Document · PDF

Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Broekheurne V4 (geanonimiseerd)

Raadsvergadering 3 maart 2025, gemeente enschedeBij agendapunt: Projectafwijkingsbesluit zonnepark Broekheurne18.582 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

2024

Ruimtelijke Onderbouwing ZONNEPARK BROEKHEURNE

ENSCHEDE

Ni TP: Pie

ENSCH=DE EN=RGIE

Solar

COLOFON Coöperatie

Enschede

bezoekadres:

Energie

TPSolar

(geanonimiseerd)

bezoekadres:

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

Broekheurne BV

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) nn

(geanonimiseerd) (geanoimserd)

(geanonimiseerd) nn

(geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) mmm

(geanonimiseerd)

Projectdata Naam

Zonnepark

Gemeente

Enschede

Versie

3.0

Datum

29-11-2024

Auteur

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)

IMRO

RUIMTELIJKE

ONDERBOUWING

| Zonnepark

Broekheurne

VOORWOORD Wie

is Enschede

Enschede

Energie?

Energie

is ontstaan

vastberaden

waren maar

voor

uit

lokale, onafhankelijke

burgerinitiatief.

een

in Enschede en

en (geanonimiseerd) oprichters (geanonimiseerd) (GN

duurzame energie

op te wekken.

schone energie. Elke inwoner

Niet

moest

het financiële gewin,

voor

lid kunnen worden

kunnen

opbrengst van de opgewekte stroom. Zo werd de energiecoöperatie Enschede Energie opgericht in 2016. Medio 2021 telde Enschede Energie al 500 leden die samen geïnvesteerd in ruim 20 zonne-energieprojecten op dak. Sindsdien is er een versnelling geweest in de

officieel hadden

ledengroei

naar

zonnedaken

ruim

880

leden in juni 2024. Op dit moment

zonneparken

duurzaamheidscoöperatie. adviseert inwoners, bedrijven en naar

voor

leden.

Wie

is TPSolar?

TPSolar

Nederlands

een

energietransitie

in bezit. De

organisatie

diensten

andere

met

ambitie:

grote

een

van

een

adviesfunctie.

een

maar

liefst 26

energiecoöperatie Enschede

organiseren

financieren,

én

Energie

inkoopacties

steentje

bijdragen

bouwen

aan

beheren

verantwoorde

zij

manier, grondgebonden zonneparken. Op ecologisch op zoals niet industrieterreinen of mogelijk geschikte locaties, voormalige stortplaatsen, uitgegeven (slechtere) landbouwgronden. Dit doet TPSolar niet alleen, maar altijd in nauwe samenwerking met een

duurzame

een

verduurzaming

over

ontwikkelen,

Daarom

gegroeid

is tevens

zijn uitgebreid

organisaties

familiebedrijf

Nederland.

heeft Enschede

alle

landeigenaren, agrariërs, bewoners, gemeenten, provincies en energiecoöperaties. Inmiddels heeft TPSolar acht zonneparken ontwikkeld en gebouwd, namelijk in Uden, Dordrecht, Someren, Zeewolde, twee

in Lochem

bijna

25.000

Deze

zonneparken

wekken

Energie als TPSolar hechten

groot belang

aan

twee

Beuningen.

momenteel

groene

stroom

voor

huishoudens.

Samenwerking Zowel

Enschede

keuzes

over

het

werkten al een

onderling

plan,

het

ontwerp

mogelijkheid

paar jaar samen, maar hebben

hier

meer

het betrekken financieel

handen

voeten

van

omgeving

in de

participeren.

Genoemden

aan

door in 2023

gegeven

Hierin

staat opgenomen dat zij samenwerkingsovereenkomst overeen te komen. de ontwikkeling en realisatie van Zonnepark Broekheurne. Beide vragen elk een vergunning aan voor het perceel waar zij met de desbetreffende grondeigenaar een overeenkomst mee een

samenwerken

aan

hebben.

gevolg van

Dit als

separate vergunning

voor

benodigde SCE-regeling respectievelijk de SDE++-regeling (waar beide een nodig is). Eerstgenoemde is namelijk een regeling waar alleen coöperaties

aanmerking kunnen komen. gemeenteraad geborgd dat ten minste

voor

van

het

Met 50

deze

samenwerking wordt conform de wens van de procent van de opbrengst van energieprojecten ten goede

gemeenschap komt, waarbij lokaal eigendom het uitgangspunt is. Door deze verdeling is er feitelijk zelfs sprake van een 40-60% verhouding, aangezien de coöperatie eigenaar wordt van ca. 60% zonnepark

RUIMTELIJKE

in de

Broekheurne.

ONDERBOUWING

| Zonnepark Broekheurne

INHOUDSOPGAVE 1.

AANLEIDING. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 1. 1 1. 2 1. 3 1. 4

LIGGING PLANGEBIED VIGEREND BESTEMMINGSPLAN WERKWIJZE EN PROCES LEESWIJZER

. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .

5 7 8 8

PLANBESCHRIJVING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2. 1 2. 2

HUIDIGE SITUATIE BEOOGDE SITUATIE

9 10

.. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . . .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

BELEID . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 3. 1 3. 2 3. 3 3. 4

RIJKSBELEID PROVINCIAAL BELEID REGIONAAL BELEID GEMEENTELIJK BELEID.

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

20 21 26 26

OMGEVINGSASPECTEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 4. 1 4. 2 4. 3 4. 4 4. 5 4. 6 4. 7 4. 8 4. 9 4. 10

ECOLOGIE CULTUREEL ERFGOED LANDSCHAP EN STEDENBOUW BODEM MILIEUEFFECTRAPPORTAGE MILIEUBELASTENDE ACTIVITEITEN WATER GELUID DOOR ACTIVITEITEN LUCHTKWALITEIT WEGEN VERKEER EN PARKEREN EXTERNE VEILIGHEID EN BRANDVEILIGHEID

.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ,

.. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

29 32 35 36 37 40 46 46 47 47

UITVOERBAARHEID . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 5. 1 5. 2 5. 3 5. 4

MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID. ZIENSWIJZEN. FINANCIËLE UITVOERBAARHEID CRISIS- EN HERSTELWET

.. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

.. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

50 50 51 52

VERVOLGPROCES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

CONCLUSIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

BIJLAGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 BIJLAGE 1A: LANDSCHAPPELIJK ONTWERP BIJLAGE 1B: DOORSNEDEN LANDSCHAPPELIJK ONTWERP BIJLAGE 2: INRICHTINGSPLAN & BEHEERPLAN BIJLAGE 3A: TECHNISCH ONTWERP BIJLAGE 3B: BOUWTEKENINGEN BIJLAGE 3C: TECHNISCHE SPECIFICATIES BATTERIJ BIJLAGE 4A: QUICKSCAN FLORA EN FAUNA BIJLAGE 4B: NADER ONDERZOEK IJSVOGEL EN GELE KWIKSTAART BIJLAGE 5: AERIUS-CALCULATIE

. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

55 55 55 55 55 55 55 55 55

BIJLAGE 6: COMMUNICATIE- EN PARTICIPATIEPLAN BIJLAGE 7A: BEËINDIGINGSPLAN. BIJLAGE 7B: BEËINDIGINGSTEKENING BIJLAGE 8: VERKENNEND BODEMONDERZOEK BIJLAGE 9: WATERTOETS

.. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

55 55 55 55 55

1. AANLEIDING belangrijk agendapunt binnen het Rijk de provincies en gemeenten. Nederland heeft de noodzakelijke transitie ingezet naar hernieuwbare energiebronnen. De nationale en provinciale ambities zijn om in 2050 (nagenoeg) energieneutraal te zijn. Ook Enschede stapt steeds meer over van fossiele brandstoffen (aardgas steenkool) naar duurzame energie (zonne-energie windenergie). Het doel van de gemeente is om het aandeel duurzame energie tot 2030 met minimaal 8 procent te verhogen. In de Energievisie (vastgesteld in december 2021) staat wat daarvoor moet gebeuren. Zo staat hierin hoe de gemeente energie wil besparen hoe zij overschakelt van fossiele naar duurzame bronnen van energie hoe koolstofdioxide in de bodem en gewassen kan worden opgeslagen en de keuzes die gemaakt worden bij het opwekken van zonne- en windenergie. Met de vaststelling verduidelijkt de gemeente aan inwoners ondernemers en andere partners hoe Enschede de verduurzamingsopgave wil invullen in de periode 2021-2030. Ook geeft de gemeente duidelijkheid over potentiële locaties voor het opwekken van duurzame energie en de hierbij horende beleidsregels. Het zonnepark komt voort uit (en is onderdeel van) de vastgestelde gebiedsagenda Broekheurne (zie verdere toelichting in paragraaf 3. 4. 5). Duurzame

energie is een

Tegen de achtergrond van dit beleid heeft de initiatiefnemer een plan ontwikkeld voor een zonnepark in de Broekheurne. Twee belangrijke uitgangspunten zijn dat de omgeving maximaal betrokken wordt

bij de ontwikkeling van het zonnepark en dat omwonenden mee kunnen profiteren van de opbrengsten van dit zonnepark. Om dit park te kunnen bouwen moet worden afgeweken van het bestemmingsplan en is een omgevingsvergunning met ruimtelijke onderbouwing nodig. Met de ruimtelijke onderbouwing wordt ,

gemotiveerd dat het plan niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en wordt beschreven wat de effecten van het plan voor de omgeving zijn. Ook laat het zien dat het zonnepark zoals de initiatiefnemer dat wil realiseren goed aansluit bij de landschappelijke cultuurhistorische en maatschappelijke waarden van het buitengebied van Enschede. Bij beëindiging van het zonnepark na 25 jaar exploitatie (ingaand vanaf de datum van ingebruikname van het zonnepark) wordt het park ontmanteld en is de locatie weer grotendeels geschikt voor agrarisch gebruik. ,

1. 1

LIGGING PLANGEBIED

Het plangebied van het zonnepark ligt in de Broekheurne behorend tot gemeente Enschede in de provincie Overijssel. Op Figuur 1 wordt de locatie van het plangebied op de kaart weergegeven. Het ,

plangebied betreft twee agrarische percelen beide graslanden. Door het midden van de twee percelen loopt de Usselerstroom. Ten noorden van het plangebied loopt de Usselerveenweg. Aan de westzijde de Usseler Markeweg en de oostzijde de Riethermsteeg. Ten noordwesten van het plangebied ligt het recreatiegebied Het Rutbeek. ,

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

FIGUUR 1: TOPOGRAFISCHE LIGGING PLANGEBIED ZONNEPARK BROEKHEURNE (BLAUW) IN GEMEENTE ENSCHEDE. BRON: GOOGLE MAPS.

De gronden zijn kadastraal bekend als Lonneker sectie AC nummer 273 (deel TPSolar) en nummer 279 (deel Enschede Energie). Deze gronden hebben een bruto-oppervlakte van ongeveer 15 hectare. Hieronder zijn de kadastrale nummers met bijbehorende oppervlakten weergegeven. ,

TABEL 1: KADASTRALE INFORMATIE VAN DE GRONDEN

Perceel

Oppervlakte

Lonneker AC 273 (TPSolar) Lonneker AC 279 (Enschede Energie) Totale oppervlakte kadastrale percelen Totale oppervlakte plangebied

64. 370 m² 87. 885 m² 152. 255 m² 152 ha ,

Binnen het totale plangebied bedraagt het oppervlakte van het zonnepark (alles binnen het hekwerk) circa 11 hectare en het oppervlakte groenvoorziening buiten het hekwerk bedraagt circa 4 hectare. ,

Binnen het hekwerk is ook nog een groot deel ingericht als groen of ‘onbedekt’ oppervlakte. Hierdoor wordt de 1/3 vs. 2/3 bedekkingsgraad binnen het hekwerk behaald (zie ook verdere toelichting in

beleid).

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

(geano im se rd)

(geano im se rd) (geano im se rd)

FIGUUR

1.2 Het

plangebied

2: TOPOGRAFISCHE LIGGING VAN

VIGEREND

BESTEMMINGSPLAN

valt

bestemmingsplan

het

BEIDE

PROJECTPERCELEN.

Buitengebied

is de

BRON:

Zuidoost

Volgens vigerende bestemmingsplan huidige bestemming deze bestemming is het bouwen van een zonnepark niet mogelijk.

van

GOOGLE

MaPs.

(vastgesteld de

mei

2013).

percelen ‘Agrarisch’.

Binnen

Het

beoogde Zonnepark Broekheurne past niet in het vigerend bestemmingsplan. Teneinde het project planologisch mogelijk te maken, is een afwijking van het bestemmingsplan nodig (buitenplanse afwijking). Waar mogelijk moet in de planvorming worden voldaan aan de regels van het vigerend bestemmingsplan.

N FIGUUR 3: LIGGING

RUIMTELIJKE

PLANGEBIED

ONDERBOUWING

(Rroop OMLIJND) OP DE KAART VAN HET BESTEMMINGSPLAN. BRON: RUIMTELIJKE PLANNEN.

| Zonnepark

Broekheurne

Afwijken van het bestemmingsplan Voor de gevallen waarbij buitenplans afwijken van het bestemmingsplan op grond van artikel 2.12 eerste lid sub a onder 1°of 2° Wabo niet mogelijk is biedt artikel 2.12 eerste lid sub a onder 3° Wabo (de uitgebreide vergunningprocedure) de mogelijkheid om van het bestemmingsplan af te wijken met een omgevingsvergunning mits de activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening en de motivering van het besluit een goede ruimtelijke onderbouwing bevat. In deze ruimtelijke onderbouwing komen alle relevante aspecten vanuit de ruimtelijke ordening voor dit project aan de orde en wordt aangetoond dat het project in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. ,

1. 3

WERKWIJZE EN PROCES

Een zonnepark-project kan op dit moment niet gerealiseerd worden zonder Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++). 1 Totdat deze subsidie is toegekend is er feitelijk sprake van een hypothetisch project. Alle inzet tot aan de SDE-aanvraag is erop gericht om de haalbaarheid zo ,

groot mogelijk te maken

bij een acceptabele inspanning/risico. De initiatiefnemers doorlopen daartoe dan ook een gestructureerd en gefaseerd proces. Voor de SDE-aanvraag is een verleende omgevingsvergunning nodig. ,

Sommige details kunnen in de planfase nog niet worden ingevuld omdat deze pas in een veel later stadium van het proces worden bepaald. Zo wordt de definitieve keuze van type panelen omvormers en onderaannemers pas gemaakt in de maanden na de SDE-toekenning. Initiatiefnemers zijn immers ,

dergelijk groot bouwproces afhankelijk van de voorraad productiecapaciteit levermogelijkheden en beschikbare menskracht van alle toeleveranciers en die kan pas worden ingeschat wanneer de eerst mogelijke aanvangsmaand van de bouw bekend is. Wel kan worden gesteld dat er gebruik wordt gemaakt van op de markt courante en hoogwaardige zonnepanelen met een antireflectiecoating zodat de beoogde prestaties gedurende de gehele exploitatieperiode kunnen worden gegarandeerd. In geen geval zal TPSolar gebruik maken van cadmium-houdende zonnepanelen. Ook voor de omvormers en andere installatiedelen gelden hoogwaardige kwaliteitscriteria. voor

een

1. 4

LEESWIJZER

Na dit inleidende hoofdstuk vormen de daaropvolgende hoofdstukken de verantwoording van de activiteit die deze motivering mogelijk maakt. Hoofdstuk 2 van deze ruimtelijke onderbouwing bevat

het planontwerp met de beschrijving de huidige en de beoogde situatie. Het relevante vigerende overheidsbeleid (zowel op Rijks provinciaal- als gemeentelijk niveau) wordt besproken in hoofdstuk 3 waarna de relevante omgevingsaspecten worden toegelicht in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid waaronder het participatietraject met omwonenden en externe stakeholders. Tot slot wordt er in hoofdstuk 6 ingegaan op het vervolgproces. ,

De betrokken coöperatie maakt gebruik van de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking. Deze regeling is vergelijkbaar met de SDE-regeling maar is speciaal ingericht voor energiecoöperaties. ,

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

2. PLANBESCHRIJVING 2. 1

HUIDIGE SITUATIE

2. 1. 1 LIGGING PLANLOCATIE IN DE OMGEVING Het plangebied ligt in een zogeheten jonge veldontginningslandschap. De bij het jonge heide- en broekontginningslandschap horende open en ruimtelijke structuren ruime verkaveling en bijbehorende rechtlijnige wegenstructuur met bomenrijen zijn hier aanwezig en duidelijk herkenbaar in en rond het plangebied. Het plangebied wordt aan alle zijden omgeven door agrarische percelen met verspreid staande boerderijen welke aan de ontsluitingswegen gesitueerd zijn. Ook is er een groepsaccommodatie inclusief woonhuis gevestigd aan het plangebied. Onderstaand twee afbeeldingen van het plangebied vanuit Google Street View. ,

FIGUUR 4: WEERGAVE PLANGEBIED VANAF DE USSELERVEENWEG. BRON: GOOGLE STREET VIEW.

FIGUUR 5: WEERGAVE PLANGEBIED VANAF DE RIETHERMSTEEG. BRON: GOOGLE STREET VIEW.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

2. 1. 2

HUIDIG GEBRUIK VAN DE GRONDEN

Het plangebied bestaat uit twee agrarische percelen bestaande uit zavelgronden welke gebruikt worden als grasland. Momenteel wordt er op deze gronden mest uitgereden.

2. 1. 3 LANDSCHAP Het plangebied is gelegen in het buitengebied van de gemeente Enschede in het gebied Broekheurne dat ten zuiden van de stad Enschede gelegen is. De percelen waar het plangebied uit bestaat betreft bestorte gronden. Dit zijn percelen/gronden die in het verleden (ca. 1926 t/m 1950) met huisvuil bestort zijn waarna ze afgedekt zijn met een humushoudende toplaag en geschikt zijn gemaakt voor agrarisch gebruik. Door de gemeente is o. a. dit gebied aangewezen met een basiskwaliteit. Deze gebieden lenen zich voor transformatie en dus kan er gewerkt worden aan een nieuw landschap waarin naast grootschalige zonneparken ruimte is voor nieuwe natuur (zie ook hoofdstuk 3 over het beleid). ,

2. 2

BEOOGDE SITUATIE

2. 2. 1 LOCATIEKEUZE De planlocatie is zorgvuldig uitgekozen aan de hand van een aantal factoren. Allereerst ligt de locatie in het gebied Broekheurne welke in de landschapsstudie van de gemeente is aangemerkt met een basiskwaliteit en als transformatiegebied. Volgens de Energievisie en de bijhorende Beleidsregels voor zonne-energie bestaan hier mogelijkheden voor de duurzame opwek van elektriciteit (zie Figuur 6). De clustering van zonneparken is alleen mogelijk binnen deze gebieden met een basiskwaliteit en uiteraard alleen onder een paar voorwaarden zoals een goede landschappelijke inpassing. ,

FIGUUR 6: UITSNEDE KAART MOGELIJKE PLANLOCATIES ZONNEPARKEN MET DAARIN DE PLANLOCATIE WEERGEGEVEN (ROOD INGETEKENDE

CIRKEL). BRON: BELEIDSREGELS VOOR ZONNE-ENERGIE (2021) , GEMEENTE ENSCHEDE.

Daarnaast kijkt TPSolar altijd naar de ligging ten opzichte van een hoogspanningsstation en naar de bestaande netinfrastructuur in de omgeving. De reden hiervoor is dat het financieel en maatschappelijk

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

essentieel is dat het zonnepark binnen een relatief korte afstand kan worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Om de opgewekte stroom aan het net te leveren zal de installatie in dit geval worden aangesloten op het station Wesselerbrink. In overleg met netbeheerder Enexis wordt de definitieve netaansluiting in detail uitgewerkt. 2. 2. 2 LANDSCHAPPELIJKE INRICHTING Voor de landschappelijke inpassing van het zonnepark is een ontwerp en een inrichtingsplan opgesteld (zie Bijlage 1A: Landschappelijk ontwerp Bijlage 1B: Doorsneden Landschappelijk ontwerp en Bijlage 2: Inrichtingsplan & Beheerplan). De voorwaarden die vanuit de provincie Overijssel en de gemeente Enschede aan de landschappelijke inpassing van zonneparken worden gesteld vormen de basis voor het inrichtingsplan. Uniek aan het plan voor dit zonnepark is ook dat een groot deel van de participatie en communicatie met de inwoners en (agrarische) bedrijven van de Broekheurne is gedaan tijdens het gebiedsproces voor het opstellen van de Gebiedsagenda Broekheurne. ,

In figuur 7 is de landschappelijke inpassing weergegeven (zie Bijjlage 1A voor een weergave in meer detail). Onderstaand de aspecten uitgangspunten en inrichtingselementen op een rij: ,

Aspecten: •

•

Het plangebied ligt in jonge veldontginningsgronden en het betreft hier bestorte gronden. Het gebied is door de gemeente aangewezen met een basiskwaliteit waarbij de strategie is om deze te transformeren. Binnen gebieden met een basiskwaliteit is de oude landschappelijke

identiteit niet leidend bij de vormgeving van nieuwe ontwikkelingen. Transformaties voorzien in een gebiedsontwikkeling en gaan gepaard met een ontwerpopgave. De vastgestelde Gebiedsagenda Broekheurne (juli 2023) is daardoor een belangrijke pijler geweest voor het huidige ontwerp. Meervoudig ruimtegebruik maatschappelijke en natuurlijke opgaven zijn verweven en vormen een belangrijk onderdeel binnen het totale plan. ,

Uitgangspunten: •

De inrichting van het zonnepark in de Broekheurne kent een meervoudig ruimtegebruik met productievelden voor zonne-energie ruimte voor biodiversiteit natuur en landschap en ,

waterberging. •

•

Het ontwerp sluit verder aan bij de grootschalige verkaveling en de openheid van het jonge ontginningslandschap. Het zonnepark is ingepast binnen de aanwezige structuren en de

hoofdvorm volgt de huidige verkaveling. De aanwezige Usselerstroom die het totale plangebied doorkruist deelt het totale gebied op in een tweetal deelgebieden. Deze doorsnijding van het plangebied biedt kansen en mogelijkheden om een natuurlijke tussenruimte te creëren en een mooie natuurlijke en groenblauwe inpassing en aanbinding van het totale plangebied op de directe omgeving te realiseren. De zonnepanelen worden dankzij nieuwe groenstructuren overal aan het directe zicht onttrokken en op een logische wijze technisch ingericht. De toegepaste vegetatie (bomen struiken en kruidachtige gewassen) bestaan uit inheems (bij voorkeur autochtoon) plantmateriaal en zijn veelal vrucht/besdragend. Ook is de vegetatie afgestemd op de bodem. ,

•

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

Inrichtingselementen: • • • •

Struwelen met een aantal boomvormers. Landschappelijke (bijen)hagen. Bloem- en kruidenrijk grasland & ruig-grasvegetatie. Natuurvriendelijke oever.

FIGUUR 7: LANDSCHAPPELIJK ONTWERP ZONNEPARK BROEKHEURNE , VOOR VOLLEDIGE WEERGAVE ZIE BIJLAGE 1A: LANDSCHAPPELIJK ONTWERP. BRON: STUDIO NICO WISSING.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

2. 2. 3

ECOLOGISCHE INRICHTING

Door ruimte te geven aan natuurontwikkeling levert het zonnepark een bredere bijdrage aan een duurzaam landschap. Initiatiefnemers vinden dit ook een belangrijk thema in de ontwikkeling van het

zonnepark. Huidige ecologische waarde en doel inrichting zonnepark De percelen die het plangebied Zonnepark Broekheurne beslaat kent nu een monotone graslandvegetatie. Deze wordt intensief beheerd voor agrarische doeleinden en kennen dus een lagere ecologische waarde. Voor het zonnepark is een inrichtings- en beheerplan opgesteld dat ten doel heeft om verslechtering van de bodemkwaliteit waterkwaliteit en ecologische kwaliteit gedurende de subsidieperiode te voorkomen (zie voor toelichting en volledige onderbouwing ook Bijlage 2: Inrichtingsplan & Beheerplan). ,

Kansen voor toekomstige ecologische waarde Binnen het plangebied is de nu rechtlijnige watergang Usselerstroom gelegen welke een functioneel gebruik kent in de afwatering van het gebied. Ten westen van het plangebied is recreatiegebied Het Rutbeek gelegen; een oude zandafgraving met een bosrijke omzoming/uitstraling. Ten zuiden van het plangebied is een verhoging in het landschap (oude storthoop) aanwezig en iets verderop is een relict van het oude veengebied (Eendenplas) aanwezig. In de directe omgeving met name in zuidelijke en westelijke richting moet rekening gehouden worden met een diversiteit aan leefgebieden voor flora en fauna. De verwachting is dat de inrichting van het plangebied Zonnepark Broekheurne bij kan (gaan) dragen aan een versterking van deze gebieden en een ecologische verbinding kan gaan creëren. ,

Stapstenen versterken natuurwaarden Met de juiste landschappelijke inpassing en gebruik van inheemse streekeigen vegetatie worden de natuurwaarden versterkt in en rond het plangebied. Dit wordt gerealiseerd door de aanplant van een diversiteit en variatie aan beplantingstypen met inheemse en bij voorkeur vrucht/besdragende beplanting. Te denken valt o. a. aan struwelen bosjes kruidenrijk grasland oevervegetatie e. d. Deze landschappelijke inpassing van groene landschapselementen de 10 cm vrije ruimte onder het hekwerk t. b. v. doorgang en toegankelijkheid voor kleine zoogdieren en de realisatie van plasdraszones langs de Usselerstroom dragen bij aan verruiming van het leef- en ontwikkelingsgebied van (beschermde) flora en fauna waaronder ook de doelsoorten binnen dit deelgebied/landschapstype Veldontginning binnen de gemeente Enschede. ,

Doelsoorten De beoogde landschappelijke inrichting hoopt een bijdrage te kunnen leveren aan de verruiming van

het leef- en ontwikkelingsgebied van verschillende doelsoorten: •

Bloemrijke graslanden trekken veel insecten aan (zoals vlinders (wilde)bijen hommels zweefvliegen sprinkhanen en kevers) die op hun beurt weer insectenetende vogels aantrekken. Insectenrijke graslanden langs bomen zijn op hun beurt weer jachtplekken voor vleermuizen. Daarnaast vormen bloemrijke graslanden het leefgebied van diverse zoogdieren (bijvoorbeeld (spits)muizen konijn haas en egel) en vormen waar ze aan water grenzen een belangrijk landbiotoop voor amfibieën. Ter referentie zie Figuur 8. ,

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

FIGUUR 8: LINKS

BLOEMRIJK

GRASLAND

HET

ZONNEPARK

HET

ZONNEPARK

BERKELWEIDE

TRANSBERG IN DORDRECHT.

LOCHEM,

BRON:

RECHTS

BLOEMRIJK

TPSOLAR.

Het

plangebied wordt daarnaast geoptimaliseerd voor de kleine marterachtigen (wezel, hermelijn en bunzing). Zo sluiten de gekozen soorten van de beplanting aan bij het vergroten het leefgebied de kleine marterachtigen. De honderden nieuwe van van meters aan struweelsingels en de beoogde inrichting van de Usselerstroom zorgen er voor voedsel en schuilgelegenheid kunnen vinden op relatief korte afstand plangrenzen.

Daarnaast bestaan

deze

onderzoek

dat

Uit

soorten.

marterachtigen en

uit veelal bes- en

ook vele andere

flora-

faunasoorten

het

binnen

nootdragende

leefgebied

van

meeprofiteren (zoals

kleine insecten

zoogdieren)?

kleine

In Het

kunnen

blijkt

beoogde struweelsingels bij een verbetering van

dat zij jaarrond

Natuur- en

Landschapsplan

Enschede

de gemeente

van

Enschede

(i.s.m. Eelerwoude)

het ideale

leefgebied voor de icoonsoorten als uitgangspunt genomen om te werken aan de natuur- en landschapswaarden in het buitengebied. Het doel hierbij is dat bij ontwikkelingen (overwegend) ingezet wordt op het versterken en het toevoegen van landschapselementen, die passend zijn voor soorten die zich van nature thuis voelen binnen de karakteristieken van het gebied. Voor het jonge ontginningenlandschap (waar Zonnepark Broekheurne zich in bevindt) zijn er een aantal doelsoorten aangewezen: zoogdieren (de wezel,

(huismus

patrijs),

ook

maar

reptielen (adder),

(brem). bepalende inrichtingselementen Landschapsplan van de gemeente sluiten daarom het

Technische Er is

bij

met

ruimte

panelen

(boomkikker

die

zijn

opgenomen

aan

bij de gekozen inrichtingselementen van

het

Natuur-

inrichting

het ontwerp

van

het

tussen

opstelling,

zonnepanelen (in tegenstelling tot een meer intensieve oost-west zogeheten ‘dakjes opstelling’). Deze opstelling verhoogt de bewatering en

plantengroei

amfibieën

zonnepark (bijvoorbeeld kruidenrijke akkerranden).

zonnepark

rijen

bewust

gekozen voor

deze

S.A. Westra &

wat dus weer ten

inrichting gekozen

R‚S,M.

een

zuidgeoriënteerde panelen opstelling

met

belichting van de grondoppervlakte onder de panelen gedurende de dag meer zonlicht), waardoor er meer er met

egel), vogels poelkikker) en flora

steenmarter en

goede

voor

een

komt

aan

ruime

afstand

(bij

een

ruimte

de groei van

van

3,5

zuid-opstelling krijgen zonnepanelen onder de panelen beschikbaar is voor de

beplanting

meter tussen de

onder de

panelen. Ook is rijen met zonnepanelen.

(geanonimiseerd) BM zoogdier vereniging. Beheerwijzer: Landschappelijke maatregelen voor kleine marterachtigen,

2018.

RUIMTELIJKE

ONDERBOUWING

| Zonnepark

Broekheurne

Dit zorgt ervoor dat er grote delen binnen het hekwerk ‘onbedekt’ zijn zodat zich hier bloem- en kruidenrijk grasland kan ontwikkelen (zie Figuur 9 ter referentie). Tevens is er gekozen voor een

minimale hoogte vanaf de grond tot aan de zonnepanelen van 80 cm zodat de zonnepanelen niet te dicht op de grond staan en deze niet dichtslaat. Ook kunnen op deze manier de schapen onder de zonnepanelen door grazen. ,

FIGUUR 9: VOORBEELD VAN RUIMTES TUSSEN DE RIJEN OP ZONNEPARK HOOGVELD-ZUID IN UDEN. BRON: TPSOLAR.

2. 2. 4 BEHEERPLAN BIODIVERSITEIT Het belangrijkste onderwerp voor de ontwikkeling van biodiversiteit binnen een zonnepark is het beheer. Als een zonnepark wordt aangelegd op voormalige landbouwgrond is vaak de voedselrijkdom van deze grond beperkend voor een hoge biodiversiteit. 3 Een oplossing hiervoor is om met het beheer te zorgen voor een langzame verschraling van de bodem. Dit resulteert in een grotere fauna soorten rijkdom wat weer specifieke insectensoorten zal aantrekken. ,

Als beheermethode wordt er binnen het zonnepark gekozen voor drukbegrazing door schapen. Deze beheermethode stimuleert de variatie in het plangebied doordat steeds andere zones binnen het plangebied toegankelijk gemaakt worden voor schapen. ,

Ten opzichte van andere beheermethodes heeft deze methode als voordeel: •

dat er continu nectaraanbod is voor insecten;

Schotman , A , F. F. van der Zee , G. Hazeu , J. Bloem , J. Sluijsmans & M. Vittek , 2021. Verkenning van bodem en vegetatie in 25 zonneparken in Nederland; Eerste overzicht van de ligging van zonneparken in Nederland en stand van de kennis over het effect van zonneparken op de bodemkwaliteit. Wageningen , Wageningen Environmental Research , Rapport 3061. 112 blz. ; 26 fig. ; 7 tab. ; 8 ref.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

dat er opvangzones rondom het perceel worden gecreëerd tijdens het grazen; dat er het gehele jaar opwarmings- en ei-afzet zones zijn en overwintermogelijkheden voor

• •

insecten.

Vooral insecten hebben hier baat bij en zij trekken weer vogels en zoogdieren aan. Dit beheer zal voor een stimulans van de gehele flora en fauna in het gebied zorgen. Tevens is uit recent onderzoek gebleken dat schapen op een zonnepark door de aanwezige schaduw onder de panelen een verhoogd dierenwelzijn bereiken. De schapen groeien op een zonnepark net zo goed als op open graasland. Hierdoor is er synergie gevonden tussen het ecologisch onderhouden van het zonnepark en het houden van dieren met verhoogd dierenwelzijn. 4 Indien beheer middels maaien aanvullend benodigd is dan wordt dit jaarlijks aan het eind van de groeiseizoenen uitgevoerd. Buiten het hekwerk van het zonnepark zullen de bloem- en kruidenrijke graslanden jaarlijks één tot twee keer gemaaid worden en bij voorkeur gefaseerd. Dit zodat er steeds verschillende delen kunnen bloeien op de momenten wanneer de bijen de bloei nodig hebben. De beoogde struweel- en bijenhagen en de natuurvriendelijke oever kennen ook hun eigen beheer. Voor meer informatie over het beheerplan zie Bijlage 2: Inrichtingsplan & Beheerplan. ,

Ten behoeve van de biodiversiteit op het zonnepark worden er geen bestrijdingsmiddelen en/of

kunstmest toegepast. 2. 2. 5 RECREATIE Met de omwonenden is tijdens het gebiedsproces gesproken over diverse recreatieve mogelijkheden als onderdeel van het plan voor een zonnepark. In het huidige plan is er daarom ook voor toeristisch/recreatief medegebruik ruimte gereserveerd. Er is de mogelijkheid om later (wanneer er goede en veilige verbindingen met het aanwezige omliggende toeristisch- en recreatieve netwerk gemaakt kunnen worden) een (half)verhard voet/fietspad te realiseren door het gebied heen (van oost naar west). Dit zal dan globaal gezien de aangepaste contouren van de Usselerstroom volgen. Het waterschap heeft in haar beleid opgenomen dat beheerstroken nu ook al recreatief gebruikt mogen worden. Door hier gebruik van te maken kunnen passanten de natuurlijke groene ontwikkeling binnen het totale plangebied beleven en krijgen zij een doorkijkje naar de productievelden voor zonne-energie. alvast te voorzien in informatievoorziening wordt er middels een informatiebord op een educatieve wijze uitgelegd en toelichting gegeven op het zonnepark in zijn totaliteit duurzame energieopwekking de landschappelijke inrichting historie van de plek en natuurontwikkeling. Om

2. 2. 6 TECHNISCHE INRICHTING De beoogde inrichting biedt ruimte aan ongeveer 25. 000 panelen waarmee circa 15 MW-vermogen kan worden opgewekt. Dit betekent ongeveer 50TJ aan duurzame groene energie opwekking. Dat komt neer op het jaarverbruik van ruim 5. 000 huishoudens. ,

De oppervlakte van het afgerasterde zonnepark zal circa 11 ha bedragen. Buiten het hekwerk wordt ongeveer 4 hectare ingezet voor de landschappelijk inpassing (de groenstructuren). Het oppervlak

4 Andrew

AC , Higgins CW , Smallman MA , Graham M and Ates S (2021) Herbage Yield , Lamb Growth and Foraging Behavior in Agrivoltaic Production System. Front. Sustain. Food Syst. 5:659175. doi: 10. 3389/fsufs. 2021. 659175.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

panelenveld en de installatie binnen het hekwerk (de effectieve productieoppervlakte) bedraagt circa 74 hectare. Het oppervlak groenvoorziening binnen datzelfde hekwerk bedraagt circa 4 hectare. Dit zijn de ruimtes tussen de rijen met zonnepanelen de ruimtes tussen de zonnepanelen en het hekwerk en de ruimtes rondom de overige technische onderdelen. De productietafels hebben een tafellengte van 700 cm en de ruimtes tussen de rijen met zonnepanelen zijn 350 cm breed. Dit is zo ingericht ten aanzien van behoud van de bodemkwaliteit en conform het beleid van de gemeente waarbij een 1/3 – 2/3 verhouding moet worden gehanteerd. Daar wordt bij het zonnepark in de Broekheurne dus aan voldaan. ,

Voor dit zonnepark is gekozen voor een zuid opstelling. Er wordt één type paneel toegepast in de kleurstelling donkerblauw/zwart. De panelen komen aan de voorzijde op circa 80 cm van de grond en

hebben aan de achterzijde een hoogte van circa 24 meter. De panelen worden in rijen gemonteerd op een frame dat op profielen staat. Deze profielen worden de grond in getrild/gedrukt. Tussen de rijen panelen is ongeveer 35 meter ruimte. Zie Figuur 10 voor een uitsnede van de technische tekening. ,

FIGUUR 10: UITSNEDE TECHNISCHE TEKENING VAN DE TE BOUWEN OPSTELLING VAN ZONNEPARK BROEKHEURNE. ZIE BIJLAGE 3A VOOR DE GEHELE WEERGAVE VAN HET TECHNISCH ONTWERP. BRON: TPSOLAR.

De stroom van de panelen wordt met omvormers omgezet van gelijkspanning naar wisselspanning. Deze omvormers worden evenals de transformatoren in het midden van het plangebied geplaatst. Voor de transformatoren wordt een minimale betonfundering aangebracht zodat hun vloerniveau iets boven ,

het maaiveld blijft en de elektrische installatie niet onder water kan komen te staan. Bij twee transformatoren wordt ook een container met batterijopslag ingericht (op elk projectperceel één). Hier is voor gekozen zodat de stroom van het zonnepark tijdelijk kan worden opgeslagen. Vanuit de transformatorgebouwen lopen elektriciteitskabels ondergronds naar het inkoopstation. Hier vindt de koppeling naar het publieke elektriciteitsnet plaats. Het inkoopstation wordt op aangeven van Enexis geplaatst aan de Usselerveenweg. Deze moet namelijk langs een publieke weg bereikbaar en toegankelijk zijn. De technische details van de bouwwerken zijn opgenomen als Bijlage 3B (Bouwtekeningen). Op

essentiële plaatsen zal daarnaast gebruik worden gemaakt van brede halfverharde onderhoudspaden. Deze paden zijn nodig voor het plaatsen van de transformatoren en biedt bovendien na de bouw bij het uiteindelijk beheer en voor hulpdiensten de mogelijkheid om de transformatorstations bij eventuele calamiteiten te bereiken met zwaar materieel. ,

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

2. 2. 7

BEVEILIGING

Een zonnepark is een elektrische installatie zonder toezicht en moet dus worden afgeschermd van

(onbedoelde) aanraking door mensen (bijvoorbeeld spelende kinderen). Ook heeft de installatie een hoge waarde en moet dus goed beschermd zijn tegen vandalisme en diefstal. Zowel verzekeringsmaatschappijen als ‘gezond verstand’ (je wilt simpelweg niet het risico nemen dat er iets ergs zou kunnen gebeuren) stellen daarom eisen aan deze afscherming. Er zal een sterk hekwerk rondom het zonnepark geplaatst worden. Het circa 240 cm hoge hekwerk dat rond de productievelden geplaatst wordt bevindt zich aan de binnenzijde van het omliggende groen dat rond de randen van het totale plangebied gepositioneerd is. Vanaf de grond wordt ongeveer 10 cm vrije ruimte gelaten onder het hekwerk zodat deze passeerbaar is voor kleine zoogdieren. ,

Bij de hoofdingang en nooduitgang komt camerabewaking op een mast van maximaal 5 meter hoog. Ook bij de hoeken van het park komt deze camerabewaking te staan. Dit komt in totaal neer op 10 cameramasten. Deze staan gericht op het zonnepark.

de technische (Bouwtekeningen). Voor

uitwerking

impressie

een

van

deze

bouwwerken

Bijlage

zie

2. 2. 8 ONDERHOUD Het zonnepark is een energiecentrale die beveiligd is door een hekwerk afgesloten poorten en camerabewaking. Dat betekent dat er geen vrije toegang is voor het publiek en dat toegang voor onderhoud begrazing en eventuele rondleidingen strikt geregeld zal zijn. Naar verwachting zal het aantal verkeersbewegingen niet toenemen. Er komen geen lichtmasten. ,

In Bijlage 2 (Inrichtingsplan & Beheerplan) wordt het beheer en onderhoud van de landschappelijke inpassing uiteengezet. Wat betreft het technisch beheer zal de installatie 24/7 op afstand worden

gemonitord. Bij geconstateerde gebreken wordt de gecontracteerde lokale onderhoudsinstallateur ingeschakeld. Bij eventuele calamiteiten kan de stroomlevering aan het net worden uitgeschakeld. Voor zowel het landschappelijk onderhoud en het technisch beheer zullen bij voorkeur lokale partijen

worden ingeschakeld. 2. 2. 9 AFBRAAK TIJDELIJKHEID EN RECYCLING Bij de aanleg en onderhoud van een zonnepark moet duurzaamheid voorop staan. Het bouwen van de constructie het daaropvolgende onderhoud én de ontmanteling mogen niet schadelijk zijn voor de omgeving. Initiatiefnemer werkt volgens circulair economische principes waarbij zij ernaar streeft om zo veel mogelijk hoogwaardig recyclebare materialen te gebruiken. Een voorbeeld hiervan zijn de draagconstructies van de zonnepanelen deze constructies zijn volledig recyclebaar. ,

TPSolar bouwt en werkt volledig conform WEEE/AEEA-specificaties (Europese recyclingwetgeving) en is lid van PV Cycle middels diens Nederlandse zonnepaneel-recyclingorganisatie ZRN (stichting Zonneenergie Recycling Nederland). Deze organisatie regelt onder auspiciën van Stichting Open de recycling van zonnepanelen. ,

Een zonnepark heeft een technische levensduur van meer dan 25 jaar maar moet conform de vergunning eisen na 25 jaar exploitatie weer worden afgebroken. De percelen worden dan weer ,

opgeleverd in de praktische staat waarin deze verkeerden voordat het zonnepark werd gebouwd. Het zonnepark zal bij voorkeur door een lokale partij worden afgebroken.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

Van een initiatiefnemer wordt verwacht dat hij een beëindigingsplan opstelt en overlegt waarin duidelijkheid moet worden gegeven over de wijze waarop het zonnepark te zijner tijd wordt ,

ontmanteld. Voor het zonnepark is daarom een beëindigingsplan opgesteld zie Bijlage 7A. ,

2. 2. 10 GEDRAGSCODE ZON OP LAND In november 2019 heeft Holland Solar de branchevereniging voor de professionele zonneenergiemarkt binnen een consortium met meerdere landelijke natuurorganisaties en belanghebbende partijen (waaronder projectontwikkelaars Greenpeace Vogelbescherming Milieudefensie en Natuurmonumenten) een gedragscode gepresenteerd. Dit is een code voor de fysieke en procesmatige wijze van ontwikkeling inpassing vormgeving en beheer van zon-op-landprojecten. ,

Drie principes zijn daarbij leidend: • • •

Samenwerking met stakeholders; Meerwaarde voor de omgeving; Oorspronkelijk grondgebruik mogelijk.

Elk van deze drie principes dient vanaf het begin van de planvorming mee te worden genomen in het ontwikkelproces. Onderhavig project is volgens de principes van de Gedragscode Zon op Land ontwikkeld.

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

3. BELEID In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het relevante Rijks- provinciaal en gemeentelijk beleid dat van toepassing zijn op het beoogde plan. ,

3. 1

RIJKSBELEID

3. 1. 1 ENERGIEAKKOORD EN KLIMAATAKKOORD In september 2013 werd het Energieakkoord voor duurzame groei gesloten. Het akkoord heeft als doel om de energievraag terug te brengen. Dit wordt gedaan door energiebesparingen met gemiddeld 15% per jaar het terugdringen van het gebruik van aardgas en een toename van het aandeel hernieuwbare energieopwekking naar 14% in 2020 en 16% in 2023. In 2022 werd er circa 15% hernieuwbare energie opgewekt. Dit vraagt een intensieve inzet op verschillende bronnen van hernieuwbare opwekking zoals wind op land wind op zee diverse vormen van lokale opwekking zoals zonne-energie en de inzet van biomassa. In 2019 is het Klimaatakkoord tot stand gekomen uit onder andere het Energieakkoord en op 28 juni 2019 is het gepresenteerd door het kabinet. In het akkoord staan meer dan 600 afspraken om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Hierin ligt de nadruk op CO2-reductie. In het Klimaatakkoord (hoofdstuk C5. 5) wordt zonne-energie samen met wind op land benoemd als een van de primaire manieren van energieopwekking op land. Onderhavig project draagt bij aan deze doelstellingen. ,

3. 1. 2

NATIONALE OMGEVINGSVISIE De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op de inwerkingtreding van die wet op 1 januari 2024. De NOVI is vastgesteld in september 2020 en komt als structuurvisie uit onder de bestaande Wet ruimtelijke ordening (Wro). Het bestaande Nationaal Milieubeleidsplan (NMP4 2001) en de Rijksnatuurvisie 2014 gaan op in en worden vervangen door de NOVI en het bijbehorende Nationaal Milieubeleidskader. De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vervalt geheel. ,

In de NOVI schetst het Rijk ambities van het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid voor Nederland in 2040 door deze te vertalen naar een aantal Nationale Belangen. Hierin is onder meer gesteld dat er voorzien dient te zijn in ruimte voor het hoofdnetwerk voor (duurzame) energievoorziening en energietransitie. Voor ,

de economische ontwikkeling op lange termijn is een transitie naar een duurzame hernieuwbare energievoorziening nodig zowel vanwege geopolitieke verhoudingen en uitputting van fossiele brandstoffen als vanwege de ambities voor beperking van de CO2-uitstoot. Daarbij zijn de Europese doelstellingen op het gebied van energietransitie het uitgangspunt. ,

3. 1. 3 LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de ladder voor duurzame verstedelijking (gebaseerd op de ‘SER-ladder’) vastgelegd. Hieruit volgt de verplichte motivering die moet worden opgenomen bij ieder plan voor een nieuwe stedelijk ontwikkeling waarbij het initiatief aan de ladder wordt getoetst. ,

De Raad van State oordeelt in haar uitspraken van 23 januari 2019 ECLI:NL:RVS:2019:178 en 23 oktober 2019 ECLI:NL:RVS:2019:3591 dat een zonnepark geen stedelijke ontwikkeling is als bedoeld in artikel 3.1.6 tweede lid in samenhang met artikel 1.1.1 eerste lid onder i van het Bro. Daarbij acht de ,

Afdeling van belang dat een zonnepark naar zijn aard niet kan worden aangemerkt als een stedelijke

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

voorziening als bedoeld in artikel 1.1.1 eerste lid aanhef en onder i van het Bro. Dit betekent dat de ladder voor duurzame verstedelijking niet van toepassing is. ,

3. 1. 4 KAMERBRIEF VOORKEURSVOLGORDE ZON In de Kamerbrief van 26-10-2023 over de Aangescherpte voorkeursvolgorde voor zon staat dat Rijk provincie en gemeenten met betrekking tot de ontwikkeling van zonne-energie bestuurlijke afspraken hebben gemaakt over het aanscherpen van de zonneladder. De voorkeursvolgorde houdt geen volgtijdelijkheid in. Om de doelstellingen te halen dienen alle treden uit de ladder gelijktijdig te worden ontwikkeld waarbij de laagste trede wordt ontwikkeld conform de uitzonderingseisen uit de Kamerbrief. Er is aangegeven dat provincies hun Verordening zullen aanpassen op basis van deze afspraken en zij zullen een nadere uitwerking geven van de uitzonderingsregels uit de zonneladder (zie volgend hoofdstuk over beleid van de provincie Overijssel). In de Kamerbrief onderschrijft de minister dat de klimaatdoelstellingen overeind blijven en dat het Rijk inzet op lokale initiatieven voor multifunctioneel ruimtegebruik op zon-PV. Projecten waarvan de participatietrajecten al in een vergevorderd stadium zijn en niet (helemaal) conform de aangescherpte voorkeursvolgorde zon zijn vormgegeven kunnen doorgang vinden.

Voor zon op land zijn er meerdere kaders meegegeven voor de verdere ontwikkeling van het zonnepark in de Broekheurne. Deze kaders zijn afgeleid van de Energievisie en de beleidsregels voor zonne-energie van de gemeente Enschede welke beide zijn vastgesteld in 2021. Voor de Broekheurne is er hierin een ,

gemeentelijke doelstelling opgenomen in de orde van grootte van 88 TJ op te wekken met zon op land uiterlijk gerealiseerd in 2030. Het zonnepark in de Broekheurne bevindt zich daarnaast in een gebied met een basiskwaliteit. In haar beleid heeft de gemeente voorgeschreven dat dit de gebieden zijn waar grootschalige zonne-energieprojecten met voorrang worden gefaciliteerd. Het initiatief voor het zonnepark vormde uiteindelijk ook de aanleiding voor de start van het gebiedsproces. Het zonnepark maakt dus deel uit van de doelstellig er is een langdurig participatietraject aan vooraf gegaan en er is sprake van een multifunctioneel zonnepark. ,

3. 1. 5

CONCLUSIE RIJKSBELEID

Het voornemen past binnen de nationale ambities om te komen tot een meer duurzame vorm van energievoorziening. Er is geen sprake van strijdigheid met Rijksbeleid.

3. 2

PROVINCIAAL BELEID 3. 2. 1

OMGEVINGSVISIE EN -VERORDENING EN PROGRAMMA NIEUWE ENERGIE OVERIJSSEL Op 12 april 2017 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie Overijssel 2017 ‘Beken Kleur’ en de Omgevingsverordening Overijssel 2017 vastgesteld. De provincie ziet dat op korte termijn maar een deel van de opgave voor de opwekking van hernieuwbare energie kan worden gerealiseerd binnen het bestaand bebouwd gebied (trede 1 en trede 2). Om deze reden biedt de provincie de mogelijkheid om tijdelijke (maximaal 25 jaar) zelfstandige zonnepanelen te realiseren waarbij de oorspronkelijke bestemming gehandhaafd blijft (trede 3). Dit is uitgeschreven in de ‘Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving’ (KGO) dat regels geeft voor alle nieuwe en grootschalige ontwikkelingen in het buitengebied. Het gaat dan vooral om: ,

• • •

Behoud en versterking van de kwaliteit van het landschap; Het verbinden van gebieden met natuur- en water; Verbetermogelijkheden voor de landbouw het toerisme en andere belangrijke sectoren; ,

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

• • •

Behoud en verbetering van waterkwaliteit; Beheer van drinkwatervoorraden; Het opwekken van schone energie.

Gelet op de impact die (ook tijdelijke) veldopstellingen van zonnepanelen kunnen hebben op hun omgeving zal niet alleen de maatschappelijke meerwaarde van het initiatief moeten worden aangetoond maar zal er ook compensatie moeten plaatsvinden door extra te investeren in de ruimtelijke kwaliteit in de omgeving. Meerwaarde kan worden aangetoond via de volgende criteria: ,

•

• • •

De mate waarin sprake is van meervoudig ruimtegebruik (energie opwekking combineren met

andere functies); Maatregelen die getroffen worden om de impact te beperken of te compenseren; De mate waarin wordt aangesloten op de karakteristieken van het gebied; Bijdrage aan maatschappelijke doelen.

De meerwaarde op alle genoemde criteria zal niet in alle gevallen in gelijke mate te bereiken zijn. Dat hangt af van de locatie: zijn er kansen en opgaven te vinden voor deze meerwaarde? Daarnaast zal er moeten worden onderbouwd op welke manier er sprake is van deze maatschappelijke meerwaarde. Bij het zonnepark in de Broekheurne is er sprake van meervoudig (of multifunctioneel) ruimtegebruik. Naast productievelden voor zonne-energie is er namelijk ook ruimte voor biodiversiteit natuur en landschap en waterberging. Het gehele zonnepark wordt ruim landschappelijk ingepast waardoor de ,

installatie uit het zicht wordt ontnomen. Het plan sluit aan bij de karakteristieken van het gebied en door de samenwerking met coöperatie Enschede Energie zal een deel van de inkomsten terugvloeien naar de inwoners van Enschede. Voor het gebied wordt ook een omgevingsfonds opgezet. 3. 2. 2 HANDREIKING KWALITEITSIMPULS ZONNEVELDEN OVERIJSSEL (2020) In april 2020 is de 'Handreiking zonnevelden' vastgesteld door de provincie. De handreiking is een hulpmiddel voor initiatiefnemers omwonenden van een zonneveld en voor gemeenten om hen te ondersteunen bij de ruimtelijke afweging voor zonnevelden bij het ontwerp van een kwalitatief goed zonneveld en bij het gesprek over het realiseren van voldoende en passende kwaliteit. De handreiking is gebaseerd op de regels voor ruimtelijke ontwikkeling en in het bijzonder voor zonnevelden in de provinciale Omgevingsverordening. In de handreiking wordt de nieuwe zonneladder van de provincie gepresenteerd. De Overijsselse zonneladder en aanpak kent drie treden. Trede 1: Stimuleren trede 2: Combineren en trede 3: Limiteren. ,

Stimuleren o Productie van zonne-energie op daken in bebouwd gebied: woningen bedrijven agrarische gebouwen etc. o Gebruik van te bebouwde gebieden of bruikbare restruimte: ongebruikte gronden bedrijventerreinen boven parkeerterreinen en geluidswallen. o Kleine goed ingepaste zonnevelden van lokale initiatieven in stads- en dorpsranden of op agrarische erven (tot ca. 2 ha). Combineren o Gebiedsopgaven in stads- en dorpsranden en in de groene omgeving (zoals klimaatmaatregelen extensivering van landbouw herstel landschap en biodiversiteit etc. ). Het combineren van verschillende opgaven onder tussen en rond de panelen ,

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

wordt multifunctioneel ruimtegebruik genoemd. Dit op basis van de 80-20 referentie: 80% ruimte voor het panelenveld en 20% ruimte voor groen en/of water. Gebiedsontwikkeling in de groene omgeving waarbij zonnevelden aansluiten op andere gebiedsontwikkelingen of een energielandschap vormen. Door opgaven met elkaar te verbinden wordt het mogelijk lokale maatschappelijke en sociale doelen te incorporeren in de gebiedsontwikkeling. Dit op basis van de 80-20 referentie: 80% ruimte voor het panelenveld en 20% ruimte voor groen en/of water. ,

Limiteren o

Monofunctionele zonnevelden op agrarische grond of op water primair gericht op produceren van duurzame energie. Dit op basis van de 80-20 referentie: 80% ruimte voor het panelenveld en 20% ruimte voor groen en/of water. Omdat meervoudig ruimtegebruik ontbreekt wordt dit gecompenseerd met investeringen in maatschappelijke opgaven buiten het project. Bij locatiekeuzes worden goede landbouwgronden ontzien. ,

Voor dit zonneveld is trede 2 van toepassing. Dat betreft dan het combineren van verschillende gebiedsopgaven (o. a. klimaatmaatregelen extensivering landbouw herstel landschap en biodiversiteit ,

wateropgaven) binnen de totale planlocatie waarbij multifunctioneel ruimtegebruik mogelijk is. Dit is ook de reden dat er bij het gebiedsproces (zie paragraaf 3. 4. 5) niet alleen naar het zonneveld is gekeken maar ook naar de andere opgaven voor het gebied.

Voor de productievelden geldt daarnaast een maximale bezetting van 80% van het plangebied met panelen waarbij de overige > 20% ruimte voor groen en/of water zal zijn. Dit wordt met de inrichting ,

van Zonnepark

Broekheurne ruimschoots behaald.

Verder gaat de handreiking in op de vier principes van het provinciaal kwaliteitsbeleid: •

Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik

•

Inpassen in of bijdragen aan het landschap

•

Beperken en compenseren van de effecten op landschap en ecologie Evenwichtige verdeling van lusten en lasten door realisatie van maatschappelijke meerwaarde

•

In de handreiking zijn diverse handvaten en voorbeelden gegeven over hoe kan worden omgegaan met de bovenstaande principes. Deze ruimtelijke onderbouwing laat in verschillende hoofdstukken zien op

welke manier er bij dit zonnepark invulling is gegeven aan deze principes. 3. 2. 3 PROVINCIALE ZONNELADDER I. R. T. GEMEENTELIJK BELEID ZONNE-ENERGIE De zonneladder geeft de voorkeursvolgorde aan bij de verdeling van de opwekopgave voor zonneenergie. De provincie heeft in 2018 een eerste ladder gepubliceerd met slechts 2 treden. In 2020 is deze ‘opgewaardeerd’ in 3 treden. Sinds 2020 geeft de provincie de volgende volgorde: Een multifunctionele invulling van een zonneveld in de groene ruimte is uitgangspunt (trede 1 'Stimuleren' en 2 'Combineren'). Pas als gemeente en initiatiefnemer hebben verkend en gemotiveerd dat trede 1 en 2 niet mogelijk zijn dan komen monofunctionele zonnevelden (trede 3) aan de orde waarbij bij voorkeur goede landbouwgronden worden ontzien. Dit project valt binnen trede 2 van de ladder. Doordat de ontwikkeling is opgenomen in de gebiedsagenda Broekeurne is namelijk sprake van ‘combineren’. Er is onder andere onder leiding van de gemeente gekeken naar verschillende gebiedsopgaven. Het zonnepark is een gebiedsontwikkeling in de groene omgeving en er is dus niet alleen sprake van het ,

RUIMTELIJKE ONDERBOUWING | Zonnepark Broekheurne

produceren van duurzame energie. Desalniettemin is het goed om de eerste trede te ontleden en hier niet zomaar aan voorbij te gaan. Wat valt er binnen trede 1 en wat is een realistische prognose? Trede 1 van de provinciale ladder: Binnen deze trede valt zon-op-dak in bebouwd gebied: woningen bedrijven agrarische gebouwen etc. Daarnaast valt binnen deze trede bruikbare restruimte zoals ongebruikte gronden bedrijventerreinen boven parkeerterreinen en geluidswallen. Ook prevaleert de provincie kleine goed ingepaste velden op agrarische erven of binnenstedelijk (tot ca. 2 ha) van lokale partijen. ,

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=ff5ccdcb-9689-4bbd-ba86-7267b2cd64d1