Raadsvoorstel - Koop aandelen Twence

Voorstel Gemeenteraad C Onderwerp

Aankoop aandelen Twence

Portefeuillehouder

Malkis Jajan agendaletter (C)

Organisatieonderdeel

Cluster Concerncontroller

Stuknummer

Aangeboden aan Raad Corsanummer

12 november 2024 2400034633

(invulling door Griffie)

_______________________________________________________________________________________ Wij stellen u voor te besluiten om: 1. In te stemmen met de aankoop van 77.300 aandelen in Twence Holding B.V. en hiervoor een krediet te verstrekken van € 15.239.937. 2. De structurele dividendbaten en kapitaallasten vanaf 2025 te verwerken in de Zomernota 2025. 3. Geen gebruik te maken van de mogelijkheid wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen inzake de noodzakelijke besluiten alsook het aangaan van diverse benodigde overeenkomsten vanuit de aandelentransactie.

Inleiding en voorgeschiedenis In voorjaar 2017 heeft Enschede ingestemd met de keuze om als aandeelhouderstrategie voor Twence te kiezen voor die van duurzaamheidsbevorderaar met het aandeelhouderschap van Stadt Münster. De gemeenten Almelo en Oldenzaal hebben destijds aangegeven geen rol meer voor hen te zien in Twence en deze aandeelhoudersstrategie niet te kunnen ondersteunen. De gemeente Twenterand heeft zich hier later bij aangesloten. Sindsdien loopt de discussie tussen de overige gemeenten, die zich wel kunnen vinden in de toegevoegde waarde van Twence, en willen Almelo, Oldenzaal en Twenterand (AOT) uittreden. De onderlinge verschillen tussen de aandeelhouders komen de ontwikkeling van Twence niet ten goede. Door uittreding van AOT mogelijk te maken, kan het bedrijf zich weer volledig richten op de bijdrage die het levert aan de beleidsdoelstellingen van de aandeelhoudende gemeenten. Het uittreden van AOT maakt dat Twence aantrekkelijker wordt, en ook ruimte ontstaat, voor toetreding van nieuwe aandeelhouders. In september 2024 hebben de kopende en verkopende partijen overeenstemming bereikt over de prijs van de aandelen en de voorwaarden. Al eerder was de raad geïnformeerd over een mogelijke transactie in een besloten onderdeel van de Stedelijke commissie kamer Bestuur en Middelen op 12 februari 2024.

Op 14 oktober 2024 is de raad, wederom in een besloten sessie in deze commissie, nader bijgepraat over het bereikte onderhandelaarsakkoord. De kopende partijen zijn de gemeenten Enschede, Hengelo en Losser. Daarnaast verwerft Twence ook een aantal aandelen zodat alle aandelen van AOT worden overgenomen. Bijkomend is afgesproken dat AOT het huidige afvalverwerkingscontract uitdient en dus tot 1 juli 2027 hun afval blijven leveren en verwerken bij Twence. Tot dan houden AOT aandelen in Twence met stemrecht van ieder ongeveer 1% zodat het afval van AOT tot die datum onderdeel is van de zogenaamde inbesteding door de aandeelhoudende Twentse gemeenten. (Deze inbesteding maakt het mogelijk dat de gemeente geen Europese aanbestedingen hoeft te doen maar het huishoudelijke afval van de inwoners bij de eigen onderneming Twence kan laten verwerken) Publieksvriendelijke samenvatting Na een uitvoerig onderhandelingstraject is op 19 september 2024 bekend gemaakt dat een onderhandelaarsakkoord is bereikt over de koop en verkoop van aandelen Twence. De gemeenten Enschede, Hengelo en Losser zullen tezamen met Twence het gehele aandelenbezit van de gemeenten Almelo, Oldenzaal en Twenterand in Twence Holding B.V. overnemen.

Gewenst effect van het besluit in relatie tot de strategische opgaven Meer zeggenschap verwerven in Twence leidt tot een hoger structureel dividend en draagt daarmee bij aan de ambitie van de raad om de eigen verdiencapaciteit te vergroten. De vergroting van het aandelenbezit draagt bij aan een groen en duurzaam Enschede CST-Strategie en Control SC ten Heuvel

Argumenten 1.1 De aandelen worden gekocht tegen een prijs die onder het gemiddelde ligt van de waardebepaling. De aandelen worden aangekocht tegen een prijs van € 197 per aandeel met nog € 0,15 bijkomende kosten per aandeel. De aandelen worden aangekocht tegen een waarde die onder het gemiddelde ligt dat uit de uitgebreide waardebepaling komt, die door Deloitte is uitgevoerd. De bijkomende kosten zijn een verrekening van de rentevergoeding versus teruggave dividendontvangsten over 2023 en 2024 omdat de waardebepaling een peildatum heeft van 1 januari 2023. 2.1 De aankoop van de extra aandelen Twence leidt tot een structurele (dividend)bate in de gemeentebegroting. De aankoop betekent voor Enschede een groter deel van het gegarandeerde basisdividend van 7 miljoen euro dat jaarlijks door Twence wordt uitgekeerd. In de afgelopen jaren is echter veelal sprake geweest van een hoger dividend dan het basisdividend. In de gemeentebegroting mag echter slechts het structurele basisdividend worden geraamd vanuit het voorzichtigheidsprincipe. Daar staan wel kapitaallasten tegenover aangezien de aandelen worden geactiveerd tegen aankoopprijs en daarmee onderdeel worden van de gemeentebalans. De kapitaallasten worden berekend tegen de jaarlijks vast te stellen omslagrente. Er resteert echter een jaarlijkse netto bate.

2.2 Bij een groter aandelenbezit neemt ook de toerekening van de duurzaamheidsprestaties toe voor de gemeente. In 2017 hebben de aandeelhoudende gemeenten de toekomstvisie van Twence in een aandeelhoudersstrategie vastgelegd. Twence heeft sindsdien een belangrijk regionale faciliterende functie om de duurzaamheidsdoelstellingen van de aandeelhouders op het terrein van circulaire economie en klimaat te helpen realiseren. De aandeelhouders van Twence hebben afgesproken de duurzaamheidsprestaties van de hernieuwbare energie-installaties van Twence onderling te verdelen. Deze afspraak is overgenomen door Rijkswaterstaat, die de resultaten verwerkt in de Klimaatmonitor. Door het verwerven van extra aandelen stijgt niet alleen de zeggenschap van de gemeente Enschede maar neemt ook de toerekening van de door Twence geproduceerde duurzame energie aan de gemeente Enschede toe. Naast de toerekening van de door Twence geproduceerde duurzame energie, neemt ook het aandeel toe te rekenen “vermeden CO2 uitstoot” toe.

aandelen

Toebedeelde hernieuwbare energie (TJ)

Vermeden CO 2 uitstoot(ton)

oud

24,19%

710

43.395

nieuw

33,63%

987

60.330

In volgende figuur staat de duurzaam opgewekte energie als percentage van het totale energieverbruik. Hieruit blijkt de omvang van de bijdrage van Twence.

CST-Strategie en Control SC ten Heuvel

3.1 Het college is bevoegd, echter kan pas worden ingestemd nadat de raad akkoord is met de aankoop van de aandelen en krediet beschikbaar heeft gesteld. Het innemen van een standpunt in een aandeelhoudersvergadering valt binnen de bevoegdheden die de wetgever in artikel 160 van de Gemeentewet bij het college van burgemeester en wethouders heeft neergelegd. De benodigde besluiten liggen voor in een buitengewone aandeelhoudersvergadering van Twence op 19 december 2024. Het college kan definitief instemmen nadat een raadsbesluit is genomen en krediet beschikbaar is gesteld voor de koop van de aandelen Twence. Artikel 169, lid 4 Gemeentewet geeft de positie van de gemeenteraad weer. Bij besluiten met mogelijk ingrijpende gevolgen voor de gemeente stelt het college de raad in de gelegenheid wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Wij zien voor de gemeenteraad geen argumenten die het indienen van een reactie noodzakelijk maakt op onderstaande besluiten van het college. Het college zal de volgende besluiten nemen: 1. In te stemmen met het aangaan en ondertekenen van de koopovereenkomst. 2. Goedkeuring te geven aan het besluit van het bestuur van Twence Holding B.V. tot het inkopen van eigen aandelen. 3. In te stemmen met het besluit tot het uitgeven van certificaten zonder vergaderrechten aan de kopende gemeenten. 4.

Af te zien van het meeverkooprecht, het recht om zelf aandelen te willen verkopen. 5. In te stemmen met de overdracht van aandelen Twence en af te zien van het recht de transactie te blokkeren. 6. Goedkeuring te geven aan de voorgestelde wijziging van de statuten van Twence Holding B.V. 7. In te stemmen met de voorgestelde wijziging van de aandeelhoudersovereenkomst van Twence Holding B.V. 8. In te stemmen met het aangaan en ondertekenen van de bij de transactie behorende kwijting- en regresovereenkomst. Ad 1. De koopovereenkomst is voorzien van een second opinion op verzoek van de kopende gemeenten. Nadat de raad heeft ingestemd met de investering in de aankoop van extra aandelen in Twence, sluiten de kopende gemeenten Enschede, Hengelo en Losser samen met Twence een overeenkomst met de verkopende gemeenten Almelo, Oldenzaal en Twenterand. De overeenkomst is opgesteld door de advocaten en juristen van de betrokken partijen. Volledigheidshalve is op verzoek van de kopende gemeenten nog een aanvullende second opinion op deze overeenkomst uitgevoerd. De (overigens beperkte) resultaten hiervan zijn opgenomen in de definitieve overeenkomst. Ad 2.1 De gemeenten Enschede, Losser en Hengelo kopen niet alle aandelen van AOT dus koopt Twence een deel van de eigen aandelen in. CST-Strategie en Control SC ten Heuvel

Twence gaat deelnemen aan de transactie door inkoop van 50.723 aandelen. Dit zorgt er voor dat alle 180.713 aandelen van AOT worden gekocht. Bij een al eerder uitgevoerde inventarisatie bleek dat de overige aandeelhoudende gemeenten geen aandelen willen bijkopen. Hengelo en Losser hebben ander afspraken met hun gemeenteraad en kopen daarom niet meer. Wij zouden wellicht wel meer aandelen willen kopen maar de overige aandeelhouders stemmen hier niet mee in vanwege de nu al grote zeggenschap van Enschede in Twence . Daarom koopt Twence deze in. Deze aandelen kunnen weer worden uitgegeven als nieuwe aandeelhouders toetreden Ad 2.2 Het inkopen van aandelen door Twence heeft effecten voor de bedrijfsvoering en moet daarom door alle aandeelhouders goedgekeurd worden. Twence betaalt dezelfde prijs als de kopende gemeenten voor de in te kopen aandelen. Twence geeft aan geen cruciale investeringen te hoeven afstellen of uitstellen vanwege de investering in aandelen. De bedrijfsvoering wordt hierdoor in zeer geringe mate beïnvloed. De aandeelhoudende gemeenten kunnen er dus vanuit gaan dat Twence jaarlijks het basisdividend van 7 miljoen euro kan uitkeren. Ad 3.1 AOT dienen het huidige afvalverwerkingscontract uit tot 1 juli 2027 en blijven daarom voor een gering deel nog aandeelhouder tot die datum.

AOT dienen het huidige afvalverwerkingscontract uit waardoor het afval van deze 3 gemeenten tot 1 juli 2027 nog onderdeel is van de zogenaamde inbesteding. Dat ongeveer 1% stemrecht per gemeente tot die datum niet naar de kopers gaat, is het gevolg van de instandhouding van de inbesteding. Deze vereist dat de verkopers nog toezicht kunnen houden op Twence; 1% stemrecht is hiervoor voldoende. AOT houden elk 0,95% van het totale aandelenkapitaal aan. Voor Enschede betekent dit dat zij tot 1 juli 2027 een stemrecht heeft van 33,63%. Vanaf 1 juli 2027 is het stemrecht hoger zo lang geen nieuwe aandeelhouders toetreden. In totaal ziet dit er als volgt uit:

Ad 3.2 Certificaten van aandelen zijn nodig om de economische eigendom van de 3% aandelen die de zeggenschap geven aan de AOT-gemeenten bij de kopers terecht te laten komen. In de overgangsfase van 1 januari 2025 tot 1 juli 2027 hebben alle 3 verkopende gemeenten nog 1% stemrecht. Zonder certificaten zouden ze ook het dividend van deze aandelen verkrijgen. Om dit te voorkomen is afgesproken, dat de kopers certificaten, met dividendrecht, op naam krijgen. De statuten vereisen dat alle aandeelhouders hiertoe besluiten. Ad 4. Alle aandeelhouders moeten in de AvA besluiten tot het afzien van het meeverkooprecht. Dit formele besluitpunt is nodig om in de AvA de juiste beslissingen te kunnen nemen. Het spreekt voor zich, dat Enschede als koper niet tevens wil verkopen. Het meekooprecht en meeverkooprecht hadden de niet betrokken gemeenten kunnen uitoefenen in de eerste fase van dit proces. De heer Staal, de CST-Strategie en Control SC ten Heuvel

procesbegeleider, heeft zeer zorgvuldig alle gemeenten benaderd in zomer 2023 om zoveel mogelijk kopers te vinden voor de ter beschikking komende aandelen. Ad 5. Alle aandeelhouders moeten in de AvA besluiten tot de overdracht van de aandelen en afzien van het blokkeren van de uitvoering van de overeenkomst. Dit formeel besluitpunt is nodig om in de AvA de juiste beslissingen te kunnen nemen. Het spreekt voor zich, dat Enschede als koper akkoord is met de overdracht van de aandelen en de transactie niet meer wil blokkeren. Als slechts één gemeente de transactie blokkeert, dan gaat de overeenkomst niet door. Bij de uitvraag aan alle aandeelhouders in najaar 2023 is aangegeven dat bij niet kopen of verkopen, geen gebruik zou worden gemaakt van de blokkeringsregeling (zie ook 5.2). Ad 6. Er treden veranderingen op in de stemverhoudingen, waarvoor een reparatie middels de statuten wordt voorgesteld. De statuten van Twence kennen een meerderheidsbesluit voor alle reguliere voorstellen en een 2/3e of 3/4e meerderheid voor gekwalificeerde voorstellen. Door de aankoop van aandelen kan Enschede de besluiten met gekwalificeerde meerderheid blokkeren zonder medewerking van andere aandeelhouders. Daarnaast kunnen Enschede en Hengelo samen ook de reguliere besluiten, waarbij meer dan 50% van de stemmen nodig zijn, afwijzen.

Daarom worden de statuten dusdanig aangepast dat de stemverhoudingen ongeveer gelijk blijven aan de huidige situatie bij Twence. Voor meerderheidsbesluiten wordt het percentage opgehoogd naar 60% zodat altijd minimaal 4 aandeelhouders ook moeten instemmen. En voor een gekwalificeerde besluit is 36% van de stemmen nodig zodat altijd 1 andere aandeelhouder ook moet instemmen met de blokkering. Bij niet aanpassen van de statuten stemmen mogelijk de overige niet kopende en verkopende gemeenten niet in met de aandelentransactie. Daarnaast past dit niet bij het solidariteitsprincipe en het belang dat we op Twents niveau hebben en in Twence de juiste besluiten willen nemen. Ad 7. Zonder wijziging van de aandeelhoudersovereenkomst kunnen de AOT-gemeenten niet uittreden. In de gewijzigde aandeelhoudersovereenkomst is geregeld dat de verkopers na passering van de Akte van levering gedeeltelijk uittreden maar in de overgangsperiode tot 1 juli 2027 nog wel plichten hebben ten aanzien van Twence en de overige aandeelhouders. Hierbij is tevens geregeld, dat de AOT-gemeenten na de overgangsperiode finaal uittreden. Ad 8. Met een kwijting- en regresovereenkomst wordt voorkomen, dat een eventuele claim in lopende juridische procedures tegen Twence en de aandeelhouders niet naar evenredigheid van aandeelhouderschap wordt gedragen.

Wettelijk gezien kan elke gemeente hoofdelijk aansprakelijk gesteld worden voor eventuele gevolgen van claims. Kwijting en regres regelen dat elke gemeente alleen voor zijn aandeel in Twence kan worden aangesproken. Met deze overeenkomst blijven ook AOT aansprakelijk voor claims uit het verleden. Risico’s 1. De kans op afwaardering van de deelneming als de waarde van Twence afneemt, is gering. Er bestaat het risico dat de boekwaarde van de aangekochte aandelen op de gemeentebalans afgeboekt moet worden als de financiële positie van Twence verslechtert. Deze kans is echter gering, omdat het huidige pakket aandelen in Twence om niet is ontvangen en voor € 1 op de balans staat. Tezamen met de extra aandelen leidt dit tot een boekwaarde van € 53,98 per aandeel. Er zal pas sprake zijn van een verlaging van de boekwaarde als de marktwaarde van het aandeel lager is dan dit bedrag. Daarnaast lijkt voorlopig geen sprake van een verslechtering van de financiële positie van de onderneming. De voorliggende aandelentransactie en hiermee de kans op nieuwe aandeelhouders, zorgt juist voor een beter perspectief bij Twence. 2. De omslagrente kan stijgen waardoor de structurele bate in de gemeentebegroting lager wordt. De omslagrente bedraagt momenteel 1,5% voor 2025. Naar verwachting in de komende jaren niet stijgen omdat er voorlopig geen financiering nodig is voor investeringen.

Pas als de omslagrente is gestegen naar 4,5%, is geen sprake meer van een structurele bate in de gemeentebegroting. 3. Winst in het verleden is geen garantie voor winst in de toekomst. Twence heeft een goed track-record als het gaat om resultaten. Sinds de gemeente aandelen heeft verkregen in 2011, is door Twence altijd minimaal het afgesproken dividend uitgekeerd aan de gemeente. In vele jaren was zelfs sprake van een hoger dividend. Op basis van de actuele meerjarenprognose hebben het bestuur en de RvC van Twence aangegeven dat in de periode 2025-2029 - met de kennis van dit moment - blijvend kan worden voldaan aan het dividenduitgangspunt om minimaal 7 miljoen euro basisdividend uit te keren. CST-Strategie en Control SC ten Heuvel

4. Mogelijk duurt het aantrekken van nieuwe aandeelhouders langer dan verwacht. AOT dienen het huidige afvalverwerkingscontract uit tot 1 juli 2027. Tot die datum telt dit huishoudelijk afval mee in de zogenaamde inbesteding Bij voorkeur treden binnen afzienbare tijd na 1 juli 2027 nieuwe aandeelhouders toe tot Twence om het wegvallende afval mee op te vangen. Te weinig ‘pubiek’ afval leidt mogelijk tot een lager resultaat op de publieke verwerkingslijn. Het is ook mogelijk om de communale samenwerking uit te breiden naar andere Duitse overheden uit het grensgebied. Overigens wordt het afval van Stadt Munster nu al meegeteld in inbesteding. Mochten zij aandeelhouder worden (en niet meer afval leveren via de huidige communale samenwerking) dan leidt dit niet tot extra afval dat meegerekend kan worden voor de inbesteding. 5. Een volgende uitspraak in het hoger beroep in de rechtszaak van AVR tegen Twence, kan in het nadeel van de aandeelhouders uitpakken. Op z’n vroegst wordt in voorjaar 2025 een uitspraak verwacht in het hoger beroep van AVR tegen Twence. Mocht dit negatief uitvallen dan heeft de gemeente extra aandelen in Twence gekocht maar mag vervolgens niet meer inbesteden bij Twence. Dat betekent niet meteen dat Twence minder waard wordt. Bij een aanbesteding kan evengoed de afvalverwerking van de gemeente bij Twence terecht komen.

Ook kan Twence de vrijgekomen verwerkingsruimte inzetten op andere partijen waardoor de gemeente nog steeds dividend ontvangt. Met AOT zijn afspraken gemaakt over dat zij de andere aandeelhouders zullen blijven steunen in het verweer tegen de claim van AVR. Zie ook onderdeel 6 van argument 3.1 waarmee is vastgelegd dat AOT ook delen in een mogelijke claim. Overigens heeft AVR al vele soortgelijke rechtszaken aangespannen en tot op heden nog geen een zaak gewonnen. Kosten en financiële dekking van het voorstel Krediet: Het gevraagde krediet voor de aanschaf van 77.300 aandelen is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Bedrag (€)

Aankoop 77.300 aandelen voor € 197 per stuk

15.228.100

Over 2023 - rentevergoeding 7,3%

1.044.407

Over 2024 - rentevergoeding 6,8%

1.079.343

Dividend 2022 - ontvangen in 2023

-1.474.652

Dividend 2023 - ontvangen in 2024

-637.261

Totaal krediet

15.239.937

De verrekeningen van rente en dividend hangen samen met de peildatum van de waardebepaling van de aandelen die 1 januari 2023 is. De rentevergoedingen over 2023 en 2024 zijn afgestemd op de terug te storten dividendbaten door de verkopers. Het krediet wordt gedekt vanuit de kapitaallasten die ten laste komen van beschikbaar budget bij product rente en treasury. Structurele bate: De structurele bate voor 2025 e.v. wordt onderdeel van product rente en treasury en is als volgt opgebouwd: Omschrijving

Bedrag (€)

Extra basisdividend over 77.300 aandelen

637.261

Kapitaallasten 1,5% omslagrente Totale structurele bate

-228.599 408.662

Vanaf 2025 is sprake van hogere dividendbaten door vergroting van het aandeel van Enschede in het basisdividend van 7 miljoen euro jaarlijks. De kapitaallasten bestaan voor 2025 e.v. uit 1,5% omslagrente over het bovenstaande krediet. Bij aandelen is geen sprake van afschrijving. CST-Strategie en Control SC ten Heuvel

Afweging en alternatieven Geen extra aandelen kopen: Besloten kan worden om geen extra aandelen in Twence te kopen. Hiermee vervalt dan de gehele transactie. Bezien zal moeten worden of er ruimte is om nogmaals een proces te doorlopen voor koop en verkoop van aandelen. Het is ook mogelijk dat AOT kiezen om gerechtelijke stappen te ondernemen. Al met al betekent dit weer slechte publiciteit op het dossier Twence terwijl de transactie juist gewenst is om rust te verkrijgen. Minder extra aandelen kopen: Besloten kan worden om niet 77.300 aandelen in Twence te kopen maar een lager aantal. Hiermee vervalt dan vooralsnog de gehele transactie. Er zal onderzocht moeten worden of toch andere aandeelhouders bereid zijn om aandelen te kopen. Of de aandeelhouders moeten instemmen met een groter aantal inkoop aandelen door Twence. Daarnaast heeft minder extra aandelen consequenties voor de structurele bate die lager zal worden. Meer extra aandelen kopen: De gemeente Enschede heeft aangegeven ook wel meer aandelen te willen kopen dan 77.300 stuks. Daarmee verkrijgt Enschede echter een nog groter stemrecht. De overige aandeelhouders stemmen hier niet mee in. Zie ook onderdeel 2.1 bij argument 3.1) Meer aandelen kopen zou zorgen voor een hoger op te nemen structurele bate in de gemeentebegroting.

Participatie Communicatie Actieve publieke communicatie wordt gecentraliseerd via de voorzitter van de Commissie Aan- en verkoop aandelen Twence, mevr. Van Oldeniel. Zie bijgevoegd persbericht van Twence. Vervolg Na instemming door de raad kan het besluit worden ingebracht in de buitengewone aandeelhoudersvergadering van Twence op 19 december 2024. Bij een positieve uitkomst, wordt daarna de transactie afgerond. Bijlagen • Raadsbesluit • Q&A aan- en verkoop aandelen Twence 2024 • Toelichting statutenwijziging • Persbericht Twence

Burgemeester en Wethouders van Enschede, _______________ de loco-Secretaris, E.A. Smit

de Burgemeester, R.W. Bleker

CST-Strategie en Control SC ten Heuvel