Waardevol oud worden in Enschede Routekaart Vergrijzing 2024-2040 (nieuwe versie d.d. 8-4: Interactief en digitoegankelijk)
Tekst van het document
aan de gezondheid. We zetten vanuit dit plan onder andere in op het vergroenen van de
park” vastgesteld. Op basis hiervan werken we aan het kwalitatief vergroenen van
binnenstad, de singels, robuuste groene structuren en verbindingen en het komen tot
Enschede. Een groene omgeving geeft bijvoorbeeld mogelijkheden om te verbinden en
een gezamenlijke (groene) visie op de parken.
om te ontmoeten. Daarnaast gaat een groene omgeving hittestress tegen en draagt bij
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
33
HOOFDSTUK
1
2
BIJLAGEN
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
In 2021 heeft uw raad ook het Water en Klimaatadaptatieplan Enschede 2022 – 2026
ENKELE PRAKTIJKVOORBEELDEN
“Verder bouwen aan een groenblauw Enschede” vastgesteld. In dit plan is aandacht
▬ E en dementievriendelijke oversteek bij zorgcentrum Onze Buurt de Posten.
besteed aan de vergrijzing. Voor ouderen is aandacht door middel van vergroening van de
▬H et zorgen voor veilige(re) oversteken door bijvoorbeeld het verlagen van stoepen. Of
stad, schaduwrijke voetpaden en veilige fiets- en voetpaden. Ouderen kunnen hierdoor
het onderhouden van doorgaande fiets- en voetpaden op een hoger onderhoudsniveau
blijven meedoen in de samenleving.
▬D e aanleg van de Stadsbeek.
In november 2023 behandelde uw raad de beleidsnota bewegen, spelen en sporten
▬D iverse groenblauwe projecten vanuit bijvoorbeeld groenblauwenschede.nl.
12
beeldvormend. Hierin wordt de leefomgeving in Enschede in de toekomst beschreven: steeds meer een groot speel-, sport-, beweeg- en ontmoetingslandschap voor iedereen,
AANDACHTSPUNTEN IN HET KADER VAN VERGRIJZING
waaronder ook nadrukkelijk de ouderen. Bij ouderen ligt hierbij de focus op bewegen en
De openbare ruimte draagt bij aan alle strategische opgaven van de stad. Tegelijkertijd
sporten in combinatie met ontmoeten. Hierbij wordt maatwerk geleverd in de buurten
zitten hierin ook grote spanningen en uitdagingen. Zo hebben we verdichtingsopgaven/
waar veel ouderen wonen. Daarbij wordt ook samen met het Recreatieschap Twente
woonopgaven en een grote energietransitieopgave die boven- en ondergronds een
ingezet op het versterken van het gemeentebrede routenetwerk voor bijvoorbeeld
grote druk leggen op de (kwaliteit) van de openbare ruimte. Dit gaat spanningen
wandelen en fietsen vanuit een (in ontwikkeling zijnde) kansenkaart.
opleveren en vraagt durven kiezen en investeren. Tegelijkertijd legt de afname van de
In december 2023 heeft uw raad het Wegenbeleidsplan Enschede 2024 – 2027
biodiversiteit en de klimaatverandering of de schaarste aan schoon drinkwater een
vastgesteld. In dit plan is ook aandacht voor een toegankelijke openbare ruimte voor
verdere druk op de gezondheid van de leefomgeving (en daarmee onze inwoners).
iedereen. Ook zetten we in op het onderhouden van wegen en fietspaden op een basis
Dit vraagt nu verdergaand en blijvend investeren in het groener en gezonder maken
plus niveau. Dit in relatie met het mobiliteitsbeleid. Vanuit de visie landelijk gebied en
van van de openbare ruimte en de gehele leefomgeving. Dit om te voorkomen dat de
als uitwerking daarvan het Natuur- en landschapsplan en de natuurkansenkaar zetten
leefomgeving naar de toekomst ongezonder en onleefbaarder wordt, waardoor ook
we in op het versterken van de natuur en het landschap in het landelijk gebied. Waarmee
kwetsbare inwoners worden geraakt. Andersom kan een goed ingerichte omgeving
we een balans houden tussen het beschermen (kwaliteit, natuur, klimaat) en benutten
ook de gezondheid bevorderen en (mogelijk) een positief effect hebben op de
(recreatie, wonen, enzovoort) van het landelijk gebied.
gezondheid van inwoners en de zorgkosten. Dit vraagt verdere verkenning, gezondheid
Divers beleid gericht op de gezondheidsbescherming van onze inwoners, denk aan de
als ontwerpopgave, de openbare ruimte ook zien als middelen om gezondheid te
Visie op bodem en ondergrond, geluid, enzovoort.
beschermen en bevorderen. Vanuit die gedachte ook anders kijken naar investeringen in relatie tot gezondheid en kwetsbare groepen, bijvoorbeeld in relatie met de opgave inclusief Enschede. De inzet op de gezonde leefomgeving (zowel sociaal als fysiek) zal meer in balans moeten komen met de huidige maatwerkinvesteringen.
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
34
HOOFDSTUK
1
2
BIJLAGEN
1
(VERWACHTE) TOEKOMSTIGE INFORMATIE / (BIJ-)STURINGSMOMENTEN Al het beleid en ruimtelijke (investerings)plannen, die de openbare ruimte en de
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
10.
BIJLAGE 10. CULTUUR
(fysieke) leefomgeving raken. Meer specifiek bijvoorbeeld: ▬H et beleidskader Gezond Enschede In Q2 2024 wordt dit beleidskader aan uw raad voorgelegd.
VERGRIJZING EN CULTUUR
▬D e beleidsnota Bewegen, spelen en sporten
Cultuur is goed voor onze mentale gezondheid en ons welzijn. Het is het smeermiddel
In Q4 2024 wordt dit beleidskader aan uw raad voorgelegd.
dat ons verbindt. Cultuurparticipatie vergroot het gevoel van zingeving van inwoners
▬U itwerkingen van het groenambitieplan Enschede zoals:
en maakt maatschappelijke thema’s bespreekbaar. Het heeft een positief effect op het
- Groennormen: Deze ontvangt u naar verwachting in Q4 van 2024.
welzijn van ouderen en levert een bijdrage aan hun vitaliteit en gezondheid. Cultuur
- Visie op de stadsparken: Deze ontvangt uw raad in 2025.
draagt daarnaast bij aan de openbare ruimte en de leefomgeving van onze inwoners door
Zie voor alle acties de gemeentebegroting 2024-2027, 03.
de voorzieningen die culturele instellingen bieden (denk aan de bibliotheek). Culturele
Enschede is groen en biodivers.
instellingen zijn herkenningspunten in de stad of de wijk en vormen een deel van hun
▬N ieuwe regels onderdeel water- en klimaatadaptatieplan
identiteit. Meer in het algemeen draagt cultuurparticipatie bij aan de sociale samenhang
In 2024 maken we aanvullende regels om de doelstelling van dit plan te bereiken.
in de stad en zodoende aan het voorkomen van eenzaamheid en uitsluiting van sociaal
Deze ontvangt uw raad uiterlijk Q4 2024.
maatschappelijk kwetsbare doelgroepen: iedereen mag meedoen en wordt gezien. Amateurkunstverenigingen spelen hierbij een belangrijke rol. FEITEN EN CIJFERS
MEER WETEN OVER OPENBARE RUIMTE EN VERGRIJZING?
De effecten van cultuurdeelname op ouderen:
▬H itte- en eenzaamheidskaart Enschede
▬ V olgens onderzoek is deelname aan cultuur belangrijker voor het welzijn dan werk,
▬P osition paper “gezonde leefomgeving”, VNG, maart 2022
sociale positie of inkomen, en verhoogt cultuur ook het welzijnsgevoel bij zieke mensen
▬G ezonde Leefomgeving | RIVM
(Cuypers, Johansson). ▬B ezig zijn met kunst en cultuur activeert verschillende delen van de hersenen precies wat nodig is om achteruitgang tegen te gaan (Gielen, 2014). ▬M uziek maken blijkt heilzaam voor mensen met dementie en hun verzorgenden (Jaschke & Scherder, 2015).
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
35
HOOFDSTUK
1
2
BIJLAGEN
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
▬ Z owel kwantitatieve als kwalitatieve studies naar de effecten van culturele interventies
Informatiepunten Digitale Overheid (IDO):
laten een duidelijke link zien tussen cultuurdeelnamen en ervaren van kwaliteit van
Bij een IDO, uitgevoerd door de bibliotheek, kunnen mensen terecht als zij vragen hebben
leven en het gevoel mee te doen (van Campen e.a., 2017).
over regelingen van de overheid. Bijvoorbeeld over belastingen, DigiD, werk, uitkering,
12
een rijbewijs of zorg. In de praktijk blijken de onderwerpen waar vragen over zijn breder. HUIDIGE BELEIDSKADER
Inwoners komen met algemene ‘computervragen’ en vragen met betrekking tot allerlei
In september 2023 is de nieuwe cultuur- en evenementennota vastgesteld. Binnen
publieke producten en diensten. De gebruikers van de Informatiepunten zijn voornamelijk
de zes focuslijnen van de nota die gaan over cultuuraanbod en de talentontwikkeling
ouderen.
is specifieke aandacht voor kansengelijkheid, inclusie en cultuurparticipatie. Het cultuurbeleid heeft oog voor de relatie tussen cultuur en welzijn, gezondheid en (het
ENKELE PRAKTIJKVOORBEELDEN
tegengaan van) eenzaamheid.
▬ T wents Zilver: Hier wordt cultuur ingezet voor sociale doeleinden. Ouderen worden begeleid bij hun creatieve proces door daarvoor opgeleide “Zilvercoaches”. De ouderen
We faciliteren instellingen, het middenkader (culturele professionals en makers) en
ontmoeten nieuwe mensen en vergroten hun sociale netwerk. Het leren van nieuwe
het amateurkunstveld met subsidieregelingen. In dat kader voeren we regelmatig het
(kunst)vaardigheden vergroot het welzijn en het gevoel van eigenwaarde. Twents Zilver
gesprek over de bijdrage van cultuur aan sociale samenhang, het belang van inclusiviteit
gaat uit van positieve gezondheid; wat kan er allemaal wél?
en diversiteit. We zien in de verschillende subsidieaanvragen terug dat cultuur wordt
▬W e zien in verschillende subsidieaanvragen terug dat cultuur ook ingezet wordt om
ingezet om verbinding, ontmoeting en interactie te bevorderen en/of maatschappelijke
ontmoeting en interactie te bevorderen. Zo organiseren amateurkunstverenigingen
thema’s bespreekbaar te maken. Zo organiseren bijvoorbeeld amateurkunstverenigingen
regelmatig een optreden bij een zorginstelling, worden lunchconcerten aangeboden en
regelmatig een optreden bij een zorginstelling, worden bijvoorbeeld lunchconcerten
andere voorstellingen overdag geprogrammeerd.
aangeboden of andere voorstellingen overdag geprogrammeerd. De stadsherberg is ook
▬D e jaarlijkse stadsherberg is een voorbeeld van een laagdrempelige culturele activiteit
een voorbeeld van een laagdrempelige culturele activiteit en tevens ontmoetingsplek.
en tevens ontmoetingsplek.
In het kader van het ‘Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)’ bouwt Enschede aan het
AANDACHTSPUNTEN IN HET KADER VAN VERGRIJZING
fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie,
Kunst en cultuur dragen bij aan het creëren van een sterke sociale basis. Door cultuur
gezondheid en de sociale basis. We werken domeinoverstijgend om zo bij te dragen aan
dicht bij inwoners te brengen en de wijken in te gaan, wordt de stap om te gaan
een samenleving waarin positieve gezondheid centraal staat.
deelnemen kleiner. Cultuurdeelname en de plekken waar inwoners dat kunnen doen, dragen bij aan een groter sociaal netwerk en minder eenzaamheid.
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
36
HOOFDSTUK
1
2
BIJLAGEN
1
Cultuur moet voor inwoners zichtbaar en dichtbij zijn, maar ook fysiek en financieel toegankelijk. Dit is opgenomen in ons beleid en hier worden aanvragen op getoetst. Culturele instellingen zijn ervan doordrongen en moeten investeren in die toegankelijkheid. Dit wordt nog niet overal in de praktijk gebracht, maar die kant willen
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
11.
BIJLAGE 11. INNOVATIE IN DE ZORG VERGRIJZING EN INNOVATIE
we wel op.
Innovatie is een van de middelen om onze doelen op inclusiviteit en gezondheid te (VERWACHTE) TOEKOMSTIGE INFORMATIE / (BIJ)STURINGSMOMENTEN
bereiken en te zorgen dat inwoners gezonder, gelukkiger en vitaler oud kunnen worden.
▬P roces rondom verordeningen cultuur en evenementen: als vervolg op het vastgestelde
Innovatie gebeurt op allerlei beleidsterreinen, met als einddoel dat de inwoner en zijn
cultuur- en evenementenbeleid zijn nieuwe verordeningen opgesteld. Deze liggen in
directe omgeving op een makkelijke wijze voor zichzelf kan blijven zorgen,
maart voor ter besluitvorming.
door bijvoorbeeld gebruik van technische- en ICT-middelen.
▬ I n 2024 komen we met een uitvoeringsagenda creatieve broedplaatsen. De precieze
Ook (gezondheids- en ouderenzorg)organisaties innoveren om de dienstverlening
planning wordt nog uitgewerkt.
voor inwoners toegankelijker te maken en daarnaast hun medewerkers te ondersteunen.
▬ E valueren cultuur- en evenementen beleid: naar verwachting 2026-2027.
Op deze wijze draagt het proces van innovatie bij - naast de hedendaagse organisatorische verbeteringen en vernieuwingen aanbrengen - tot een andere mindset die de vergrijzingopgaven vragen.
MEER WETEN OVER CULTUUR EN VERGRIJZING?
FEITEN EN CIJFERS
▬ Kennisdossier “Cultuur en Ouderen”; Landelijk Kennisinstituut voor
Ouderen zijn net zo positief over nieuwe technologie
Cultuureducatie en Amateurkunst.
als andere leeftijdsgroepen. Ouderen zijn
▬O nderzoek van de WHO naar het effect van kunst en cultuur op de (positieve)
bijvoorbeeld enthousiast over mogelijkheden om
gezondheid van mensen.
online met hun art te communiceren. Belangrijkste reden voor deze positieve houding is dat ouderen nieuwe technologie als manier zien om langer zelfstandig te kunnen zijn en langer in hun huidige woning te kunnen blijven wonen. Bron: Ouderen en nieuwe technologie, Motivaction
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
Video: Tessa de sociale robot
37
HOOFDSTUK
1
2
BIJLAGEN
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
HUIDIGE BELEIDSKADER
minder belast en het kost het wijkteam minder uren. De wijkverpleegkundige kent de
In de Woonzorgvisie (onderdeel deel van de Woonvisie):
inwoner al en kan de ondersteuning daardoor goed inschatten. De samenwerking met
Daar waar ondersteuning nodig is om thuis te kunnen blijven wonen, hanteren we
het wijkteam zorgt voor voldoende rechtsbescherming van de inwoner.
het credo “zelf als het kan, thuis als het kan, digitaal als het kan”. We ondersteunen
▬R eablement: Bij een melding met een ondersteuningsvraag bij de gemeente kan
door het geven van advies en informatie, maar ook met de inzet van zorgtechnologie
tijdens het onderzoek een hulpverlener zoals een fysio- of ergotherapeut meekijken
(door zorgorganisaties of via Wmo-middelen) en nieuwe woonproducten of -diensten
en adviseren. Dat kan opleveren dat mensen vaardigheden (opnieuw) leren waardoor
van corporaties. Hiermee stimuleren we ouderen om zelf de regie te pakken en deze
ze zich beter kunnen redden, of wat kleine zaken in de woning veranderen die daar
ook zo lang mogelijk te kunnen behouden. Kennisinstellingen, zorgaanbieders,
aan bijdragen. Mensen kunnen zo ook de weg vinden naar beweegmogelijkheden
welzijnsinstellingen en gemeente werken samen om vernieuwingsprojecten te
die bij hen passen of valpreventieve cursussen. Reablement kan gebruik van
ontwikkelen, mede in het kader van een duurzame Wmo. Dan kan het gaan om op andere
maatwerkvoorzieningen zoals hulp in de huishouding of gebruik van hulpmiddelen
manier onze processen in te richten, maar ook hoe technologie kan gaan helpen. We
voorkomen, verminderen of uitstellen.
12
raken ervan overtuigd dat het huidige systeem van de Wmo niet houdbaar is op termijn. AANDACHTSPUNTEN IN HET KADER VAN VERGRIJZING Het behoud van eigen regie en mobiliteit zijn de belangrijkste factoren voor ouderen
Er ligt veel potentieel bij gebruik van arbeidsbesparende technologie in de (ouderen)
om lang(er) thuis (zelfstandig) te kunnen blijven wonen. Dit vraagt om een gezonde
zorg. De juiste inzet hiervan kan een bijdrage leveren aan de toenemende vraag naar
leefomgeving waarin gezond zijn en blijven (preventie), in combinatie met ontmoeten
zorgpersoneel door dubbele vergrijzing.
(bijvoorbeeld cultureel of in bewegingsactiviteiten) worden gestimuleerd. Dit komt
We zien echter dat gebruik en opschaling van deze technologie nog onvoldoende van de
bijvoorbeeld terug in het (in ontwikkeling zijnde) beleidskader Gezond Enschede.
grond komt en dat besparingen niet altijd gerealiseerd worden. Dit wordt mede veroorzaakt door een aantal specifieke knelpunten: personeel is niet opgeleid om ermee te werken,
ENKELE PRAKTIJKVOORBEELDEN
de bekostiging is niet altijd passend, zorgaanbieders hebben vaak niet de specialistische
▬ S amenwerking met De Technologie & Zorg Academie (TZA)
kennis in huis die nodig is voor succesvolle implementatie en kennis over zorgtechnologie is
▬ Innovatiehuis toekomst bestendig bouwen
gefragmenteerd in het zorgstelsel zodat dit onvoldoende wordt benut.
▬ S amen indiceren: Als een inwoner al wijkverpleging ontvangt en mogelijk aanvullende
Ook kan standaardisatie van gegevensuitwisseling bijdragen aan het verder opschalen
ondersteuning uit de Wmo nodig heeft, dan kan de indicatiestelling in stadsdeel
van arbeidsbesparende technologie.
Zuid in één keer door de wijkverpleegkundige gedaan worden. Deze stemt het
De huidige organisatie en bekostiging van de Wlz spelen ook een rol, omdat hierin
ondersteuningsplan af met de wijkteammedewerker. De inwoner wordt daardoor
maar beperkte prikkels bestaan voor de inzet van technologie om de doelmatigheid van
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
38
HOOFDSTUK
1
2
BIJLAGEN
1
de Wlz vergroten. Er ligt een regierol voor de rijksoverheid om: de juiste bekostiging te organiseren, technologie te integreren in de opleiding van zorgpersoneel en zorgaanbieders te ondersteunen bij het verankeren van digitale zorg in de totale bedrijfsvoering. Daarnaast kan de overheid mogelijk een rol spelen in het stimuleren van
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
12.
BIJLAGE 12. MOBILITEIT VERGRIJZING EN MOBILITEIT
kennisdeling tussen zorgaanbieders.
De vergrijzing van de bevolking heeft gevolgen voor het verplaatsingsgedrag. Dagelijkse (VERWACHTE) TOEKOMSTIGE INFORMATIE / (BIJ-)STURINGSMOMENTEN
regelmatige verplaatsingen naar het werk worden vervangen door onregelmatige
▬B eleidskader Gezond Enschede
vrijetijdsverplaatsingen. De vergrijzing heeft hiermee een dempend effect op de
In Q2 2024 wordt dit beleidskader aan uw raad voorgelegd.
mobiliteit: het autoverkeer wordt gelijkmatig verspreid over de dag. De oudere inwoner
▬W mo strategische visie
verplaatst zich meer dan vroeger, maar minder dan inwoners onder de 65 jaar.
Deze nota wordt in Q2 2024 aan uw raad voorgelegd. Het beleidsplan Wmo wordt uw
Daardoor wordt op de lange termijn alsnog een afname van de mobiliteit verwacht.
raad in Q3 2025 voorgelegd.
In het stedelijk gebied is de fiets een belangrijke vervoerswijze, terwijl daarbuiten de auto een belangrijke vervoerswijze blijft. De vergrijzing leidt ook tot een toename van het aantal verkeersslachtoffers. Dit vereist nieuwe verkeersmaatregelen, waaronder het aanpassen van de verkeersinfrastructuur
MEER WETEN OVER INNOVATIE EN VERGRIJZING?
aan de deelname van meer ouderen aan het verkeer.
▬ Digitour - TZA - Twente appartement ▬ V oorbeelden van zorgtechnologie (zorgvoorbeter.nl) ▬ V oorbeeld aanpassing badkamer (bedrijfsfilm Bano) ▬ I BO Ouderenzorg (www.rijksfinancien.nl)
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
39
HOOFDSTUK
1
2
BIJLAGEN
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
FEITEN EN CIJFERS Aantal verplaatsingen naar leeftijd en verplaatsingsmotief, 2010
Aantal verplaatsingen naar leeftijd en verplaatsingsmotief, 2010
Bron: OVIN 2010 en 2011
Bron: OVIN 2010 en 2011
HUIDIGE BELEIDSKADER In de mobiliteitsvisie Enschede (december 2019) is rekening gehouden met de
Daarnaast werken we op dit moment aan een OV(Openbaar Vervoer)-visie. De
vergrijzing. Dit gebeurt vooral door de inrichting van de openbare ruimte, bijvoorbeeld
beschikking hebben om je te verplaatsen, vermindert de kans om afgezonderd te
schuine banden langs fietspaden. De doelstelling is om iedereen zo lang mogelijk veilig
raken van de maatschappij. Het zorgt ervoor dat iedereen mee kan blijven doen en
te laten fietsen. Als dat niet meer gaat hebben we het openbaar vervoer, de regiotaxi en
de zelfredzaamheid van mensen wordt vergroot. Specifiek houden we in de OV-visie
voor de auto parkeergarages onder en in de directe omgeving van de binnenstad die goed
rekening met ouderen, mensen met een beperking en minima. Daarnaast willen we het
bereikbaar zijn. In de omgevingsvisie worden de hoofdkeuzen voor het mobiliteitsbeleid
doelgroepenvervoer verbeteren. Hierbij is een relatie met het toegankelijker maken
vastgelegd.
(bijvoorbeeld voor ouderen) van het reguliere openbaar vervoer.
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
40
HOOFDSTUK
1
2
BIJLAGEN
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
In algemene zin hebben we in de openbare ruimte en mobiliteit aandacht voor
(VERWACHTE) TOEKOMSTIGE INFORMATIE / (BIJ-)STURINGSMOMENTEN
toegankelijkheid. Denk hierbij aan de Toetsingskaders Openbare Ruimte (TOR), waarin
▬O mgevingsvisie
wordt verwezen naar het VN-verdrag Handicap. Dit wordt gehanteerd bij het inrichten
Fase 5 van de Omgevingsvisie wordt in 2024 aan uw raad aangeboden.
van de openbare ruimte. Mobiliteitsbeleidsstukken worden altijd voorgelegd aan de
▬O V-visie
Commissie Enschede Toegankelijk.
Deze visie wordt in Q2 2024 aan uw raad voorgelegd.
11
12
▬N ieuwe mobiliteitsvisie ENKELE PRAKTIJKVOORBEELDEN
De mobiliteitsvisie wordt vernieuwd in 2030 en aan uw raad voorgelegd.
▬H et project Doortrappen. In dit project gaan we uit van wat ouderen allemaal nog wel
▬N ieuwe concessie trein (Blauwnet)
kunnen in het verkeer (op de fiets) en waar ondersteuning bij gewenst is. Dat gebeurt
De nieuwe concessie voor de trein wordt verwacht in 2032.
op een interactieve en informele manier door het fietsen, fietsplezier en fietsveiligheid
▬N ieuwe concessie bus
in te brengen bij bestaande activiteiten binnen deze doelgroep.
De nieuwe concessie voor de bus wordt verwacht in 2028.
▬ S cootmobiel-trainingen door Veilig Verkeer Nederland in samenwerking met gemeente Enschede. ▬B ij de herinrichting van de openbare ruimte worden fietspaden verbreed om te voldoen MEER WETEN OVER MOBILITEIT EN VERGRIJZING?
aan de eisen vanuit de TOR.
▬ V ergrijzing, verplaatsingsgedrag en mobiliteit, PBL publicatie, juni 2013 AANDACHTSPUNTEN IN HET KADER VAN VERGRIJZING
▬ E ffecten van vergrijzing op verkeersgedrag en mobiliteit, SWOV-publicatie,
Als het gaat over mobiliteit voor ouderen, gaat het vaak over betaalbaarheid van het OV.
2015
Dit hangt echter niet samen met vergrijzing. Bij betaalbaarheid spelen overwegingen als ‘de balans tussen algemeen prijspeil OV versus autogebruik’ en ‘toegang voor minima, niet zijnde alleen ouderen, tot het OV’ een rol. De opkomst van de e-bike economie is positief voor het laten bewegen van ouderen. Meer ouderen gaan meer en langer fietsen. Tegelijkertijd is de fietser kwetsbaarder dan de automobilist en neemt het verkeersveiligheidsrisico toe.
WAARDEVOL OUD WORDEN IN ENSCHEDE
41
Concept & teksten Gemeente Enschede Datum Maart 2024 Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend.