Raadsvoorstel: Visie gemeentelijke begraafplaatsen Enschede

Voorstel Gemeenteraad F Onderwerp

Visie gemeentelijke begraafplaatsen Enschede

Portefeuillehouder

Marc Teutelink agendaletter (F)

Organisatieonderdeel

Cluster Ruimtelijke Ontwikkeling en Beheer

Stuknummer

Aangeboden aan Raad Corsanummer

18 december 2025 2500036152

(invulling door Griffie)

_______________________________________________________________________________________ Wij stellen u voor te besluiten om: 1. De visie gemeentelijke begraafplaatsen Enschede vast te stellen.

Inleiding en voorgeschiedenis De gemeente Enschede heeft 3 officiële gemeentelijke begraafplaatsen: • De Westerbegraafplaats. • De Oosterbegraafplaats. • De Rooms-Katholieke Begraafplaats. De gemeente heeft deze begraafplaatsen (gedenkparken) onder andere vanuit haar wettelijke taken en plichten vanuit de Wet op de lijkbezorging(Wlb). Waarbij: • de Ooster- en de Westerbegraafplaats nog actief in gebruik zijn voor het begraven en ze faciliteiten/voorzieningen hebben zoals een aula. • de Rooms-Katholieke Begraafplaats in het verleden naar de gemeente is overgedragen in eigendom en beheer. We geven hier geen nieuwe graven meer uit, maar wel bijzettingen in de bestaande familiegraven. Naast de wettelijke taken en ‘het begraven’ zelf zijn de begraafplaatsen als gedenkpark ook belangrijk voor Enschede. Zo bieden ze mensen een plek voor rouwverwerking, waardig afscheid nemen en herdenking. Daarnaast zijn de Enschedese parken een belangrijk onderdeel van de groene structuren en biodiversiteit van Enschede, zoals verwoord in het Groenambitieplan Enschede “Enschede één groot groen park”. Bestuurlijke achtergrond. Voor de raadsperiode van 2022-2026 heeft het College het coalitieakkoord 'Samen trots op Enschede' gesloten. In dit coalitieakkoord hebben we benoemd voor de begraafplaatsen: “Ook onze gedenkparken dragen bij aan de groenbeleving in onze stad.

Het college brengt een visie op onze begraafplaatsen/gedenkparken naar de raad waarbij begraven een betaalbare optie blijft ten opzichte van cremeren. Ook maken we eeuwige grafrust mogelijk.” Recente besluitvorming: Op 8 december jl. zijn de beheerverordening gemeentelijke begraafplaatsen Enschede 2026 en de begraafplaatsrechtenverordening 2026 vastgesteld in de raad, als onderdeel van de vaststelling van de Verordening gemeentelijke belastingen en heffingen 2026. Dit betrof vooral (deels jaarlijkse) meer technische aanpassingen van de benodigde verordeningen rond het begraven. Ook zijn de 2 uitvoeringsbesluiten (indeling en uitgifte graven en urnengedenkplaatsen, grafbedekkingen) technische aangepast en vastgesteld in het College van B&W op 9 december. In de nu voorliggende visie leggen we de werkwijze voor deze gemeentelijke begraafplaatsen vast en geven invulling aan de punten uit ons coalitieakkoord rond begraven.

SBFE-Cluster Strategie & Beleid Fysiek SC Volmer

Publieksvriendelijke samenvatting De gemeentelijke begraafplaatsen zijn belangrijk voor de gemeente Enschede en haar inwoners. Voor het bieden van een laatste rustplek (graf, urn, asverstrooiing) en voor het bieden van activiteiten voor herinnering en rouwverwerking. Dit belang willen we naar de toekomst toe behouden. Tegelijkertijd willen we onze wettelijke taken goed blijven borgen en het begraven betaalbaar houden. Om hiervoor te zorgen is de visie begraafplaatsen ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. In de visie leggen we vooral de huidige werkwijze vast. Het huidige dienstverleningsniveau wordt doorgezet en naar de toekomst toe verbeterd. Groen- en cultuurhistorische aspecten behandelen we later in een aparte visie op de stadsparken. Gewenst effect van het besluit in relatie tot de strategische opgaven Het dienstverleningsniveau, de wettelijke taken en de betaalbaarheid van onze gemeentelijke begraafplaatsen vastleggen en borgen naar de toekomst. Hiermee dragen we bij aan de opgaven Open Enschede, Aantrekkelijk Enschede en Duurzaam Enschede. Argumenten 1.1 Het is een vastlegging van de huidige werkwijze rond de dienstverlening We vinden onze begraafplaatsen voor Enschede belangrijk. Zowel in de dienstverlening naar onze inwoners en als onderdeel van onze prachtige groene structuren.

Tot nu toe is onze huidige werkwijze en inzet rond de dienstverlening niet uitgewerkt in een beleidsdocument. Dit is vooral geborgd via de verordeningen en regelingen. Door de huidige werkwijze vast te leggen in deze visie doen we meer recht aan het belang van onze begraafplaatsen voor Enschede en borgen we dit belang beter naar de toekomst. We geven in de visie ook aan hoe we in de huidige werkwijze omgaan met nieuwe inzichten en ontwikkelingen. We willen namelijk het begraven betaalbaar houden en we staan voor grote bezuinigingsopgaven. Het is daarom logisch dat we nu geen grote investeringen doen, het huidige dienstverleningsniveau en de -werkwijze behouden en naar de toekomst optimaliseren. 1.2 We bieden inwoners een gepaste mogelijkheid om waardig afscheid te nemen en te herdenken. We blijven met deze visie inzetten op behoud en het op termijn verder optimaliseren van het huidige dienstverleningsniveau. Waarmee we ook de huidige voorzieningen (aula, kantoor, urnenmuur, enz.) en activiteiten, zoals herdenkingen doorzetten. Zo blijven we passende en gewaardeerde dienstverlening bieden aan onze inwoners. De waardering bleek ook uit de - in samenwerking met het Kennispunt Twente in 2024 gehouden - enquête. 1.3 We blijven onze wettelijke taken vervullen. De Wet op de lijkbezorging (Wlb) regelt de lijkbezorging in Nederland.

Lijkbezorging omvat datgene wat er met een menselijk lichaam moet gebeuren na dood te zijn geboren of overleden. De gemeente heeft een zorgplicht en een vergunningverlenende bevoegdheid met betrekking tot begraven. Zo moeten we als gemeente een gemeentelijke begraafplaats hebben. Dit mag ook samen met andere gemeenten zijn. Daarnaast heeft de gemeente diverse taken en verplichtingen rond het begraven. Ook moet op de begraafplaats op elke dag (m.u.v. zon- en feestdagen) begraven mogelijk zijn. Of is voor een bijzondere begraafplaats toestemming van ons College nodig. Met deze visie en het hierin ingezette dienstverleningsniveau blijven we deze wettelijke taken invullen, die we als gemeente hebben. 1.4 We geven invulling aan het coalitieakkoord. In het coalitieakkoord staat over de begraafplaatsen: “Ook onze gedenkparken dragen bij aan de groenbeleving in onze stad. Het college brengt een visie op onze begraafplaatsen/gedenkparken naar de raad waarbij begraven een betaalbare optie blijft ten opzichte van cremeren. Ook maken we eeuwige grafrust mogelijk.” Met deze visie geven we hier invullingen aan: • We houden het begraven betaalbaar, door bijvoorbeeld nu geen grote investeringen te doen, stapsgewijs de begraafplaatsen te verbeteren en de tarieven alleen te verhogen met de noodzakelijke inflatiecorrectie.

• Voor de vraag naar echte ‘eeuwige grafrust’ (in de praktijk vaak vertaald als ‘graven voor onbepaalde tijd’, omdat eeuwige grafrust binnen de wetgeving niet bestaat) kiezen we voor een zorgvuldige balans:

SBFE-Cluster Strategie & Beleid Fysiek SC Volmer

We kiezen daarom voor maatwerk door het behouden van het aanbieden van graven voor bepaalde tijd met daarbij de opties om graven te verlengen. We zien op de gemeentelijke begraafplaatsen geen ruimte en mogelijkheden voor graven met grafrecht voor onbepaalde tijd. Dit vanuit de nadelen die er aan zitten (ruimtebeslag, kosten) en het streven naar een zorgvuldige balans en het betaalbaar houden van begraven. o Tegelijkertijd kunnen er eigen initiatieven vanuit de samenleving komen. Denk aan het ontwikkelen van een eigen bijzondere begraafplaats door een kerkgenootschap, waar bijvoorbeeld wel graven voor onbepaalde tijd (‘eeuwige grafrust’) kunnen worden geboden. We beoordelen en toetsen initiatieven op kaders en regelgeving m.b.t. bijvoorbeeld ruimtelijke ontwikkeling én de Wlb, waarbij we ook meenemen welke mate van faciliteren passend is (zie Wlb voor exacte wetgeving, rollen en verantwoordelijkheden). De parken als onderdeel van de groenstructuren nemen we mee in de in 2026 op te stellen visie op de stadsparken. Omdat we op deze wijze de groene en biodiverse waarde beter een plek kunnen geven in de totale groene structuren en parken van Enschede. o

•

Risico’s N.v.t. Kosten en financiële dekking van het voorstel We voeren de visie uit binnen de beschikbare middelen in de begroting. Afweging en alternatieven N.v.t. Participatie N.v.t. Het betreft met name een vastlegging van de huidige werkwijze. Communicatie Belanghebbenden informeren we via de gebruikelijke lijn over eventuele wijzigingen waar dat nodig is. Vervolg - Geven we de uitvoeringsparagraaf (3.1 van de visie) verder vorm. - Stellen we in 2026 de visie op de stadsparken op, waarin we ook de groene en monumentale/ cultuurhistorische waarde van de gedenkparken verder uitwerken. Bijlagen • De visie gemeentelijke begraafplaatsen Enschede • Bijlagen bij de visie • Het raadsbesluit

Burgemeester en Wethouders van Enschede, _______________ de Secretaris,

de Burgemeester,

M.W. de Graaf

R.W. Bleker

SBFE-Cluster Strategie & Beleid Fysiek SC Volmer