Subsidieaanvraag 3e tranche Creatieve Broedplaatsen Twente

Subsidieaanvraag 3e tranche Creatieve Broedplaatsen Twente Inleiding Twente heeft zich ontwikkeld tot één van de meest innovatieve regio’s van Nederland. Maar Twente wil verder groeien: een grotere economische groei, meer hoogopgeleide inwoners, meer woningen, meer mobiliteit en een verbeterde infrastructuur. Hierbij speelt de aantrekkelijkheid voor de creatieve klasse een bepalende rol. De creatieve klasse is noodzakelijk voor banengroei. Om aantrekkelijk te zijn voor deze groep is een diverse en sterke culturele infrastructuur noodzakelijk. Cultuurdeelname zorgt voor persoonlijke groei en ontwikkeling en de aanwezigheid van cultuur en creatieve hotspots zorgt voor een verhoging van de algehele kwaliteit van leven in de regio, oftewel een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat1. Dát trekt talent en creativiteit aan en is een voorwaarde voor een sterk Twents bedrijfsleven en het Bruto Twents Geluk. Doordat in de creatieve hotspots nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan op het snijvlak van kunst, cultuur en technologie wordt creatief ondernemerschap en innovatie gefaciliteerd. Uit onderzoek blijkt dat talenten het culturele aanbod als traditioneel en conservatief ervaren. Zij ervaren te weinig diversiteit.

Het aanbod en type voorzieningen sluit onvoldoende aan bij de vraag van juist die doelgroep die noodzakelijk zijn om de doelstelling van Twente als innovatieve, technisch vooraanstaande regio te bereiken. Het investeren alleen in stenen is onvoldoende. Het gaat ook om de ruimte om te experimenteren, de mogelijkheden om nieuwe ideeën te ontwikkelen en diversiteit van het aanbod. Het aantal initiatieven dat zich begeeft op het grensvlak van kunst, onderzoek, digitalisering en experiment is in Twente - in vergelijking met andere regio’s die zich profileren op het gebied van innovatie en techniek (bijv. Eindhoven) - nog marginaal. In 2020 is de regeling Creatieve Broedplaatsen Twente geïntroduceerd, met als doel het ondersteunen van initiatieven waar kunstenaars en makers elkaar vinden. Dit kan zijn op leegstaande locaties, braakliggende terreinen of bestaande voorzieningen. Zogenaamde broedplaats-achtige plekken. Spontaan ontstaan van onderop, gestimuleerd van bovenaf of gecreëerd binnen bestaande voorzieningen door ruimte te bieden aan nieuwkomers. De fysieke broedplaats maakt verbinding met de omgeving. Er zijn opleidingen, trainingen en workshops voor mensen uit de omgeving in samenwerking met ondernemers en culturele instellingen. Er zijn happenings waardoor de broedplaatsen de omgeving levendig houden.

We maken onderscheid tussen drie soorten broedplaatsen: o Nieuw cultureel programma: Hierbij ligt de focus op het betrekken van een breed publiek, mensen die anders niet in aanraking met de genoemde thema’s zouden komen. Dit type broedplaats wordt gekenmerkt door laagdrempeligheid, bereikbaarheid en maatschappelijke verbinding. Voornamelijk getrokken door gesubsidieerde instellingen. o Broedplaatsen van onderop: Innovatieve en experimentele initiatieven die de diversiteit van ideeën doen opbloeien. Een must van en door studenten en creatieve groepen. Deze broedplaatsen dragen bij aan het creëren van een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor hoogopgeleiden. Gekenmerkt door de vele initiatieven van onderop, missen ze vaak de kennis en slagvaardigheid om zich volledig te ontplooien. o Innovatieve projecten: de derde vorm van broedplaatsen, hebben een sterke connectie tussen de Twentse ondernemendheid en de innovatiekracht van de regio. Het initiatief komt vaak van bovenaf in de vorm van bedrijven, op zoek naar kennisvergroting in een nichesector, voornamelijk aan de hand van focusgroep zoals studenten. Juist door de kleine doelgroep die beoogd word, zijn veel broedplaatsen onderling onbekend, resulterende in gemiste samenwerkingskansen.

1

Zie bijvoorbeeld dit onderzoek naar de waarde van cultuur: https://www.lkca.nl/publicatie/de-waarde-van-cultuurpascal-gielen.

1e en 2e tranche In de 1e tranche in 2020 en de 2e tranche in 2021 is in totaal 1,4 miljoen euro verdeeld over 20 verschillende broedplaatsen, die geselecteerd zijn uit een totaal van ruim 100 aanvragen uit de hele regio. Beeldbepalende projecten zijn bijvoorbeeld WARP Technopolis in Enschede (creatieve ruimtes voor kunstenaars en makers uit alle windrichtingen en projecten op het snijvlak van kunst, cultuur en technologie), Carnavalsloods in De Lutte (dorpslab waar jongeren lesprogramma’s kunnen volgen over kunst en techniek), Brandstof (co-working space en netwerkorganisatie voor de creatieve community in Twente) en Studio15 (plek voor talentontwikkeling voor jongeren dat vanuit Almelo uitgerold wordt over Enschede, Oldenzaal, Hellendoorn en Wierden). Alle broedplaatsen hebben in meer of mindere mate bijgedragen aan het innovatieve en creatieve klimaat in Twente en zorgen ervoor dat de regio aantrekkelijker wordt om te wonen en werken. Met een bijdrage uit deze regeling zijn nieuwe projecten gestart en worden bestaande projecten in de gelegenheid gebracht om in een hogere versnelling te gaan. Op het moment van schrijven zijn 19 van de 20 gesubsidieerde broedplaatsen nog steeds actief, verspreid over 11 van de 14 gemeenten in Twente.

De 1,4 miljoen subsidie gaat volgens begroting over de gehele periode ruim 2,2 miljoen aan cofinanciering opleveren, afkomstig uit publieksinkomsten, sponsoring, subsidies en overige inkomsten.

3e tranche In het oorspronkelijke fiche uit 2019 wordt reeds gesproken over een 3e tranche. Daar zijn destijds geen bedragen aan gekoppeld, de juridische mogelijkheid is gecreëerd voor het geval er budget zou resteren na de 1e en of 2e tranche. Dat bleek niet het geval: zowel de 1e als de 2e tranche zijn ruim overvraagd. In totaal is er voor ruim 8 miljoen euro aan plannen ingediend waar het budget “slechts” 1,4 miljoen bedroeg. Dat betekent dat veel plannen niet eens beoordeeld zijn op hun kwaliteit, maar simpelweg afgewezen zijn vanwege het beperkte budget. De aanjager heeft een “levende lijst” bijgehouden van alle gevoerde gesprekken met partijen die geïnteresseerd waren in de regeling, aangevuld met geïdentificeerde projecten die om welke reden dan ook (nog) niet geïnteresseerd waren in de regeling. Op basis van een eigen inschatting is daar een beoordeling van de potentie van elk project uitgekomen, dit heeft geen formele status maar geeft wel een beeld van de mogelijke impact die gemaakt kan worden met extra budget. De aanjager heeft de indruk dat er op moment van schrijven in Twente ongeveer 20 tot 25 interessante projecten zijn (in welke fase dan ook) die tevens subsidiabel zijn. Let wel: dit zijn projecten waar de aanjager mee bekend is, het is goed mogelijk dat er nog projecten onder de radar zijn gebleven.

Het is duidelijk dat er met extra budget nog meer impact gemaakt kan worden in de regio. Als de 3e tranche er niet komt betekent dat een verlies van energie bij hierboven genoemde initiatieven en een gemis aan nieuwe initiatieven die zorgen voor culturele ontwikkeling en werkgelegenheid. Het is realistisch om te verwachten dat ook bij een 3e tranche minimaal 130-150% cofinanciering oplevert, in het beoordelingsproces wordt de cofinanciering kritisch onder de loep genomen en waar deze cijfers niet hard (genoeg) zijn wordt doorgeselecteerd. Spreiding Uit de 1e en 2e tranche blijkt dat juist de categorie “broedplaatsen van onderop” belangrijk is voor diversiteit in het culturele aanbod. Hier gebeuren de spannendste culturele vernieuwingen, waarbij het wellicht voor zich spreekt dat deze zich meer concentreren in de grote steden. In de 3e tranche willen we daar graag de focus op leggen, de gewenste aantallen per categorie worden in de begroting verder uitgewerkt. Hierboven is ook te zien dat juist de “nieuwe culturele initiatieven” zorgen voor meer regionale spreiding en doordat dit soort projecten dichtbij de mensen in de kleinere kernen staan hebben ze kwantitatief wellicht minder impact, maar kwalitatief zeker niet. Kwaliteit Uit de 1e en 2e tranche blijkt een groot verschil in kwaliteit tussen de aanvragen.

Dit wordt in principe gefilterd tijdens de beoordeling, maar door de opzet van de regeling (beoordeling op volgorde van binnenkomst in plaats van bijvoorbeeld een tender) worden niet automatisch de beste projecten gesubsidieerd. Op basis van loting wordt de volgorde van beoordelen bepaald en op het moment dat een project als voldoende wordt beoordeeld dan is het subsidiabel. Een project lager op de lijst kan vele malen beter zijn, maar komt niet aan bod omdat dan het budget al verdeeld is. Binnen het Samenwerkingsplatform Creatieve Broedplaatsen Twente, waar Concordia, Tetem, Saxion en de Gemeente Enschede zitting hebben, is de afgelopen tijd aandacht besteed aan de 3e tranche. Hier zijn onder meer de mogelijkheden besproken om daadwerkelijke aanpassingen te doen aan de verordening en beoordeling. Uit juridisch advies van de Gemeente Enschede blijkt dat dat niet mogelijk is zonder de verordening aan te passen en dat zou betekenen dat een volledig nieuw traject ingezet moet worden, waarbij het ambtelijk en politiek goedgekeurd moet worden. Vanwege de voortgang pleiten wij er derhalve voor om deze weg niet te bewandelen. De leden van het Samenwerkingsplatform zien goede mogelijkheden om de kwaliteit van de gehonoreerde projecten te verhogen door het strikter toepassen van de bestaande criteria.

Waar in de regeling bijvoorbeeld gesproken wordt over “de mate waarin kunst, cultuur en technologie aan elkaar gekoppeld zijn” biedt dat ruimte voor het eisen van een bepaald niveau. Ook kunnen zaken als co-creatie en samenwerkingspartners strenger beoordeeld worden binnen de bestaande criteria. De wens om een adviescommissie met externe professionals (uit onderwijs, bedrijfsleven en culturele sector) in te stellen leeft nog steeds, maar de verordening biedt daar helaas ook geen ruimte voor. Tijdspad uitvoering September 2022 definitieve toekenning subsidie Oktober 2022 vaststelling gemeenteraad Enschede November 2022 start communicatie 15 januari 2023 opening subsidietijdvak Februari 2023 loting en beoordeling Maart 2023 beschikkingen 1 april 2023 uitbetaling en formele start 30 september 2025 einde 3e tranche (2,5 jaar) 31 december 2025 afronding project

Begroting Voor een juiste interpretatie van de begroting is het van belang om enkele parameters vooraf te verduidelijken: - Binnen de regeling zijn 3 types broedplaatsen gedefinieerd: nieuwe culturele initiatieven, broedplaatsen van onderop en innovatieve projecten. Hoeveel broedplaatsen we per type willen ondersteunen is gebaseerd op de 1e en 2e tranche. - De maximale subsidie per broedplaats bedraagt €50.000 voor de nieuwe culturele initiatieven en de innovatieve projecten en €140.000 voor de broedplaatsen van onderop. - Voor de begroting wordt ervan uitgegaan dat elke aanvrager de maximale subsidie aanvraagt. In de eerste tranches is gebleken dat meer dan 90% van de broedplaatsen maximaal aanvraagt. Indien een broedplaats minder dan maximaal aanvraagt ontstaat er ruimte om een extra aanvraag (deels) te honoreren. - De minimale cofinanciering is 20-20-50% per categorie zoals gesteld in de verordening. De verwachte cofinanciering is gebaseerd op ervaringen met de 1e en 2e tranche, dit is het gemiddelde van de cofinancieringscijfers van de gehonoreerde aanvragen per categorie (155118-218%).

Dekkingsplan Zoals hierboven gesteld is een totale subsidie van €1.463.207 nodig om mogelijk te maken dat we in de 3e tranche van de Creatieve Broedplaatsen Twente 12 nieuwe broedplaatsinitiatieven ondersteunen. Dit bedrag wordt gefinancierd uit de resterende middelen van de huidige regiodeal, met de volgende verdeelsleutel: - 50% rijksoverheid (€731.604) - 25% provincie Overijssel (€365.802) - 25% Agenda voor Twente (€365.802)