Stedenbouwkundig Plan Kennispark Twente

Basis tot maximaal 20 meter met hogere accenten tot 30 meter.

Zichtlijn Blikvanger

58

59

59

Smart district

Duurzame innovatie als visitekaartje Duurzaamheid in de breedste zin wordt het visitekaartje van Kennispark en biedt directe voordelen voor ondernemers in het gebied. Op dit moment wordt langs het innovatiepad al een eerste intentie getoond, zoals slimme verlichting en straatmeubilair. Er zijn ook een aantal gemiste kansen, zoals het gebruiken van dakoppervlakken en het delen van restwarmte van de RWZI. Een slim en duurzaam Kennispark zien we terug in een scala aan themas. Op de volgende pagina’s wordt dit geconcretiseerd.

Huidig M

Mobipunt duurzame mobiliteit Gedeelde faciliteiten Openbare sportvoorziening

C

Bron restwarmte Netwerk restwarmte Opwekking en opslag zonne energie Parkeerhubs met zonnepanelen als ‘buurtbatterij’ Dakoppervlak inzetten voor biodiversiteit Dakoppervlak inzetten water opvang en hergebruik Nieuwe bebouwing volgens natuurinclusieve bouwnormen Gebruik circulaire materialen en slimme verlichting

Visie 60

Concrete uitwerking. Er is ruimte voor maatwerk op specifieke plekken. 61

Huidige situatie Naar een 4-sterren BREEAM Bij de ontwikkeling van het kennispark wordt ingezet op een integrale duurzame ontwikkeling. Daarbij vormt de BREEAM-NL Gebiedstoets een handleiding. Op de volgende pagina’s wordt aan de hand van zes duurzaamheidsthema’s de ambitie ruimtelijk geconcretiseerd. Er wordt een principe-doorsnede gebruikt om dit toe te lichten. Aangezien een duurzame omgeving zowel over openbaar als privé gaat, is de uitdaging om gezamenlijk toe te werken naar een 4-sterrenscore. Het spinnediagram vormt hierbij een hulpmiddel om initiatieven te begeleiden en de openbare ruimte in te richten. Zo wordt aan de voorkant duurzaamheid goed verankerd. Daarbij gaat het erom dat niet overal een 10 op gehaald hoeft te worden, maar dat het gebied zich integraal ontwikkeld en iedere ontwikkeling een stap is in de richting van het ambitieniveau. Naast ruimtelijke ontwikkeling zet een BREEAM gecertificeerd gebied ook in op gebiedsmanagement, synergie, bronnen, welzijn en welvaart en gebiedsklimaat.

Energie Mobiliteit

Gezondheid & klimaatadaptatie

Materiaalbewustheid

Biodiversiteit

Principe doorsnede

Collectiviteit/ sociale cohesie

62

63

63

1

Minimaliseer energieverbruik

Minimaliseer het energieverbruik in gebouwen en openbare ruimte. De ambitie is om de energieprestatie van gebouwen op Kennispark gemiddeld minimaal label A te maken. Inzicht in het energieverbruik ontstaat middels een jaarlijkse energiemonitoring voor het gebruik in gebouwen en openbare ruimte. Zuinige SMART-lighting is een goede optie in zowel gebouwen als buitenruimte. Kijk naar groen als mogelijke natuurlijke zonwering. Er wordt geambieerd slechts een beperkt aantal gebouwen met een lage duurzaamheidscore in het gebied te hebben.

64

2

Maximaal gebruik maken van hernieuwbare bronnen via energiesystemen

Het streven is om tenminste 60% van de energievraag lokaal op te wekken (binnen een straal van 10km). Elecktriciteit kan door PV-panelen worden opgewekt, welke op/aan gebouwen, maar ook in de buitenruimte geplaatst kunnen worden. I.c.m. groen/water kan de efficiëntie van panelen worden verhoogd. Thermische energie kan uit warmtenetten, geothermie of lokale warmtecentrales worden gehaald. Houdt rekening met het ruimtebeslag van dergelijke systemen. Door de gebruikers aan te sluiten op een regionaal en/of lokaal energiesysteem kan efficienter gebruik worden gemaakt van hernieuwbare bronnen.

3

Opslag en uitwisseling van energie

Op een campus met functies als kantoren, labs, opslag en voorzieningen (en zelfs wonen) kunnen uitwisselingen plaatsvinden tussen verschillende energiebehoeften op verschillende tijden van de dag. Koude- en warmtebehoeften kunnen worden uitgewisseld. Middels WKO kan in aquifers seizoensgebonden thermische en elektriciteitsbehoefte in de avond kan overdag worden opgeslagen in batterijen of bijv. waterstof. Auto’s kunnen gezien worden als mobiele batterijen.

4

Piekhemelwater opvang en buffering

Overlast van piekbuien wordt zo goed mogelijk voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan waterbuffering op/ aan gebouwen (bijv. retentiedaken), maar ook waterdoorlatende of verlaagde oppervlakken (zoals waterpleinen en wadi’s). I.s.m. het hoogheemraadschap kan gekeken worden hoe de waterkwaliteit in het gebied geoptimaliseerd kan worden. Door onder meer natuurvriendelijk ingericht water en rietvelden tbv waterzuiveringen kan een aangenaam en nuttig landschap worden gecreëerd. Een watervoorziening ligt binnen 500m van allle gebruikers. 65

5

Verbeteren microklimaat

Het microklimaat (zowel binnen als buiten) wordt verbeterd door het voorkomen van hittestress (schaduw, verkoeling van water en groen), windhinder, en luchtkwaliteit (hierop dient tenminste een GES-score van 4 te worden behaald). Vegetatie draagt bij aan het zuiveren van de lucht en voorkomt windhinder. De ambitie is om min. 50% van de bestrating in de schaduw te hebben, ter voorkoming van hittestress. De verharding dient hierbij een reflectieve SRI-waarde van minimaal 28 te scoren (in gebuik). Bij de oriëntatie van gebouwen is een streven van tenminste vier bezonningsuren per dag.

6

Aanzetten tot beweging

Met uitnodigende loop- en fietsroutes wordt aangezet tot beweging. Deze routes bevinden zich zoveel mogelijk los van zwaar verkeer. Langs de route is aanbod van sport en recreatie. Het wordt aantrekkelijk om korte afstanden naar OV- of andere voorzieningen op eigen kracht af te leggen. Met middelhoge bouw is de trap een goed alternatief voor de lift.

7

Hubs en last mile

Om de milieubelasting van vervoersstromen te minimaliseren dient het OV goed bereikbaar te zijn (max. 1km van hoofdentrees van gebouwen naar frequente OV-verbinding). Voor deze ‘last mile’ dienen aantrekkelijke looproutes en fietsfaciliteiten (paden en parkeermogelijkheid) te worden aangelegd. Auto’s kunnen worden geparkeerd in een multifunctionele hub met aantrekkelijke opties voor deelmobiliteit en laadpunten. In en rondom dit gebouw sluiten functies als een pakket pick-up en convenient store aan op de daily urban systems van de gebruikers.

66

8

Ruim baan voor voetgangers en fietsers

9

Adaptief vermogen voor veranderende mobiliteit

Er is een extensief fijnmazig netwerk voor voetgangers en fietsers. Voor de veiligheid is er afstand tussen beide stromen en snelheidsremmers waar beiden kruisen. Ook voldoet verlichting van dit netwerk aan het politiekeurmerk veiligheid.

Mobiliteit is volop in verandering. Door een robuust systeem met voldoende adaptief vermogen kan worden ingespeeld op bijvoorbeeld een groter aandeel deelmobiliteit, zelfrijdende voertuigen in een ogelijke shared space of zelfs drone transport.

Bij gebouwen is stallingsmogelijkheid dicht op de ingang en bij OV-haltes.

Ten behoeve van de regionale vitaliteit is het van belang aan te sluiten op het regionale netwerk en infrastructurele knelpunten te verbeteren. Dit - en meerwordt vastgelegd in een integraal mobiliteitsplan (>10 jaar).

10 Diversiteit in vegetatie Zorg voor een grote diversiteit in vegetatie; verschillende boomsoorten, heesters, grassen etc. Diversiteit in vegetatie biedt diversiteit in voedselaanbod en habitats. Met wadi’s en oppervlaktewater kunnen ook nattere leefgebieden worden aangeboden ter vergroting van de diversiteit in vegetatie. Er wordt een inventarisatie van de flora en fauna gemaakt en gezorgd voor een langjarig plan dat de ecologische waarden van het gebied behoud en versterkt.

67

11 Groen aan gebouwen

12 Corridors en stapstenen tbv flora en fauna

Groen kan worden toegepast op gevels en daken. Het biedt habitatruimte voor insecten en vogels, kan water vasthouden en verbetert de gebouwisolatie. Als investering hebben groene daken beperkt rendement. Het meeste nut uit groendaken wordt behaald als gebruikers er ook op uit kunnen kijken; dus niet op de allerhoogste daken toepassen. Houd rekening met voldoende draagkracht in de constructie (zeker bij bestaande bebouwing).

Er dient aandacht te worden besteed aan hoe het groen wordt ingericht op de campus. Door bijenlinten en andere groene verbindingen aan te leggen, wordt de bewegingsvrijheid van flora en fauna bevorderd. Voor maximale ruimte voor de natuur wordt ernar gestreefd ontwikkelingen voor tenminste 90% op ongebruikt of leegstaand terrein binnen het gebied gerealiseerd. Tevens wordt compacte bouw (FSI>1,3) gestimuleerd.

13 Collectieve functies Door het toevoegen van collectieve voorzieningen kan efficienter gebruikt worden gemaakt van de beschikbare ruimte en vindt meer interactie plaats. Zo kan bijvoorbeeld één kantine meerdere gebouwen bedienen.

14 Ruimte voor interactie en uitwisseling

15 Verbondenheid met gebruikers en omgeving

Om de sociale cohesie te bevorderen worden plekken ontworpen voor ontmoeting. Er worden faciliteiten gerealiseerd voor sport, werk en gezondheid. Het gemeenschappelijk beheer en eigendom wordt bevorderd. Ontmoeting kan ook plaatsvinden in gebouwen, bij het entreegebied (zachte overgang gebouw-openbare ruimte) of in atriums.

Lokale stakeholders worden betrokken bij de ontwikkeling van het gebied. Het ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’ (MVO) wordt geïmplementeerd. Het gebied en gebouwen worden ingericht voor minder validen.

Uitwisseling van energie en andere grondstoffen wordt mogelijk gemaakt door geoptimaliseerde, adaptieve ondergrondse infrastructuur; behoeften stakeholders worden geinventariseerd. 68

De campus is onderdeel van het stedelijk weefsel en geen ‘gated community’

16 Hergebruik materialen, afvalstromen verminderen

Afvalstomen worden verminderd en het afval wordt gescheiden ingezameld. Daarnaast worden herbruikbare materialen toegepast in de ontwikkeling van het gebied. De ambitie is om tenminste 80% van de de materialen in de openbare ruimte circulair te maken. Ook wordt er gestreefd naar eenzelfde percentage van de materialen met een lage milieu-impact. Er wordt urban mining toegepast en er is een zoveel mogelijk gesloten grondbalans. Al het gebruikte hout heeft een verantwoorde herkomst. Voor overige materialen kan ook een materialenpaspoort worden overwogen. 69

17 Demontabel en modulair bouwen

18 Aantrekkelijk om te delen en te repareren

Gebouwen en inrichting van de openbare ruimte gebeurd met zoveel mogelijk demontabele en modulaire constructieprincipes.

Door producten en materialen te delen, is er minder nodig. Maak het aantrekkelijk om dergelijke deelopties te gebruiken, zoals uitleenbalies.

Er is aandacht voor tijdelijke gebouwde oplossingen. Ook wordt er nagedacht over een eventuele tweede cyclus; wat voor functie zou dit gebouw in een volgende cyclus vervullen en in welke mate kan daar nu al rekening mee worden gehouden?

Door reparatie van producten toegankelijker te maken, hoeft er minder weg te worden gegooid. Er kan binnen de campus een materialenbank worden opgezet, naast een eerder genoemd uitleencentrum.

Voorbeeldverkaveling

Op basis van de stedenbouwkundig raamwerk geeft een voorbeeldverkaveling uiting van de droom. De verkaveling geeft aan hoe veel programma nodig is om stedelijke ruimte te vormen en hoe het parkeren daarbij opgelost zou moeten worden. Het toont een mogelijk eindbeeld en verkent tegelijkertijd het laadvermogen van de plek.

Bestaand gebouw Nieuw gebouw

Netwerk van shared space Semi openbare ruimte op kavel Gedeelde (sport)voorziening Vergroening parklandschap ‘Shared campus’ Vergroening op kavel Water Wadi Voorbeeldverkaveling. Aan deze kaart kunnen geen rechten worden ontleend. 70

71

1

24887

1381.00_Kennispark Twente_KB_20200701_2

Bedrijf Horeca Wonen Parkeren

26107 1000 4191 9332 40630

70 1,63

64% 2% 10% 23%

1,65 6 0,45

431 60 31

388 54 28

522

470

9332

480

480 10 ex parkeren 31298 PARKEREN m2 bebouwd 10770 Ontwikkelveld 1 1 2 3 10% kortingRuimte Verschil % Norm Behoefte Ontwikkelveld 4 % bebouwd 78% 1 2 3 4 # FSI % Norm Behoefte # 10%korting opp # Verschil opp BVO bestaand 1 2 3 BVO (incl. parkeren) FILENAME: 1381.00_Kennispark Twente_KB_20200701_2 1 2 3 4 BVO (incl. parkeren) # FSI % Norm Behoefte # 10%korting opp # Verschil Ontwikkelveld opp 24887 Bedrijf 26107 64% 1,65 431 388 Ontwikkelveld 2 Horeca 1000 2% 6 2 DICHTHEID 60 54 PARKEREN 14734 Bedrijf 15000 58% 1,65 248 223 Ontwikkelveld 1 Wonen 4191 70 10% 0,45 31 28 Verschil % Horeca Norm Behoefte Ontwikkelveld 2 500 10% kortingRuimte 2% 6 30 27 Ontwikkelveld 4 Parkeren Ontwikkelveld9332 23% 480 BVO (incl. parkeren) # FSI 9332 % Wonen Norm Behoefte # 10%korting opp Verschil opp BVO bestaand 3000 50 12%# 0,45 23 20 Ontwikkelveld 1 Ontwikkelveld 5 40630 1,63 Parkeren 7200 28% 7200 267 Ontwikkelveld 4 5 10431 522 470 480 1,65 1 24887 Bedrijf 26107 64% Ontwikkelveld 388 1,74 25700 ex parkeren 31298 Horeca 1000 2% 6 60 54 300 270 267 -3 m2 bebouwd 10770 Wonen 4191 70 10% 28 ex parkeren 0,45 1850031 1 2 3 % bebouwd 78% Parkeren 9332 23% 9332 480 m2 bebouwd 8343 1 2 3 4 40630 1,63 % bebouwd 57% BVO (incl.

parkeren) # FSI % Norm Behoefte # 10%korting opp # Verschil 522 opp twikkelveld 1 470 480 10 Ontwikkelveld 4 ex parkeren 31298 Ontwikkelveld 2 1 2 3 14734 Bedrijf 15000 58% m2 bebouwd 1,65 248 opp 223 10770 BVO (incl. # FSI % Norm Behoefte # 10%korting opp # Verschil Ontwikkelveld D PARKEREN 1 2 3 Ontwikkelveld 1 parkeren) Horeca 500 2% 6 30 27 % bebouwd 78% 10% kortingRuimte Verschil % Norm1 2 Behoefte 3 1 2 3 4 Ontwikkelveld 4 Wonen 3000 50 12% 0,45 Verschil 23 20 Ontwikkelveld 5 Twente_KB_20200701_2 3 13768 Bedrijf 15000 99% 1,65 248 223 parkeren) # 1381.00_Kennispark FSI % Norm # 1 2 3 Behoefte # 10%korting opp 1 2 3 Parkeren Ontwikkelveld7200 28% 267 BVO (incl. parkeren) # FSI 7200 % Horeca # 10%korting opp Verschil6 opp 100 1%# 6 5 1 Norm 2 3 4 Behoefte 25700 1,74 1 2 3 Ontwikkelveld 3 DICHTHEID PARKEREN Wonen 0 0% 0,45 01 0 64% 1,65 431 388 Ontwikkelveld 2 Ontwikkelveld 300 10% kortingRuimte 270 267 1,65 Verschil-3 2 14734 Bedrijf 58% 248 223 % Norm Behoefte15000 Parkeren 0% 0 2% 6 54 Ontwikkelveld 4 Ontwikkelveld 3 60 Horeca 2% 6 Verschil 27 1,10 (incl.

parkeren) # % Norm Behoefte #50010%korting opp # opp70 BVO bestaand 1510030 10% ex parkeren 0,45 2 BVO18500 31 28 FSI Ontwikkelveld m2 bebouwd 8343 Wonen 3000 50 12% 0,45 23 20 Ontwikkelveld 5 254 228 0 -228 23% 9332 480 Ontwikkelveld 6 %Bedrijf bebouwd 57% 7200 28% 7200 267 248871,63 26107 64%Parkeren 1,65 431 388 ex parkeren 15100 25700 1,74 Ontwikkelveld 5 6 7783 1 2 3 Horeca 1000 2% 480 6 60 54 m2Ontwikkelveld bebouwd 522 470 10 Ontwikkelveld 7 1 2 3 28 4 300 270 267 -3 Wonen 4191 70 10% 0,45 31 % bebouwd 57% 1 2 3 BVO (incl. # FSI % 23%ex Norm # 10%korting opp 9332 # Verschil opp parkeren Behoefte18500 Parkeren 9332parkeren) 480 1 2 3 m2 bebouwd 8343 40630 1,63 1 2 3 4 137682 Bedrijf 15000 99% % bebouwd 1,65 248 57% opp 223 wikkelveld 1 2 3 522 470 480 10 parkeren) BVO (incl. # FSI % Norm Behoefte # 10%korting opp # Verschil Ontwikkelveld Horeca 100 1% 6 6 5 ex parkeren Behoefte # 31298 parkeren) # FSI % Norm 10%korting opp # Verschil Ontwikkelveld 3 Wonen 0 0% 0,45 0 0 m2 bebouwd 10770 4 9906 Bedrijf 16000 73% 1,65 264 238 1 2 3 4 1 2 3 1 2 3 Ontwikkelveld Ontwikkelveld 0% 0 BVO (incl.

parkeren) # FSI5 % Horeca Norm Behoefte2# 10%korting opp Verschil0 Ontwikkelveld % bebouwd 78% opp 0%# 6 0 58% Parkeren 1,65 248 223 Ontwikkelveld 9 1 2 3 4 1 2 3 4 15100 1,10 Wonen 0 0% 0,45 0 0 2% 1 2 36 30 27 Ontwikkelveld 1 254 228 0 -228 3 13768 Bedrijf 99% 1,65 Verschil 248 223 Ontwikkelveld 6 10% kortingRuimte Verschil BVO (incl. parkeren) # FSI % Norm Behoefte15000 # 10%korting opp # opp50 Parkeren 6000 27% 1800 67 Ontwikkelveld 5 12% 0,45 23 20 1 2 3 Ontwikkelveld 4 Ontwikkelveld 7 1 2 3 15100 Horeca 100 1% 6 5 2,22 # 10%korting opp 28% ex # parkeren Verschil 22000 6 7200 267 Ontwikkelveld 2 m2 bebouwd 7783 3 23 3 0% 0 0 147341,74 Bedrijf 15000 58%Wonen 1,65 248 2230 264 238 67 Ontwikkelveld -171 1 1 2 0,45 1 2 3 %Horeca bebouwd 57% 0%parkeren 0 431 388 500 2%Parkeren 6 27 ex 16000 300 270 267 -3 30 Ontwikkelveld 3 15100 1,10 60 54 Wonen 3000 50 12% 0,45 23 20 m2 bebouwd 9562 Ontwikkelveld 5 254 228 0 -228 31 28 Parkeren 7200 28% 7200 % bebouwd 267 97% Ontwikkelveld 6 Ontwikkelveld 7 BVO25700 (incl. parkeren) # FSI1,74 % Norm # 10%korting opp # Verschil ex parkeren Behoefte15100 9332 480 1 opp 2 3 m2 bebouwd 300 opp 270 267 -3 parkeren) Ontwikkelveld 6BVO (incl. # FSI % Norm Behoefte # 10%korting opp # Verschil Ontwikkelveld opp BVO (incl.

parkeren) # FSI % Norm Behoefte #10%kortingopp # Verschil Ontwikkelveld 7783 Ontwikkelveld 9 Ontwikkelveld 7 9906 Bedrijf 16000 73% % bebouwd 1,65 264 238 1 2 3 4 57% 522 470 480 10 ex parkeren 18500 Ontwikkelveld opp BVO (incl. parkeren) # FSI Norm #10%kortingopp Verschil 1 #2 3 Horeca 6% Verschil 0 1 Behoefte 2 03 m2 bebouwdBehoefte #8343 5 8178 Bedrijf 14000 63% 1,65 231 208 5 8178 1 2 3 Bedrijf 4500 20% 1,65 74 67 parkeren) # FSI % Norm 10%korting opp #0% Wonen 0 0% 0,45 0 0 % bebouwd 57% Horeca 500 2% 6 30 27 Horeca 0 0% 6 0 0 ntwikkelveld 1 20% 2 3 5 3 8178 Ontwikkelveld Bedrijf 4500 1,65 74 1800 67 Norm 6000 27% 67 BVO (incl. parkeren) # FSI % Wonen Behoefte # 10%korting opp opp 7800 130 35%# 0,45 1 Verschil 59 53 Wonen 3000 50 13% 0,45 23 20 99% Parkeren1,65 248 223 1 2 3 1 2 3 2 3 4 Horeca 0 0% 6 0 0 1 2 3 22000 2,22 Parkeren 0% 9332 346 Parkeren 0% 80 1% 6 6 5 3000 50 Bedrijf 13% 264 0,45 238 23 20 67 1,65 1 2 3 -171 4 Wonen 73% 264 238 2,73 # 10%korting opp 0% # Verschil 1 2 3 4 Ontwikkelveld 3 BVO (incl.

# FSI % Norm Behoefte16000 # 10%korting opp # Verschil opp 0 22300 7500 0,92 0,45 0 parkeren) 09906 Parkeren 0% 80 1 Ontwikkelveld 6 ex parkeren 16000 1 Horeca 0% 6 0 0 320 7 288 346 Ontwikkelveld 58 8 97 87 80 -7 0% 0 Ontwikkelveld Ontwikkelveld 9 Ontwikkelveld 2 7500 0,92 m2 9562 0%parkeren 0,45 0 1bebouwd 2 3 4 248 2231,10 13768 Bedrijf 15000 99%Wonen 1,65 248 2230 7500 ex 22300 0 1 2 3 ex parkeren 97 87 80 -71800 %Horeca bebouwd 97% 6000 27% 67 30 27 100 1%Parkeren 64 6 5 m2 bebouwd 4350 m2 bebouwd 4350 254 228 0 -228 1 2 3 Ontwikkelveld 6 4 55 2,22 ex parkeren 7500 1 2 3 Ontwikkelveld 7 22000 23 20 Ontwikkelveld 35 Wonen 0 0% 0,45 0 0 % bebouwd 53% % bebouwd 53% Ontwikkelveld bebouwd 4350 BVOm2 (incl. parkeren) # FSI % 0% Norm Behoefte # 10%korting opp # Verschil 264 Ontwikkelveld opp BVO (incl. parkeren) # FSI % Norm Behoefte #10%kortingopp # Verschil opp 238 67 -171 7200 Parkeren 267 1 02 3 1 2 3 % bebouwd 53% 1 2 3 ex parkeren 16000 66 15100 1,10 8178 Bedrijf 267 14000 63% m2 bebouwd 1,65 231 5 8178 Bedrijf 20% 1,65 74 67 9562 opp 208 300 270 -3 254 228 0 -228 parkeren) BVO (incl.

# FSI % Norm Behoefte # 10%korting opp 4500# Verschil Ontwikkelveld Ontwikkelveld 6 Horeca 500 2% % bebouwd6 30 27 Horeca 0 0% 6 09 0 Ontwikkelveld 7 97% ex parkeren 15100 Ontwikkelveld 1 2 3 4 Wonen 130opp 35% 0,45 Verschil 59 53 3000 50 13% 0,45 23 20 m2 bebouwdBehoefte #7800 7783 6 17930 Bedrijf 21000 90% 1,65 347 Wonen 312 parkeren) # FSI % Norm 10%korting # Parkeren 0% 346 0% 80Norm BVO (incl. parkeren) # 7 FSI 9332 % Horeca Norm Behoefte # 10%korting opp Verschil6 Parkeren5 Ontwikkelveld opp BVO (incl. parkeren) # FSI % Behoefte #10%kortingopp # Verschil Ontwikkelveld 57% opp % bebouwd 100 0%# 6 Ontwikkelveld 7 Ontwikkelveld89 22 22300 2,73 7500 0,92 Wonen 0 0% 0,45 0 0 73% 1,65 264 238 1 2 3 4 320 288 346 58 97 87 80 -7 Ontwikkelveld opp BVO (incl. parkeren) # FSI % Norm Behoefte #10%kortingopp # Verschil 1 2 3 5 8178 Bedrijf 14000 63% 1,65 231 208 5 8178 Bedrijf 4500 20% 1,65 74 67 Parkeren 2300 10% 2300 85 0% 6 0 0 Brandpunten 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 ex parkeren 7500 Horeca 2% 6 Verschil 27 1,31 Horeca 0 0% 6 0 0 # 10%korting opp 0% ex # parkeren Verschil BVO22300 (incl.

# % Norm Behoefte #50010%korting opp # opp 0 2340030 0,45 0 parkeren) 0 FSI interactiemilieu met functiemix 4350 bebouwd 5 8178 Bedrijf4350 4500 33 1800 20% 1,65 74 67 Wonen 7800 130 35% 0,45 59 53 3000 50 13% 0,45 23 20 353 m2 bebouwd 317 85 -232 ??? Wonen 27% m2 67 1 2 3 8 Ontwikkelveld 9 % bebouwd 53% % bebouwd 53% 8 Horeca 0 0% 6 0 0 0%parkeren 9332 346 Parkeren 0% 80 248 2232,22 1 2 3 9906 Bedrijf 16000 73%Parkeren 1,65 264 238 ex 21100 1 21 32 43 Bestaand gebouw 9 Ontwikkelveld 8 Wonen 3000 50 0% 67 0,45 23 22300 2,73 20m2 bebouwd 7500 0,92 6 5 Horeca 6 13% -171 0 9 0 4350 264 238 Parkeren 0% 80 24% 320 288 346 58 97 87 80 -7 Ontwikkelveld 0 0 Wonen 0 0% 0,45 0 3 0 % bebouwd Nieuw gebouw Ontwikkelveld 8 BVO (incl. # % 27%ex Norm # 10%korting opp 1800 # Verschil opp 7500 FSI 0,92 Werken ex parkeren 7500 parkeren Behoefte22300 Parkeren 0 6000parkeren) 67 1 2 3 BVO (incl. parkeren) # FSI % Norm Behoefte #10%kortingopp #97 Verschil 87 80 -7 m2 bebouwd 4350 m2 bebouwd 4350 1 2 3 22000 2,22 1 2 3 Mix met wonen en/of ondersteunende voorzieningen met wonen en/of 17930 Bedrijf 21000 90% % bebouwd 1,65 347 ex parkeren 7500 % bebouwd 53% 53% opp 312 254 228 0 -228 264 238 67 -171 parkeren) BVO (incl.

# FSI % Norm Mix Behoefte # 10%korting opp # Verschil Ontwikkelveld Ontwikkelveld 6 8178 Bedrijf Horeca 4500 20% 1,65 74 67 100 6 Verschil 6 5 m2 bebouwd 4350opp Ontwikkelveld 7 ondersteunende voorzieningen ex parkeren Behoefte 16000 parkeren) # FSI % Norm # 10%korting #0% Ontwikkelveld opp BVO (incl. parkeren) # FSI % Norm Behoefte #10%kortingopp # Verschil Mix met horeca Horeca Wonen 0 00 11 22 33 0% 6 0,450 7 0 % bebouwd 53%0 0% m2 bebouwd 9562 8719 Bedrijf 9777 100% 1,65 161 145 Wonen Parkeren 3000 502300 13% 0,45 23 20 Mix metVerschil horeca 10% 85 8178Behoefte # Bedrijf BVO (incl. parkeren) # FSI 52300 % Horeca Norm 10%korting opp Ontwikkelveld 97% opp 6 0 0 63% % bebouwd 1,65 231 208 4500 0%# 20% 1,65 74 67 Parkeren 0% 80 23400 1,31 Wonen 0,45 00% Ontwikkelveld 06 2% 6 30 27 Horeca 0 0 0% 08 0 7500 0,92 353 317 opp 85 1,65 Verschil -232 ??? 6 17930 Bedrijf 90% 347 BVO (incl. parkeren) # FSI % Norm Behoefte21000 # 10%korting # Ontwikkelveld (incl. # % Norm Behoefte #10%kortingopp # Verschil opp Parkeren 7420 FSI 130 35% 0,45 59 53 Wonen 312 3000 0% 50 opp 13% 0,45 BVO2000 23 parkeren) Testverkaveling. Aan deze kaart kunnen geen rechten worden97 ontleend.87 Mogelijke functiemix per ontwikkelveld. Voorbeeld themakaart functie verdeling. Aan deze kaart kunnen geen rechten worden ontleend.

80 -7 1 2 3 ex parkeren 21100 Horeca 100 0% 6 6 5 # 10%korting opp 0% # Verschil 9777 Parkeren 1,12 9332 346 0% 80 ex parkeren 7500 m2 bebouwd 4350 1 2 3 Ontwikkelveld 8 0% 0,45 0 0 7500 81782,73 Bedrijf 14000 63%Wonen 1,65 231 2080 5 8178 Bedrijf 4500 20% 1,65 74 67 161 145 74 -71 ??? 0,92 m2 bebouwd 4350 Ontwikkelveld 9 % bebouwd 24% 10% 2300 85 264 238 500 2%Parkeren 6 1 2 5832300 304 27 Horeca 0 0% 6 0 0 ex parkeren 9777 320 288 346 97 87 80 -7 72 Horeca 53% % bebouwd 23400 1,31 0 0 Wonen 7800 130 35% 0,45 59 53 Wonen 3000 50 1 2 3 13% 0,45 23 20 m2 bebouwd 4350 ex parkeren 7500 353m2 bebouwd 317 85 -232 ??? 0 0 Parkeren 0% 9332 % bebouwd 346 Parkeren 0% 80 50% 4350 BVO22300 (incl. parkeren) # FSI2,73 % Norm # 10%korting opp # Verschil opp Ontwikkelveld 8 ex parkeren Behoefte21100 1800 67 7500 0,92 % bebouwd 53% 1 2 3 DICHTHEID

Functies en voorzieningen

Binnen de voorbeeldverkaveling is suggestief aangegeven waar functies kunnen landen. Rondom brandpunten in de openbare ruimte kan er een mix aan functies ontstaan.

Ontwikkelveld 7

Ontwikkelveld 9

1

2

3

1

2

3

Ontwikkelveld Ontwikkelveld 8 9

1

2

1

3

2

3

73

4. Ontwikkelprincipes

10 ontwikkelprincipes voor bebouwing 1. Ontwikkelvelden Ontwikkelveld Ontwikkelveld in gebiedssfeer ‘Shared Campus’

In het vorige hoofdstuk is het stedenbouwkundig raamwerk met een voorbeeldverkaveling uiteengezet. Op basis hiervan worden in dit hoofdstuk concrete ontwikkelprincipes voor de bebouwing samengevat. Belangrijk daarbij op te merken is dat het huidige bestemmingsplan aangeeft welke ontwikkelruimte er is. Het bestemmingsplan geeft echter geen invulling aan de beoogde gebiedskwaliteiten zoals in het vorige hoofdstuk uiteengezet. Om deze kansen bij nieuwe ontwikkelingen te verzilveren wordt daarom deze spelregelkaart gehanteerd. Belangrijkste uitgangspunt van de spelregelkaart is dat partijen uitgedaagd worden om voorbij de kavel te denken en gezamenlijk in coalities tot ontwikkeling te komen. Uiteraard blijft de ontwikkeling op de eigen kavel mogelijk, maar meerwaarde is te creëren door over de kavelgrenzen heen te kijken. De ontwikkelkaart bestaat uit tien ontwikkelprincipes.

Ontwikkelveld in gebiedssfeer ‘Etalage’ Ontwikkelveld in zowel ‘Shared Campus’ als ‘Etalage’

“De grootste egoïst kiest voor het collectief”

Zoekgebied doorsteek over uitgegeven grond

2. Dichtheid 2.0

Maximale dichtheid (FSI)

3. Functiemix 10%

Maximaal % ondersteunende voorzieningen (excl. wonen)

4. Actieve plinten

Herkenbare entrees Actieve plinten

5. Rooilijnen Minimale rooilijn

6. Bouwhoogte Indicatie aantal bouwlagen

7. Setback Spelregel op volgende pagina

Van kavel ontwikkelen

8. Parkeermenu

Naar ontwikkelvelden

Menukaart parkeren

9. Overgang publiek-prive Menukaart overgang publiek prive

10. Smart District Menukaart Smart district

Ontwikkelprincipes op kaart. 74

75

Tien ontwikkelprincipes voor bebouwing

collectief

duurzaam

functie

mobiliteit

+ 1. Ontwikkelvelden Om kansen te verzilveren worden kavels onderverdeeld in samenhangende ontwikkelvelden. De ontwikkelvelden volgen de bestaande kadastrale lijnen. De ontwikkelvelden worden onderverdeeld in de drie gebiedssferen. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt gestuurd op nieuwe en toegankelijke doorsteken.

76

2. Dichtheid De dichtheid (gemeten in Floor Space Index FSI) is het hoogst rondom het Innovatiepad (Shared campus) en de etalage en neemt naar de randen toe af.

3. Functiemix In de Shared Campus zijn ondersteunende functies en wonen mogelijk. Er is een maximum bepaald om het werken dominant te houden. Binnen gebouwen kunnen ook verschillende functies worden gecombineerd. In Etalage is de mix in mindere mate aanwezig en in het district is alleen werken mogelijk.

4. Actieve plinten De verdiepingshoogte van actieve plinten is minimaal 4 meter, hierdoor ontstaat de flexibiliteit om voorzieningen te realiseren. Entrees van gebouwen zijn duidelijk gemarkeerd en herkenbaar.

5. Rooilijnen Achter en op deze rooilijn moet worden gebouwd. Een flexibele rooilijn ligt op minimaal 5 meter van de kavelgrens en houdt in alle gevallen rekening met voldoende afstand naar bestaande bomen. Om plekken te markeren wordt op enkele plekken vaste rooilijnen voorgesteld.

6. Bouwhoogte In de shared campus en de etalage kan incidenteel tot 30m hoog worden gebouwd. De hoogteaccenten beëindigen bijzondere zichtlijnen rondom en vanaf het Innovatiepad en hebben een directe relatie met de openbare ruimte.

7. Setback Gebouwen die hoger worden dan 15 m moeten een setback krijgen of een vergelijke oplossing om windhinder te voorkomen en goede bezonning op maaiveld te garanderen.

+

8. Parkeermenu Voor de parkeerbalans is het parkeermenu van toepassing.

9. Overgang openbaar – privé: Een nieuwe ontwikkeling zorgt voor een zorgvuldige overgang publiek-privé. Door vergroening en het stimuleren van interactie wordt bijgedragen aan de uitstraling van het gebied. Zie menukaart overgang publiek-privé voor inspiratie.

10. Smart District Een ontwikkeling die gebruik maakt van de spelregelkaart moet bijdragen aan de verduurzaming van het gebied.

77

Uitleg Sturingsinstrumenten ontwikkelvelden, dichtheid, massa en hoogte FSI en maximale hoogte vormen goede sturingsinstrumenten om de stedenbouwkundige visie te concretiseren. De verschillende referentiebeelden en voorbeelden die vergelijkbaar met de shared campus zijn hebben een FSI varierend van 1.5 tot 2. In dit voorbeeld is de FSI berekend ten opzichte van een combinatie van kavels (een ontwikkelveld). Op deze wijze wordt gestuurd op oplossingen die voorbij de kavelgrenzen gaan. Dit neemt niet weg dat het aan de ondernemer is om hiervoor al dan niet te kiezen. De huidige bebouwingsmogelijkheden van het vigerend bestemmingsplan blijven gelden.

Voorbeeld ontwikkelveld 1 bij gezamenlijke ontwikkeling Voorbeeld bepaling FSI (ontwikkelveld)

ontwikkelveld: 6.000 m2 FSI: 2.5 totaal bruto vloeroppervlakte: 15.000 m2

2.5

6.000 m2

FSI: 2.5 15.000 m2 BVO

2.5

of

Totaal BVO maximaal laadvermogen 37330 m2

Floor space index 1.5

Parkeerbehoefte - korting 470 pp

FSI: 2.5 15.000 m2 BVO

Collectief parkeerhub 480 pp

70% bebouwd (GSI) 15% wonen

Bestaande bebouwing Huidige kavelgrenzen Ontwikkelveld 24887 m2

5. Hengelosestraat Hengelosestraat transformeren naar de etalage en het hart van Kennispark De Hengelosestraat vormt nu voor de voetganger en fietser een barrière tussen het B&S park en de UT. Daarnaast is het niet direct duidelijk dat hier één van de meest innovatieve werk- en onderwijslandschappen van Nederland ligt. Op de plek waar de UT en B&S elkaar raken hebben gemeente en UT door hun grondeigendom de mogelijkheid om te sturen op realiseren van alle ambities. Met verschillende ingrepen realiseren we het hart van het toekomstige Kennispark.

Logistieke route Knip Autovrij

Mobiliteitshub

Verkeersstructuur

Openbare ruimte structuur

Aan weerszijden van de Hengelosestraat is de kans om de ambities van het Kennispark waar te maken. Door het profiel te versmallen komt de bebouwing dichter bij elkaar te staan. De rijbanen worden teruggebracht van 2x2 naar 2x1. De brede autoweg transformeert naar een boulevard. Er wordt een veilige oversteek voor voetgangers gecreeerd. Op gemeentegrond is er ruimte voor een collectieve parkeerhub. Deze parkeerhub geeft ruimte voor een autovrije inrichting. De logistiek van de gemeentelijke kavels is vanaf de oostzijde ontsloten. Er wordt een knip voor doorgaand autoverkeer gelegd, waardoor op de route naar de UT een autovrije verbinding ontstaat.

Door de aanpassingen in de verkeersstructuur ontstaat ruimte voor een aantrekkelijke buitenruimte en nieuwe gebouwen. Een serie aan straten, pleinen en parkjes verbindt het gebied. Groen en water domineren de inrichting. Hierdoor ontstaat ook een leefomgeving waar ook ruimte voor wonen is. Aan beide zijden van de Hengelosestraat is er ruimte voor verdichting. Zowel aan de UT kant kan een front gemaakt worden alswel aan de B&S park zijde. Er ontstaat een stedelijke boulevard als kloppend hart van het Kennispark.

Impressie Hengelosestraat. Aan deze tekening kunnen geen rechten worden ontleend 80

81

Plankaart

Bestaand gebouw Nieuw gebouw

Netwerk van shared space Semi openbare buitenruimte Gedeelde sportvoorziening Haag Groen pocketpark Dakterras Dakpark Kas Water Wadi Medegebruik logistieke toegang Ontwikkelvelden

Huidige situatie 82

Lijnen BP Kennispark 2013

Mogelijk eindbeeld

83

Colofon

84

November 2020

Design

In samenwerking met

Opdrachtgever

Karres en Brands Bart Brands Jasper Nijveldt David Kloet Marit Noest Oswin Noordergraaf Karsten de Groot

GoudappelCoffeng Floris Frederix

Gemeente Enschede Universiteit Twente

85

Karres en Brands Landscape architecture Urbanism

Mussenstraat 21 1223 RB Hilversum The Netherlands

info@karresenbrands.nl karresenbrands.nl

86