Presentatie MER Enschede 2023_GE

Minimaeffectrapportage Enschede 2023 Kwetsbare groepen en armoedeval Corinne van Gaalen 22 januari 2024

Minima-effectrapportage (MER) ➢ Het effect van landelijk beleid in combinatie met het minimabeleid van de gemeente Enschede op de financiële positie van diverse huishoudtypes

➢ Welke huishoudtypen worden in de gemeente voldoende ondersteund door middel van het gemeentelijke armoedebeleid en welke groepen minder goed?

➢ Is er sprake van een armoedeval?

Onderzochte huishoudtypen: 1. Een alleenstaande tot de de AOW-gerechtigde leeftijd 2. Een paar zonder kinderen tot de AOW-gerechtigde leeftijd

3. Een paar zonder kinderen vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd 4. Een eenoudergezin met twee jongere kinderen (3 en 5 jaar) 5. Een eenoudergezin met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar)

6. Een paar met twee jongere kinderen (3 en 5 jaar) 7. Een paar met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar) 8. Een alleenstaande tot de AOW-gerechtigde leeftijd met een zorgvraag

9. Een alleenstaande vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd met een zorgvraag 10.Een zelfstandig wonende 18-jarige

Wat kost het leven? Uitgaven:

➢ Basispakket aan minimaal noodzakelijke uitgaven per huishoudtype ➢ Ingevuld met lokale kosten ➢ Onderdeel is pakket met uitgaven voor sociale participatie ➢ Verschillende soorten uitgaven: • Vaste lasten • Reserveringsuitgaven • Huishoudelijke uitgaven Inkomen: lonen/uitkeringen plus alle toeslagen.

➢ Bijstandsniveau tot en met 130 procent van de norm

Begrotingen – Alleenstaande onder de AOW-leeftijd uitgavenposten

100

110

120

130

INKOMEN Netto inkomen Zorgtoeslag Huurtoeslag Kinderbijslag Kindgebonden budget Kinderopvangtoeslag Voorlopige aanslag Lokale tegemoetkomingen Netto besteedbaar inkomen

1.217 1.338 1.460 1.582 155 155 155 155 348 353 353 353 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.725 1.846 1.968 2.085

VASTE LASTEN Huur Energie Water Lokale lasten Telecom Zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kinderopvang Contributies en abonnementen Vervoer Levensonderhoud anderen Betalingsverplichtingen Werkgerelateerde kosten Totaal vaste lasten

647 647 647 647 161 161 161 161 14 14 14 14 59 59 40 0 65 65 65 65 177 175 175 175 23 23 23 23 0 0 0 0 0 0 0 0 3 3 3 3 20 20 20 20 0 0 0 0 0 0 0 0 67 67 67 0 1.108 1.215 1.234 1.236

RESERVERINGSUITGAVEN Kleding Inboedel Onderhoud Zelfzorgmiddelen Eigen risico Eigen betalingen zorg Vrijetijdsuitgaven Totaal reserveringsuitgaven

62 86 27 8 32 0 0 215

62 86 27 8 32 0 0 215

62 86 27 8 32 0 0 215

62 86 27 8 32 0 0 215

270 6 24 0 0 0 5

270 6 24 0 0 0 5

270 6 24 0 0 0 5

270 6 24 0 0 0 5

305

305

305

305

117

117

117

117

HUISHOUDELIJKE UITGAVEN Voeding Was- en schoonmaakartikelen Persoonlijke verzorging Huishoudelijke dienstverlening Huisdieren Roken Diversen Totaal huishoudelijke uitgaven SOCIALE PARTICIPATIE Sociale participatie TOTAAL Totaal uitgaven 1.745 1.852 1.871 1.873 Saldo inkomsten min uitgaven -20 -6 97 212

5 22-1-2024

Onder voorwaarden! ➢ Goed kunnen omgaan met geld

➢ Alle inkomensondersteuning aanvragen ➢ Geen persoonlijk onvermijdbare uitgaven • Hoge huur/onzuinige woning • Kosten ziekte, dieet • Aflossing schulden

Wat zien we in de gemeente Enschede? (exclusief energietoeslag) Vijf van de tien onderzochte huishoudtypen hebben te maken met een maandelijks tekort: Alleenstaande tot de AOW-leeftijd op 100 en 110 procent Paar zonder kinderen tot de AOW-leeftijd op 100 en 110 procent Paar met twee jonge kinderen op 100 en 110 procent Paar met twee oudere kinderen op 100 t/m 130 procent Zelfstandig wonende 18-jarige bij alle inkomens: bijstand, studiefinanciering of Minimumjeugdloon

Wat zien we in de gemeente Enschede? (inclusief energietoeslag) ➢ Nauwelijks tekorten bij de laagste inkomens. Veelal voldoende lokaal armoedebeleid ➢ Alleen maandelijkse tekort bij paren met twee oudere kinderen op alle onderzochte inkomensniveaus (bijstandsniveau, 110, 120 en 130 procent van de norm) en bij de zelfstandig wonende 18-jarige ➢ Meeste gemeentelijke ondersteuning naar paren met oudere kinderen, dus gemeente doet het al goed

Armoedeval in Enschede Zonder energietoeslag: alleen een uitstroomval bij de alleenstaande ouder met twee jonge kinderen, op 110 procent. Voornamelijk veroorzaakt door

werkgerelateerde kosten (reiskosten, kinderopvang) Inclusief energietoeslag : bij 7 van de 9 onderzochte huishoudtypen een doorstroomval op 130 procent van de geldende bijstandsnorm, voornamelijk door het wegvallen energietoeslag van 1.300 euro. Bij paren speelt ook de afbouw huurtoeslag en zorgtoeslag een rol.

Wat adviseert het Nibud? De drie voorwaarden bij de berekeningen vragen om het volgende:

1. Verminder het niet-gebruik van regelingen 2. Stimuleer goed financieel beheer 3. Help de energielasten te verlagen

Wat adviseert het Nibud daarnaast? 1. Overweeg een ongedeeld budget voor de kosten van kinderen (sport en cultuur, schoolkosten, vervoer en kleding) 2. Overweeg een vergoeding voor sociale participatie voor volwassenen 3. Stimuleer tweeverdienersschap. Netto levert dat veel meer op bij hetzelfde bruto inkomen

4. Breng duidelijk de voordelen van de collectieve zorgverzekering onder de aandacht

Wat verandert in 2024 Het brutominimumloon (en de daaraan de gekoppelde uitkeringen) stijgt met 5,4%

AOW & bijstand stijgt met ruim 7% Kindgebondenbudget gaat (fors) omhoog Maximum toeslag 2024: €203 per kind Maximum toeslag 2023: €137 (1e kind) + €128 (extra per kind)

Huurtoeslag gaat omhoog Energietoeslag vervalt Prijzen stijgen naar verwachting (CPB) met 3,8% Zorgtoeslag gaat omlaag & zorgpremie stijgt 12 22-1-2024

Alleenstaande met bijstand Alleenstaand bijstand Koopkracht gaat in 2024 omlaag met Koopkrachtverandering in procenten Veranderingen in 2024 Inkomen Netto inkomen Kinderbijslag Kindgebonden budget Huurtoeslag Zorgtoeslag Energietoeslag Verandering inkomen Uitgaven Ziektekostenpremie Overige uitgaven Verandering uitgaven Koopkrachtverandering

-64 -3,8%

+94 0 0 +48 -31 -108 +3

+9 +58 -67 -64 13

22-1-2024

Paar met 2 kinderen met bijstand Paar met 2 kinderen bijstand Koopkracht gaat in 2024 omlaag met Koopkrachtverandering in procenten Veranderingen in 2024 Inkomen Netto inkomen Kinderbijslag Kindgebonden budget Huurtoeslag Zorgtoeslag Energietoeslag Verandering inkomen Uitgaven Ziektekostenpremie Overige uitgaven Verandering uitgaven Koopkrachtverandering

+84 2,9%

+135 +14 +141 +48 -29 -108 +201

+17 +99 -116 +84 14

22-1-2024

Met elkaar spreken over: ➢ Minima-ondersteunen en/of armoedeval aanpakken? ➢ Focus op kwetsbare groepen en/of brede inzet? ➢ Hoe maak je regelingen nog bekender?

15 22-1-2024

Dank voor uw aandacht