Wijkverkeersplan_Evaluatie_def_20230409

Door de verkeerstellingen, is er inzicht ontstaan in de cijfers en omvang van de verkeersdruk. Maar er is ook inzicht ontstaan in de politieke keuzes en externe factoren die ervoor zorgen dat het grote aantal verkeersbewegingen in de wijk niet zomaar is terug te dringen. Het creëren van betrokkenheid, bewustwording en inzicht zijn belangrijke doelen van participatie. De komende jaren zal het wijkverkeersplan nog op de agenda staan en krijgen inwoners hiermee te maken bij de uitvoering van verschillende deelprojecten. Van de lessen uit de participatieproces, kunnen we leren voor volgende participatieprocessen. In Enschede Noordwest, maar ook op andere plekken in de stad. In hoofdstuk 5 doen we hiervoor aanbevelingen.

Evaluatie participatieproces wijkverkeersplan Noordwest –definitieve versie -september 2023

27

Hoofdstuk 5 - Rode draden en aanbevelingen Een aantal thema’s kwam zo vaak terug in de verhalen van de verschillende vertellers, dat van een patroon of rode draad kan worden gesproken. Een aantal van deze rode draden zijn ook al aan de orde gekomen in de bepalende en belangrijke momenten. Maar in dit hoofdstuk lichten we graag vijf van deze rode draden nog eens extra uit en geven we bij elke rode draad een aantal aanbevelingen.

Rode draad 1 – Participanten tevreden over participatieproces De mensen die als participant betrokken zijn geweest bij dit proces, geven aan dat ze over het algemeen heel tevreden zijn over het participatieproces. Ze geven allemaal aan dat het goed geregeld was en dat ze meer begrip hebben gekregen voor de verschillende standpunten van mensen in de wijk en de speelruimte van de gemeente. Wat veel mensen als goed hebben ervaren is de manier waarop verkeerssituaties visueel werden gemaakt op de bijeenkomsten. Dat zorgde ervoor dat mensen dingen snel snapten. Ook de persoonlijke aanpak met de thematafels werkte goed. Mensen hebben het als prettig ervaren dat ze echt mochten meepraten over dit onderwerp in hun wijk. Dit laat zien dat het participatieproces zoals dat is bedacht, opgezet en uitgevoerd voor deze groep goed heeft gewerkt en dat een aantal aspecten zeker voor herhaling vatbaar is. Door het participatieproces is er collectief bewustzijn en veel meer betrokkenheid ontstaan in de wijk. Ook bij wijkbewoners die in eerste instantie niet waren aangehaakt. Het creëren van betrokkenheid, bewustwording en inzicht zijn belangrijke doelen van participatie. De weerstand is daarbij niet uit de weg gegaan en heeft in belangrijke mate bijgedragen. Aanbevelingen over behouden wat er goed ging in dit participatieproces:

-

-

-

-

Wijkbewoners vinden het fijn om betrokken te zijn en mee te denken, ze waarderen dat er ruimte is voor inbreng op een hoger niveau op de participatieladder (adviseren, coproduceren). Het persoonlijke en intieme karakter van de thematafels werd gewaardeerd: mensen in de wijk leren elkaar en elkaars standpunten beter kennen en hierdoor ontstaat er meer begrip voor de situatie en de complexiteit die er nodig is om tot goede oplossingen te komen. Ook als er weerstand ontstaat, heeft het participatieproces een belangrijke functie. Want het participatieproces heeft gezorgd voor meer betrokkenheid, bewustwording en inzicht bij de participanten en in een later stadium ook bij een grotere groep wijkbewoners. Het is aan te bevelen om zeker bij verkeersproblematiek te investeren in het visueel maken van situaties, problemen en oplossingen. Veel inwoners

Evaluatie participatieproces wijkverkeersplan Noordwest –definitieve versie -september 2023

28

-

geven uit zichzelf aan dat ze dit prettig vinden en dat ze hier behoefte aan hebben. Er is volop gelegenheid geboden door de gemeente Enschede om te participeren, het is een maatschappelijke trend dat niet iedereen hieraan gehoor geeft.

Rode draad 2 - Communicatie en terugkoppeling kan beter Brieven versus digitale communicatiemiddelen Er is bewust gekozen om geen brief te sturen om mensen op te roepen deel te nemen aan dit participatieproces. Dat is door zeer veel vertellers, in alle stakeholdergroepen, als een gemis ervaren. De les van dit participatieproces is dat digitale communicatiemiddelen goed kunnen werken en zeker kunnen bijdragen aan de kwaliteit van het proces. Maar ze zijn aanvullend of complementair met persoonlijke vormen van communicatie. Terugkoppeling op bijdrage participanten en doorlopende communicatie Participanten steken tijd en energie in participatie. Ze denken mee over oplossingen en willen graag weten wat er met hun input is gedaan. Een aantal vertellers geeft aan dat er na de deelname aan de tafels niet tot nauwelijks met ze is gecommuniceerd over de stand van zaken. Neem deze mensen doorlopend mee in de communicatie. Koppel terug wat het resultaat is van participatie en houd ze op de hoogte van belangrijke stappen in het proces. Geef ook informatie over het vervolg, bijvoorbeeld over het van start gaan van de uitvoering. Maar ook als er niets te communiceren is, communiceer dat. Momenten van stilte kunnen ook hele bepalende en belangrijke momenten zijn in de participatiereis.

Informatievoorziening en kernboodschappen niet deelnemende participanten Naarmate de tijd verstrijkt in een participatieproces veranderen de kennisniveaus en de belangen, terwijl het zwaartepunt in de communicatie in het begin van het participatieproces ligt. Participanten die nauw betrokken of vanaf het begin zijn aangehaakt, beschikken over meer context en kennis dan wijkbewoners met een ander startpunt van betrokkenheid. Zorg voor een goede informatievoorziening en heldere kernboodschappen in iedere fase van het proces en voor ieder startpunt van betrokkenheid. Aanbevelingen communicatie en terugkoppeling - Stuur bij zo’n omvangrijk project huis-aan-huis brieven met een persoonlijke uitnodiging om deel te nemen aan het participatieproces: iedere inwoner moet in beginsel toegang hebben tot dezelfde informatie en de gelegenheid en keuze om wel of niet deel te nemen aan het participatieproces. Evaluatie participatieproces wijkverkeersplan Noordwest –definitieve versie -september 2023

29

-

-

-

-

Inventariseer of er behoefte is aan een communicatiewerkgroep in de wijk en raadpleeg deze groep mensen waarover er gecommuniceerd moet worden, welke vragen ze krijgen, wat er nog duidelijker gecommuniceerd kan worden. Zo maak je ook van communicatie een participatieproces. Leun niet geheel op digitale communicatiemiddelen en eigen gemeentekanalen, zie deze als aanvullend en complementair. Maak een uitgebreide communicatiekalender op basis van de projectkalender en de bijbehorende participatieniveaus. Houd daarin rekening met de participatieparadox, dus dat mensen meer betrokken raken aan het einde van het proces. Zorg dat je in die informatiebehoefte voorziet en de juiste verwachtingen wekt. Communiceer duidelijk over de mate van invloed die mensen hebben en zorg in je communicatie voor de juiste verwachtingen. Zorg voor zorgvuldige en doorlopende communicatie met participanten. Geef terugkoppeling op hun inbreng en houdt ze ook in de rest van het proces op de hoogte. Het zijn ambassadeurs in je wijk en als ze goed op de hoogte zijn verzorgen ze ook een stukje persoonlijke communicatie in de buurt. Voorkom een ‘participatiebubbel’. Focus in de communicatie niet alleen op het startpunt van het participatieproces of op de participanten die zich betrokken hebben getoond, maar zorg dat er doorlopend goede informatie beschikbaar is.

Ook voor mensen die (nog) niet betrokken zijn en pas later instappen.

-

Rode draad 2: Maak expliciet wat belang, rol en invloed is in het proces De politiek is in dit proces voortdurend gewezen op de kaders en randvoorwaarden. Voor veel wijkbewoners waren die kaders en randvoorwaarden helemaal niet duidelijk. Zorg dat mensen weten waarom het belangrijk is dat ze hun stem laten horen en wat er op ‘het spel staat’. Zorg ook dat mensen weten wanneer ze invloed kunnen uitoefenen en waarop ze invloed kunnen uitoefenen. Aanbevelingen rol, belang en invloed - Maak in je communicatie helder waarom het urgent en belangrijk is dat mensen participeren. En waarom dit hét moment is waarop ze zich moeten laten horen. - Wees duidelijk over de mate van invloed en in welke fase van het proces mensen invloed kunnen uitoefenen. Niets is zo frustrerend als je betrokken tonen én voelen als inwoner op het moment dat er niets meer aan de zaak te veranderen is. - Geef aan wat de kaders en randvoorwaarden zijn: waar mogen participanten wel over meepraten, waar niet over?

Evaluatie participatieproces wijkverkeersplan Noordwest –definitieve versie -september 2023

30

-

Maak vooraf duidelijke en bewuste keuzes over het doel van participatie en het participatieniveau. Zoek hiervoor samenwerking tussen verschillende disciplines: communicatie, participatie, stadsdeelbeheer, projectgroep en andere betrokkenen.

Rode draad 3 – Breder betrekken van bewoners is wenselijk Er is een weloverwogen keuze gemaakt om met mensen in gesprek te gaan aan verschillende thematafels. Dat heeft – voor de deelnemers – uitstekend gewerkt. Voor de participanten was deze participatie-aanpak zeer geslaagd en succesvol. Ze voelden zich gezien, gehoord en hebben het gevoel dat ze invloed hebben kunnen uitoefenen op het proces. Voor de mensen die daar niet bij betrokken waren, was dat een ander verhaal. Het verdient aanbeveling om bij een tafel-aanpak ook te kijken naar bredere contact- en communicatiemomenten, zoals een aantal momenten waarbij er wel een brede informatiebijeenkomst is zodat iedereen van elkaar weet wat er gebeurt. Zo voorkom je een ‘participatiebubbel’ waarbij de ene groep meer toegang en informatie heeft dan de andere. Wat deze casus in ieder geval duidelijk laat zien is dat er op meerdere momenten ingangen geboden moeten worden om deel te nemen of op zijn minst geïnformeerd te worden over wat er speelt en wat de status is van het plan. Aanbevelingen breder betrekken wijkbewoners - Behoud de kracht van thematafels en verrijk het participatieproces daarnaast met grotere informatiebijeenkomsten of bredere informatiemomenten. Niet alleen aan het begin, maar ook gaandeweg het participatieproces.

- Informeer mensen in de wijk actief en doorlopend en zorg dat ze breed worden meegenomen in wat er speelt in de wijk en wat de status is van het plan. Zorg dat er een plek is waar mensen allemaal dezelfde informatie kunnen vinden, zo voorkom je het idee verdeel en heers. - Bij het breed betrekken van mensen in de wijk, zijn de punten die genoemd zijn bij aanbeveling 1 essentieel. Met name het doorlopend informeren van participanten en niet-participanten.

Rode draad 4 – Houd rekening met verschillende startpunten van betrokkenheid Niet iedereen raakt op hetzelfde moment betrokken bij een participatieproces. Houd daar rekening mee. Organiseer zoveel mogelijk betrokkenheid op momenten dat mensen nog mee kunnen praten en invloed kunnen uitoefenen. Anticipeer hierop bij het ontwerpen van je particpatieproces én je communicatiemomenten. Evaluatie participatieproces wijkverkeersplan Noordwest –definitieve versie -september 2023

31

Anticipeer op verschillende startpunten van betrokkenheid - Organiseer als gemeente zoveel mogelijk startpunten van betrokkenheid. Niet alleen aan het begin van je participatieproces, maar ook op latere momenten. Zo beperk je het mosterd-na-de-maaltijd-gevoel bij bewoners. Leg dit vast in een participatie- en communicatieaanpak in je projectplan. - Zorg dat je communicatie aansluit bij de momenten van betrokkenheid en de mate van invloed: vraag niet om feedback als je niets met deze feedback en reacties kunt of gaat doen.

Rode draad 5 – Besteed aandacht aan gevoelens van onvrede bij vervolg Er is door het participatieproces en de actiegroep veel betrokkenheid en bewustwording ontstaan over de verkeersproblemen in de wijk. Die collectieve bewustwording is in de fase van uitvoering groter dan aan het begin van dit participatieproces. Dat geldt ook voor het onbevredigende gevoel bij velen dat dit wijkverkeersplan niet dé oplossing is voor het verkeersprobleem. Dat onbevredigende gevoel kan mogelijk een rol blijven spelen in het vervolgproces. Evenals de vraag of en waar er nog ruimte ligt voor veranderingen of het andere gesprek: of er niet toch een rondweg moet komen, bijvoorbeeld. Het verdient aanbeveling om daar in het vervolgproces ruimte en aandacht voor te bieden en vragen over de ruimte die er is om nog invloed uit te oefenen te (blijven) beantwoorden in de communicatie rondom (deel)projecten. Geef helderheid over vervolg en schep duidelijke verwachtingen -

-

Geef aandacht aan gevoelens van onvrede en leg uit wat er is gebeurd, waarom dat zo is gegaan en wat dat betekent voor het vervolg in de uitvoeringsfase. Geef helderheid over de status van het wijkverkeersplan en wat dat betekent voor de uitvoering: is er nog ruimte voor andere oplossingen of niet? Maak in de uitvoeringsfase die je nu ingaat, zo concreet mogelijk voor wijkbewoners wat dit voor hen gaat betekenen en hoe dit eruit gaat zien: is er nog ruimte voor inspraak of participatie en waar mogen ze nu nog over meepraten over meebeslissen? Geef daarbij duidelijk aan welke invloed ze in welke fase nog kunnen uitoefenen. Als die ruimte er niet is, geef dat dan tijdig en eerlijk aan. Veel mensen geven aan dat ze op dit moment (eind juni 2023) niet weten wat er nu precies staat te gebeuren en wanneer. Maak de tijdlijn duidelijk en bied mensen in de wijk handelingsperspectief.

Evaluatie participatieproces wijkverkeersplan Noordwest –definitieve versie -september 2023

32

-

Zorg in je communicatiemiddelen- en momenten dat je zo breed mogelijk inwoners betrekt en bereikt. Een persoonlijke brief is aan te bevelen. Zeker gezien de voorgeschiedenis waarin veel inwoners deze persoonlijk brief op hun thuisadres hebben gemist.

Evaluatie participatieproces wijkverkeersplan Noordwest –definitieve versie -september 2023

33