Raadsvoorstel

Voorstel Gemeenteraad C Onderwerp

Gemeenterekening 2021

Portefeuillehouder

June Nods agendaletter (C))

Organisatieonderdeel Stuknummer

Cluster Concernstaf

Aangeboden aan Raad Corsanummer

13 mei 2022 2200034288

(invulling door Griffie)

__________________________________________________________________________________________ Wij stellen u voor te besluiten om: 1. De Gemeenterekening 2021 vast te stellen. 2. In te stemmen met de bestemming van het jaarrekeningresultaat van 7,1 miljoen euro: a. Algemene reserve 3,8 miljoen euro b. Specifieke bestemmingen 3,3 miljoen euro 3. In te stemmen met toevoegingen van 77,7 miljoen euro en onttrekkingen van 43,6 miljoen euro in de reserves, resulterend in een toename van de reserves met 34,1 miljoen euro. 4. Kennis te nemen van de rapportage van de accountant.

Inleiding Volgens de Gemeentewet legt het college verantwoording af aan de Raad over het door haar gevoerde bestuur, door middel van de jaarrekening en het jaarverslag (gemeenterekening). Het college zendt de vastgestelde gemeenterekening binnen twee weken na vaststelling door de gemeenteraad, maar in ieder geval vóór 15 juli, aan Gedeputeerde Staten. Publieksvriendelijke samenvatting We sluiten het jaar 2021 af met een positief saldo van 7,1 miljoen euro. Toen de gemeenteraad in november 2020 de gemeentebegroting 2021 vaststelde, voorzagen we nog een nadelig saldo van 18,3 miljoen euro. Het positieve resultaat is vooral het gevolg van gunstige economische ontwikkelingen in Enschede en uitgestelde werkzaamheden door de pandemie. Hoewel de financiële situatie van Enschede sterk verbeterd is, zijn er voor het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad ook nog financiële uitdagingen. Zo moet in de meerjarenbegroting 2023-2026 nog voor 10 miljoen euro aan taakstellingen ingevuld worden. Een bepalende factor daarbij is de omvang van het gemeentefonds in 2025 en 2026. We wachten nog op de financiële uitwerking van het regeerakkoord en het vervolg van de herijking van het verdeelmodel gemeentefonds.

Beoogd effect Met de gemeenterekening 2021 wordt inzicht gegeven in de resultaten en de financiële positie van de gemeente over het verslagjaar 2021 en leggen Burgemeester en Wethouders daarover verantwoording af. Argumenten 1.1 volgens de gemeentewet stelt de raad de jaarrekening en het jaarverslag vast. In de Gemeentewet (artikelen 197 t/m 201) is de verantwoordelijkheid ten aanzien van de gemeenterekening geregeld. Met de gemeenterekening 2021 legt het college inhoudelijke en financiële verantwoording af aan de Raad over het jaar 2021. De Raad stelt de gemeenterekening vast in het jaar volgend op het begrotingsjaar om deze vervolgens vóór 15 juli naar de provincie te sturen.

CS-Strategie & Control CS-. G.H. Oude Nijhuis

2.1 de Raad gaat over de bestemming van het jaarrekeningresultaat Jaarrekeningresultaat De gemeente Enschede sluit 2021 af met een positief resultaat. Hoewel bij de begroting 2021 nog een tekort van 18,3 miljoen euro werd verwacht, is dit uiteindelijk uitgekomen op een voordeel van 7,1 miljoen euro. Bedragen in 1.000 euro's

Begroting (na wijziging) 2021

Realisatie 2021

Resultaat

Programma

Baten

Lasten

Saldo

Baten

Lasten

Saldo

Samenleving en bestuur

8.968

42.809

-33.841

8.662

41.693

-33.033

809

Duurzaam wonen, leven en werken

128.602

203.497

-74.895

110.524

187.319

-76.795

-1.900

Vitaal en sociaal

137.794

430.775

-292.981

155.178

427.601

-272.423

20.557

Financiën en organisatie

545.619

143.902

401.717

528.936

139.541

389.396

-12.321

Resultaat

820.983

820.983

0

803.300

796.154

7.145

7.145

Dit voordelige resultaat over 2021 wordt vooral veroorzaakt door voordelen binnen het programma Vitaal en Sociaal. Het gaat dan om meevallers op ondersteuning centrumtaken WMO (8,4 miljoen euro), inkomensondersteuning (3,2 miljoen euro), ondersteuning lokaal WMO (2,5 miljoen euro), sociale werkvoorziening (1,8 miljoen euro), arbeidsmarktparticipatie (1,8 miljoen euro), onderwijs (1,5 miljoen euro), algemene bijstand levensonderhoud (1,1 miljoen euro) en algemene maatschappelijke voorzieningen (1,0 miljoen euro). Daarnaast zijn er voordelen gerealiseerd op de algemene uitkering (1,5 miljoen euro), interne dienstverlening (1,2 miljoen euro) en op Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving (0,9 miljoen euro). Hiertegenover zijn ook nadelen te constateren, zoals op algemene inkomsten (13,5 miljoen euro), parkeerbeheer (3,7 miljoen euro), bedrijfsvoering (1,3 miljoen euro) en algemene belastingen (1,3 miljoen euro). De begrote onttrekking aan de algemene reserve van 18,3 miljoen euro is niet nodig, doordat het werkelijke resultaat over 2021 positief is. Het achterwege blijven van deze onttrekking veroorzaakt uiteindelijk het nadeel op algemene inkomsten van 13,5 miljoen euro en in bovenstaande tabel het nadelige saldo op het programma Financiën en Organisatie van 12,3 miljoen euro.

Voor een nadere toelichting op de cijfers wordt verwezen naar paragraaf 8.2 van de gemeenterekening (Analyse op afwijkingen tussen begroting en overzicht baten en lasten). Bestemming van het jaarrekeningresultaat In 2021 is sprake van een voordelig resultaat van 7,1 miljoen euro. Conform de reguliere werkwijze wordt het voordelig rekeningresultaat aan de algemene reserve toegevoegd. Bij de begroting kunnen vervolgens integrale afwegingen worden gemaakt. Als uitzondering op deze werkwijze kan toch een deel van het resultaat specifiek worden bestemd als het gaat om voorstellen, die: - voortkomen uit wetgeving, Raadsbesluiten, aangenomen moties/amendementen of - betrekking hebben op niet bestede incidenteel beschikbare middelen die er volgend jaar niet meer zijn, maar nodig zijn voor de uitvoering c.q. afronding van activiteiten. Voorgesteld wordt om het resultaat als volgt te bestemmen: Gerealiseerd voordelig resultaat * € 1.000

7.145

Bestemmingsvoorstellen: 1 Rijkscirculaires; diverse onderwerpen

1.841

2 Overgebleven middelen Tolle Woche

26

3 Overhevelen budget door uitstel invoering omgevingswet

325

4 Overhevelen budget Transitievisie Warmte als dekking kosten 2022

95

5 Overhevelen budget Wijkaanpak Zuid

280

6 Invoeringskosten nieuw woonplaatsbeginsel Jeugd

25

7 Aanvulling investeringsreserve Sociaal Domein

762

8 Toevoeging algemene reserve

CS-Strategie & Control CS-. G.H. Oude Nijhuis

3.792

Toelichting: 1. Rijkscirculaires (1.840.740 euro) Voorgesteld wordt om deze middelen naar 2022 over te hevelen. Deze middelen zijn in 2021 via de rijkscirculaires ontvangen en nog niet aangewend. Het gaat om middelen voor de onderwerpen Versterking gemeentelijke dienstverlening naar aanleiding van de parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag (1.147.726 euro), Aanpak wachttijden jeugdhulp (375.000 euro), Invoering Wet Kwaliteitsborging (91.963 euro), Organisatie stadsgesprekken en vertrouwenspersonen in het kader van de Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (39.320 euro), Invoering nieuwe Wet Inburgering (82.402 euro), Perspectief jongeren en activiteiten jongeren (54.329 euro) en Mantelzorgbeleid (50.000 euro). 2. Tolle Woche (26.000 euro) Voorgesteld wordt om de overgebleven middelen voor de Tolle Woche en De Giro in 2021 over te hevelen naar 2022 en te bestemmen voor de Tolle Woche 2022, waarvoor geen budget beschikbaar is. In 2021 zijn de evenementen als gevolg van de corona-maatregelen soberder uitgevoerd. Veel activiteiten konden simpelweg niet of met veel minder mensen plaatsvinden. 3. Omgevingswet (325.000 euro) Voorgesteld wordt om de overgebleven middelen voor de invoering omgevingswet in 2021 over te hevelen naar 2022.

In de loop van 2021 is de Invoering van de Omgevingswet hernieuwd met een half jaar uitgesteld, van 1 januari 2022 naar 1 juli 2022. Doorslaggevende reden is onder andere vertraging in de ontwikkeling van het informatievoorzieningspakket DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet). Zowel het uitstel van de invoering zelf als de vertraging in de ontwikkeling van het DSO heeft consequenties gehad voor de uitgaven die in 2021 waren begroot. Zo zijn onderdelen die tegen de invoeringsdatum ingevoerd moeten worden met een half jaar uitgesteld (denk bijvoorbeeld aan opleiding, etc.), omdat een goeie connectie tussen het lokale nieuwe digitale systeem en het landelijke systeem cruciaal is. 4. Transitievisie Warmte (95.000 euro) Voorgesteld wordt om de overgebleven middelen voor het uitvoering geven aan (delen van) de Transitievisie Warmte in 2021 over te hevelen naar 2022, omdat de verwachte middelen van het Rijk nog niet zijn toegekend. Het is van groot belang om nu mensen te werven, zodat de uitvoering verder kan worden vormgegeven. 5. Wijkaanpak Zuid (280.000 euro) Voorgesteld wordt om de overgebleven middelen voor de wijkaanpak Zuid in 2021 over te hevelen naar 2022 om de opgelopen vertraging in het project met een intensievere aanpak in te lopen. De integrale warmtetransitie wijkaanpak Zuid is inmiddels een voorbeeldproject in de aanpak van en lobby voor Energiearmoede.

Het uitwerken van deze plannen vraagt om een sterke intensivering van aandacht, middelen en menskracht. 6. Woonplaatsbeginsel Jeugd (25.000 euro) Voorgesteld wordt om de overgebleven incidentele middelen 2021 voor de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel in de periode 2021-2022 over te hevelen naar 2022 voor de afronding van dit onderwerp. 7. Investeringsreserve Sociaal Domein (761.582 euro) Voorgesteld wordt om de investeringsreserve sociaal domein aan te vullen tot het met de raad afgesproken plafond van 3 miljoen en in te zetten voor enerzijds het doorzetten van reeds geplande projecten en anderzijds te intensiveren op de opgaven, zoals investeringen in wijkwijzers, inzet sociale basis, versterking sociaal beheer en datagedreven werken. 8. Algemene reserve (3,8 miljoen euro) Voorgesteld wordt om het resterende bedrag, na aftrek van bovengenoemde specifieke bestemmingsvoorstellen, aan de algemene reserve toe te voegen. Dit om te betrekken bij de integrale afweging van de begroting 2023 in relatie tot de actuele financiële situatie. De gevolgen voor de ratio weerstandsvermogen zijn hieronder beschreven.

Weerstandsvermogen De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt in totaal 87,0 miljoen euro per eind 2021 en bestaat uit de reserve weerstandsvermogen van 73,5 miljoen euro (inclusief toevoeging uit het saldo rekeningresultaat 2021) en het deel van de reserve grondbedrijf voor een bedrag van 13,5 miljoen euro (dit bedrag is gelijk aan het risicobedrag grondbedrijf van 13,5 miljoen euro). De benodigde weerstandscapaciteit is geactualiseerd en becijferd op 48,2 miljoen euro en bestaat uit de risico's van het grondbedrijf voor een bedrag van 13,5 miljoen euro en overige risico's voor een bedrag van 34,7 miljoen euro.

CS-Strategie & Control CS-. G.H. Oude Nijhuis

De ratio komt hiermee uit op 1,81. De ratio bevindt zich hiermee ruim boven de door de raad vastgestelde wenselijke bandbreedte van 1,0 - 1,4. Volgens de nieuwe nota risicomanagement en weerbaarheid, die op 31 januari 2022 in de raad is vastgesteld, tellen de stille reserves (12,9 miljoen euro), alsook het surplus binnen de reserve grondbedrijf boven het niveau van de ratio grondbedrijf van 1,0 (12,8 miljoen euro), niet meer mee in bovenstaande cijfers. Voor een nadere toelichting op het weerstandsvermogen wordt verwezen naar paragraaf 3.2 van de gemeenterekening (Weerstandsvermogen en risicobeheersing). 3.1 de verslaggevingsvoorschriften schrijven voor dat de bestemming van reserves aan de Raad is voorbehouden. Volgend uit artikel 43 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en artikel 11 van de financiële verordening, dient de Raad goedkeuring te verlenen voor de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Deze goedkeuring wordt vooraf gegeven bij de vaststelling van de begroting op basis van een afzonderlijk Raadsbesluit. Hiermee geeft de Raad invulling aan haar budgetrecht. Met de jaarrekening wordt hier vervolgens achteraf verantwoording over afgelegd. Hieronder volgt een toelichting. Bestemming Toevoeging Onttrekking 31-12-2021 2020

Bedragen x € 1.000

1-1-2021

Algemene reserve

78.291

10.105

21.194

13.664

95.925

Bestemmingsreserve - Egalisatie

9.918

0

14.476

14.118

10.276

Bestemmingsreserve - Kapitaallasten

8.007

0

9.226

6.486

10.748

Bestemmingsreserve - Overige

51.939

0

32.810

9.306

75.443

Gerealiseerd resultaat 2020

10.105

-10.105

0

0

0

Totaal reserves

158.261

0

77.706

43.574

192.392

Gerealiseerd resultaat 2021 Totaal eigen vermogen

7.145 199.537

De reservemutaties in 2021 laten een toename van de reservepositie zien van 34,1 miljoen euro. Dit bedrag bestaat uit toevoegingen van in totaal 77,7 miljoen euro en onttrekkingen van in totaal 43,6 miljoen euro. Het totaal van de reserves per eind 2021 bedraagt 192,4 miljoen euro en bestaat uit een algemene reserve van 95,9 miljoen euro en bestemmingsreserves van 96,5 miljoen euro. De reserves vormen samen met het jaarrekeningresultaat over 2021 het Eigen vermogen. Voor een specificatie en het verloop van de reserves wordt verwezen naar paragraaf 9.1 van de gemeenterekening (Staat van reserves). 4.1 in de rapportage zijn de uitkomsten van de controle van de gemeenterekening opgenomen. De accountantscontrole is bijna afgerond en de accountant is voornemens een goedkeurende controleverklaring af te geven. De accountant heeft daarmee een positief oordeel over zowel de getrouwheid als rechtmatigheid van de jaarrekening. De belangrijkste conclusies voor de controleverklaring heeft de accountant in de bestuurlijke samenvatting opgenomen op blz. 5 t/m 9 van het accountantsverslag. In het verslag gaat de accountant op verzoek van de rekeningencommissie in op de verhouding personele lasten in relatie tot vergelijkbare gemeenten.

De cijfers van Enschede over 2020 van de wettelijk verplichte indicatoren FTE bezetting, Externe inhuur en Overhead en 8 gemeenten van vergelijkbare grootte zijn als benchmark in een tabel en grafiek gepresenteerd. Zoals de accountant terecht opmerkt, kunnen op basis van dit cijfermateriaal geen conclusies worden getrokken. Daarvoor zijn teveel (lokale) factoren van invloed, zoals de mate van uitbesteding, het werken voor derden, het werken als centrumgemeente en welke medewerkers worden wel en niet in deze cijfers meegenomen (bijvoorbeeld medewerkers sociale werkvoorziening, werkzaamheden voor de gemeente Losser etc.). Hiervoor zal een veel diepgaander onderzoek nodig zijn. Enschede is in dit verband bezig de mogelijkheden voor benchmarking in beeld te brengen. Risico’s Bij het voorstel van de gemeenterekening gaat het om een verantwoordingsdocument richting gemeenteraad en is dit aspect niet van toepassing.

CS-Strategie & Control CS-. G.H. Oude Nijhuis

Financiële dekking van het voorstel Bij het voorstel van de gemeenterekening gaat het om een verantwoordingsdocument richting gemeenteraad en is dit aspect niet van toepassing. Alternatieven Door niet in te stemmen met de specifieke resultaatbestemmingen kan meer geld worden toegevoegd aan de algemene reserve, maar kunnen deze activiteiten geen doorgang vinden. Participatie Bij het voorstel van de gemeenterekening gaat het om een verantwoordingsdocument richting gemeenteraad en is dit aspect niet van toepassing. Communicatie Er is een persbericht opgesteld en na de collegebehandeling zal een persgesprek plaatsvinden. Communicatie met direct betrokkenen PR over het besluit Rechtsgeldige bekendmaking van gemeentelijke regelgeving Vervolg De heer J.A.M. de Kruijf (extern lid rekenkamercommissie) voert op verzoek van de rekenkamercommissie en de rekeningencommissie een Quick scan uit op de Gemeenterekening 2021. Zijn bevindingen worden in een rapportage aan de leden van de raad uitgebracht. Zodra deze rapportage door B&W is ontvangen, zal het college met een brief aan de raad een reactie hierop geven. Op 23 mei is de behandeling in de rekeningencommissie, voorafgegaan door een technische vragenronde voor raadsleden, op 30 mei volgt de behandeling in de stedelijke commissie en op 7 juni de behandeling in de Raad.

De accountant is voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven. Deze wordt nagezonden. Dit houdt verband met de voor de accountant geldende procedures over de afronding controle en kantoorreviews / 2e lezing. Na de raadsbehandeling vinden de laatste redactionele (technische) aanpassingen aan de jaarrekening plaats, zoals de toevoeging van de tekst van de controleverklaring. Bijlagen Gemeenterekening 2021 Raadsbesluit Persbericht Concept accountantsverslag 2021

Burgemeester en Wethouders van Enschede, _______________ de loco-Secretaris,

de Burgemeester,

E.A. Smit

R.W. Bleker

CS-Strategie & Control CS-. G.H. Oude Nijhuis