Verantwoording participatie omgevingsvisie
Tekst van het document
VER ANT WOOR DING PA R T IC IPAT IE FA SE 1 & 2 O M G E V I N G S V I S IE
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
I N H O U D S O P G AV E VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIEPROCES
3
1.0 INLEIDING
5
1.1
Omgevingsvisie
5
1.2
Participatieproces
5
1.3
Publieksanalyse
7
2.0 PARTICIPATIE FASE 1 - IDENTITEIT
10
2.1
Participatievorm en aanpak
10
2.2
Uitkomst
11
2.3
Geleerde lessen
12
3.0 PARTICIPATIE FASE 2 - AMBITIE
13
3.1
Participatievorm en aanpak
13
3.2
Uitkomst
14
3.3
Geleerde lessen
16
4.0 DOORKIJK NAAR FASE 3 - GEBIEDEN 4.1
Participatievorm en aanpak
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
17 17
2
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
V I S U EL E S A M E N VAT T I N G PA R T I C I PAT I E P R O C E S We willen de inwoners van onze gemeente laten meedenken over de vragen die we in de Omgevingsvisie beantwoorden. Daarom is er een Participatieplan Omgevingsvisie (2022) opgesteld waarin de belangrijkste uitgangspunten van de participatie zijn vastgelegd. We hebben het proces om tot de Omgevingsvisie te komen opgeknipt in vijf fasen. In iedere fase staat een andere vraag centraal. Deze verantwoording is een verslag van de participatieonderdelen uit fase 1 en 2 van het proces die we al uitgevoerd hebben. Het stappenplan hieronder geeft aan wie we op welk moment betrekken. In het vormgeven van de participatie over de Omgevingsvisie zoeken we steeds de samenwerking op met andere projectteams en collega’s binnen de gemeente. Ook als we werken aan de deelproducten van de visie, kunnen we bouwen op de inhoudelijke deskundigheid van collega’s. Hierin oefenen we als organisatie met het integraal werken, zoals de Omgevingswet dat bedoelt. We organiseren per fase minstens twee inhoudelijke werksessies met collega’s uit het grote ‘team Omgevingsvisie’. Daarnaast vraagt het kernteam geregeld extra ideeën of verdieping op bepaalde inhoudelijke dossiers bij collega’s van verschillende afdelingen. Verder informeren we collega’s die inhoudelijk minder betrokken zijn via lunchlezingen en adviescafés.
Het College van B&W en de raadsleden informeren we ook iedere fase over de voortgang en deelproducten.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
3
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
ROUTEK A ART OMGEVINGSVISIE ROUTEKAART OMGEVINGSVISIE
OMGEVINGSVISIE
FA SE 1
FA SE 2
FA SE 3
FA SE 4
FA SE 5
Eerste helft 2022
Tweede helft 2022
Eerste helft 2023
Tweede helft 2023
Eind 2023
IDENTITEIT
AMBITIE
GEBIEDEN
STR ATEGIEËN
OMGEVINGSVISIE
GROOT TE AM OMGEVINGSVISIE
2 werksessies
2 werksessies
2 werksessies
2 werksessies
ALLE COLLEGA’S
Lunchlezing/adviescafé
Lunchlezing/adviescafé
Lunchlezing/adviescafé
Lunchlezing/adviescafé
COLLEGE VAN B&W EN R A ADSLEDEN
Informeren en besluitvorming
Informeren en besluitvorming
Informeren en besluitvorming
Informeren en besluitvorming
KETENPARTNERS EN MA ATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES
—
—
Sessie Toekomstverkenningen
Sessie kaart
Formele zienswijzen
INWONERS
Online platform
Kracht van Enschede
Nader te bepalen, oa online platform
Nader te bepalen, oa online platform
Formele zienswijzen
DEELPRODUCTEN
» Verhaal van Enschede » Opgaven voor omgevingsvisie » Concept participatieplan
» NRD » Ruimtelijke Ambitie Enschede » Toekomstverkenningen Enschede » Definitief participatieplan » Verantwoording participatie fase 1 & 2
» Toekomstbeeld » Gebiedsgerichte uitwerking visie
» Concept omgevingsvisie
» Definitieve Omgevingsvisie
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
4
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
I NL E I D I N G
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
gemeente nodig is. Bovendien kan participatie leiden tot meer gedragen oplossingen en
1.1
biedt het proces ruimte om meer verbinding met genoemde belanghebbenden aan te gaan. De participatie is gericht op inwoners en ketenpartners. Daarnaast zorgen we
OMGEVINGSVISIE
ervoor ook de gemeentelijke collega’s en het bestuur mee te nemen in dit proces.
Enschede verandert snel. De stad groeit en het aantal inwoners ook. We hebben ook te maken met een veranderend klimaat en we gaan met z’n allen over op schone en
Dit document staat de aanpak en opbrengst van de participatie in fase 1 en 2 van de
duurzame energiebronnen. Al deze ontwikkelingen vragen om ruimte. Hoe kunnen we de
Omgevingsvisie.
schaarse ruimte zo goed mogelijk benutten? Wat vinden we daarbij belangrijk en welke keuzes zijn hiervoor nodig? Dat beschrijven we in de Omgevingsvisie. We doorlopen een werkwijze met verschillende fasen en uiteindelijk stelt de gemeenteraad de omgevingsvisie vast.
1.2
PARTICIPATIEPROCES Fase 1 en 2 zijn inmiddels afgerond. Fase 1 en 2 zijn de onderzoeksfasen waarbij we de identiteit van Enschede onderzochten en de toekomstdromen analyseerden. Dit
De Omgevingsvisie geeft antwoord op twee vragen:
resulteerde in 4 toekomstverkenningen. In fase 3 en 4 stellen we de Omgevingsvisie op,
▬ Hoe gaan we de bestaande leefomgeving en specifieke kwaliteiten daarvan
waarbij we doorgaan op alle inzichten uit de onderzoeksfasen. In fase 5 leggen we de
beschermen, behouden en beheren?
Omgevingsvisie ter inzage en is er een formeel moment van inspraak.
▬ Wat gaan we doen om de stad nog mooier, gezonder en aantrekkelijker te maken? FIGUUR 1 PROCESSTAPPEN OMGEVINGSVISIE Over die vragen laten we de inwoners van onze gemeente meedenken. Daarom is er een Participatieplan Omgevingsvisie (2022) gemaakt waarin de belangrijkste uitgangspunten
FASE 1 IDENTITEIT
FASE 2 AMBITIE
van de participatie zijn vastgelegd. Door participatie kan de Omgevingsvisie kwalitatief
FASE 3 GEBIEDEN
FASE 4 STRATEGIEËN
OMGEVINGSVISIE (FASE 5)
beter worden, want inwoners en ondernemers, maatschappelijke organisaties, regiogemeenten en samenwerkingspartners kunnen met kennis van de directe leefomgeving inhoudelijk bijdragen. Ook weten zij goed wat er speelt en wat er in de
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
5
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
De onderstaande tabel toont de opzet van het participatietraject, dat is vormgegeven op basis van de Relevant-gesprek-methodiek.
FASE 1: IDENTITEIT
FASE 2: AMBITIE
FASE 3: GEBIEDEN
FASE 4: STRATEGIEËN
Meedenken over de kwaliteiten van de gemeente.
Meedenken over de verschillende toekomstverkenningen voor de gemeente.
Meedenken over ruimtelijke uitwerking van het gewenste toekomstbeeld.
Inzicht verkrijgen eventuele discussiepunten.
Waarover in gesprek?
Dromen en zorgen voor Projectideeën voor gebieden. de toekomst.
Waarom in gesprek?
Kernwaarden en verhaallijnen van de gemeente.
De conceptvisie en kaartmateriaal.
Met wie in gesprek? ▬ I nwoners ▬ I nwoners
▬ Inwoners ▬ Maatschappelijke organisaties ▬ Ketenpartners
▬ Inwoners ▬ Maatschappelijke organisaties ▬ Ketenpartners
Hoe in gesprek? Online participatieplatform TV-magazine, Enschede peiling, Enquête, Wijkraden
O.a. online participatieplatform, verdere uitwerking volgt
O.a. online participatieplatform, verdere uitwerking volgt
Output
Concrete projectideeën per gebied.
Gedragen visiekaart.
Gezamenlijke taal over de kwaliteiten van Enschede.
Een eerste idee over de gewenste toekomst voor Enschede.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
6
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
1.3
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
PUBLIEKSANALYSE
Tabel 1.2 bevat een beschrijving van de belanghebbenden:
Er is een inventarisatie van de belanghebbenden gemaakt, ingedeeld naar de rol die ze
▬ Beslissers: dit gaat over de belanghebbenden die niet zozeer vanuit hun formele rol
hebben: beslisser, beïnvloeder, uitvoerder of gebruiker. Daarna maakten we een keuze in
(‘bevoegd gezag’) besliskracht hebben, maar vanuit hun bepalende invloed op het
de gewenste betrokkenheid: In hoeverre laten we de belanghebbenden meebepalen,
project of in de uitvoering;
meewerken, meedenken en meeweten. Dit was het vertrekpunt voor het verder uitwerken van de participatiestrategie voor fase 2.
▬ Gebruikers/afnemers: de belanghebbenden in deze cirkel spelen, althans in deze fase, geen actieve rol in het project, maar worden wel op de hoogte gehouden. ▬ Uitvoerders/leveranciers: hier komen de mensen die daadwerkelijk meewerken aan het project; ▬ Beïnvloeders: dit zijn de mensen waarvan het projectteam een bepaalde inhoudelijke inbreng wil krijgen;
TABEL 1.2 BESCHRIJVING STAKEHOLDERS
BESLISSERS Gemeenteraad De gemeenteraad stelt de Omgevingsvisie vast. Terwijl het participatieproces loopt informeren we de raadsleden over het proces en de resultaten. Ook nodigen wij hen uit om als toehoorder deel te nemen aan de geplande sessie in fase 2B. Naast de geplande raadsvergaderingen, werkt de gemeenteraad in gespecialiseerde commissies, die we ook informeren over de voortgang en de aanpak. College B&W Het College legt de concept Omgevingsvisie uiteindelijk ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. We betrekken het college bij de participatieaanpak en de bijbehorende resultaten. Voor het college organiseren we een aparte werksessie over de scenario’s. Hiervoor plannen we een themabijeenkomst. Kernteam Omgevingsvisie
Het kernteam bestaat uit ambtenaren van de gemeente Enschede en het ingehuurde team van Witteveen+Bos.
Collega ambtenaren Leveren kennis en deskundigheid als het gaat om de diverse betrokken beleidsonderwerpen en denken mee over de Omgevingsvisie. We betrekken hen actief door per fase verschillende werksessies te organiseren. Daarnaast houden we voor de gehele organisatie lunchlezingen en zetten we informatie op Intens.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
7
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
GEBRUIKERS / AFNEMERS Belangengroepen/ verenigingen
Denk hierbij aan sport, cultuur, onderwijs, etc. Het zijn georganiseerde groepen die opkomen voor de belangen van de inwoner. Natuur- en Milieuorganisaties, Landbouworganisatie, Monumentenzorg, Stichting Enschede promotie, etc
Jongerenraad Een groep geïnteresseerde jongeren die de jeugd in Enschede vertegenwoordigt en gevraagd en ongevraagd advies geeft over gemeente zaken. We hebben een eerste gesprek gehad met de vraag hoe zij betrokken wilden worden. Maatschappelijke organisaties
Denk hierbij aan sociale wijkteams, jeugdzorg instellingen, huisartsen, verzorgingstehuizen, woningcorporaties. Deze betrekken we in fase 3 weer (gebieden). De wijkraden hebben we in fase 2 al gesproken.
Enschede panel
Betrokken in fase 2: Kennispunt Twente heeft in 2021 een Stadspeiling uitgevoerd.
Ondernemerspanel Enschede kent vele bedrijven. We willen ondernemers graag betrekken bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie. We hebben een eerste gesprek gehad. Inwoners De gemeente betrekt haar inwoners nauw bij de ontwikkeling van de Omgevingsvisie. In fase 1 zijn zij betrokken via het online platform InBeeld. Verder zijn de toekomstdromen opgehaald via vraaggesprekken op straat (voor het TV magazine) en een online enquête.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
8
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
UITVOERDERS / LEVERANCIERS Omgevingsdienst Zet zich in voor het beschermen van de leefomgeving, het milieu en de natuur (controles, vergunningen en het adviseren van gemeenten vanuit expertise). Regio Twente/ SamenTwente
Regio Twente is het samenwerkingsverband van de veertien Twentse gemeenten. Op 8 juli 2021 is een nieuw samenwerkingsverband met focus op het gebied van gezondheid gestart, bestaande uit: GGD Twente, OZJT (Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp) en Veilig Thuis Twente.
Veiligheidsregio Twente (VRT)
Voeren beleid uit en adviseren ons als gemeente hoe we een veilige en gezonde omgeving voor inwoners, bedrijven en bezoekers van de regio behouden. We houden deze partij goed op de hoogte van de ontwikkelingen.
BEÏNVLOEDERS Provincie Overijssel Bestuur tussen Rijk en gemeente die een eigen Omgevingsvisie ontwikkelde. Een belangrijke partij om te betrekken gedurende het proces. Het O-team is het mobiele provinciale team van deskundigen voor het omgevingsbeleid in Overijssel. Regio Bestuurders van het Bezirk Münster, de daar binnen liggende gemeentes, Stadt Münster, regio Twente en regio Achterhoek, provincie Overijssel en provincie Gelderland hebben met elkaar de ambitie uitgesproken om op basis van onderwerpen/thema’s te gaan samenwerken. Dit ligt vast in het memorandum Oost-Nederland-Münsterland. In het memorandum zijn samenwerkingsafspraken opgenomen over de thema’s economie, arbeidsmarkt, bereikbaarheid en onderwijs. Waterschap Vechtstromen De waterschappen hebben kennis en kunde in huis over het watersysteem. Het waterschap kan meedenken over de waterparagraaf in de Omgevingsvisie en/of haar belangen inbrengen tijdens de totstandkoming van de visie. De uitdaging is om de waterwaarden te benoemen en die te koppelen aan de maatschappelijke opgaven in een gebied. Omliggende gemeenten Zoals de gemeente Hengelo, Oldenzaal, Dinkelland, Haaksbergen en Losser. Ook de Duitse buurgemeenten kunnen we betrokken.
Enschede ontvangt vanwege haar Duitslandagenda regelmatig bezoeken van (bestuurlijke) delegaties en organiseert vaak bijeenkomsten over het thema grensoverschrijdende samenwerking. Enschede werkt hierin nauw samen met o.a. Regio Twente en Provincie Overijssel.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
9
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
PA R T I C I PAT I E FA S E 1: I D E N T I T E I T Dit hoofdstuk beschrijft de participatie zoals we die in fase 1 van de Omgevingsvisie
FIGUUR 3 PLATFORM INBEELD
hebben gedaan.
2.1
PARTICIPATIEVORM EN AANPAK In deze fase gingen we in gesprek over de kernwaarden en verhaallijnen van Enschede. We richtten ons op de inwoners van de gemeente en het opzetten van een online participatieplatform. De inwoners zijn via sociale media en persberichten opgeroepen om mee te denken over de kwaliteiten van de gemeente op het online participatieplatform InBeeld. PLATFORM INBEELD Het doel van participatie in deze fase was om de belangrijkste eigenschappen, de
COMMUNICATIE
kernkwaliteiten, van de gemeente op te halen. Uitgangspunten voor deze fase waren de
Via Instagram, Facebook en Linked-In zijn mensen opgeroepen om InBeeld te bekijken en
verhaallijnen uit de Marketingvisie van de gemeente. Het betrof de verhaallijnen:
een reactie achter te laten. Ook hebben we een artikel geplaatst in Enschede Centraal
▬ Bruisende stad;
met een QRcode naar InBeeld. We hebben gesproken met het Jongerenberaad Enschede
▬ Groene leefstad;
en we informeerden de wijkraden over de start van het project met de vraag of zij InBeeld
▬ Ondernemende kennisstad;
onder de aandacht willen brengen in hun wijk. Naast InBeeld heeft de gemeente een
▬ Creatieve stad.
algemeen emailadres bekend gemaakt waar mensen met vragen terecht kunnen.
Op het online platform konden alle belanghebbenden per verhaallijn een reactie en een
De Raadscommissie Omgevingsbeleid is meegenomen in het proces en kon reageren op
foto achterlaten.
de testversie van het online participatieplatform InBeeld. Daarna volgde een oproep via mail en intranet aan collega’s om op InBeeld te reageren en de link te verspreiden.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
10
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
2.2 UITKOMST
De inhoudelijke reacties (24 stuks) die we via het
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
TABEL 2.1 REACTIES PER VERHAALLIJN
ONDERNEMENDE KENNISSTAD
CREATIEVE STAD
BRUISENDE STAD
GROENE LEEFSTAD
Opleiding studenten en onderzoek
Inclusieve stad gaat ook over fysieke toegankelijkheid
Thema sport en veiligheid
Meer groen toevoegen in de stad en buitengebied open laten
reageerden al naar de toekomst keken.
Upgraden van het Smileyterrein
Wilminktheater en muziekcentrum
Oude stadsparken koesteren en inzetten bij opgaves rond klimaat
Een belangrijke conclusie uit deze
Herontwikkeling Markthal
Het capitool: recreatie en sport
Discussie mbt intensieve veehouderij
online participatieplatform kregen, zijn hieronder samengevat naar thema per verhaallijn. Mensen hebben foto’s gepost, reacties geschreven en vragen gesteld. Wat opviel is dat degenen die
participatieronde was dat het onderscheid tussen de verhaallijn Bruisende stad en Creatieve stad onduidelijk was. De verhaallijnen lagen te dicht bij
Discussie mbt zonnepanelen buitengebied
elkaar om duidelijke grenzen te stellen. Daarom hebben we besloten de 4 genoemde verhaallijnen
TABEL 2.2 AANTAL BEZOEKERS NAAR MEDIUM
samen te voegen tot 3 verhaallijnen. De mediacampagne rondom deze eerste fase heeft 602 clicks op de InBeeld-app opgeleverd. In de tabel hieronder is aangegeven waar die clicks vandaan kwamen.
MEDIUM
BEZOEKERS
CLICKS NAAR INBEELD
Website
212 bezoekers
80
Linked-in
2100 weergaven
41
Instagram story
1200 weergaven / 400 deelnames poll
14
Facebook & Instagram
21.000 bereik / 70.000 weergaven
467
Enschede Centraal
22 scans QR-code naar de website
-
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
11
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
2.3
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
GELEERDE LESSEN In deze eerste fase hebben we ons vooral gericht op duidelijke informatievoorziening en
We zijn tevreden met het feit dat we veel mensen hebben weten te bereiken in de
het opzetten van het digitale participatieplatform, met name gericht op de inwoners.
communicatie over de Omgevingsvisie. Facebook en Instagram zijn daarbij belangrijke
Tijdens het proces hebben we de geleerde lessen opgeschreven, die we meenemen naar
media, waar we een groot bereik hebben gehaald.
de volgende fase. Punten van aandacht voor de komende fase: Een belangrijke constatering was dat er weinig reacties waren op InBeeld. Een mogelijke
▬ Het niveau van de Omgevingsvisie is abstract (het hele grondgebied van de gemeente
verklaring hiervoor is dat een online participatieplatform niet voor iedereen makkelijk
en het gaat niet om concrete plannen), waardoor mensen het lastig vinden om te
toegankelijk is en dat we wellicht te veel verschillende vragen gesteld hebben.
reageren. We moeten blijven inzetten op het concreet maken van de visie; ▬ Het platform InBeeld is niet voor alle inwoners een prettige manier om een reactie te
De poll op Instagram werkte wel heel goed, waarschijnlijk omdat dit laagdrempeliger en sneller is om te reageren. De uitkomsten van zo’n poll zijn helaas niet goed te verwerken
geven. We zetten ook daarom andere participatiemiddelen in; ▬ Zorgen dat we de basis die gelegd is voor de participatie en communicatie over de
in de bouwstenen voor de Omgevingsvisie. De keuze tussen bijvoorbeeld stadpark of
Omgevingsvisie verder uitbreiden met extra communicatiemiddelen en
festival is iets wat niet op die manier in de Omgevingsvisie komt. Het feit dat zoveel
participatiemomenten.
mensen nu weten dat de gemeente bezig is om een Omgevingsvisie op te stellen, waarbij we hen uitnodigen om mee te denken, is wel een mooie uitkomst.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
12
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
PA R T I C I PAT I E FA S E 2: A M B I T I E Deze participatiefase was gericht op de toekomstdromen voor Enschede.
ANALYSE VAN RECENTE PARTICIPATIETRAJECTEN
We wilden graag dat mensen meedachten over wat voor soort gemeente Enschede
We begonnen met een analyse van eerdere gemeentelijke participatieprocessen, zodat
in de toekomst moet zijn.
we hierop konden doorgaan en er geen dubbelingen zouden ontstaan. Het ging om
3.1
participatie over de Fietsvisie (2021), Mobiliteitsvisie, Visie op Bodem en Ondergrond, Woonvisie 2025, Water en Klimaat adaptatie (klimaatdialogen), Energievisie, Actieplan
PARTICIPATIEVORM EN AANPAK
Binnenstad, Gezondheidsambitieplan, Fonds Wederopbloei, Groen Ambitieplan en Visie
Voor de participatie in deze fase vroegen we inwoners naar hun toekomstdromen.
Landelijk gebied. Daar waar naar de mening van inwoners is gevraagd, is deze informatie
Hiervoor werkten we samen met de projectgroep ‘Kracht van Enschede’. Deze
meegenomen, zodat we niet nogmaals dezelfde vragen stelden.
projectgroep is ontstaan naar aanleiding van de motie ‘Toetsingskader voor de strategische groei naar 170.000+ inwoners’. Bij de behandeling van de zomernota 2021 is
TV MAGAZINE
deze motie aangenomen en kreeg het college de opdracht een gesprek met de stad te
De twaalf afleveringen van het TV-Magazine (op de lokale tv-zender) over de toekomst
voeren over dromen, beelden en zorgen in relatie tot onze stad in 2040. Daarvoor zijn op
van Enschede zijn gekoppeld aan de vijf strategische opgaven van de gemeente: Goed
verschillende manieren verschillende doelgroepen in de Enschedese samenleving
bestuur, Bereikbaarheid van banen, Talent aantrekken en vasthouden, Inclusieve stad
benaderd. Dit gesprek versterkte de verbinding tussen overheid en samenleving, leidde
en Groene en duurzame stad. De afleveringen bestonden uit gesprekken met
tot meer betrokkenheid van de samenleving bij de Omgevingsvisie én haalde de richting
deskundigen en filmpjes over het betreffende onderwerp. Er zijn ook straatinterviews
op voor de strategische koers na de gemeenteraadsverkiezingen. Alle resultaten van
afgenomen en getoond.
deze fase zijn samengevat in het document Informatieverwerking (februari 2022). Hierna volgt een samenvatting van de werkwijze en verschillende media die we gebruikten.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
13
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
ENSCHEDE PANEL
opgehaald, waarover de politici ondervraagd werden. Door een enquête onder de naam
In juni 2021 is er een peiling bij het Enschede panel uitgezet waar 975 mensen op
‘IkTekenVoor80’ kregen inwoners vragen over het belang van verschillende thema’s
reageerden. De vragen gingen onder andere over de thema’s woon- en leefklimaat,
(Stichting Regionaal Media Centrum Twente, 2022a). De top 5 van belangrijke thema’s
relatie tussen inwoner en gemeente, gemeentelijke dienstverlening, welzijn en zorg. De
bestond uit afval(overlast), armoedebeleid, woningbouw, veiligheid/aanpak criminaliteit
uitkomsten waren veelal neutraal. Wel kwam naar voren dat een grote groep zich soms
en de energietransitie.
eenzaam voelt. In 2021 is tevens de jaarlijkse Stadspeiling Enschede uitgevoerd. Een groep van 1.322 inwoners deed mee aan deze peiling. Waar de thema’s cultuur, leefbaarheid en vrijwilligerswerk ‘positief’ werden beoordeeld blijkt er uit de peiling dat het thema ‘informatie van de gemeente’ verbeterd kan worden.
3.2 UITKOMST
De uitkomsten van de participatie via TV magazine, Enschede Panel en de Enquête ‘Ik teken voor 80’ hebben we ingedeeld naar de strategische opgaven van de Gemeente
WIJKRADEN
Enschede. Hieruit kwam een top 5 naar voren van dromen en zorgen. We haalden ook
Voor de binnenstad is het Visiedocument ‘De binnenstad van de toekomst’ opgesteld. De
veel ideeën voor de stad van bewoners op. Een team van kunstenaars en ontwerpers
wijkraad schreef dit document op basis van gesprekken met binnenstadbewoners
maakten plaatjes bij de dromen. Daaronder staat en samenvatting van de belangrijkste
(Wijkraad Binnenstad, 2021). Verder is naar de dromen en zorgen gevraagd van
opmerkingen.
bewoners in gesprek met de wijkraden Wesselerbrink, Eschmarke, Lonneker en Pathmos. ENQUÊTE “IK TEKEN VOOR 80” “Ik teken voor 80” was een project van de gemeente, 1Twente Enschede/Tv Enschede FM en dagblad Tubantia om meer inwoners bij de gemeenteraadsverkiezingen te laten stemmen en de lokale democratie te verbeteren. Er zijn lokale verkiezingsthema’s
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
14
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
FIGUUR 4 UITKOMST FASE 2A
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
15
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
3.3
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
GELEERDE LESSEN In de tweede fase werkten we samen met de projectgroep Kracht van Enschede. Dit is
Punten van aandacht voor de komende fase:
goed bevallen, ook omdat op die manier veel meer mensen beschikbaar waren voor een
▬ We moeten blijven inzetten op het begrijpbaar maken van de visie voor de participatie.
mooie participatieronde. We konden veel verschillende kanalen inzetten, waardoor we
Fases 1 en 2 gingen over onderzoek. In de komende fase werken we een gewenst
meer inwoners bereikten dan in de eerste fase. Tijdens het proces hebben we de
toekomstbeeld uit.
geleerde lessen opgeschreven, die we meenemen naar de volgende fase.
▬ Samenwerking binnen de gemeente blijven opzoeken. ▬ We richtten ons in fase 1 en 2 op participatie met inwoners en richten ons in fase 3 ook
We hebben nu gevraagd naar de toekomst van de gemeente en die vraag breed
op maatschappelijke organisaties en ketenpartners.
uitgevraagd via verschillende kanalen voor verschillende projectgroepen binnen de
▬ De communicatie over de Omgevingsvisie uitbreiden en up-to-date houden. We richten
gemeente. Een mooi proces met een totale uitwerking, in lijn met de aanstaande
ons op een heldere uitleg over het participatie proces via de website en middels een
Omgevingswet. Hierdoor lag er minder nadruk op het feit dat we die toekomst
nieuwsbrief.
onderzoeken om de Omgevingsvisie vorm te geven. De komende periode zetten we in op
▬ We hebben nog niet gekeken naar verschillende doelgroepen binnen de groep van
de communicatie over het uiteindelijke doel, de Omgevingsvisie, zodat helder is waar we
inwoners. Daar besteden we in de volgende fase aandacht aan en goed bekijken of we
naar toe werken.
alle groepen bereiken.
Het online participatieplatform InBeeld hebben we in de tweede fase niet gebruikt, omdat we ons op andere kanalen hebben gericht. We onderzoeken of we het nieuwe gemeentebrede participatieplatform Stem van Enschede kunnen inzetten in fase 3 en 4, zodat het voor inwoners helder is waar ze informatie kunnen vinden over de Omgevingsvisie.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
16
VISUELE SAMENVATTING PARTICIPATIE PROCES
INLEIDING
PARTICIPATIE FASE 1 IDENTITEIT
PARTICIPATIE FASE 2 AMBITIE
DOORKIJK NAAR FASE 3 GEBIEDEN
D O O R K I JK N A A R FA S E 3 - G E B I E D E N Fase 2 van de Omgevingsvisie en bijbehorende participatie zijn nu afgerond.
De vier toekomstverkenningen worden geanalyseerd op de kansen en risico’s voor de
Dit hoofdstuk geeft een doorkijk naar de participatie in fase 3.
leefomgeving. Door dit omgevingseffect-onderzoek krijgen we een goed beeld van de
4.1
wenselijke en minder wenselijke toekomstrichtingen. Door de ingrediënten uit de wenselijke ontwikkelingen te combineren, stellen we één toekomstbeeld op. Dit concept
PARTICIPATIEVORM EN AANPAK
werken we uit op gebiedsniveau.
Naast de inwoners vragen we ook maatschappelijke organisaties en ketenpartners mee te denken
We leggen het concept toekomstbeeld voor aan de inwoners om te zien wat de lokale
over de toekomst van Enschede. We organiseren daarvoor twee soorten
risico’s en kansen zijn. We bekijken in het eerste kwartaal van 2023 welke
participatiemomenten:
participatiemiddelen we hiervoor inzetten en op welke wijze(n) we in gesprek gaan. Doel is om lokale ideeën en aandachtspunten op te halen en zo het toekomstbeeld te kunnen
1. In het eerste kwartaal van 2023 willen we een bijeenkomst organiseren waarin we het
aanscherpen. Hierbij is het uitgangspunt om goed te kijken naar het effect van de
bestuur, collega’s, ketenpartners en maatschappelijke organisaties laten reageren op de
eventuele toekomstige ontwikkelingen op bestaande wijken en in gesprek te gaan over
vier ontwikkelde verkenningen. Deze verkenningen zijn het resultaat van ontwerpend
hoe bestaande kwaliteiten kunnen worden behouden en versterkt.
onderzoek naar welke ruimte er nodig is om de strategische opgaven die de gemeente zich zelf heeft gegeven, uit te kunnen voeren. Doel is om in gesprek te gaan over de
Beide ideeën voor participatiemomenten werken we in de tweede helft van 2022 verder
gewenste toekomst van Enschede.
uit met het Participatieteam van de gemeente Enschede volgens de methode Relevant
2. Daarnaast betrekken we ook de inwoners weer in fase 3. Zij hebben in fase 1 meegedacht over de identiteit van de gemeente en in fase 2 hun toekomstdromen
gesprek. Tevens inventariseren we of er andere participatieprocessen lopen waar we bij kunnen aansluiten.
gedeeld. In fase 3 kunnen we concreter ingaan op ideeën en wensen voor specifieke gebieden. Zo komt de Omgevingsvisie letterlijk en figuurlijk dichterbij.
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE
17
COLOFON TEKSTEN EN BEELDMATERIAAL gemeente Enschede/team Omgevingsvisie Witteveen+Bos
NOVEMBER 2022 Wilt u reageren of meer lezen over de Omgevingsvisie voor Enschede? Kijk dan op de website: www.enschede.nl/omgevingsvisie
VERANTWOORDING PARTICIPATIE FASE 1&2 OMGEVINGSVISIE