracht de klimaatakkoorden te vertalen naar lokale plannen. Elke regio maakt een regionale energiestrategie (RES) die tweejaarlijks geactualiseerd wordt. Er liggen nu actuele plannen gereed om verder uit te werken. De Transitievisie voor energie en warmte gaat in hoofdlijn in op de beperking van de CO2 uitstoot en het aardgasvrij maken van onze wijken. Deze transitievisie krijgt nu een vertaling naar uitwerkingsplannen met activiteiten in tijd en de daarvoor benodigde financiële middelen. Daar valt ook een nog in te richten uitvoeringsorganisatie onder. De verdere uitwerking zal voor een goede implementatie in samenspraak moeten plaatsvinden met onze inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en mede-overheden. Ieder is verantwoordelijk voor de realisatie vanuit haar/zijn rol. De lokale activiteiten zijn onderdeel van een bredere aanpak landelijk en regionaal. Vanuit de regio met onder andere de Regionale Energiestrategie en de afstemming met de provincie en overige betrokken partijen die werken aan deze thematiek. Het Gemeentelijk Watertakenplan speelt in op de gevolgen van klimaatverandering in de openbare ruimte. Daarvoor is een meerjarig uitvoeringsplan en een daaraan gekoppeld budget. Vanuit het Rijk ligt er een opdracht voor een klimaatplan om in 2050 waterrobuust te zijn.
Dienstverlening / bestuursstijl In de laatste perspectiefnota is een schets gegeven van de veranderende vraag vanuit de samenleving onder meer gericht op meer en betere informatie en een andere rol van de gemeente bij ontwikkelingen. Dat is ook tot uiting gekomen in de “Quick scan lokale democratie”. Als gemeente moeten we daarop inspelen. Inmiddels is een verbeteragenda en een uitwerkingsplan van de raad opgesteld dat verdere uitwerking vraagt. Daarnaast ligt er een beleidsvisie communicatie/participatie voor afrondende besluitvorming bij de raad. In die visie is ook aandacht voor de rolinvulling van raad, college en ambtelijke organisatie. Het geheel vraagt ook een kritische blik naar de uitvoering van de gemeentelijke dienstverlening. Dan gaat het onder meer om de inzet van participatie van inwoners, actieve communicatie en gebiedsgericht werken. Er is gestart met een analyse om na gaan wat er nodig is om als gemeente uitvoering te kunnen geven aan de gemeentelijke ambities en de veranderende vraag van de samenleving. Deze analyse wordt omgezet naar een plan van aanpak en vraagt een verdere uitwerking met mogelijke impact op de begroting. Samenwerken in de Cleantechregio Stedendriehoek De gemeente Epe werkt met 7 gemeenten samen in de Cleantechregio Stedenhoek.
Deze gemeenten werken samen met het bedrijfsleven en kennisinstituten in de Strategische Board op basis van een gemeenschappelijke agenda. Een belangrijke regionale samenwerking omdat het Rijk en provincie zich met name richten op het ondersteunen van regio’s. Samen de regionale partners werken de gemeenten aan een actuele agenda met activiteiten die de focus heeft op de terreinen wonen, werken en mobiliteit voor de periode tot 2030. Besluitvorming daarover is voorzien in het najaar 2022. Rijk en provincie verbinden geldstromen aan deze regionale agenda met afstemming op de inzet van gemeenten op deze terreinen. Voorbeelden van regionale en lokale verbinding is de financiering van de verduurzaming van industrieterreinen Eekterveld en Kweekweg met financiering uit de zogenaamde Regiodeal Cleantechregio en met provinciale gelden.
21
Impact corona De coronacrisis heeft een grote impact op de samenleving. Het treft de zorg, de economie en het maatschappelijk leven en leidt tot tal van ongewenste maatschappelijke effecten. Om daarop te kunnen anticiperen is bij de begroting 2021-2024 in aanvulling op de te ontvangen middelen van het rijk en de provincie een bedrag van € 5,4 miljoen beschikbaar gekomen voor het inzetten van maatregelen. Met het beleidskader “Herstel- en stimuleringsagenda coronacrisis” is de hoofdlijn van de gemeentelijke aanpak vastgesteld en de richting bepaald voor de in te zetten maatregelen in 2021 en 2022. Het gaat om uitgaven gericht op de fase acuut, overbrugging en herstel en de fase stimulering. In diverse coronarapportages is de stand van zaken en de ontwikkeling weergegeven en geschetst. De impact van corona op de komende periode is nog moeilijk in te schatten en zal een aandachtspunt blijven. De samenleving gaat, na een lockdown in de winter nu weer open. Het valt te overwegen om de bestaande inzet op basis van het beleidskader nog te verlengen na 2022. Op dit moment zijn er voldoende financiële buffers binnen de begroting. Toekomstvisie De Toekomstvisie Epe 2030 is het richtinggevende kader voor gemeentelijk beleid.
Onder het motto “Duurzaam voortbouwen op kwaliteit”, geeft het op de drie pijlers van beleid (economie, sociaal en ruimte) de hoofdlijnen van de toekomstige gewenste ontwikkelingen weer. Vier kernwaarden zijn benoemd, te weten: onderscheidend (kiezen voor kwaliteit, authentiek, benutten van sterke kanten), duurzaam (samen ontwikkelen, zorgvuldig omgaan met de omgeving en middelen), verbindend (goede fysieke verbindingen, kansen voor alle culturen en generaties), verrassend (open staan voor initiatieven en andere oplossingen, ruimte voor ideeën). Deze Toekomstvisie uit 2013 is toe aan een actualisatie. De actuele kaders voor de pijlers ruimte en samenleving zijn de Omgevingsvisie en de Sociale Agenda. Voor de pijler economie is de economische visie het kader. Goede financiële basis voor toekomst In de Begroting 2022-2025 hebben we aangegeven dat er een goede financiële basis ligt en dat het een goed vertrekpunt vormt voor de nieuwe raad en het nieuwe college. Het maakt het mogelijk om met de samenleving vorm te geven aan de reeds ingezette en nog in te zetten ontwikkelingen en om in te kunnen spelen op uitdagingen die in de nabije toekomst op ons afkomen. In de Begroting 20222025 zijn ook enkele onzekerheden aangegeven die de komende jaren van invloed zullen zijn.
Het gaat dan om de nog ongewisse uitkomst van de herijking van het gemeentefonds en de structurele hoogte van de bijdrage voor de extra kosten in de jeugdzorg. Daarnaast hebben we nog te maken met de onzekere uitgaven door de effecten van de huidige coronacrisis. De samenleving gaat langzamerhand meer open en het Rijk wil de steunmaatregelen gaan afbouwen. Om financieel een gezonde gemeente te blijven is continuering van het bestaande financieel beleid wenselijk. Een belangrijke insteek is toekomstgericht kijken en vroegtijdig anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Kaders voor de toekomst In deze bestuursperiode zijn een aantal beleidskaders geactualiseerd en er zijn nieuwe toegevoegd. De programmabegroting bevat de relevante beleidskaders- en documenten. De hoofdkoers van onze gemeente ligt vast in de “Toekomstvisie Epe 2030” en geeft richting aan de beleidskaders en beleidsplannen. In de begroting is per pijler een korte samenvatting weergegeven. In de pijler Sociaal is de Sociale Agenda is geactualiseerd, dat invulling geeft aan de koers op met name het terrein van zorg en welzijn en verder uitgewerkt in het beleidsplan sociaal domein. Tevens zijn het Sport en Beweegplan en het beleidsplan Armoede en schulden vastgesteld.