Document · PDF

Stedebouwkundig Plan Kennispark Twente

Raadsvergadering 8 maart 2021, gemeente enschedeBij agendapunt: Stedenbouwkundig plan en mobiliteitsplan Kennispark13.718 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

KENNISPARK TWENTE STEDENBOUWKUNDIG PLAN NOVEMBER 2020

Voorwoord Op het Kennispark is samenwerking tussen de universiteit en het bedrijfsleven al ruim 30 jaar heel normaal. Hiermee waren we toen onze tijd ver vooruit. In die tijd is Kennispark uitgegroeid tot een campus van nationaal belang . Het heeft de potentie om een grote bijdrage te leveren aan de ambities van de regio, provincie en Rijk op het gebied van de innovatieve toekomstbestendige economie. Een unieke positie in Overijssel. En iets om als stad en regio enorm trots op te zijn, maar nooit voor lief te nemen. Kennispark moet ook de komende 30 jaar een vruchtbare bodem blijven voor innovatie en creativiteit. Daarvoor is een transformatie nodig van bedrijventerrein naar innovatiecampus. Een plek waar het Business & Sciencepark en de UT campus samen een toplocatie vormen voor de vestiging van UT-startups en hightech bedrijven. Het een ideale broedplaats is voor vruchtbare uitwisselingen van kennis en nieuwe ideeën. Dat zorgt voor een aantrekkelijk woon-werkklimaat voor gouden handjes en knappe koppen. Het afgelopen jaar is door de gemeente Enschede, Universiteit Twente en Kennispark hard gewerkt aan dit stedenbouwkundig plan.

Het plan biedt alle betrokkenen bij Kennispark een heldere visie op de gewenste ontwikkeling van het gebied. Dat maakt dat we samen met onze partners en private organisaties gericht kunnen investeren in gebouwen, openbare ruimte en voorzieningen op het Kennispark van de toekomst. Daarmee staan we aan de vooravond van het vormen van een community. Een community die als eenheid investeert in de transformatie naar innovatiecampuswaar ontmoeten en verbinden centraal staan. Zoals dat al 30 jaar doodnormaal is op de UT campus: dat is toch iets om trots op te zijn!

June Nods Wethouder Economie en Innovatie

Inhoud

Samenvatting

1. Inleiding

2. Opgave

6 7 8

12 12 14

16 17 18 22 23

Van ‘richten’ naar ‘inrichten’ Interactief proces Leeswijzer

Battle for tech talent Ecosysteem van bedrijven Future of work SWOT-analyse huidige situatie Coalitiestedenbouw; samen meer bereiken

3. Stedenbouwkundig raamwerk

4. Ontwikkelprincipes

5. Hengelosestraat

30 36 46 54

80 82

60 70

Drie strategische keuzes Tien concrete ingrepen Een wandeling door Kennispark 2030

Robuust en klimaatadaptief landschap Mobiliteit, verkeersnetwerk en parkeren Vormgeven aan interactie Verdichting en programmatische uitbreiding Smart district Voorbeeldverkaveling

10 ontwikkelprincipes voor bebouwing

Transformatie Hengelosestraat Plankaart

Samenvatting Drie strategische keuzes

Tien concrete ingrepen 1 SH

ED C

& E T UR N IS E LE INM A RT TE EN

DIS

ET AL TR

AG E

ICT

RV E

Coalitiestedenbouw; samen meer bereiken

Drie gebiedssferen, niet alles kan overal

Programmatische uitbreiding en verdichting

Logisch verkeersnetwerk en menukaart parkeeroplossingen

Stapsgewijs uitbouwen van innovatiepad naar fijnmazig netwerk

Hengelosestraat transformeren naar de etalage van het Kennispark

De ambitie is uitgesproken om het Kennispark de komende jaren uit te bouwen tot een dynamische toplocatie met internationale allure. Dit kan alleen gezamenlijk. Er is grote winst te behalen door in samenwerkingsverbanden collectieve opgaven, zoals het parkeren, gezamenlijk op te lossen; oftewel coalitiestedenbouw. Daarbij past niet een dichtgetimmerd stedenbouwkundig plan, maar een aantal heldere ontwikkelprincipes waarbinnen de vrijheid van de ondernemers gewaarborgd blijft en tegelijkertijd uitdaagt om kaveloverstijgend te denken. Een heldere planbegeleiding in een duidelijk vervolgproces is essentieel. Met daarnaast concrete ingrepen in de openbare ruimte wordt gezamenlijk stapsgewijs gestalte gegeven aan de ambitie.

Binnen Kennispark wordt ingezet op drie gebiedssferen. Elke gebiedssfeer kent zijn eigen dynamiek en bebouwingsmogelijkheden. In de Shared Campus zijn stedenbouwkundig de grootste kansen om te komen tot een transitie van waaruit een kwaliteitsverbetering als een olievlek kan uitbreiden. De openbare ruimte wordt hoogwaardig ingericht waarin interactie wordt uitgelokt. Er liggen kansen voor een concentratie van voorzieningen, functies en bebouwing. De gebouwen kennen veel wisselwerking tussen binnen en buiten. In de Etalage moet duidelijk de innovatie, dynamiek en hoogwaardige kennisontwikkeling worden uitgestraald; Het is het visitekaartje van het Kennispark. In het district is ruimte voor allerlei vormen van R&D en productie. Een no-nonsense gebied met grote productiehallen tot kleinere kantoren.

Het werken verandert, waarbij werklandschappen in toenemende mate zowel een sociale - als afzonderingsfunctie krijgen: “Quiet space versus social space”. Dit vraagt om werklandschappen die draaien om ontmoeting, gezondheid, groen, duurzaamheid, openheid en het delen van functies. Het huidige gebied kenmerkt zich nu door een monofunctioneel programma, enkelvoudige bedrijfspanden met veel open en verharde ruimte. Er is relatief lage en gesloten bebouwing. De openbare ruimte biedt onvoldoende mogelijkheden tot interactie. Het stedenbouwkundig plan biedt mogelijkheden om bebouwing te intensiveren, een rijkere programmatische mix toe te laten en een uitnodigende, groene openbare ruimte in te richten. Voor nieuwe ontwikkelingen zijn concrete ontwikkelprincipes opgesteld, zoals dichtheid, bouwhoogte, functiemix, plinten, rooilijnen, bouwmassa, overgangen publiekprivé en verduurzaming.

Om een transitie te bewerkstellingen naar een aantrekkelijk werklandschap zijn aanpassingen aan het verkeersnetwerk en slim omgaan met mobiliteit nodig: minder aandacht voor de auto en meer aandacht voor lopen, fietsen en het OV. De gebiedsontsluiting blijft via de randen (1). Door van de overige wegen erftoegangswegen te maken (2), ontstaat een betere balans tussen het gemotoriseerd verkeer en andere gebruikers. Het oostelijke deel van Kennispark takt direct aan op de Hengelosestraat, waardoor verkeer niet langer via het Twekkelerveld gaat (3). Uit parkeeronderzoek blijkt dat er in de huidige situatie geen probleem is met de capaciteit, maar hoogstens in de verdeling over de kavels. Om auto’s uit het zicht te halen wordt een menukaart van parkeerstrategieën opgesteld. Initiatiefnemers kiezen zelf hun oplossing; van ieder voor zich, gedeeld parkeren, collectieve parkeerhubs tot parkeren buiten het gebied. Door de parkeereis te verlagen (-10%) bij collectieve parkeerhubs en parkeren op reële afstand (<800 m loopafstand) worden partijen uitgedaagd om slimmer om te gaan met parkeren.

Het innovatiepad vormt een hartlijn voor de gebiedsontwikkeling om B&S park en UT samen te smeden tot één samenhangend gebied. Het eerste deel is inmiddels aangelegd (4). Het volgende deel verbindt het B&S Park met de UT (5). Het pad is een route die interessante plekken met elkaar verbindt. Plekken die uitnodigen tot interactie en verblijven. Elementen worden toegevoegd die interactie uitlokken, zoals vergadertafels, lunchrondjes, sportvoorzieningen, open-air werkplekken en zitgelegenheden. Stapsgewijs wordt het netwerk voor voetgangers fijnmaziger door partijen uit te dagen op eigen kavel nieuwe toegankelijke routes te creëren (6). Ook worden goede fiets- en wandelverbindingen met Twekkelerveld gelegd. Deze worden in een separaat traject verder uitgewerkt (7).

De Hengelosestraat vormt nu voor de voetganger en fietser een barrière tussen het B&S park en de UT. Daarnaast is het niet direct duidelijk dat hier één van de meest innovatieve werk- en onderwijslandschappen van Nederland ligt. Op de plek waar de UT en B&S elkaar raken hebben gemeente en UT door hun grondeigendom de mogelijkheid om te sturen op het realiseren van alle ambities. Aan beide zijden van de Hengelosestraat kan representatieve bebouwing worden toegevoegd, waardoor de allure ontstaat van een stadsboulevard (8). Dit is bij uitstek de plek om de eerste woonbebouwing op het B&S-park toe te voegen. Parkeren in een mobiliteitshub is noodzakelijk om ruimte te maken voor een deels autovrije openbare ruimte en hoogwaardige gebouwen (9). Om een veilige oversteek te bewerkstelligen worden de rijbanen van 2x2 naar 2x1 teruggebracht (10). Met deze ingrepen realiseren we het hart van het toekomstige Kennispark!

Een wandeling door Kennispark 2040

Het Kennispark is uitgegroeid tot één gebied. Een gebied met een hoogwaardige uitstraling en veel dynamiek. Nieuwe voorzieningen voor voetgangers en fietsers verbinden de deelgebieden en de vele gebouwen met elkaar. De openbare ruimte is hoogwaardig ingericht en stimuleert interactie. Daarbij zijn er ondersteunende functies als (kleinschalige) horeca en detailhandel en events. Kennispark heeft zich ontwikkeld tot een echt innovatiedistrict.

We staan naast het nieuwe gebouw van ECare. De Broodbode in de plint gaat straks sluiten, maar het was druk vandaag op het terras. In de achtergrond zijn de lampen van het stadion aangegaan, Twente gaat vanavond voetballen terwijl er nog steeds Kenniswerkers werken aan de nieuwste high tech toepassingen. De eerste studenten zien terug van de universiteitscampus en de eerste lichten in het levendige studentgebouw zijn aan. Op de begane grond is de AH To Go nog open. Het is een prachtige sfeer, kleurrijke sfeer en enkele Kenniswerkers zijn nog buiten aan het zitten.

We staan naast het Demcon Tech Center. Het is 9 uur op een zomerse dag en de eerste bedrijven zijn al begonnen met werken. Veel mensen stromen uit het nieuwe mobiliteitsgebouw waarin zowel de parkeerplaatsen voor de auto’s als de fietsen gestald moeten worden. De bus is ook net gearriveerd aan de nieuwe bushalte. De Connection op de UT heeft zijn poorten geopend en huisvest veel nieuwe start-ups, allemaal jonge mensen die met de bus of het E-fiets naar het werk komen. Ze komen allemaal centraal in het gebied binnen en worden verwelkomd door een kleurrijke openbare ruimte die uitnodig om nog eerst buiten af te spreken.

1. Inleiding Van ‘richten’ (Gebiedsstrategie en Structuurvisie) naar ‘inrichten’ (Stedenbouwkundig plan) In 2018 heeft de gemeenteraad de gebiedsstrategie Kennispark vastgesteld. In deze strategie zetten de Universiteit Twente, de Ondernemersvereniging, de provincie Overijssel en gemeente Enschede in op twee pijlers: : we gaan bouwen aan 1) een ‘sterk merk’ Kennispark en 2) een aantrekkelijke innovatiecampus. Vervolgens stelde de Gemeenteraad in 2019 de structuurvisie Kennispark vast. Deze visie vormt het nieuwe planologische kader voor het deelgebied Business & Sciencepark. In die structuurvisie staat ‘Verbinden en Ontmoeten’ centraal. De visie bevat achvt bouwstenen die nodig zijn om het B&S Park en de campus van de universiteit met elkaar ruimtelijk-functioneel tot een samenhangende dynamische toplocatie te herontwikkelen. Deze acht bouwstenen zijn als volgt: 1. Gebouwen aan en rondom het innovatiepad staan aan nieuwe openbare ruimte en houden geen rekening met de eigendomssituatie 2. De Grolsch veste wordt een mobiliteitspunt, met innovatieve individuele last mile voorzieningen 3. Parkeren gaan we centraal organiseren en we laten parkeren op eigen terrein los

4. We gaan twee bushaltes aan de Hengelosestraat omvormen tot mobiliteitspunten. En daar ontwikkelen we oversteekplekken als er aan beide zijden van de weg faciliteiten zijn 5. Werken aan BREEAM-certificering voor de duurzaamheid van panden en het openbaar gebied 6. Toevoegen van functies en realiseren functiemenging 7. Realiseren van een campusgebouw (multitenant) op elke dynamische spot 8. Realiseren multitenant gebouwen met sterke R&D-focus, multifunctioneel, uitnodigend om binnen te lopen. Nu zetten we de stap richting de toekomstige inrichting van het gebied. We kiezen er in het stedenbouwkundig plan bewust voor niet voor dit volledig dicht te timmeren. We werken de acht bouwstenen uit de structuurvisie uit in een uitnodigend droombeeld. Ook formuleren we de concrete ontwikkelingsprincipes voor elke nieuwe ontwikkeling op Kennispark. Denk daarbij aan uitgangspunten voor bereikbaarheid/parkeren, ontmoeting/interactie, locaties voor de ondersteunende functies en de groenstructuur. Daarmee ontstaat een toekomst vast raamwerk dat uitnodigend is naar ondernemers en investeerders. Tegelijkertijd is het flexibel genoeg om mee te bewegen met afwijkende, en in het droombeeld passende, initiatieven.

Ook laten we in dit stedenbouwkundig plan zien hoeveel bruto vloeroppervlakte nodig is om de ‘massa’ te maken die vereist is om genoeg draagvlak te realiseren voor de gedeelde (R&D-) voorzieningen, het retailaanbod, (levendigheid in) de openbare ruimte en andere functies. Dat draagvlak, die ‘massa’, is onontbeerlijk om een levendig en dynamisch Innovatiedistrict te kunnen bouwen (de tweede pijler van de gebiedsstrategie).

Interactief proces

Dit document is ontstaan na vele interactieve schetssessies met diverse experts van de gemeente, universiteit en lokale partners. Er zijn verschillende plenaire ‘Kenniscafe’s’ gehouden, waar eigenaren en gebruikers aanwezig waren. Daarnaast is er met diverse key-stakeholders over de inhoud van de plannen doorgepraat.

Rode contour: plangebied stedenbouwkundig plan Gele contour: projectgebied Hengelosestraat

Structuurvisiekaart. Het Stedenbouwkundig plan vormt een concretisering van deze visie

Centraal in de structuurvisie Kennispark uit 2018 staat het verbinden van het Kennispark en de Universiteit Twente; ‘Eén campus maken van Kennispark en UT’

Ook al verhuisden de sessies onverwachts online vanwege de corona uitbraak, het enthousiasme om aan de slag te gaan en de betrokkenheid met het gebied werd snel duidelijk. De energie die in het gebied leeft, heeft er mede voor gezorgd dat we gezamenlijk zijn uitgekomen op een plan waar coalitie met de lokale partijen centraal staat: de innovatie van de ondernemers gecombineerd met de zorgvuldigheid van de gemeente om te komen tot een divers en levendige toplocatie.

Al veel initiatieven en energie 13 12

Leeswijzer Dit boekwerk is als volgt opgezet: In hoofdstuk 2 wordt de opgave scherp gesteld en deze vergeleken met de huidige stedenbouwkundige situatie van het Kennispark. We besluiten het hoofdstuk met de aanpak van het stedenbouwkundig plan. In hoofdstuk 3 wordt het stedenbouwkundig plan in verschillende lagen uiteengerafeld: het openbaar raamwerk, mobiliteit (met een samenvatting van het bijbehorende Mobiliteitsplan), overgangen openbaar-privé, verdichting, programma en duurzaamheid. De lagen komen samen in een voorbeeldverkaveling. Op basis van het raamwerk en voorbeeldverkaveling worden ontwikkelprincipes voor de bebouwing in hoofdstuk 4 opgesteld. In hoofdstuk 5 wordt het plan verdiept rond de Hengelosestraat

Hoofdstuk 2 Opgave

Hoofdstuk 3 Stedenbouwkundig raamwerk

Scheikunde of chemie? - een metafoor

Verbinden - nieuwe openbare ruimte

Het lijken twee verschillende woorden voor hetzelfde vakgebied, maar er is een belangrijk onderscheid. Scheikunde gaat over het onderscheiden van losse elementen, over het uiteen halen en naast elkaar zetten. Gescheiden zijn de individuele eigenschappen goed vast te stellen. Chemie duidt juist de interactie tussen elementen. Chemie ontstaat wanneer de losse elementen bij elkaar worden gevoegd. Dan ontstaat er iets nieuws. Het verschil tussen scheikunde en chemie is de synergie. Allereerst zou die chemie op Kennispark zich moeten vertalen in de fysieke ruimte. Waar nu UT en Business Park naast elkaar liggen - gescheiden door een doorgaande weg - en er eigenlijk alleen fysieke nabijheid is, moet in de toekomst meer chemie ontstaan door ontmoeting en samenwerking te stimuleren. De plannen voor fysieke ingrepen (Innovatiepad, Demcon Technology Center, nieuwbouw ECare, Gallery fase 2) spelen daar op in. De infrastructuur moet een fysieke weergave zijn van de verbindingen die er zijn en een weerslag hebben op verbindingen. Bedrijvigheid kan op de UT campus ontstaan en onderwijs kan in house worden gegeven bij bedrijven.

Mobiliteitspunt Grolsch Veste

De visie 2030 - chemie van Kennispark

Visie 2030 - de bouwstenen De visie 2030 rust op 8 belangrijke bouwstenen die we hieronder hebben weergegeven.

Duurzaamheid

Impressie 30 Functiemenging

Gebouwen aan en rondom het Innovatiepad staan aan nieuwe openbare ruimte en houden geen rekening met de eigendomssituatie; Eigendomsgrenzen zijn niet zichtbaar; Eventuele veiligheidseisen zijn onderdeel van het slimme gebouwconcept en geen hekwerken; Parkeren is zo gesitueerd dat het ondergeschikt is aan de verblijfskwaliteit; Gezamenlijk beheren;

Parkeren

Overstapplek van de auto naar een andere innovatieve modaliteiten; Individuele last - mile vervoer stimuleren door te investeren in de belevingswaarde van de route van de parkeerterreinen naar de bedrijven; Ondersteunen van innovatieve last-mile concepten zoals shuttle-service, elektrisch vervoer, deelauto-concepten, etc. ;

ONTMOETINGSPLEK Mobiliteitspunt Grolsch Veste

Mobiliteitspunten Hengelosestraat

EXTROVERT

PODIUM

Van individuele bedrijven naast de UT

Naar een ecosysteem

Universiteit Twente

Tegenover dit bedrijvenpark, aan de noordkant van de Hengelosestraat, ligt de campus van de Universiteit Twente. Het in de jaren zestig gestarte ‘Experiment in het bos’ is uitgegroeid tot een bloeiende Het Business & Science Park heeft een omvang circa ondernemende campusuniversiteit met als motto 50BREEAM hectare. Dat certificaat zijn ruim 100 voetbalvelden. dit ‘High tech, human touch’. De universiteit vormt een voor hetOp openbaar gebied; Het toevoegen van functies wonen en retail versterkt bedrijvenpark staan ongeveer 80 gebouwen, van unieke community dankzij de campusopzet. Alle Tegengaan vantothittestress, biodiversiteit, kleine kantoorpanden complexen die deverhogen omvang daarvoor noodzakelijke functies liggen verspreid de levendigheid van het gebied. Vanwege het verhebben van een voetbalveld. gebouwen staan en functioneelbegeclusterd op de campus. Alle camgebruik maken vanDeze duurzame energiebronnen, nieuwend op individuele kavels, vaak gescheiden door hekwerpusgebouwen zijn onderling verbonden door een karakter van deze bouwsteen komen we vorderen van een gezonde enrijbaan vitale werkomgeving ken of andere erfafscheidingen. Ze zijn op de openbare ruimte die gericht is op de voetganger en daar op de volgende pagina apart op terug. georiënteerd. De op die kavels beschikbare opgenomen ruimte de in fietser.

ingangen van de gebouwen liggen aan als doelstellingen intergaal deDeBREEwordt door het gebouw en de parkeerplaatsen ingedeze openbare ruimte. Studenten, wetenschappers AMHetaanpak. Deze bouwsteen op de en volgende pagivuld. groen beperkt zich tot de reststroken is langs bezoekers delen dure voorzieningen zoals grote dena kavelgrenzen. Verder zorgt ieder bedrijf op B&S ruimtes voor bijeenkomsten, aantrekkelijke plekken nader uitgewerkt. Park voor zichzelf. De organisatiegraad in het gebied voor evenementen, restaurants en cafés, sport- en is beperkt en er is geen sprake van een (h)echte comleisurevoorzieningen etc. Daarin staat ontmoeting munity. en dynamiek centraal. info@hmo.nl

Campusgebouwen

038 - 72 00 300

STEDELIJKE MIX

De twee bestaande bushaltes uitbreiden tot overstapplek van de bus naar fiets en lopen; De bushalte van de kruising Hengelsoestraat-Auke Vleerstraat verplaatsen; De mobipunten gebruiken voor het - in eerste instantie - op maaiveld oversteken van de Hengelosestraat; De mobipunten met overstekplekken pas ontwikkele als aan weerszijde van de weg gebouwen met shared facilities aanwezig zijn die met elkaa verbonden moeten worden;

Minimaal 1 campusgebouw (multitenend) per dynamisch spot; Ruimte voor startende en doorstarende bedrijven; Minimaal 1 voorziening die ontmoeten faciliteert rondom een openbaar toegankelijk atrium of een vergelijkbare faciliteit; Voor multi-talentgebouwen gelden de maximale beeldkwaliteitseisen;

LIVING LAB

Parkeren

Meer multitenant gebouwen

info@hmo.nl

038 - 72 00 300

www.hmo.nl

Kennispark Twente structuurvisie 2030

Overstapplek van de auto naar een andere innovatie-

ve modaliteiten; COMMUNITY Individuele last - mile vervoer stimuleren door te in-

Kennispark Twente structuurvisie 2030

VOORUITSTREVENDE, DYNAMISCHE Mobiliteitspunten Hengelosestraat INNOVATIECAMPUS

Economisch profiel met zeer sterke R&D focus; Gebouwen voor meer innovation enablers, zoals incubator en accelerator programma’s en co-workings-

Impressie 30 Functiemenging

Geen monofunctionele gebouwen; Gebouwen nodigen uit om naar binnen te lopen;

Kennispark Twente structuurvisie 2030

Het toevoegen van functies wonen en retail versterkt de levendigheid van het gebied. Vanwege het vernieuwend karakter van deze bouwsteen komen we daar op de volgende pagina apart op terug. info@hmo.nl

038 - 72 00 300

www.hmo.nl

Campusgebouwen

Meer multitenant gebouwen

Economisch profiel met zeer sterke R&D focus; Gebouwen voor meer innovation enablers, zoals incubator en accelerator programma’s en co-workingspaces aan openbare verblijsruimte; Geen monofunctionele gebouwen; Gebouwen nodigen uit om naar binnen te lopen;

info@hmo.nl

038 - 72 00 300

www.hmo.nl

BREEAM certificaat voor het openbaar gebied; Tegengaan van hittestress, verhogen biodiversiteit, gebruik maken van duurzame energiebronnen, bevorderen van een gezonde en vitale werkomgeving

Het toevoegen van functies wonen en retail versterkt de levendigheid van het gebied. Vanwege het vernieuwend karakter van deze bouwsteen komen we info@hmo.nl

038 - 72 00 300

www.hmo.nl

daar op de volgende pagina apart op terug. als doelstellingen intergaal opgenomen in deDe BREEOntwikkelen van verschillende parkeeralternatieven; twee bestaande bushaltes uitbreiden tot overAM aanpak. Dezekerngebied bouwsteen isvan op de volgende pagi- van de bus naar fiets en lopen; Realiseren van parkeergarages in het stapplek na nader uitgewerkt. de transformatie; De bushalte van de kruising Hengelsoestraat-Auke Parkeergarage ook als mobipunt ontwikkelen, miniVleerstraat verplaatsen; Campusgebouwen Mobiliteitspunten Hengelosestraat Meer multitenant maal combineren met een fietsenstalling; De mobipunten gebruiken voor gebouwen het - in eerste instanAanpassen parkeernota en loslaten eis parkeren op tie - op maaiveld oversteken van de Hengelosestraat; eigen terrein; De mobipunten met overstekplekken pas ontwikkele als aan weerszijde van de weg gebouwen met shared facilities aanwezig zijn die met elkaa verbonden moeten worden;

BREEAM certificaat voor het openbaar gebied; Tegengaan van hittestress, verhogen biodiversiteit, gebruik maken van duurzame energiebronnen, bevorderen van een gezonde en vitale werkomgeving als doelstellingen intergaal opgenomen in de BREEAM aanpak. Deze bouwsteen is op de volgende pagina nader uitgewerkt.

De visie 2030 rust op 8 belangrijke bouwstenen die INTERNATIONwe hieronder hebben weergegeven. AAL

paces aan openbare verblijsruimte; Parkeren Duurzaamheid

vesteren in de belevingswaarde van de route van de parkeerterreinen naar de bedrijven; Ondersteunen van innovatieve last-mile concepten zoals shuttle-service, elektrisch vervoer, deelauVisie - de bouwstenen to-concepten, etc.2030 ;

info@hmo.nl

038 - 72 00 300

www.hmo.nl

Kennispark Twente structuurvisie 2030

Ontwikkelen van verschillende parkeeralternatieven; Realiseren van parkeergarages in het kerngebied van de transformatie; Parkeergarage ook als mobipunt ontwikkelen, minimaal combineren met een fietsenstalling; Aanpassen parkeernota en loslaten eis parkeren op eigen terrein;

Impressie 30 Functiemenging

www.hmo.nl

MAGNEET VOOR TALENT Verbinden - nieuwe openbare ruimte Mobiliteitspunt Grolsch Veste Ontwikkelen van verschillende parkeeralternatieven; Realiseren van parkeergarages in het kerngebied van de transformatie; Parkeergarage ook als mobipunt ontwikkelen, minimaal combineren met een fietsenstalling; Aanpassen parkeernota en loslaten eis parkeren op eigen terrein;

Duurzaamheid

Business &Sciencepark

De visie 2030 rust op 8 belangrijke bouwstenen die we hieronder hebben weergegeven.

Verbinden - nieuwe openbare ruimte

DUURZAME TOPLOCATIE

Hoofdstuk 5 Hengelosestraat

Visie 2030 - de bouwstenen

Naar één gebied

Centraal in de structuurvisie Kennispark uit 2018 staat de opgave om het zuidelijke en het noordelijke deel van Kennispark fysiek en qua beleving met elkaar te gaan verbinden. Deze doelstelling hebben we vastgelegd in de gebiedsstrategie Kennispark. Het ruimtelijke verschil tussen het Business & Sciencepark met zijn individuele kavels en een grote diversiteit aan verschillende gebouwen en de bruisende campus van de Universiteit Twente is op dit moment te groot. Een goede verbinding, fysiek en qua beleving, tussen beide gebieden faciliteert ontmoeting en doorlopende kruisbestuiving tussen wetenschap, (nieuw) talent en kennisintensieve bedrijvigheid. Onze belangrijkste opgave is deze twee werelden van verschil te verbinden.

Hoofdstuk 4 Ontwikkelprincipes

Kennispark Twente structuurvisie 2030

2. Opgave Kennispark Twente is een cruciale motor voor de regionale economie in Twente. De ambitie is uitgesproken om deze de komende jaren stapsgewijs uit te bouwen tot een dynamische toplocatie met internationale allure. Om tot de volgende stap te komen wordt gevraagd naar een concrete vertaling van de uitgesproken ambities. Om dit te doen, is het goed om allereerst uit te zoomen naar de achterliggende opgave.

flexibiliteit om je dag zelf in te delen of te combineren met sport en ontspanning maar ook een levendige werkomgeving gevarieerd van lezingen om verder te leren tot een gezonde lunch en een plek voor de vrijmibo. De werkplek van het nieuwe talent is een divers aanbod, van uitdagingen in je werkzaamheden tot voorzieningen in de directe omgeving.

Battle for tech talent

De gebiedsstrategie voor Kennispark verwoordt het al goed: In Europa staat de regio Twente bekend als expert in toptechnologie, waarin Kennispark een invloedrijke basis vormt voor onderzoek, innovatie, ondernemerschap. Maar de (inter)nationale concurrentie wordt steeds groter. Om deze positie te behouden is talent nodig en vooral een milieu wat dit talent aantrekt, waar het zich kan ontwikkelen en waar het willen blijven. De UT werkt als een belangrijke magneet voor potentiele werknemers en kleinere bedrijven. Door die nabijheid ontstaat uitwisseling tussen theorie en praktijk. Kennispark Twente kan verder inzetten op het behouden en ontwikkelen van dit talent. Maar wat zoekt het tech talent van de toekomst? Voor de nieuwe generatie weegt kwaliteit van leven en een inspirerende werkomgeving steeds meer mee. Dit betekent bijvoorbeeld een korte woon-werk tijd, de 16

De grotere kennisclusters met begeleiding voor startups vanuit een incubator of accelerator. Bron: Rabobank

Wat nodig is om dit te bereiken, komt neer op een ecosysteem van bedrijven, waarin we niet meer allemaal op ons eigen eiland zitten, maar meer willen en durven te delen, met de verbindingen, openbare ruimte en gedeelde voorzieningen die bijdragen aan een levendig milieu.

Ecosysteem van bedrijven

Veel sectoren komen door snelle technologische ontwikkelingen voor nieuwe uitdagingen te staan die complexer en anders van aard zijn dan we traditioneel gewend waren op te lossen. Vraagstukken rondom bijvoorbeeld robotisering, klimaat of future-of-work zijn zodanig complex dat ze samenwerking vereisen om tot innovatieve oplossingen en eventueel kansrijke toekomstige businessmodellen te komen. Een samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en de omgeving. Zulke innovatie vindt steeds vaker plaats in open systemen. Dat wil zeggen dat bedrijven samenwerken met andere, kleine partijen om te komen tot innovatie. Niet alleen van corporate organisaties maar ook een mix van start-ups en scale-ups waarbij samenwerking de basis is.

Kortom, een ecosysteem van bedrijven en kennisinstellingen waar Twente al een voorloper in is. Dit ecosysteem kan in eerste instantie bestaan uit de samenwerkingen tussen de vier gedefinieerde bedrijfsclusters van Kennispark en de UT, maar het biedt ook flexibiliteit richting toekomstige bedrijven die zich willen settelen in het gebied - zolang deze passen in de overkoepelende identiteit. “Where science becomes business” vormt een paraplu voor het type bedrijven wat hier Kennispark als (inter) nationaal kenniscluster kan versterken. Tussen de bedrijven en de onderwijsinstelling heerst een milieu van samenwerking tot het versterken en bijdragen aan deze identiteit. Belangrijke faciliterende factor is de openbare ruimte en collectieve voorzieningen. Die werken als een verbindende medium waarin men elkaar ontmoet en de gedeelde ambities voor een divers en levendig Kennispark ondersteunt.

Advanced manufacturing Software

openbare ruimte en collectieve voorzieningen MED tech

Materials ?

where science becomes business

type bedrijven openbare ruimte collectieve voorzieningen wonen Bouwen aan een ecosysteem

Future of work

De toekomst van onze werklandschappen is relevanter dan ooit. De recente corona-crisis lijkt al gaande trends in een stroomversnelling te brengen. Voor bijna alle bedrijven in de wereld is de coronacrisis één groot experiment van thuiswerken, wat voor velen positief uitpakt en ook dwingt tot reflectie. Wat een werk- en productieomgeving is en wat het moet bieden, is hierdoor snel aan het veranderen. Als we het werk gaan verdelen over thuis en kantoor, de negen tot vijf mentaliteit verdwijnt en vertrouwen in ‘remote working’ toeneemt, betekent dat waarschijnlijk dat de kantoren een toenemende sociale functie krijgen. Het betekent ook dat door het ‘blurren’ van thuis en werk mentale en fysieke gezondheid belangrijker wordt.

Het komen tot zo’n milieu kan op verschillende schaalniveau’s en in een variatie aan ruimtes en plekken worden vormgegeven. Denk bij sociale ruimtes aan een simpele koffiehoek tot een collectief atrium of restaurant en vergaderplekken in de openbare ruimte. Tegelijkertijd ruimtes voor overleg, studie en beweging zoals besloten plekken, sport faciliteiten en uitnodigende lunchrondjes.

Wat betekenen deze bredere trends voor het opstellen van een stedenbouwkundig plan, openbare ruimte en mobiliteitsplan? Interactie aan de ene kant en een gezonde werkomgeving komen meer centraal te staan in een toekomstige werkomgeving. “Quiet space versus social space” zal een belangrijk thema worden. Een stedenbouwkundig plan komt dan ook eerder neer op ‘het vormgeven aan zowel interactie- en afzonderingsmilieu’s’.

Quiet space 18

Social space 19

collectief restaurant

B A

B MULTI TENANT

MULTI TENANT

In verschillende werklandschappen is deze transitie op gebouwniveau al zichtbaar; van gesloten, enkelvoudige bedrijfspanden en besloten parken naar clusters van gebouwen met concepten die draaien om ontmoeting, gezondheid, groen, duurzaamheid, openheid en het delen van functies. Actief sturen op deze interactie vormt dan ook een belangrijke opgave.

MULTI TENANT

B A

MULTI TENANT

Transitie van de werkomgeving en mobiliteitspatronen

MULTI TENANT

B A

“Stilte tuin’

buiten werken

B A

sport

kleinere footprint gebouw

blurring van binnen en labs

buiten

open gebouw

groen atrium BEDRIJF Y

BEDRIJF Y

BEDRIJF Y blurring van fysiek en

digitaal

DIGITAAL BEDRIJF X

GESLOTEN BOUWEN

OPEN, GEZONDE, GROENE EN DUURZAME GEBOUWCONCEPTEN. HET DELEN VAN COLLECTIEVE VOORZIENINGEN EN WISSELWERKING MET DE OPENBARE RUIMTE

BEDRIJF X

VROEGER - iedereen in hetzelfde keurslijf BEDRIJF X

BEDRIJF XBEDRIJF X

8.00

BEDRIJF X

8.00

MOBILITEITSPATROON

BEDRIJF X

DIGITAAL DIGITAAL Stilteplekken BEDRIJF Y BEDRIJF Y

HUIDIG - Kantoortuin en interne TOEKOMST - Werkplek afgestemd op activiteit en 17.00 17.00 17.00 DIGITAALecosysteem DIGITAAL voorzieningen ter bevordering van DIGITAAL persoon, verbinden binnen en buiten, teamspirit van bedrijven met gedeelde voorzieningen BEDRIJF BEDRIJF X X BEDRIJF X BEDRIJF X DIVERS BEDRIJF X MOBILITEITSPATROON DIVERS MOBILITEITSPATROON MOBILITEITSPATROON MOBILITEITSPATROON DIVERS MOBILITEITSPATROON MOBILITEITSPATROON

8.00 17.00

BEDRIJF X

BEDRIJF Y BEDRIJF X BEDRIJF X

8.00 17.00

17.00

DIVERS MOBILITEITSPATROON MOBILITEITSPATROON MOBILITEITSPATROON

DIVERS MOBILITEITSPATROON DIVERS MOBILITEITSPATROON

SWOT-analyse huidige situatie De analyse van de huidige situatie is de afgelopen tijd met verschillende stakeholders verkend. - De kracht van het Kennispark Twente is dat het wetenschap, ondernemerschap samen brengt. Er is hoogwaardige kennis en deze wordt verspreid doordat kenniswerkers van verschillende grote en kleine bedrijven met elkaar ervaring en kunde combineren. Er is een hightech-ecosysteem. De uitwisseling is echter nog beperkt. De potentie is veel groter, maar de fysieke inrichting stimuleert dit nog niet. De bereikbaarheid per trein en met name de auto is zeer goed. - De zwakte ligt in de uitstraling van het gebied. De openbare ruimte en veel gebouwen representeren niet de hoogwaardige kennisontwikkeling die in de gebouwen plaatsvind. De ruimtes zijn diffuus en ruim. Het is weinig aantrekkelijk om bijvoorbeeld buiten een lunchwandelingetje te maken of om elkaar te ontmoeten. Er is veel verharding en auto’s in het zicht. De profielen zijn breed, bebouwing keert zich veelal van de straat af, de entrees liggen verscholen en de bebouwing is relatief laag. De Hengelosestraat vormt een barrière tussen de UT en het B&S Park. Stedenbouwkundig is er weinig hiërarchie te zien. Ruimtelijk lijkt het als een ‘bedrijvenpark’ zoals zovelen. - De stedenbouwkundige structuur biedt veel kansen voor verdichting en vergroening. Het gebied heeft ruime vestigingsmogelijkheden.

Door betere voorzieningen voor wandelaars en fietsers te maken wordt het gebied aantrekkelijker. Aan de Hengelosestraat is veel ruimte voor een representatief front. - Tegelijkertijd vormt een bedreiging dat de ruime structuur ook bedrijvigheid aantrekt die niet direct bijdraagt aan de hogere ambitie.

Conclusie SWOT analyse: Van bedrijvenpark naar een innovatiedistrict

Sterkte • Hoogwaardige kennis • High-tech ecosysteem • Station Kennispark • Goed bereikbaar met auto

Zwakte • Openbare ruimte representeert niet de hoge ambities • Veel verharding en diffuse ruimtes • Hengelosestraat als barrière • Overgangen publiek-privé rommelig

Kansen • Veel ruimte voor verdichting • Ruime vestigingsmogelijkheden • Ruimte voor meer uitstraling aan Hengelosestraat

Bedreigingen • Bedrijven die niet bijdragen aan ‘where science becomes business’

De uitdaging is om de ruimtelijke kwaliteit op zelfde hoogte te brengen met het hoogwaardige hightech-ecosysteem. Om de nieuwe generatie tech werkers een plek te bieden en tegelijkertijd in te spelen op de nieuwe trends rondom werklandschappen, is een divers en levendig stuk stad nodig. De kern hierin vormt het stimuleren van interactie tussen mensen en bedrijven, het maken van prettige verblijfs- en werkruimten zowel binnen als buiten. Een ‘innovatiedistrict’ is de volgende stap in de evolutie van een bedrijvenpark. Waar een bedrijvenpark veelal gekenmerkt wordt door een gesloten gebied met grote nadruk op één (onderwijs)instelling of bedrijf, komt een district veel meer overeen met een ecosysteem. Er is een helder stelsel van openbare ruimtes met een duidelijke hiërarchie. In een district gaat het ook om de wisselwerking met de stad. Het is een plek die talent uitdaagt en innovatie stimuleert. Een plek ook waar bedrijfsleven en kennisinstellingen, maar ook mensen uit de omgeving elkaar ontmoeten en waar door educatie, onderzoek en ondernemerschap waarde wordt gecreëerd. Er wordt gewerkt, gewoond en gerecreëerd.

Gesloten bedrijventerrein Diffuse openbare ruimte

Innovatie district Helder stelsel van openbare ruimte met aantrekkelijke ruimtes voor ontmoeting

22 23

Coalitiestedenbouw; samen meer bereiken

Het bouwen aan een innovatiedistrict, vraagt ook om een andere manier van ontwikkelen. Waar vroeger de nadruk lag op individuele kavels en vastgoed met een gefixeerd blauwdrukplan, gaat het in dit nieuwe tijdperk van werklandschappen om het bouwen van het ecosysteem, waardoor de rol van de overheid anders wordt. De gemeente staat niet meer bovenaan de hiërarchie, maar heeft een faciliterende en soms pro-actieve rol en is deel van een coalitie met bedrijven, bewoners en instituten. Met deze coalitiestedenbouw kan samen meer bereikt worden. Deze vernieuwde verhouding geeft vertrouwen en vrijheid voor initiatief van de ondernemers en bewoners. Het College van Rijksadviseurs adviseert dat het stedenbouwkundig plan bestaat uit een licht en robuust raamwerk (Guiding Principles Metromix, 2019). Het organiseert op hoofdlijnen waar welke mix gewenst is binnen het gebied. Het stelt ontwikkelprincipes in om extremen te voorkomen en kwetsbare kwaliteiten te beschermen. Plannen te strak van boven af reguleren, is niet meer van deze tijd en geeft niet het gewenste resultaat. In plaats daarvan moet er vrijheid gegeven worden voor de energie die bij de ondernemers zelf zit en diversiteit geboden worden om de hele groei van een bedrijf - van start-up tot international speler - een mooie plek te bieden op Kennispark.

BLAUWDRUKPLANNING

COALITIESTEDENBOUW

+ “Snelheid en innovatie van ondernemers combineren met de zorgvuldigheid van de overheid” uit één op één gesprek met Mark de Lat

24 25

Samen bouwen aan de droom Wat helpt om een dergelijk innovatiedistrict te bereiken is een heldere droom. Een gedeelde ambitie voor het gebied dat alle betrokken inspireert om het beste uit Kennispark te halen. Het park waar ‘science becomes business’. Die droom is er, uit voorgaande documenten komt deze helder naar voren. We hoeven dit droombeeld dus niet opnieuw te definiëren, maar wel concretiseren en ruimtelijk maken. Vanaf het droombeeld kan via ‘backcasting’ terug geredeneerd worden welke stappen er nodig zijn om dit te bereiken. Het droombeeld is in bijgaande vogelvlucht verbeeldt. Het zal niet letterlijk zo worden, maar het vormt een stip op de horizon en geeft houvast om de hoofdstructuur en ontwikkelprincipes op te stellen. In het volgende hoofdstuk wordt het stedenbouwkundig raamwerk uiteengezet. Met concrete no-regret maatregelen krijgt de hoofdstructuur gestalte. Zo wordt stapsgewijs toegewerkt naar de droom. Binnen deze hoofdstructuur is ruimte voor initiatief. In hoofdstuk 4 worden hiervoor de ontwikkelprincipes uiteengezet. Elk initiatief is welkom, zolang het de droom niet in de weg staat.

K AC

I ST

STAPSGEWIJZE TRANSFORMATIE MET NO-REGRET MAATREGELEN EN HELDERE ONTWIKKELPRINCIPES

3. Stedenbouwkundig raamwerk Het stedenbouwkundig raamwerk geeft hoofdprincipes aan voor de structuur van de openbare ruimte en basisprincipes voor de gebouwen. Het raamwerk wordt in dit hoofdstuk opgebouwd aan de hand van de vijf onderdelen. Per onderdeel wordt de huidige situatie verbeeld en de visie. Daarnaast verbeeldt een kaart de specifieke uitwerking. Binnen dit raamwerk is ruimte voor maatwerk op specifieke plekken. Het raamwerk biedt zodoende een kwalitatieve

en kwantitatieve structuur voor een organische ontwikkeling van een innovatiedistrict. In hoofdstuk 4 Ontwikkelprincipes wordt ingegaan op de concrete mogelijkheden per kavel, waardoor handvatten voor initiatiefnemers worden gegeven.

= Robuust en klimaatadaptief landschap

Mobiliteit, verkeersnetwerk en parkeren

Vormgeven aan interactie

Programmatische uitbreiding en verdichting

Smart district

Voorbeeldverkaveling

Robuust en klimaatadaptief landschap

Een gedeelde ambitie is een algeheel groenere uitstraling van Kennispark, met comfortabele buitenruimtes voor de gebruiker. De basis van het stedenbouwkundig raamwerk vormt dan ook het landschap. Uitbouwen bestaand groen naar robuust klimaatadaptief systeem Op dit moment is er, behalve rond het Innovatiepad weinig verblijfsgroen. Wel zijn er twee mooie bomenlanen langs Palatijn en nabij de vijverkavel, die meteen een fijn groen profiel geven. De visie focust dan ook op het aanhelen van aanwezige groen tot een robuust netwerk via het vergroenen van straatprofielen en toevoegen van pocketparks. Waar mogelijk worden in het straatprofiel bomen geplant en wadi’s aangelegd. Zo vormt het openbaar stratenpatroon de basis voor het nieuwe groen blauwe netwerk. Hiërarchisch netwerk van straten Groene plekken worden aan elkaar geknoopt door een groen en hierarchisch netwerk van straten. Hierin wordt onderscheid gemaakt in de Hengelosestraat, primaire, secundaire en tertiaire straten. Zo ontstaat een herkenbaar basis van groene straten. Pocketparks Op strategische punten komen comfortabele groene pocketparkjes: kleine groene buitenruimtes waar men elkaar kan ontmoeten of even rustig kan lunchen onder een boom. Het type groen is divers en passend bij het Twents landschap, met op bijzondere plekken kleurrijke, bloeiende of meerstammige bomen. 30

Huidig D Image subtext

Water Wadi Watersysteem

Hengelosestraat

Visie

Groen straatprofiel - primair

Vergroenen straatprofiel

Groen straatprofiel - secundair

Groenblauwe overgang publiek prive

Groen straatprofiel - tertair

Pocketparks

Watersysteem

Zoekgebied pocketpark/groene doorsteek op prive grondgebied Concrete uitwerking. Er is ruimte voor maatwerk op specifieke plekken. 31

Principe profiel A - Hengelosestraat DTC

Principe profiel B - Gebiedsontsluiting Voorbeeld Capitool Zuidzijde UT CAMPUS

Huidig profiel

Nieuw profiel: - Versmallen: Nieuwe bebouwing vormt een heldere rand voor de Hengelosestraat. De gebouwen en openbare ruimte vormen plekken waar interactiemilieus ontstaan. Bestaande bomen tussen de ontwikkelvelden blijven zo veel mogelijk behouden. - Verblijfkwaliteit: Meer nadruk op de mens in het straatprofiel. Beter gebruik maken van huidig groen. Van kijkgroen naar gebruiksgroen.

Nieuw profiel: - Vergroenen: toevoegen bomen en inzaaien van bermen. Ruimte op kavel vrijspelen met andere parkeeroplossing en daar groen-blauw inzetten als overgang prive-openbaar, bijvoorbeeld met wadi of lagere bomen die inkijk belemmeren. - Versmallen: Nieuwe bebouwing komt dichter op de erfgrens. - Verblijfkwaliteit: Toename aan schaduw, groenbeleving, waterberging, ecologische kwaliteit en aangename voet- en fietspaden.

Principe profiel C - Erftoegangsweg Voorbeeld Institutenweg Oost-West

Principe profiel D- Langzaam verkeer doorsteken Voorbeeld innovatiepad tussen Palatijn en Institutenweg

Huidig profiel

Nieuw profiel: - Vergroenen: toevoegen bomen waar mogelijk ivm kabels en leidingen. Ruimte op kavel vrijspelen met andere parkeeroplossing en daar groen-blauw inzetten als overgang prive-openbaar, bijvoorbeeld met wadi of haag in combinatie met lagere bomen die inkijk belemmeren. - Versmallen: Nieuwe bebouwing komt dichter op de erfgrens, rijbaan naar 6m. - Verblijfkwaliteit: Toename aan schaduw, groenbeleving, waterberging, ecologische kwaliteit en aangename voetpaden.

Nieuw profiel: - Vergroenen: toevoegen groene plekken en pleintjes langs innovatiepad, combinatie met bomen en hagen maar ook voorzieningen. Groen inzetten als informele overgang prive-openbaar, bijvoorbeeld met haag in combinatie met lagere bomen die inkijk belemmeren. - Verbreden: Nieuwe bebouwing zoekt naar meekoppelkansen voor activering innovatiepad en relatie tussen binnen en buiten. - Verblijfkwaliteit: Toename aan schaduw, groenbeleving, waterberging, ecologische kwaliteit en aangename voetpaden.

Mobiliteit, verkeersnetwerk en parkeren

Mobiliteit In het mobiliteitsplan worden de maatregelen dieper uiteengezet. In dit document wordt een korte samenvatting gegeven van de maatregelen in het verkeersnetwerk en het parkeren. Modaliteiten in balans Uit de SWOT-analyse komt naar voren dat de autobereikbaarheid een kracht is van het gebied. De inrichting wordt echter gedomineerd door veel asfalt en ruim baan voor autoparkeren. Om een transitie te bewerkstellingen naar een aantrekkelijk werklandschap zijn aanpassingen aan het verkeersnetwerk en slim omgaan met parkeren nodig: minder aandacht voor de auto en meer aandacht voor lopen, fietsen en het OV. Niet om de auto te weren, maar om een betere balans te vinden tussen modaliteiten, waardoor ruimte ontstaat voor andere functies zoals aantrekkelijke buitenruimte, groen, verdichting of collectieve voorzieningen.

Niet de auto weren

maar een balans vinden in modaliteiten

GROEN

ANDERE FUNCTIES

BEDRIJVEN

GROEN

+BEDRIJVIGHEID +MOBILITEIT +EFFICIENTIE + LOGISTIEK

+CAMPUSGEVOEL + KWALITATIEVE BUITENRUIMTE + AANTREKKEN TALENT

BEDRIJVEN VERHARD VERHARD

Anders organiseren van parkeren biedt kansen voor een andere verhouding in het ruimtegebruik

Kansen verzilveren door ruimte te maken voor andere functies

Verkeersnetwerk

Maatregelen | Kennispark Enschede

Wegvak veranderen Oversteek langzaam verkeer

Autoluw Kennispark De gebiedsontsluiting blijft via de randen. Door van de overige wegen erftoegangswegen te maken en snelheidsremmende maatregelen te nemen, ontstaat er meer ruimte voor langzaam verkeer. Logistieke bereikbaarheid (laden/ lossen leveranciers) wordt hiermee niet belemmerd. Hengelosestraat als oversteekbare kennisboulevard Aan de Hengelesstraat is er ruimte om bebouwing aan beide zijden dichter op elkaar te ontwikkelen, waardoor het gebied tot één geheel samengesmeed wordt. Het aantal rijstroken kan worden teruggebracht van 2x2 naar 2x1 waardoor een veilige oversteek gemaakt kan worden.

Mobipunt 50km/u veranderen naar 30km/u met troittoirs Snelheidsremmer Overgang auto - fiets 2x2 rijbanen wordt 2x1 rijbaan

Huidig

2x2 rijbanen wordt 2x1 rijbaan met keerlus, zie figuur 4.2

Bestemmingsverkeer Kennispark niet via Twekkelerveld Het oostelijke deel van Kennispark wordt direct aangetakt op de Hengelosestraat vanuit beide zijden, waardoor verkeer niet via het Twekkelerveld gaat en bebouwing zich naar de Hengelosestraat kan richten (3).

Visie 38

Concrete uitwerking ui Mobiliteitsplan (GoudappelCoffeng). Er is ruimte voor maatwerk op specifieke plekken. 39

Parkeren

Parkeren minder in zicht met gebundelde en gedeelde parkeeroplossingen Uit het parkeeronderzoek blijkt dat er in de huidige situatie geen capaciteitsprobleem is, hoogstens een probleem in verdeling over de kavels. Het doel is om het parkeren minder in het zicht te hebben en tegelijkertijd de autobereikbaarheid op peil te houden. Door het versnipperde eigendom is in het Mobiliteitsplan een viertal parkeerstrategieën in een Menukaart uiteengezet. Initiatiefnemers kiezen zelf hun oplossing. Door de parkeereis te verlagen (-10%) bij collectieve parkeerhubs en parkeren op reële afstand (<800 m loopafstand) worden partijen uitgedaagd om slim om te gaan met parkeren en zodoende ruimte te maken voor andere functies zoals groen, aantrekkelijke buitenruimte, gedeelde voorzieningen en gebouwen.

Menukaart parkeeroplossingen Parkeerterreinen delen

Collectieve parkeeroplossing

Parkeren op grotere afstand

- Huidige parkeerstrategie voortzetten met voor elke kavel/functie/huurder een eigen parkeerterrein. - Overzichtelijke oplossing

- Optimaliseren van de bestaande parkeerterreinen door de structurele restcapaciteit te benutten. - Aantrekkelijk bij de ontwikkeling samen met aangrenzende kavels of naast kavels met structurele restcapaciteit.

- Realiseren van gebouwd parkeren op loopafstand van de gebouwen. - Aantrekkelijk bij grote intensivering of samenwerking, want voor de kosten en organisatie is massa nodig.

- Grote parkeervelden aanwezig buiten het gebied die enkel bij evenementen veel gebruikers trekken - Daarom alleen realistisch onder voorwaarden op kavels in de nabijheid van het parkeerterrein.

80 0m

Stimuleren van innovatie in ‘stad maken’ In een innovatiedistrict wordt ook geïnnoveerd met ‘stad maken’. Dat betekent dat experimenteren met nieuwe vormen van mobiliteit en parkeren, slimme overstappunten (Mobipunten) en mobiliteitsmanagement wordt gestimuleerd.

-10% korting op parkeereis

Ruimte en stimuleren van innovatieve mobiliteitsoplossingen

Ieder voor zich

Menukaart parkeren. In het mobiliteitsplan worden deze nader uiteengezet.

Ruimte maken door anders organiseren van parkeren Ieder voor zich

Parkeerterreinen delen

Collectieve parkeeroplossing of op afstand

voorbeeld

Collectieve parkeergebouwen als buurthubs Om ruimte te winnen is gestapeld parkeren een interessante oplossing, zoals uiteengezet in het Mobiliteitsplan. Deze ‘hub’ kan echter meer bieden dan het stallen van auto’s. Zo kan er ruimte gemaakt worden voor deelmobiliteit en laadpunten. Op de begane grond kunnen fietsenstallingen geplaatst worden. Ook functies als pick-up points of andere voorzieningen die aansluiten op de daily urban systems van de gebruikers maken de hubs tot echte ‘ buurthubs’. Ook kunnen de hubs worden gecombineerd met energieopwekking, waar elektrische auto’s kunnen fungeren als opslag. Hierdoor vormt de hub een soort ‘buurtbatterij’ die bijdraagt aan een constante beschikbaarheid van lokale energie. Ook kan gekozen worden voor demontabele gebouwen of er kunnen gebouwen tijdelijk ‘geleased’ worden.

Meer dan alleen parkeren

Vormgeven aan interactie

Zoals in de opgave gesteld is, is de kern van een innovatiedistrict om interactie te stimuleren tussen mensen en bedrijven. Door het maken van een fijnmazig netwerk van routes en plekken, een buitenruimte gericht op interactie, zorgvuldig vormgegeven overgangen publiekprivé en aantrekkelijjke wandel- en lunchrondjes wordt gewerkt aan een modern werklandschap. Fijnmazig netwerk van routes en plekken Uit de SWOT-analyse blijkt dat er een grove verkavelingsstructuur is gericht op de auto. Er zijn weinig routes voor voetgangers. Het innovatiepad is een eerste aanzet tot een fijnmaziger en meer doordringbaar gebied. Door stapsgewijs hierop voort te bouwen ontstaan meer plekken voor interactie. In de openbare ruimte kunnen al nieuwe verbindingen gelegd worden, zoals over de Hengelosestraat. Door bij nieuwe ontwikkelingen toegankelijke routes op privé kavels te leggen wordt hieraan gezamenlijk gewerkt. Op verschillende brandpunten van routes kunnen aantrekkelijke plekken met collectieve voorzieningen ontstaan.

Huidig

Interactiemilieus met focus op gedeelde voorzieningen en relatie tussen binnen en buiten Openbare hoofdroutes informeel netwerk Zoekgebieden doorsteek netwerk over privegrond Ontwikkelveld

Visie 46

Concrete uitwerking. Er is ruimte voor maatwerk op specifieke plekken. 47

Openbare ruimte ingericht op interactie De huidige openbare ruimte is niet ingericht op het stimuleren van ontmoeting. Met name in het centrale deel van Kennispark is dit wel de ambitie. Het innovatiepad vormt een eerste aanzet hiertoe met verschillende mogelijkheden om te zitten. Doordat er meer ruimte ontstaat door anders om te gaan met parkeren kan de openbare ruimte verder worden ingericht, waarbij een herkenbare bestrating, water, groen, elementen gericht op interactie gezamenlijk een aantrekkelijke ruimte maken.

Menukaart interactie in openbare ruimte Ontmoeten

Verbinden

Door elementen in de openbare ruimte, zoals een amfitheater, een catwalk, outdoor werkplekken, sportvoorzieningen wordt ontmoeting en buiten werken uitgelokt.

Bijv.

Amfitheater

Catwalk

Food trucks

Werken Herkenbare bestrating

Water

Groen

Elementen gericht op interactie

Bijv.

Lunchrondjes

Wayfinding

Outdoor Lounge

Sporten

Integratie

Opbouw openbare ruimte (in afstemming met stijlboek)

Bijv.

Outdoor werkplekken

Teambuilding plek

Brainstorm/event kas

Bijv.

Tafeltennis

Schommels

Outdoor bootcamp/yoga

Menukaart overgangen openbaar-prive

Zorgvuldig vormgeven van overgangen publiek-prive Uit de SWOT-analyse komt naar voren dat de overgangen publiek-prive rommelig zijn. Veelal keert de bebouwing zich af van de straat en vindt het parkeren voor het gebouw plaats. Entrees liggen verscholen. Juist in deze overgang liggen grote kansen. Door gezamenlijk met initiatiefnemers deze privé zone te ontwerpen ontstaat een samenhangend beeld met de openbare ruimte. Denk aan sportvoorzieningen, groen- en waterstructuren of juist collectieve voorzieningen. Gebouwen richten zich daar waar mogelijk naar de buitenruimte. De begane grond kent zoveel mogelijk actieve plinten en perceelgrenzen zijn niet meer terug te zien in de buitenruimte.

collectief

duurzaam

functie

mobiliteit

Zorgvuldige vormgeving van prive-grond rond gebouwen

+ Keuzemenu overgang openbaar - prive

Vormgeven van lunchrondjes In de inventarisatie van werknemerswensen worden veelal de wens voor aantrekkelijke wandelroutes door het gebied genoemd. In de huidige situatie wordt dit op het B&S park niet uitgelokt. Tegelijkertijd is er juist op de UT campus een actief gebruik. Ook ligt er een kans voor een laagdrempelige verbinding met Twekkelerveld. Door samenhangende routes tussen UT, B&S park en Twekkelerveld met beplanting, voorzieningen en openbare ruimte te maken wordt interactie en ontspanning in de buitenruimte mogelijk. Van hardlooprondjes tot kleine lunchrondjes. Langs de routes is veel aandacht voor wilde beplanting waardoor biodiversiteit maar ook een sensorische ervaring in geuren en kleuren worden versterkt.

Op de UT is een actief hardloop gebruik.

Wilde beplanting en veel aandacht voor biodiversiteit en beleefbaarheid

Concrete uitwerking. Er is ruimte voor maatwerk op specifieke plekken. 52

K UP NT

BIKE STORAGE & SHARE BIKE REPAIR MEETING SPORT

LUNCH COFFEE

district

Verdichting en programmatische uitbreiding SPORT

ENTRANCE

ETALAGE

SHARED CAMPUS

EXPO

Representatie van Kennispark

ENTRANCE

Collectief parkeren uit zicht

campus

Collectieve voorzieningen

Fietsen en voetgangers centraal in voorzone

Mix aan functies

Beheer openbare ruimte ++

De Shared campus vormt een samenhangend en Collectief parkeren aantrekkelijk gebied tussen station en UT. Gebouwen staan dicht op elkaar waardoor een stedelijk gevoel campus Campus green MEETING ontstaat. De openbare ruimte is helder, van hoog niveau P EXPO en zo groen mogelijk vormgegeven. De voetganger is dominant. Gebouwen kennen een sterke relatie met MEETING COFFEE BIKE STORAGE & SHARE BIKE REPAIR MEETING SPORT LUNCH buiten. Er zijn collectieve voorzieningen zoals een P Sterke EXPO relatie binnen en buiten Collectieve voorzieningen in restaurant en er is ruimte voor wonen. Het gebied heeft openbare ruimte district zo de uitstraling van een levendige ‘stedelijke campus’. LUNCH COFFEE BIKE STORAGE & SHARE BIKE REPAIR

Huidig - overal zelfde regime

PICK UP POINT

DIS

ET AL

ICT

RV E

Visie - keuze en verschil maken

AG E

MEETING SPORT

DISTRICT

district

In het District is ruimte voor een combinatie tussen productie en R&D. Het is een no-nonsense gebied, zonder opsmuk. Het draait vooral om de juiste voorzieningen om effectief te werken en produceren. In de straten wordt waar mogelijk vergroend en de overgangen publiek-prive worden helder vorm gegeven. Daarbinnen is ruimte voor allerlei experiment voor de initiatiefnemer.

GREEN ROOFS Aandacht voor overgang openbaar prive Beheer openbare ruimte +/-

SPORT

ENTRANCE

ATRIUM

GREEN ROOFS

ENTRANCE

Parkeren op straat en eigen velden

ENTRANCE

SPORT

EXPO

ED C

ATRIUM

& E T UR N IS E LE INM A RT

De Hengelosestraat vormt het visitekaartje van het Kennispark. Het heeft de uitstraling van een stadsboulevard. Gebouwen kennen een representatieve voorkant. Ze stralen zowel de prestige als innovatie en experiment uit. Het parkeren is uit zicht en de buitenruimte is ingericht op de voetganger.

TE EN

Verschillende gebiedssferen Door verschillende sferen in het gebied na te streven krijgt het gebied karakter en smoel; De Shared Campus, de Etalage en het District. Dat betekent ook dat niet alles overal kan. Door centraal in het gebied een hogere dichtheid na te streven, wordt gewerkt aan een hart in het gebied. Een hart waar een concentratie is van mensen, gedeelde voorzieningen, aantrekkelijke buitenruimte en veel ruimte voor ontmoeting. Het gebied van station tot UT, en de Hengelosestraat vormt dit hart. Het moderne werklandschap krijgt hier vorm. Tegelijkertijd wordt hierdoor een keuze gemaakt om toekomstige groei vooral hier op te vangen en niet te verspreiden door het gebied. In de andere gebieden blijft ruimte voor grootschalige productie.

Brandpunten met mix aan functies In het hart blijft werken dominant. Echter kunnen nieuwe voorzieningen en functies bijdragen aan de ambities van het Kennispark. Rond brandpunten van openbare ruimte is er ruimte voor een mix aan functies. Ook kan hier voor specifieke doelgroepen het aantrekkelijk zijn om te wonen. De UT vormt een zachte landing voor nieuwe studenten. Het B&S Park kan ruimte bieden voor de volgende stap, zoals woonvormen voor PhD’ers, expats of studentondernemers. Terwijl Twekkelerveld ruimte biedt voor post-studie en gezinnen.

Beheer openbare ruimte ++

Ruimte voor logistiek en productie

EXPO

Verdichting Uit de SWOT-analyse blijkt dat de huidige bebouwing in het B&S park veelal gesloten, relatief laag is en dat er veel ruimte is voor verdichting. Bebouwing kan worden toegevoegd, gericht op de buitenruimte, waardoor een intensiever innovatiedistrict ontstaat; Meer mensen gebruiken het gebied, waardoor meer kansen ontstaan voor uitwisseling. De hoogtes van de bebouwing zijn beperkt, waardoor een aantrekkelijk microklimaat (wind en zon) op maaiveld gegarandeerd blijft

ATRIUM

GREEN ROOFS

SHARED CAMPUS

Collectieve voorzieningen

Sterke relatie binnen en buiten

Buitenruimte gericht op langzaam verkeer 56

DISTRICT

ETALAGE

Collectief parkeren

Ruimte voor waterberging

Voorzieningen in de buitenruimte

Zo groen mogelijk met duidelijke entrees van gebouwen

Iconische gebouwen

Hengelosestraat als boulevard

Transparantie

Robuuste en groene straten

No-nonsense werk en productie gebouwen 57

Gebouwen richten zich op de straat en definiëren ruimtes Langs de hoofdroutes richten gebouwen zich zoveel mogelijk op de straat, waardoor interactie ontstaat met de buitenruimte. Binnen de bouwvelden wordt bebouwing zo geplaatst dat er helder gedefinieerde ruimtes ontstaan. Bebouwing wordt geïntensiveerd en kent een maximale hoogte van vijf lagen waardoor een aantrekkelijk microklimaat in de buitenruimte wordt gegarandeerd. Op belangrijke punten ontstaan blikvangers. Deze kunnen ook hoger zijn. Langs de Hengelosestraat ontstaat een representatief front met hoogwaardige architectuur.

Gebouwen staan los in de ruimte

Binnen bouwvelden definiëren gebouwen heldere ruimtes

Bebouwing orienteert zich naar openbare ruimte Plekken langs informeel netwerk

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=d94910ee-c4dd-46f5-b1e7-bc12e9587496