Technology Base Jaarverslag en jaarrekening 2022 incl. controleverklaring en accountantsverslag

T: +31 (0)53 303 66 66 E: enschede@bdo.nl www.bdo.nl

BDO Audit & Assurance B.V. Postbus 220, 7500 AE Enschede De Coöperatie 15-14, 7514 JK Enschede Nederland



Controleverklaring van de onafhankelijke accountant



Aan: het algemeen bestuur van Technology Base

A. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2022 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2022 van gemeenschappelijke regeling Technology Base te Enschede gecontroleerd. Naar ons oordeel:  geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva van Technology Base op 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV);  zijn de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader dat is vastgesteld door het algemeen bestuur op 8 juni 2018. De jaarrekening bestaat uit: 1 het overzicht van baten en lasten over 2022; 2 de balans per 31 december 2022; 3 de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen; 4 de bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld.

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022, het controleprotocol en het normenkader voor de financiële rechtmatigheid dat is vastgesteld door het algemeen bestuur op 8 juni 2018 en het Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2022. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’. Wij zijn onafhankelijk van Technology Base zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Statutair gevestigd te Eindhoven en ingeschreven in het handelsregister onder nummer 17171186. BDO Audit & Assurance B.V. is lid van BDO International Ltd, een rechtspersoon naar Engels recht met beperkte aansprakelijkheid, en maakt deel uit van het wereldwijde netwerk van juridisch zelfstandige organisaties die onder de naam “BDO” optreden.

BDO is de merknaam die wordt gebruikt ter aanduiding van het BDO netwerk en van elk van de BDO Member Firms.

B. Informatie ter ondersteuning van ons oordeel Wij hebben onze controlewerkzaamheden bepaald in het kader van de controle van de jaarrekening als geheel en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties en bij het vormen van ons oordeel hierover. Onderstaande informatie ter ondersteuning van ons oordeel en onze bevindingen moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen of conclusies. Materialiteit Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op EUR 69.000. De bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie bedraagt voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado. Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2022. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado.

Wij zijn met het algemeen bestuur overeengekomen dat wij aan het algemeen bestuur tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de EUR 3.450 rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve of WNT-redenen relevant zijn. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2022 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. Benadrukking van de risicoanalyse en van belangrijke schattingen door het dagelijks bestuur Wij vestigen de aandacht op de tekst in de toelichting van de jaarrekening op pagina 39, bij bouwgronden in exploitatie waar een toelichting is opgenomen onder ‘risicoanalyse’ waarbij de onzekerheden zijn omschreven die samenhangen met het business model van Technology Base en de daarmee samenhangende schattingen. Deze situatie doet geen afbreuk aan ons oordeel.

57 | nieuwe perspectieven

C. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie De jaarstukken omvatten andere informatie, naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij. De andere informatie bestaat uit:  Jaarverslag, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen.  De overige gegevens. Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het jaarverslag in overeenstemming met het BBV. D. Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van dagelijks- en algemeen bestuur voor de jaarrekening Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV.

Het dagelijks bestuur is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in normenkader dat is vastgesteld door het algemeen bestuur op 8 juni 2018. In dit kader is het dagelijks bestuur tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het dagelijks bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet het dagelijks bestuur afwegen of de financiële positie voldoende is om de gemeenschappelijke regeling in staat te stellen de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen. Het dagelijks bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico’s kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening. Het algemeen bestuur is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de gemeenschappelijke regeling.

58 | nieuwe perspectieven

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het Bado, de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022, het controleprotocol en het normenkader voor de financiële rechtmatigheid dat is vastgesteld door het algemeen bestuur op 8 juni 2018, het Controleprotocol WNT 2022, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Onze controle bestond onder andere uit:  het identificeren en inschatten van de risico’s  dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude,  dat baten en lasten alsmede de balansmutaties als gevolg van fouten of fraude niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing;  het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden.

Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeenschappelijke regeling;  het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het dagelijks bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan;  het vaststellen dat de door het dagelijks bestuur gehanteerde afweging dat de gemeenschappelijke regeling in staat is de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controleinformatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeenschappelijke regeling haar financiële risico’s kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controleinformatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige

59 | nieuwe perspectieven

gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeenschappelijke regeling de financiële risico’s niet kan opvangen;  het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en  het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen en of de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de controle van de jaarrekening van de gemeenschappelijke regeling, rekening houdend met de invloed daarop van de aard en de significantie van de activiteiten van uitvoeringsorganisaties ten behoeve van de gemeenschappelijke regeling. Op basis hiervan hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden ten aanzien van deze uitvoeringsorganisaties. Wij communiceren met het algemeen bestuur onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Enschede, 31 maart 2023 BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

w.g. M. Zoetman-Kiers RA

60 | nieuwe perspectieven

31 MAART 2023

ACCOUNTANTSVERSLAG 2022

TECHNOLOGY BASE

Aanbiedingsbrief

Aan de directie en het algemeen bestuur van Technology Base T.a.v. de heer J. Schuring Vliegveldstraat 100 - C50a 7524 PK ENSCHEDE

Hengelo, 31 maart 2023 Kenmerk: 1019298/MZ/TG/dk/1256

Geachte directie en leden van het algemeen bestuur, Wij hebben de jaarrekening 2022 van Technology Base gecontroleerd. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen. Dit verslag vormt de rapportage over de controle zoals bedoeld in artikel 2:393 BW. Daarnaast informeren wij u in dit verslag over de belangrijkste uitkomsten van ons onderzoek naar de interne beheersing van de organisatie. Dit verslag is uitsluitend voor u, de provinciale staten van Overijssel en de gemeenteraad van gemeente Enschede bestemd en daarom mag deze niet zonder onze schriftelijke toestemming verder worden verspreid of voor andere doeleinden worden gebruikt. Wij starten dit accountantsverslag na de managementsamenvatting in het eerste hoofdstuk met het bespreken van de financiële positie en onze controlebevindingen in hoofdstuk 2. Daarna treft u in hoofdstuk 3 een overzicht aan van de bevindingen ten aanzien van de interne beheersing van uw instelling. Bijlage A bevat de achtergrond en de uitkomst van onze accountantscontrole op hoofdlijnen. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeenschappelijke regeling bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn.

Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend, BDO Audit & Assurance B.V.

M. Zoetman-Kiers RA

Inhoudsopgave

1. MANAGEMENTSAMENVATTING

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

3. UW INTERNE BEHEERSING & ONZE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4

1. Managementsamenvatting

1

Dashboard accountantscontrole

1. Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING 

Wij verstrekken bij de jaarrekening een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid.



Wij verstrekken bij de jaarrekening een goedkeurende controleverklaring voor rechtmatigheid.

5

AANDACHTSPUNTEN 2023

RESULTAAT 2022 (alle bedragen in € ‘000)

Resultaat 2022

Gewijzigde begroting 2022

Totale lasten

6.894

11.112

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 69.000 respectievelijk € 207.000.

Totale baten

8.655

13.873

Mutatie onderhanden werk

-2.026

-3.277



Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële onjuistheden.

Mutatie verliesvoorziening

-278

0

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.

Resultaat

-544

-516





De WNT is nageleefd.



ALGEMENE ONTWIKKELINGEN 2022 

In 2022 is de gebiedsontwikkeling Technology Base in opdracht van de gemeente Enschede en provincie Overijssel extern geëvalueerd door Berenschot Groep.



De rechter heeft uitspraak gedaan in de discussie met ILT inzake turnpads. De uitspraak is negatief uitgevallen voor Technology Base.



Op dit moment worden gesprekken gevoerd met private partijen over de ontwikkeling van Technology Base. Mogelijk gaan deze marktpartijen participeren in Twente Airport.



Het resultaat 2022 wijkt slechts € 27.435 af ten opzichte van de gewijzigde begroting. Wel zijn grote verschillen zichtbaar in de diverse kosten- en opbrengstencategorieën van de verschillende programma’s.



Het resultaat van de luchthavenexploitatie bedraagt € 0,4 miljoen negatief en is daarmee 0,2 miljoen positiever dan begroot. Het resultaat op de grondexploitatie bedraagt € 2,0 miljoen en is € 1,3 miljoen lager dan begroot (exclusief mutatie OHW en verliesvoorziening).

ONTWIKKELING GRONDEXPLOITATIE 







Voor de grondexploitatie zijn aanvaardbare parameters en uitgangspunten gehanteerd, waarbij met name de rentestijging en de kostenindexatie zorgen voor een negatief effect. De grootste onzekerheid in de grondexploitatie is de uitgifte binnen deelgebied Technology Base. Wel hebben wij vernomen dat gesprekken worden gevoerd met partijen die zich op het terrein willen vestigen. In ‘t Vaneker/Zuidkamp zijn in 2022 minder kavels verkocht dan begroot. Het grootste gedeelte van de resterende kavels zijn onder optie en/of worden in 2023 verkocht. Wij zien hier geen verhoogde onzekerheid in. We kunnen instemmen met de schattingen die door het dagelijks bestuur zijn gemaakt voor de grondexploitatie bij het opstellen van de jaarrekening 2022.



Het oplossen van de systematiek erfpacht en doorbelasting parkmanagement binnen Technology Base vraagt aandacht van uw organisatie en de aandeelhouders. Daarnaast adviseren wij u na te denken hoe u het stikstofdossier blijft adresseren.



Wij vragen aandacht voor controle op en borging van naleving Europese en interne aanbestedingsregels en de dossiervorming daarbij. Wij hebben begrepen dat in 2023 alle inhuur opnieuw wordt aanbesteed.



Op 1 januari 2023 heeft een conversie plaatsgevonden van Exact Globe naar Exact Online. Deze conversie vraagt aandacht van uw organisatie.

BEVINDINGEN INTERNE BEHEERSING 

Functiescheiding bij muteren van crediteuren stamgegevens ontbreekt.



Functievermenging en super-user rechten bij Assistent Controller leidt tot risico’s.



De directeur heeft zelfstandige betalingsbevoegdheden.



In het bankpakket zijn nog oude gebruikers opgenomen.



Geen zichtbare controle op doorgevoerde memoriaalboekingen.



Interne frauderisicoanalyse ontbreekt.

Gezien de omvang van Technology Base kunnen wij ons er in vinden dat deze bevindingen door de organisatie worden geaccepteerd.

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 De jaarrekening is getrouw en rechtmatig 2.2 Resultaat 2022 2.3 Belangrijke algemene ontwikkelingen in 2022 2.4 Belangrijkste aandachtspunten voor 2023

2.1 De jaarrekening is getrouw en rechtmatig

De jaarrekening 2022 is getrouw

7

Wij hebben bij de jaarrekening 2022 van Technology Base een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang die door Technology Base zijn gecorrigeerd. Deze controleverschillen hebben wij hieronder opgenomen. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING

OMVANG IN €

RESULTAAT IMPACT

Getrouwheid

Goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de rechtmatigheid

SAMENVATTING

Te lage opbrengst door verkoop kavel in 2023

404.132

Ja, positief

Presentatie overige vorderingen – overlopende activa

124.478

Nee

Onterechte opboeking kosten toegangssysteem (gecrediteerd door leverancier)

42.019

Ja, positief

Parkeeropbrengsten 2023 onterecht in 2022 verantwoord

10.311

Ja, negatief

Factuur met betrekking tot 2022 in administratie 2023 geboekt

8.243

Ja, negatief

Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende controleverklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid van de jaarrekening. Wij hebben geen bevindingen geconstateerd ten aanzien van de rechtmatigheid. Wij vertrekken daarom een goedkeurende controleverklaring met betrekking tot de rechtmatigheid van de jaarrekening.

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

2.2 Resultaat 2022

Resultaat 2022 ten opzichte van de gewijzigde begroting wijkt minimaal af

Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2022

8

Het resultaat van Technology Base over het jaar 2022 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 0,6 miljoen negatief. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: Programma (x € 1.000)

Begroot na wijz. 2022

Werkelijk 2022

Afwijking 2022

Grondexploitatie

3.277

2.026

-1.251

Mutatie OHW

-3.277

-2.026

1.251

Mutatie Voorziening Grex

-

-278

-278

Subtotaal Grondexploitatie

-

-278

-278

Luchthaven

-652

-431

221

Overige activiteiten

136

166

30

Gerealiseerd saldo:

-516

-543

-27

De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting zit in het bijstellen van de inschattingen in de grondexploitatie en het negatieve resultaat op de luchthaven. In 2021 zijn de werkelijke lasten van de grondexploitatie lager uitgevallen dan begroot. In paragraaf 3.3 van dit rapport gaan wij in op deze verschillen en andere ontwikkelingen in de grondexploitatie. Het resultaat over 2022 op de luchthaven is € 431.000 negatief, waar € 652.000 verlies was begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door een beter resultaat op luchthaven gerelateerde activiteiten waarbij de opbrengsten hoger en de kosten lager zijn dan begroot. Daarbij heeft de organisatie in 2022 strak gestuurd op het terugbrengen van de kosten. Wel is in 2022 sprake van een tegenvaller op de parkeeropbrengsten. Dit zorgt voor een nadeel van € 139.000 ten opzichte van de begroting. Het structurele tekort op de luchthaven is € 228.000. Het resultaat op de overige activiteiten ziet toe op verhuurde objecten waar Technology Base in heeft geïnvesteerd. Het resultaat valt hoger uit door lagere kosten dan begroot.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

2.3 Belangrijke algemene ontwikkelingen in 2022

9

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2022 hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Deze hebben wij onderstaand opgenomen: 1.

Evaluatierapport Berenschot In 2022 is de gebiedsontwikkeling Technology Base in opdracht van gemeente Enschede en provincie Overijssel extern geëvalueerd door Berenschot Groep B.V. Uit het rapport volgt dat het profiel met een focus op HTSM/AMM, Safety & Security, unmanned systems en luchthaven gerelateerde bedrijvigheid nog steeds kansrijk is. Dat niet wegneemt dat veel betrokkenen aangeven dat de definitie van het bestemmingsplan meer ruimte zou moeten bieden. Het verruimen van het bestemmingsplan is inmiddels door gemeente Enschede in procedure gebracht.

2.

Rechtszaak turnpads In 2022 is door de rechter uitspraak gedaan in de discussie met ILT inzake de ontheffing voor het aanleggen van turnpads (draaipaden) op de landingsbaan van Twente Airport. Door het ontbreken van deze turnpads mogen geen grote vliegtuigen geparkeerd worden. De uitspraak van de rechter is negatief uitgevallen voor Technology Base, daar de rechter vindt dat geen sprake is van een bijzondere omstandigheid. Dit betekent dat vliegtuigen met categorie D en E niet meer mogen vertrekken van de luchthaven. Het landen van grote vliegtuigen voor ontmanteling door AELS is wel toegestaan, enkel het laten vertrekken van grote vliegtuigen niet. Technology Base moet in februari 2023 beslissen of zij in hoger beroep gaan tegen deze uitspraak.

3.

SAMENVATTING

Gesprekken met private marktpartijen Wij hebben begrepen dat op dit moment gesprekken lopen tussen Technology Base en diverse private marktpartijen over het vestigen op deelgebied Technology Base. Deze gesprekken hebben plaatsgevonden op bestuurlijk niveau. Hierbij wordt gewerkt aan een intentieverklaring om een toekomstige samenwerking tussen Technology Base en deze marktpartijen te onderzoeken. Deze partijen zullen zich niet direct vestigen, maar zien het belang van de luchthaven en willen de toekomst daarvan veilig stellen door hier zelf mogelijk in te gaan participeren.

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

2.4 Belangrijkste aandachtspunten voor 2023

10

Daarnaast willen wij, vanuit onze natuurlijke adviesfunctie, de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen die een grote impact kunnen hebben op het boekjaar 2023. 1. Oplossen knelpunten diverse onderdelen binnen Technology Base Evenals voorgaande jaren staat Technology Base voor een grote uitdaging om de stikstofproblematiek te adresseren, waarbij Technology Base wel afhankelijk is van het beleid van de overheid. Technology Base heeft bij de provincie Overijssel een koepelvergunning aangevraagd. Deze aanvraag is door de provincie Overijssel voorlopig ‘on hold’ gezet, in afwachting van een nadere juridische onderbouwing. Tot die tijd kunnen enkel kleine bouwplannen worden gefaciliteerd. In de grondexploitatie is rekening gehouden met deze ontwikkeling, door uit te gaan van een conservatieve uitgiftefasering. Wij vragen u om aandacht te blijven houden voor de stikstofproblematiek. Het risico bestaat dat door de stikstofproblematiek een deel van het programma niet kan worden afgezet, wat negatieve financiële gevolgen heeft voor de resultaten van de grondexploitatie. Daarnaast bestaat, net als voorgaande jaren, een knelpunt ten aanzien van het parkmanagementtarief en de voorgestelde erfpachtregeling.

Wij adviseren afspraken te maken wie op termijn verantwoordelijk wordt voor het beheer en onderhoud van de buitenruimtes op het bedrijvenpark alsmede duidelijkheid te creëren ten aanzien van de te hanteren erfpachtregeling. 2. Controle op en borging van naleving Europese en interne aanbestedingsregels en dossiervorming Net als voorgaande jaren hebben wij tijdens de controle geconstateerd dat niet altijd een zichtbare toets wordt uitgevoerd op de wijze waarop aanbesteed moet worden of dat geen duidelijke dossiervorming bestaat rondom het bepalen van de opdrachtwaarde. Wij vragen nogmaals uw aandacht voor het naleven van de Europese Regels. Wij wijzen u in dit kader op de ‘good practice’ van de Sectorcommissie Decentrale Overheden (SDO) die in samenspraak is opgesteld met de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). 3. Conversie boekhoudpakket Technology Base is per 1 januari 2023 overgegaan van Exact Globe naar Exact Online. Wij hebben begrepen dat Exact Online qua applicatie en qua kosten beter aansluit bij de organisatie. Wij hebben aan de organisatie meegegeven dat een conversie naar een nieuw administratiepakket kan leiden tot risico’s ten aanzien van betrouwbaarheid en continuïteit van de administratie.

Ook bij een conversie van Exact Globe naar Exact Online is het zaak om de conversie op een gedegen wijze te documenteren, zodat achteraf controleerbaar is dat gegevens juist en volledig zijn overgenomen in een nieuw pakket. Volledigheidshalve merken wij op dat wij geen accountantscontrole hebben uitgevoerd op de juistheid en volledigheid van deze conversie, daar dit buiten de scope van onze jaarrekeningcontrole 2022 valt.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

11

3. Uw interne beheersing & onze bevindingen 3.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 3.2 Bevindingen interne beheersing 3.3 Ontwikkelingen grondexploitaties 3.4 BBV en WNT 3.5 Begrotingsrechtmatigheid 3.6 Rechtmatigheid inkoop- en aanbesteding 3.7 Significante schattingsposten

3.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording

Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2023

12

Invoering rechtmatigheidsverantwoording met ingang van 2023 In onze voorgaande accountantsverslagen hebben wij opgemerkt dat de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd wordt voor gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen zoals Technology Base. Het wetsvoorstel is op 31 mei 2022 door een ruime meerderheid van de Tweede Kamer goedgekeurd en door de eerste kamer op 27 september 2022 aangenomen, met als doel de rechtmatigheidsverantwoording in te voeren met ingang van verslagjaar 2023. Deze invoering heeft gevolgen voor uw organisatie. Ook de rol van de accountant verandert door de invoering van deze rechtmatigheidsverantwoording. Met ingang van verslagjaar 2023 wordt Technology Base zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het dagelijks bestuur een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. Deze wetswijziging is niet enkel een technische verandering, maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van Technology Base. Uit de kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV hierover blijkt dat: • een standaard model van de verklaring wordt uitgevoerd; • rechtmatigheid wordt beperkt tot drie rechtmatigheidsaspecten; • het algemeen bestuur de tolerantiegrenzen kan bepalen (tot 3%); • Bevindingen moeten worden opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering.

De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent niet minder rechtmatigheidscontroles moeten worden uitgevoerd, maar dat het dagelijks bestuur deze zelfstandig moet inrichten, uitvoeren, controleren en rapporteren. Wij zullen deze werkzaamheden als accountant toetsen, teneinde te kunnen controleren en verklaren of de rechtmatigheidsverantwoording van het dagelijks bestuur een getrouw beeld geeft. Wij adviseren u de komende periode te gebruiken om voorbereidingen te treffen voor de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Bevindingen interne beheersing

13

Inleiding Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal bevindingen en aanbevelingen weergegeven. Crediteurenstammutaties

1.

Ontbreken van functiescheiding bij muteren van crediteurenstamgegevens Wij hebben vastgesteld dat de Assistent Controller crediteurenstamgegevens kan wijzigen. Hierop vindt geen zichtbare controle plaats door een tweede functionaris. De Assistent Controller is tevens bevoegd tot het inlezen van betalingen. Integrale controle op de betalingen vindt niet plaats. Door het ontbreken van functiescheiding binnen deze processtappen bestaat het risico op onrechtmatige uitstroom van geldmiddelen. Wij adviseren u functiescheiding aan te brengen in het wijzigen en goedkeuren van crediteurenstammutaties. Hierbij is met name het wijzigen van bankrekeningnummers van belang. Dit aandachtspunt is reeds genoemd in het accountantsverslag 2018. Wij hebben begrepen dat wel een steekproefsgewijze (niet zichtbare) controle plaatsvindt op het bankrekeningnummer bij betalingen, maar adviseren deze controle zichtbaar uit te voeren op het moment dat de stamgegevens van een crediteur wordt aangepast.

Functievermenging Assistent Controller

2.

Functievermenging Assistent Controller Wij hebben vastgesteld dat de Assistent Controller over superuserrechten beschikt en daarmee fictieve budgethouders kan opvoeren, waaronder zichzelf. Hierdoor is het mogelijk dat de Assistent Controller onterecht facturen aan zichzelf toewijst en goedkeurt voor betaling, waarbij zij zelf de eerste handtekening zet. Omdat geen integrale inhoudelijke controle plaatsvindt tijdens het zetten van een tweede handtekening bij betalingen ontstaat een risico op onrechtmatige uitstroom van geldmiddelen. Wij adviseren u functiescheiding aan te brengen en het inperken van superuserrechten.

Zichtbare controle memoriaalboekingen

3.

Risico op onrechtmatige uitstroom van geldmiddelen

4. Zelfstandige betalingsbevoegdheid directeur Wij hebben vorig jaar gecommuniceerd dat de directeur zelfstandige betalingsbevoegdheden heeft in het bankpakket van de Rabobank. De directeur kon tot een bedrag van € 2,5 miljoen zelfstandig betalingen klaarzetten en autoriseren. Dit is medio mei 2022 aangepast naar een bedrag ad € 10.000. Daarmee bestaat nog steeds wel een risico op onrechtmatige uitstroom van geldmiddelen, al schatten wij dit risico lager in dan voorheen. Daarnaast merken wij op dat wij hebben vastgesteld dat het aantal transacties op deze bankrekening beperkt is. Wij adviseren u echter om de betaalbevoegdheden dusdanig in te richten dat van zelfstandige betalingsbevoegdheden helemaal geen sprake meer is.

SAMENVATTING

Advies om memoriaalboekingen zichtbaar te controleren Medewerkers op de afdeling financiële administratie hebben in het systeem de mogelijkheid om memoriaalboekingen door te voeren. Op deze memoriaalboekingen wordt niet in alle gevallen een zichtbare controle door de Controller uitgevoerd. Hierdoor ontstaat het risico op onrechtmatige handelingen in het systeem waarmee functiescheidingen kunnen worden doorbroken. Wij adviseren de bevoegdheden tot het boeken van memorialen te beperken alsmede controle op deze boekingen zichtbaar te laten uitvoeren. Dit aandachtspunt is reeds genoemd in het accountantsverslag 2020.

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

3.2 Bevindingen interne beheersing

SAMENVATTING

14

5.

Bankrechten BNG-omgeving Wij hebben vastgesteld dat de voormalig assistent projectcontroller nog bankrechten heeft in de BNG-betaalomgeving. Wij adviseren u de bankrechten van de BNG-omgeving tijdig aan te passen op het moment dat een functionaris met rechten in de betaalomgeving uw organisatie verlaat.

6.

Ontbreken interne fraudeanalyse Wij hebben begrepen dat Technology Base op dit moment een intern frauderisicoanalyse aan het opstellen is. Wij onderkennen het belang van dit document. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude kunnen de gelegenheden tot fraude afnemen. Daarnaast kan uw organisatie op momenten dan fraude voorkomt adequater reageren, waardoor de impact mogelijk beperkt blijft. Wij adviseren u dan ook deze interne frauderisicoanalyse blijvend aandacht te schenken, ook met het oog op het verplicht rapporteren hierover door u in uw jaarrekening en door ons in de controleverklaring bij de jaarrekening.

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

3.3 Ontwikkelingen grondexploitaties (1/3)

15

Actualisatie en bijstelling grondexploitaties De veruit grootste balanspost met betrekking tot onderhanden projecten betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico’s voor de grondexploitatie zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s:  Planning: Is de tijdsplanning van de deelgebieden afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke deelgebieden op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: In de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er sprake van een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen en bedrijvigheid in de deelgebieden in relatie tot de huidige marktvraag in gemeente Enschede?  Prijs: Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gevalideerd. De verschillende deelgebieden in de grondexploitatie zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2022 geactualiseerd.

Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening 2022 op een juiste wijze is gewaardeerd en of mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Technology Base heeft voor het verwachte tekort op de grondexploitatie 2023-2031 een verliesvoorziening gevormd van € 18,5 miljoen (2021: € 18,2 miljoen). De verliesvoorziening is conform het BBV als waardecorrectie gepresenteerd op de post “Onderhanden Werk – waaronder bouwgronden in exploitatie”. De parameters en volatiliteitsanalyse die ten grondslag liggen aan de berekeningen zijn opgenomen in de grondexploitatie 2022. In de jaarrekening zijn de belangrijkste parameters uiteengezet. Hiervoor wordt verwezen naar pagina 38 (en verder) van de jaarrekening.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

3.3 Ontwikkelingen grondexploitaties (2/3)

16

Uitkomsten grondexploitatie 2022 Het verwachte eindresultaat van de grondexploitatie 2022 tot en met 2031 is als volgt:

Overzicht GREX (OHW) jaarrekening 2022 (x €1.000) Historisch: Totaal gemaakte en geboekte kosten t/m 31-12 Totaal gemaakte en geboekte opbrengsten t/m 31-12 Totaal nominale boekwaarde exclusief voorziening (A)

1-1-2023

1-1-2022

Mutatie

129.829 101.085 28.744

124.786 94.016 30.770

5.042 7.069 -2.026

Prospectief Nog te maken kosten (grex 01-01) Nog te realiseren opbrengsten (grex 01-01) Netto kasstroom prospectief

30.203 39.636 9.433

36.673 46.301 9.628

-6.471 -6.666 -195

Uitgaven index Inkomsten index Geïndexeerde netto kasstroom prospectief Rente Contante waarde van boekwaarde en prospectieve kasstroom (B)

-3.044 2.595 8.984 -2.338 18.491

-2.624 3.195 10.198 -1.629 18.213

-420 -600 -1.214 -709 278

Netto boekwaarde OHW in jaarrekening (A - B)

10.253

12.558

-2.305

In bovenstaand overzicht is zichtbaar dat de huidige verwachting is dat in totaliteit minder kosten gemaakt zullen worden dan vorig jaar ingeschat. De nog te maken kosten zijn namelijk sterker gedaald dan werkelijke kosten zijn gemaakt. De opbrengsten in 2022 liggen meer in lijn met de verwachte opbrengsten, gezien de mutatie van de nog te realiseren opbrengsten slechts € 0,4 miljoen afwijkt van de verantwoorde opbrengsten in het boekjaar. Wij hebben op de volgende pagina de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de grondexploitatie vorig jaar toegelicht.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

3.3 Ontwikkelingen grondexploitaties (3/3)

Verschillen grex 2023 vs. 2022

17

De belangrijkste verschillen in de grondexploitatie 2023 ten opzichte van 2022 zijn hieronder toegelicht:  De grondexploitatie heeft een looptijd tot en met 2031. De ten behoeve van de grondexploitatie aangetrokken lening moet in 2029 worden her-gefinancierd, waardoor voor de jaren 2030 en 2031 met een hogere rente-inschatting rekening is gehouden. Door de hogere rentestanden per heden is in overleg met treasury deskundigen van gemeente Enschede en provincie Overijssel een rentepercentage gehanteerd van 2,5%. Dit zorgt voor een nadelig effect van € 0,8 miljoen.  Voorgaand jaar werd rekening gehouden met een stijgende opbrengstenindex. Door de huidige vastgoedmarkt en nieuwe inzichten is voor 2023 geen opbrengststijging gehanteerd. Dit ligt ook in lijn met het advies van adviesbureau Metafoor aan gemeente Enschede. Dit zorgt voor een nadelig effect van € 0,6 miljoen.  In 2021 heeft Technology Base een marktonderzoek laten uitvoeren door Cushman & Wakefield, specifiek gericht op het deelgebied Technology Base. Daaruit bleek dat de m² prijs verhoogd kon worden naar € 135 tot € 140 per m². Voorgaand jaar ging Technology Base uit van de onderkant van deze range. Door toenemende belangstelling voor het bedrijventerrein en de inflatie in boekjaar 2022 heeft Technology Base de m² prijs in de huidige grondexploitatie ingeschat op € 140 m², wat de bovenkant van de range is.

Dit zorgt voor een voordelig effect van € 0,6 miljoen.  In het afgelopen jaar zijn prijzen fors gestegen. Door de prijsstijgingen die in de gehele markt zichtbaar zijn is de kostenindexatie bijgesteld. Dit zorgt voor een nadelig effect van € 0,5 miljoen.  Op dit moment bezit Technology Base nog twee panden in het Prins Bernardpark. Deze panden zijn verhuurd, maar worden verkocht nadat de huidige huurders zijn vertrokken. Deze panden zijn in 2018 getaxeerd en in de afgelopen jaren qua waardering niet bijgesteld. In 2022 zijn deze panden wél bijgesteld naar een huidig prijspeil. Dit zorgt voor een voordelig effect van € 0,2 miljoen. Daarnaast was de inschatting dat Technology Base een afkoopsom zou moeten betalen om de huidige huurders te laten vertrekken. Door nieuwe inzichten en gesprekken met de huidige huurders is deze inschatting veranderd. Dit zorgt voor een voordelig effect van € 0,2 miljoen. Hierdoor is sprake van een voordelig effect van € 0,4 miljoen in totaliteit voor deelgebied Prins Bernhardpark.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

3.4 BBV en WNT

Het BBV wordt nageleefd

18

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat Technology Base de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd. Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT Onderdeel van de controleverklaring is een oordeel over de naleving van de Wet Normering Topinkomens (WNT). In de WNT zijn onder andere bepalingen opgenomen over wie aangemerkt dient te worden als topfunctionaris, welke componenten onderdeel dienen te zijn van de bezoldiging volgens de WNT en wat de bezoldigingsmaxima van de topfunctionarissen zijn. Voor de verantwoording van de WNT in de jaarrekening geldt een specifiek verantwoordingsmodel.

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

SAMENVATTING

Wij hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in samenwerking met collega’s die gespecialiseerd zijn in de controle van WNTverantwoordingen. Op basis van onze werkzaamheden hebben wij de volgende bevindingen in relatie tot de WNT-verantwoording:  Wij kunnen ons verenigen met uw zienswijze voor wat betreft de aanmerking van topfunctionarissen. Voor Technology Base geldt dat alleen de directeur is aangemerkt als topfunctionaris; de leden van AB en DB zijn aangewezen als topfunctionarissen met een bezoldiging van € 1.800 of minder.  De WNT-verantwoording omvat alle componenten die op basis van deze regelgeving tot de bezoldiging gerekend dienen te worden.  Voor de leidinggevende en toezichthoudende functionarissen is in 2022 geen sprake geweest van een overschrijding van het bezoldigingsmaximum volgens de toepasselijke bezoldigingsklasse voor Technology Base.  De WNT-verantwoording is op juiste en volledige wijze in de jaarrekening opgenomen en gepresenteerd.

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

3.5 Begrotingsrechtmatigheid

19

Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft Technology Base circa € 11,2 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 6,9 miljoen aan werkelijke lasten in 2022. Dit is in totaal een onderschrijding van € 4,2 miljoen (38%). Aan baten had Technology Base een bedrag van € 13,9 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 8,3 miljoen aan werkelijke baten in 2022. In totaal gaat het om een lagere realisatie van baten van € 5,6 miljoen (40%). Het algemeen bestuur autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het dagelijks bestuur vast. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerd en gerapporteerd te worden aan het algemeen bestuur. Bij begrotingsoverschrijdingen die niet gedurende het jaar zijn voorgelegd aan het algemeen bestuur is formeel sprake van een onrechtmatigheid. Echter hoeven deze overschrijdingen niet altijd te worden meegewogen in het accountantsoordeel, bijvoorbeeld indien de overschrijding geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten of overschrijdingen bij openeinde regelingen. Geen sprake van overschrijding begrotingsrechtmatigheid

SAMENVATTING

Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door het algemeen bestuur nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. In boekjaar 2022 is geen sprake van een dergelijke lastenoverschrijding op één van de programma’s.

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

3.6 Rechtmatigheid inkoop- en aanbesteding

Niet alle aanbestedingen zijn rechtmatig

20

Naleving Europese aanbestedingsregels In het kader van de rechtmatigheidscontrole hebben wij de juiste toepassing van de Europese aanbestedingsrichtlijnen gecontroleerd aan de hand van een zogenaamde inkoopanalyse (met behulp van de in januari 2019 gepubliceerde SDO notitie “Uitvoering van de controle op aanbestedingsrechtmatigheid bij de jaarrekeningcontrole van decentrale overheden”). Het overleg in het SDO heeft onder meer geleid tot het maken van een ‘goodpractice’ voor de uitvoering van de controle op aanbestedingsrechtmatigheid bij de jaarrekeningcontrole van gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Deze goodpractice-eis is in samenwerking met alle accountantskantoren tot stand gekomen (met behulp van aanbestedingsjuristen) en omvat naast controle technische informatie ook de belangrijkste aandachtsgebieden als gevolg van de complexe aanbestedingswetgeving. De notitie heeft geleid tot een aanscherping en verdere verduidelijking van de controle van Europese aanbesteding. Wij hebben vorig jaar geconstateerd dat drie contracten van inhuur derden niet rechtmatig waren aanbesteed. Wij hebben dit jaar geen fouten geconstateerd. Wel adviseren wij u aandacht te blijven houden met betrekking tot de inkoop- en aanbestedingsregels.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

3.7

Significante schattingsposten

Verwerking schattingen in de jaarrekening

21

Verwerking van schattingen in de jaarrekening Inherent aan het opmaken van een jaarrekening is dat het bestuur schattingen moet maken. Bepaalde schattingen zijn van bijzonder belang door hun invloed op de jaarrekening en de waarschijnlijkheid dat toekomstige gebeurtenissen significant afwijken van de verwachtingen van het bestuur. Met ingang van boekjaar 2020 zijn de controlestandaarden voor de controle van schattingen (COS 540) herzien en aangescherpt. Wij zullen onder andere vooraf scherper definiëren in welk onderdeel van de schatting wij risico’s voor fouten identificeren en achteraf uitgebreider evalueren of onze conclusies op deelgebieden ook tot een goede overall-conclusie hebben geleid. In het navolgende overzicht hebben wij van de jaarrekeningposten waaraan een belangrijke schatting ten grondslag ligt grafisch weergegeven op welke wijze wij de door het bestuur gebruikte mate van prudentie inschalen. De schattingen ten aanzien van de grondexploitatie maken daarnaast een belangrijk onderdeel uit van onze controle. In paragraaf 3.3 hebben we daarom een uitgebreide toelichting opgenomen. Hieronder gaan we enkel in op het schattingselement van deze post. POST IN DE JAARREKENING

conservatief

Voorziening dubieuze debiteuren

BEDRAG (x € 1.000)

BEOORDELING 2022

44

neutraal

BEOORDELING 2021

TOELICHTING SCHATTING De debiteuren zijn in 2022 door Technology Base kritisch beoordeeld. Voor de dubieuze debiteuren is een voorziening opgenomen. De voorziening bestaat uit een vordering op de Veiligheidsregio Twente uit 2019. Deze vordering is vorig jaar ook voorzien. Wij hebben begrepen dat gesprekken worden gevoerd met deze debiteur over het alsnog innen van deze vordering. Wij achten de uitgangspunten ten aanzien van de voorziening dubieuze debiteuren neutraal.

optimistisch Waardering materiële vaste activa

Waardering grondexploitatie deelgebied Technology Base

7.520

*

De afschrijving van de materiële vaste activa is gebaseerd op de door het DB vastgestelde notitie “Beleidsregels Vaste Activa TB”. Deze schatten wij in als neutraal. De inschatting die ten grondslag ligt aan deelgebied Technology Base hebben wij ingeschat als optimistisch. Dit ziet met name toe op de looptijd en het gehanteerde uitgiftetempo van deelgebied Technology Base. Wel merken wij op dat in 2022 en begin 2023 serieuzere gesprekken lopen dan in de afgelopen jaren. Desalniettemin staat Technology Base voor een uitdaging om het gehele terrein door de markt te laten absorberen. Op basis van het onderzoek van Cushman & Wakefield uit 2021 is gebleken dat dit gezien de tekorten aan aanbod in de regio wel mogelijk is. Wij achten de inschatting van Technology Base nog steeds als optimistisch in, maar zien dat de inschattingen voldoende zijn onderbouwd.

Waardering grondexploitaties overige deelgebieden

*

De inschatting van het uitgiftetempo van de woningen en kavels (van met name deelgebied ‘t Vaneker) schatten wij, net als voorgaand jaar, in als neutraal.

*De totale grondexploitatie is gewaardeerd op € 10,7 miljoen. Wij hebben geen uitsplitsing opgenomen voor de verschillende deelgebieden. SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

22

Bijlagen

A

Onze controle

A. Onze controle (1/4)

23

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van Technology Base, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 22 september 2022 met kenmerk ‘1019298/MZ/GvdR/TG/dk/2171’. Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 69.000.

Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording van de jaarrekening. Voor de WNT gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controle cliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij bevestigen dat we geen giften hebben gegeven aan dan wel aangenomen van de organisatie of haar personeel. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

A. Onze controle (2/4)

24

Opdracht en controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 22 september 2022. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering, waarbij zo mogelijk gesteund wordt op de opzet, het bestaan en de werking van de aanwezige administratieve organisatie en de daarin opgenomen beheersingssystemen. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. Daarnaast worden bedrijfsrisico’s beoordeeld die voortvloeien uit de strategie en operaties van Technology Base. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer aandacht gehad.

Deze risico’s betreffen:  Het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels  Onjuiste waardering bouwgronden in exploitatie (materiële post met verschillende schattingselementen)  Het risico van management override (bewuste beïnvloeding door bestuur of management van de jaarcijfers). Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2021 van Technology Base ten aanzien van de getrouwheid aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij een goedkeurende controleverklaring, gedateerd op 31 maart 2023, afgegeven bij deze jaarrekening op het getrouwheidsaspect. Ten aanzien van de rechtmatigheid hebben wij een afkeurend oordeel verstrekt. Zie voor een nadere toelichting hierover paragraaf 2.1. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle van de jaarrekening 2021 zijn afdoende behandeld en onze controle is afgerond. Continuïteit De waarderingen in de jaarrekening van Technology Base zijn gebaseerd op de veronderstelling dat Technology Base als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het dagelijks bestuur. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het dagelijks bestuur ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting.

De impact van het coronavirus heeft geen impact op de continuïteit van Technology Base. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

A. Onze controle (3/4)

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen

De grondslagen van de jaarrekening 2021 zijn aanvaardbaar

SAMENVATTING

25

Jaarstukken De jaarstukken 2022 van Technology Base bestaan uit:  Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).  De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeenschappelijke regeling zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2022.

In 2022 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeenschappelijke regeling. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeenschappelijke regeling en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het dagelijks bestuur en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

A. Onze controle (4/4)

Geen aanwijzingen voor materiële fraude of non-compliance

26

Fraude en non-compliance Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties op verschillende niveaus binnen de organisatie. Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en -situaties besproken met de directie. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen indicaties voor materiële fraude opgeleverd. Bij de beoordeling van het risico omtrent corruptie hebben wij gekeken naar klant specifieke omstandigheden zoals de geografische plaats van de activiteiten, de sectoren waar corruptie meer dan gemiddeld voorkomt en hebben we beoordeeld in hoeverre buitenlandse wetgeving als de UK Bribery Act en de US Foreign Corrupt Practices Act van invloed kunnen zijn. Wij hebben aandacht besteed aan de compliance met de voor u van toepassing zijnde wet- en regelgeving en overige bepalingen voor zover wij die van belang achten in het kader van onze controle van de jaarrekening. Bij die werkzaamheden hebben wij geen materiële non-compliance geconstateerd.

Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, aandacht te besteden aan de bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. In de door ons gekozen controleaanpak is de geautomatiseerde gegevensverwerking niet in onze controle betrokken. Daarom kunnen wij geen mededelingen doen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit ervan.

SAMENVATTING

JAARREKENING

INTERNE BEHEERSING

BIJLAGEN

27

bdo.nl