Rapport toekomt kunstgras voetbalvelden in Enschede

Memo

Rapport toekomst kunstgras voetbalvelden in Enschede

Versie: 19/10/2020

1

Memo Inhoudsopgave Samenvatting Inleiding Soorten velden Voordelen/nadelen per veldsoort Kosten Veldbehoefte per sportpark/vereniging Planning Advies Sportaal Bijlage 1 : Overzicht kunstgrasvelden in Enschede Bijlage 2: Informatie van KNVB over soorten infill

Versie: 19/10/2020

Bladzijde 3 4 5 6 7 10 12 13 14 15

2

Memo Samenvatting Sportaal is beheerder van (kunstgras) voetbalvelden binnen de gemeente Enschede. De kunstgras voetbalvelden worden periodiek vervangen doordat deze velden aan slijtage onderhevig zijn. Gemiddeld gaat een voetbalveld 10 jaar mee. Infill De huidige kunstgras voetbalvelden zijn vrijwel allemaal met rubberkorrels (SBR-infill) uitgevoerd, maar de gemeente Enschede wil het gebruik van SBR-infill gefaseerd beëindigen (onderzoeksopdracht van de gemeenteraad aan het college op 11-11-2019) Met het aanleggen van kunstgras voetbalvelden (vanaf ca. 2003) hebben voetbalclubs meer veldcapaciteit gekregen en de kunstgras velden worden intensief gebruikt voor trainingen en wedstrijden. Vrijwel alle voetbalclubs in Enschede maken gebruik van 1 of meer kunstgrasvelden en kunnen met de huidige ledenaantallen niet zonder deze capaciteit. Alternatieven Er zijn diverse alternatieven voor SBR-infill, deze worden toegelicht en ook de financiële aspecten van de verschillende alternatieven worden toegelicht. SBR-infill is financieel gezien aantrekkelijk, elk ander alternatief heeft een kostenstijging tot gevolg. Op sportpark Diekman-west is in 2019 het bestaande kunstgrasveld (met SBR-infill) vervangen voor een kunstgrasveld met EPDM-infill. Dit is een recyclebaar kunstrubber en is met de huidige kennis en ervaring een goed alternatief voor de SBR-infill.

Korte termijn In de periode 2020-2022 moeten er 9 kunstgrasvelden worden vervangen, Sportaal adviseert de gemeente Enschede om af te zien van de vervanging voor kunstgras met SBR-infill en te kiezen voor andersoortig kunstgras met EPDM-infill of kurk-infill. Middellange termijn Sportaal adviseert om sportparkniveau een breder wegingskader toe te passen, rekening houdende met clustering van verenigingen, duurzaamheid, investeringslasten, afvoerkosten, onderhoudskosten, beschikbaarheid en bespeelbaarheid en deze mee te laten wegen. De uitvoering zou gefaseerd moeten plaatsvinden.

Versie: 19/10/2020

3

Memo Inleiding Sportaal exploiteert binnen de gemeente Enschede ruim 50 natuurgras voetbalvelden en 17 kunstgras voetbalvelden, 2 korfbalaccommodaties (met 4 zand kunstgras speelvelden) en 1 atletiekaccommodatie. Daarnaast zijn er binnen de gemeente Enschede 4,5 kunstgras voetbalvelden (bij Eilermark, de Tubanters, Sportlust Glanerbrug, 0,5 veld bij Rigtersbleek en de Universiteit Twente) die niet in exploitatie zijn bij Sportaal. Met uitzondering van het kunstgrasveld bij SC Enschede (EPDM-infill) hebben alle velden SBR-infill. In de afgelopen jaren is veelvuldig gesproken over het gebruik van rubberkorrels als infillmateriaal op kunstgras voetbalvelden. Daarbij zijn vermeende gezondheidsrisico’s door onderzoek door het RIVM weliswaar weerlegd, maar milieu-aspecten en Zorgplicht zijn actueel. Op 11 november 2019 heeft de gemeenteraad het college verzocht om met een plan van aanpak te komen hoe de huidige SBR-kunstgrasvelden gefaseerd te saneren en financieel inzichtelijk te maken in een meerjarenplan. Dit plan van aanpak dient uiterlijk in het 2e kwartaal van 2020 gereed te zijn. Vanuit de verantwoordelijkheid voor de aanleg en onderhoud van deze velden heeft Sportaal onderzoek gedaan naar de mogelijkheden en kosten van vervanging van bestaande kunstgras sportvelden met SBR-infill.

Trapveldjes in Enschede Naast de sportvelden zijn er diverse kunstgras trap- en speelveldjes in Enschede. Deze worden beheerd door de afdeling Stadsbeheer en zijn eigendom van de gemeente Enschede. Om de milieubelasting van kunstgras trap- en speelveldjes zo beperkt mogelijk te houden is er door de beheerder van de veldjes, de afdeling Stadsdeelbeheer, voor gekozen om vanaf 2020 geen gebruik meer te maken van SBR-rubbergranulaat bij onderhoud en renovatie. Alle bestaande veldjes waar SBR-rubbergranulaat is gebruikt, zijn volgens het reguliere onderhoud- en renovatieschema vóór 2030 aan renovatie toe. Op deze wijze zullen tussen 2020 en 2030 alle veldjes met SBRrubbergranulaat vervangen zijn door veldjes met een ander soort infill. De financiering van de renovaties zal zoveel mogelijk uit de daarvoor gevormde voorziening worden gedekt. Soorten kunstgras In deze memo wordt uitgelegd welke soorten kunstgras er zijn, welk voor- en/-of nadelen de verschillende soorten kunstgras eventueel hebben en tevens wordt inzichtelijk gemaakt wat de investeringsbedragen en jaarlijkse kosten zijn bij aanleg en gebruik van een kunstgras sportveld. Op basis van de aantallen gebruikers is het mogelijk om te bepalen of een vereniging ook op de bestaande accommodatie haar leden kan bedienen door bijvoorbeeld een kunstgrasveld te vervangen voor een andere soort ondergrond.

Buitenland In het traject van beoordeling en inventarisatie is ook gekeken bij onze voetballende oosterburen in Duitsland. De problematiek met SBR speelt hier (nog) niet, maar de microplastic discussie wordt ook in Duitsland gevoerd. In Duitsland wordt gebruik gemaakt van non-fill velden, kurk of EPDM infill en velden met zandinfill (die niet voldoen aan KNVB-eisen). Doel Deze memo heeft als doel om de gemeente Enschede een keuze te laten nemen op grond waarvan een afgewogen collegevoorstel kan worden opgesteld. Met deze notitie wordt de gemeente Enschede van de benodigde informatie te voorzien. Versie: 19/10/2020

4

Memo Soorten velden Naast de natuurgrasvelden en de diverse soorten kunstgrasvelden bestaan er ook nog andere vormen zoals zgn. hybride velden of natuurgrasvelden met een automatisch vochtregulatie- en beluchtingssytsteem (draintalent). Nieuwe ontwikkelingen (bijvoorbeeld de comoposteerbare infill en zelfs composteerbaar kunstgras) worden nauwlettend gevolg door Sportaal. Draintalent Op basis van een natuurgrasveld wordt een systeem aangebracht in de bodem waardoor water- en luchthuishouding automatisch gereguleerd wordt. Gebruiksintensiteit en graskwaliteit verbeteren. Hybride velden Hybride velden kenmerken zich door een mengvorm van natuurgras en kunstgrasvezels waardoor gebruiksintensiteit en het veld een betere bespeelbaarheid geeft. Kunstgras met infill Kunstgras voetbalvelden zijn in er in diverse uitvoeringen. Hieronder wordt toegelicht welke verschillende soorten kunstgras, naast het gebruik van natuurgras, er voor voetbal worden toegepast. In de bijlage 2 wordt meer informatie gegeven over de verschillende soorten infill: - SBR – dit is uitvoering met de gerecyclede gemalen autobanden. - SBR Progran – dit is de uitvoering met gerecyclede gemalen autobanden met een PU-coating er om heen. Deze coating voorkomt dat stoffen uitspoelen. - EPDM – dit is een nieuw gefabriceerd kunstrubber.

- TPE – dit is een kunststof met eigenschappen van rubber (kan zowel hol (holo) als massief (solid) zijn) - PE – gemaakt van hetzelfde materiaal als de kunstgrasvezel (polyethylaan) - Kurk – 100% natuurprodukt en geurloos. Bij het toepassen van kunstgras met infill wordt onderscheid gemaakt tussen vezellengtes 40 mm of 60 mm. Bij een kunstgrasveld met een 40 mm vezellengte wordt een extra onderlaag (zgn. shockpad) gebruikt en is er minder infill nodig, de velden met 60 mm vezellengte hebben meer infill nodig. Doordat meer infill nodig is stijgt het investeringsbedrag omdat vooral de infill een groot aandeel heeft in het investeringsbedrag. Kunstgras zonder infill: De zgn. non-Infill kunstgrasvelden zijn er in 2 verschillende uitvoeringen (getuft en geweven) waarbij alleen een laagje zand voor stabilisatie van de grasmat wordt toegepast. Gladheid van de veld wordt genoemd als nadeel en de velden zijn nog in ontwikkeling. De KNVB heeft het gebruik van een kunstgras veld zonder infill beperkt goedgekeurd voor wedstrijdgebruik. Deze velden zijn alleen geschikt voor jeugd tot 13 jaar. Voor trainingsgebruik zijn er geen restricties. Soort veld Natuurgras velden Natuurgras velden met Draintalent Hybride velden Kunstgras velden Versie: 19/10/2020

Bespeelbaarheid in uren per jaar 250-300 uur wedstrijden 400 uur voor trainingen 400 uur voor wedstrijden 500 uur voor trainingen 500-600 uur 1600 – 1800 uur 5

Memo Voordelen/nadelen per veldsoort In onderstaand overzicht worden de voor- en nadelen benoemd per soort ondergrond. Tevens wordt vermeld of deze velden goedgekeurd zijn door de KNVB Soort kunstgras

Voordelen

Nadelen

Milieu aspecten

Natuurgrasveld

Prijs Speltechnisch eigenschappen Duurzaam Wateropvang Groene Long Speltechnisch Duurzaam Onderhoud goed uit te voeren Speltechnische eigenschappen Meer uren dan op natuurgras Prijs Speltechnische eigenschappen goed Beschikbaarheid Onderhoud goed uit te voeren Speltechnische eigenschappen goed Onderhoud goed uit te voeren

Beperkt aantal uren te gebruiken

Geen

KNVB gekeurd? Ja

Afhankelijk van waterbron Investering versus speeluren Prijs t.o.v. SBR

Geen

Ja

Geen

Ja

Rubbergeur bij hogere temperaturen Warmteontwikkeling boven het veld

Mogelijke zinkuitloging Recyclebaarheid

Ja

Prijs t.o.v. SBR

ja

Speltechnische eigenschappen goed Geurloos Onderhoud goed uit te voeren Speltechnische eigenschappen goed Geurloos Onderhoud goed uit te voeren Speltechnische eigenschappen voldoende Geurloos

Prijs t.o.v. SBR Kwaliteitsverschillen door agglomeratie (klontering)

Milieu-impact door verspreiding materiaal in omgeving Recyclebaarheid Onduidelijkheid over levensduur coating Milieu-impact door verspreiding materiaal in omgeving Recyclebaarheid

Prijs t.o.v. SBR Kwaliteitsverschillen door agglomeratie (klontering)

Milieu-impact door verspreiding materiaal in omgeving

Ja

Prijs t.o.v. SBR

Milieu-impact door verspreiding materiaal in omgeving Recyclebaarheid

Ja

Kurk

Speltechnische eigenschappen voldoende Geurloos

100% natuurlijke infill produkt

Ja

Kunstgras zonder infill

Speltechnische eigenschappen voldoende voor meeste systemen

Prijs t.o.v. SBR Onderhoud intensiever en duurder (kurk moet na ca. 6 jaar vervangen worden) Gladheid en beperkt gebruik tijdens vorst Prijs t.o.v. SBR Velden worden als glad ervaren

Geen infill behalve zand

Ja, beperkt

Natuurgrasveld met draintalent Hybride veld

SBR

SBR Program

EPDM

TPE

PE

Versie: 19/10/2020

Ja

6

Memo Kosten De hierna volgende overzichten geven weer wat de jaarlijkse kosten zijn bij de aanleg van een voetbalveld (prijspeil 2019, afmeting veld 100 x 64 meter). Tevens worden de jaarlijkse onderhoudskosten vermeld. De keuze voor de toplaag 60mm vezellengte of 40 mm vezellengte heeft geen speltechnische verschillen. De hoeveelheid infill is bij de 40 mm vezellengte minder en werkt kostenbesparend, er dient dan wel een extra ‘ shockpad’ (=dempende ondergrond voor kunstgras) onderlaag te worden aangebracht die naar verwachting geschikt is voor hergebruik bij een nieuwe toplaag. De onderlaag (bestaande uit de sporttechnische laag en zand onderbouw) gaat ca. 30 jaar mee en bij vervanging van de toplaag wordt de onderliggende sporttechnische laag gekeurd op sporttechnische en milieukundige eigenschappen.

Versie: 19/10/2020

7

Memo Tabel 1: Investering en jaarlijkse kosten natuurgras en natuurgras mengvormen

Natuurgras / Hybride / Overig bij nieuw aanleg Kosten aanleg veld (natuurgras incl aut beregening) Kosten verwijderen toplaag Jaarlijks onderhoud Totale kosten per jaar

Natuurgras met Natuurgras Hybride veld draintalent € 85.000 € 300.000 € 170.000 € 40.000 € 10.000 € 20.000 € 15.000 € 13.400 € 42.667 € 26.333

Opmerking: de opruimkosten van een bestaand kunstgrasveld kunnen oplopen tot € 150.000 per veld.

Tabel 2: Investeringsbedragen en jaarlijkse kosten 40 mm toplaag SBR SBR Program PE Kosten zandonderbouw (30 jaar) € 42.000 € 42.000 € Kosten sporttechnische laag (30 jaar) € 27.000 € 27.000 € Kosten shockpad (20 jaar) € - € 38.000 € Kosten vervanging toplaag (10 jaar) € 143.000 € 159.000 Keurings- en uitvoeringskosten (10 jaar) € 85.800 € 95.400 € Kosten extra maatregelen (30 jaar) € 25.000 € 25.000 € Kosten verwijderen onderlaag (30 jaar) € 100.000 € 100.000 € Kosten afvoer toplaag (10 jaar) € 40.000 € 40.000 € Jaarlijkse onderhoudskosten 10000 € 10.000 € Totale kosten per jaar € 43.347 € 47.807 €

Kunstgras Kunstgras zonder infill zonder infill EPDM TPE holo TPE solid Kurk getuft geweven 42.000 € 42.000 € 42.000 € 42.000 € 42.000 € 42.000 € 42.000 27.000 € 27.000 € 27.000 € 27.000 € 27.000 € 27.000 € 27.000 38.000 € 38.000 € 38.000 € 38.000 € 38.000 € 38.000 € 38.000 160.000 € 193.000 € 192.000 € 223.000 € 153.000 € 212.000 € 239.000 96.000 € 115.800 € 115.200 € 133.800 € 91.800 € 127.200 € 143.400 25.000 € 25.000 € 25.000 € 25.000 € 25.000 € - € 100.000 € 100.000 € 100.000 € 100.000 € 100.000 € 100.000 € 100.000 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 € 40.000 10.000 € 12.000 € 12.000 € 12.000 € 15.000 € 10.000 € 10.000 47.967 € 55.247 € 55.087 € 60.047 € 51.847 € 55.453 € 59.773

Opmerking: Hoewel gerekend wordt met een bedrag van € 240.000 voor de vervanging van een kunstgras voetbalveld, is bij de vervanging van velden in 2018 (3 stuks) en in 2019 (1 stuk) gebleken dat de daadwerkelijke kosten van vervanging hoger uitvallen. Dit komt o.a. door kosten van bouwbegeleiding, stijgende grondstofprijzen en recyclingkosten, maar ook benodigde KNVBkeuringen en bemonstering van omliggende gronden. Het blijkt dat gerekend dient te worden met een factor 1,6 ten opzichte van de prijs van een toplaag (met shockpad) om te komen tot een totaalinvestering.

Versie: 19/10/2020

8

Memo Kosten bij vervanging: Bij de vervanging van alle bestaande 17 kunstgrasvelden zijn verschillende scenario’s denkbaar. Denk daarbij aan vervanging door velden met opnieuw SBR-infill, met EPDM-infill, met non-fill velden en met (deels) hybride velden. In onderstaand overzicht wordt weergegeven met welke bedragen rekening dient te worden gehouden. Alle bestaande Investering kunstgrasvelden totaal 17 vervangen voor: nieuwe kunstgras velden SBR-infill € 4,1 mln SBR-Progran € 5,5 mln PE € 5,5 mln EPDM-infill € 6,0 mln TPE-holo € 6,3 mln TPE-solid € 7,2 mln Kurk € 5,3 mln Non-fill € 7,6 mln Hybride Nvt te weinig capaciteit

Jaarlijkse kosten bij nieuwe kunstgrasvelden (afschrijving + onderhoud) € 740.000 € 820.000 € 820.000 € 940.000 € 940.000 € 1.020.000 € 890.000 € 1.100.000 nvt te weinig capaciteit

Natuurgras

idem

Idem

Soort veld

Investering per veld

Kunstgras met SBR infill Kunstgras met SBR Progran Kunstgras met PE-infill Kunstgras met EPDM-infill Kunstgras met TPE-holo infill Kunstgras met TPE-solid infill Kunstgras met kurk-infill Kunstgras zonder infill Hybride veld

€ 240.000 € 320.000 € 320.000 € 350.000 € 370.000 € 420.000 € 310.000 € 445.000 € 460.000 (incl kosten vervangen onderlaag) € 330.000 (incl. € 15.000 kosten vervangen onderlaag) voor 1 of 2 velden, 3 of 4 velden € 100.000 meer

Natuurgras met Draintalent

Versie: 19/10/2020

Jaarlijkse onderhoudskosten € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 12.000 € 12.000 € 12.000 € 15.000 € 10.000 € 20.000

Jaarlijkse afschrijvingskosten € 33.347 € 37.807 € 37.967 € 43.247 € 43.087 € 48.047 € 36.847 € 49.773 € 31.000 € 22.000

9

Memo Veldbehoefte per sportpark/ verenigingen Op basis van ledenaantallen voor het seizoen 2019-2020 kan een inschatting van de huidige veldbehoefte worden gedaan. In het hierna volgende overzicht wordt per voetbalvereniging weergegeven welke veldbehoefte in uren er is op basis van het huidige ledenaantal (spelende leden). Tevens wordt aangegeven wat het huidige aantal velden per sportpark/vereniging is en in hoeverre de veldbehoefte kan worden ingevuld met uitsluitend natuurgrasvelden en/of een combinatie met hybride velden. Vrijwel alle verenigingen in Enschede kunnen beschikken over één of meer kunstgrasvelden op het sportpark dat zij bespelen (deze zijn met oranje weergegeven). Conclusie welke verbonden kan worden aan de onderstaande tabel is dat verenigingen die momenteel over één of meer kunstgrasvelden beschikken (m.u.v. Achilles) niet zonder de extra capaciteit van de kunstgrasvelden kunnen. Wanneer de huidige kunstgrasvelden vervangen zouden worden voor hybride velden en/of natuurgrasvelden ligt de situatie anders, datzelfde geldt wanneer ook nog de bestaande natuurgrasvelden worden vervangen voor hybride velden. In het overzicht wordt aangegeven in hoeverre de huidige veldbehoefte kan worden ingevuld met alleen natuurgrasvelden of met hybride velden. Wel wordt dan verondersteld dat velden ook gecombineerd worden als zgn. WETRA-velden (WEdstrjd- en TRAiningsveld).

Op een natuurgrasveld is de norm voor het aantal trainingsuren maximaal 400 uur, het aantal wedstrijduren maximaal 300 uur. Voor kunstgrasvelden wordt een veel hogere norm aangehouden, 1500-1800 uur per jaar waarbij zowel training- als wedstrijdgebruik mogelijk is. Het daadwerkelijk aantal trainingsuren op een kunstgrasveld is beperkt tot 880 uur bij de meest optimale een bezetting op maandag t/m vrijdag gedurende 4 uur per dag. Wanneer een vereniging uitsluitend op zaterdag haar wedstrijden speelt, blijkt dat in praktijk dat er vrijwel niet op de vrijdag wordt getraind. De capaciteit op vrijdag (de bezetting van een kunstgrasveld voor trainingen daalt daardoor naar ca. 700 uur per jaar). Op hybride velden (dit een mengvorm van kunstgras en natuurgras) is het mogelijk om maximaal 500-600 uur per jaar gebruik te maken van het veld. Aan de hand van deze normeringen kan de veldbehoefte per vereniging op verschillende manieren worden ingevuld. Soort veld Natuurgras velden Natuurgras velden met Draintalent Hybride velden Kunstgras velden

Versie: 19/10/2020

Bespeelbaarheid in uren 250-300 uur wedstrijden 400 uur trainingen 400 uur 500-600 uur 1600 – 1800 uur

10

Memo

Aantal trainingsvelden nodig

netto uren veldbezetting wedstrijden

indicatie aantal trainingsuren

0

0

1

0

1

105

210

18 0

0 2

3 1

3 0

0 1

1 1

369 60

738 120

Di ekma n-oos t

Tuba nters

34

5

4

3

1

2

558

1116

Di ekma n-wes t

9 3

2 5

2 4

2 1

1 1

1 1

210 234

420 468

EMOS Pheni x

SC Ens chede PW Zui dEs chma rke EMOS Pheni x

1 21 1

2 6 4

3 1 0

1 2 1

1 1 2 1,5 1 1

93 465 135

186 930 270

Ri gters bl eek

Ri gters bl eek

43

7

2

4

2 2,5

837

1674

t Spöl mi nk

LSV

17

6

2

2

2 1,5

444

888

Schreurs erve

Spa rta

50

0

3

6

0 2,5

900

1800

Vos ta

1

5

2

1

1

1

147

294

Vogi do

46

7

2

5

2 2,5

876

1752

13

3

1

1

1

1

237

474

7 8

5 2

1 1

1 1

1 1

1 1

276 201

552 402

Achi l l es

Vogi do

Naam vereniging

Wes s el erbri nk-mi dden UDI Medi terra neo Suryoye Wes s el erbri nk-Zui d Ara mea

Wethouder Hors tma n

Vi ctori a SVV TVV

31 3 0

4 4 4

3 0 0

3 1 0

1 1 1

1 1 1

612 159 87

1224 318 174

het Zoutendi jk

Ava nti

49

7

3

5

2

3

939

1878

Ei l erma rk

11

4

1

2

1

1

312

624

Uni s s on

19

8

2

2

2

1

438

876

de Zweede

Versie: 19/10/2020

passend met alleen natuurgras? passend met combi natuurgras en hybride of alleen hybride?

aantal teams zondag

4

Bul ts erve Centrum

Achi l l es Sportl us t Gl a nerbrug FC 't Centrum

Sportpark

Aantal huidge velden

aantal teams zaterdag

aantal teams doordeweek Aantal wedstrijdvelden zaterdag nodig Aantal wedstrijdvelden zondag nodig

Tabel Veldbezetting per sportpark (o.b.v. ledenaantallen per 15-10-2019)

2 x na tuurgra s 1 x kuns tgra s 1 x kuns tgra s 2 x na tuurgra s 2 x na tuurgra s 2 x kuns tgra s 3 x na tuurgra s 1 x kuns tgra s 3 x na tuurgra s 1,7 x na tuurgra s zi e SC Ens chede 5 x na tuurgra s 3 x na tuurgra s 1 x kuns tgra s 3 x na tuurgra s 1 x kuns tgra s 2x na tuurgra s 1,7 x kuns tgra s 3,7 x na tuurgra s 0,3 x kuns tgra s 1 x na tuurgra s 2 x kuns tgra s 2 x na tuurgra s 0,5 x kuns tgra s 1,5 x na tuurgra s 0,5 x kuns tgra s 1,5 x na tuurgra s 1 x kuns tgra s 2 x kuns tgra s 2 x na tuurgra s 1,5 x na tuurgra s 1,5 x na tuurgra s 2 x kuns tgra s 2 x na tuurgra s 1 x kuns tgra s 3 x na tuurgra s 1 x kuns tgra s 2 x na tuurgra s

ja

ja

nee ja

ja ja

ja ja ja , ma a r met koms t FC Twente ni et ja ja ja ja , ma a r met koms t FC Twente ni et ja ja ja ja ja nee

nee

nee

ja

nee ja nee, va nwege s a men gebrui k door Spa rta ja nee nee, i vm del en met Medi terra neo nee, i vm del en met UDI nee

nee

nee ja ja

ja ja ja

nee

nee

ja

ja

nee

ja

ja ja ja

11

Memo Planning Met de opdracht van de gemeenteraad aan het college op 11-11-2019 heeft de gemeente Enschede heeft er voor gekozen om geen SBR-infill velden aan te leggen ter vervanging van de velden die aan vervanging toe zijn. Voor 2020 stonden 4 kunstgrasvelden in de planning om vervangen te worden. Voor 2021 staan 3 velden gepland en voor 2022 staan 2 velden gepland. In een periode van 3 jaar staan daarmee in totaal 9 velden kunstgras voetbalvelden velden in de planning om vervangen te worden. Indien een te vervangen veld nog voldoet aan de speltechnische eisen van de KNVB-normen kan er nog tenminste één seizoen langer op gespeeld worden. Van de in 2020 te vervangen velden is de verwachting dat tenminste 2 van de 4 te vervangen niet meer voldoen aan de eisen van de KNVB. Wanneer deze velden niet worden vervangen kan een deel van de wedstrijden niet meer worden gespeeld op het betreffende sportpark.

Gebruikte documenten Plann.ING – notitie alternatieve infillmaterialen (01-02-2019) KYBYS.ING – notitie hybride sportvelden (08-03-2018) KNVB – rekentool behoeftebepaling VSG – toelichting behoeftebepaling (01-11-2012)

Versie: 19/10/2020

12

Memo Advies Korte termijn In de periode 2020-2022 moeten er 9 kunstgrasvelden worden vervangen, Sportaal adviseert de gemeente Enschede om af te zien van de vervanging voor kunstgras met SBR-infill en te kiezen voor andersoortig kunstgras met EPDM-infill of kurk-infill. Middellange termijn Sportaal adviseert om sportparkniveau een breder wegingskader toe te passen, rekening houdende met clustering van verenigingen, duurzaamheid, investeringslasten, afvoerkosten, onderhoudskosten, beschikbaarheid en bespeelbaarheid en deze mee te laten wegen. De uitvoering zou gefaseerd moeten plaatsvinden.

Versie: 19/10/2020

13

Memo Bijlage 1 Overzicht kunstgras voetbalvelden in Enschede Binnen de gemeente Enschede zijn in de afgelopen 15 jaar diverse kunstgras voetbalvelden aangelegd door de gemeente Enschede. Eind 2016 is Sportaal opgericht als verzelfstandigd sportbedrijf en daarmee is Sportaal de exploitant van de sportparken met bijbehorende velden geworden. Wanneer er een kunstgras voetbalveld vervangen moet worden wordt dit door Sportaal uitgevoerd.

Naam vereniging

aantal kunstgrasvelden jaar aanleg

Sportpark Achilles

1

2010

Sportpark Bultserve

1

2011*

Sportpak Diekman Oost

2

2003*/2013

Sportpark Diekman West

1

2019

Sportpark Rigtersbleek

1,5

2006*/2008

Sportpark 't Spölmink

1

2013

Sportpark Schreurserve

2

2012/2013

Sportpark Vogido

2

2008/2013

Sportpark Wesselerbrink Midden

1

2010

Sportpark Wesselerbrink Zuid

4

2007/2007/2018/2018

Sportpark het Zoutendijk

3

2008/2018/2019*

Sportpark de Zweede

1

2011

Universiteit Twente

1

onbekend*

* = in bezit vereniging of stichting

Versie: 19/10/2020

14

Memo Bijlage 2 KNVB – Informatie over verschillende soorten infill Informatie over verschillende soort infill materialen Gerecycled materiaal SBR-rubbergranulaat (gecoat) Voordelen: - Prijstechnisch gunstig - Goede sporttechnische eigenschappen - Veel materiaal beschikbaar - Onderhoud relatief eenvoudig - Gecoat in meerdere kleuren leverbaar Nadelen: - Hinderlijke geur bij zomerse dagen - Hittevorming bij zomerse dagen - Materiaal transporteert zich naar de omgeving (milieu, kleedkamers, wasmachines, etc.) - Stofvorming - Hoge stortkosten Onzekerheden: - Mogelijke uitloging van zink - Bron / kwaliteit lastig te achterhalen - Recyclebaarheid in volgende generatie velden - Kleurvastheid van gecoat SBR-rubbergranulaat Synthetisch materiaal TPE / EPDM (wordt voornamelijk toegepast in combinatie met een shockpad/E-layer) Voordelen: - Recyclebaar TPE (EPDM minder goed recyclebaar) - In verschillende kleuren verkrijgbaar - “Geurloos” - Herkomst bekend - Onderhoud eenvoudig - Verkrijgbaar in eentoppig (TPE), gemalen materiaal (TPE/EPDM) of andersoortige vorm P.

2 Nadelen: - Hoge prijs - Over het algemeen hoge densiteit (veel kg nodig voor zelfde volume) - Materiaal transporteert zich naar de omgeving (milieu, kleedkamers, wasmachines, etc.) (transporteert zich in mindere mate dan SBR-rubbergranulaat) Onzekerheden: - Materiaaltechnische kenmerken worden op dit moment niet getest (verkitting, verharding, verpulvering, etc.) . Hierdoor veel kwaliteitsverschillen Versie: 19/10/2020

15

Memo

Natuurlijk materiaal Kurk / kokos Voordelen: - Natuurlijk product / uitstraling - Recyclebaar - “Geurloos” - Sporttechnische normen redelijk conform natuurgrasvelden Nadelen: - Hoge prijs (over het algemeen prijstechnisch gunstiger t.o.v. synthetisch rubber) - Nog relatief onbekend product - Kan gaan drijven bij extreme regenval - Wordt hard bij strenge vorst (kokos) Onzekerheden: - Materiaaltechnische kenmerken worden op dit moment niet getest (verkitting, verharding, verpulvering, etc.). Hierdoor veel kwaliteitsverschillen - Onderhoud kan duur uitvallen - Mogelijke compostering (voedingsbodem voor schimmels en bacteriën) - Beschikbaarheid versus kwaliteit Let op: bovenstaande gaat niet in op milieu- en gezondheidsaspecten.

Versie: 19/10/2020

16