Presentatie Enexis (aangepast)

Het energiesysteem in transitie Presentatie gemeenteraad Enschede Rachel Marty, 12 juni 2023

Inhoud van de presentatie

Ponderwerpen al richting: jullie eigen behoefte is leidend

Onderwerpen 1. Over Enexis 2. Het energienet & transportschaarste 3. De situatie in Enschede

4. Oplossingsrichtingen & rol gemeente 5. Tijd voor vragen

Afnameschaarste

2

Over Enexis

Het energienet & transportschaarste

De situatie in Enschede

Toekomstperspectief & rol gemeente

Tijd voor vragen

Wat doet Enexis? Rol van een netbeheerder

Wij zorgen ervoor dat ruim 3 miljoen klanten gas en elektriciteit kunnen gebruiken. Nu. En in de toekomst. ● Onderhoud en aanleg van energienetten ● Transport van gas en elektriciteit naar woningen en bedrijven

● Oplossen van gas- en stroomstoringen

● Gereguleerd en non-discriminatoir • Wet Onafhankelijk Netbeheer, Elektriciteitswet 1998, Gaswet • Europese verordeningen

• ACM als toezichthouder (codes energie)

4

Over Enexis

Het energienet & transportschaarste

De situatie in Enschede

Toekomstperspectief & rol gemeente

Tijd voor vragen

Invoegen filmpje “De werking van het energienet”

https://www.youtube.com/watch?v=Zc2BZTlHNN4&list=PLqYMNuLd3UetW1yeAryFEtV5NjUyRPZvT&index=1

Afnameschaarste

6

Energietransitie

Veranderingen door de Energietransitie

(Offshore) windparken

Zonneparken

Woningen

Energiecentrales

Import / export

Bedrijven

Windparken

Industrie

7

De energietransitie gaat in rap tempo Zowel bij afname als bij invoeding

8

Wat is transportschaarste?

Schaarste op het net ontstaat als de afname- of leveringspiek van elektriciteit groter is dan de beschikbare netcapaciteit

Afnameschaarste

Afnamepieken

Jaarprofiel HS/MS-station (fictief voorbeeld)

Terugleverpieken

Afnamelimiet

Terugleverlimiet jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Terugleverschaarste

Afnameschaarste

9

Ondanks flinke investeringen is transportschaarste de realiteit Netbeheerders investeren gezamenlijk 7 miljard euro in het elektriciteitsnet de komende drie jaar Invoeding

Jaarplan Enexis 2023

Afname

10

De energietransitie gaat niet alleen over energieopwek, maar ook over energiegebruik Ook de manier waarop we energie gebruiken zorgt voor een ander gebruik van onze netten.

De wijktransitie De wijktransitie is breder dan de warmtetransitie alleen Aardgasloos wonen

Duurzame energieopwekking

Inbreiding

Klimaatadaptatie

Duurzame mobiliteit

Reconstructies

De energietransitie vindt ook plaats in de wijk!

13

De impact van de wijktransitie op de energie-infrastructuur is groot Voor Noord-Nederland voorziet Enexis dat er zo’n 6.500 transformatorstations bij zullen moeten komen tot aan 2035. We bouwden er van oudsher zo’n 40 per jaar!

Hetzelfde geldt met de hoeveelheid kabels die verzwaard zullen moeten worden. Dit gaat om 1000-en kilometers en een megauitbreiding van het werkpakket.

Over Enexis

Het energienet & transportschaarste

De situatie in Enschede

Toekomstperspectief & rol gemeente

Tijd voor vragen

Netimpact RES 2.0 Twente 13 juni 2023

Netimpact elektriciteit ● Knelpunten HS/MS stations

*

*

* Legenda Geen knelpunt Knelpunt opgelost voor 2025 (cf IP 2022)

**

Knelpunt, oplossing in studiefase (cf IP 2022)

Knelpunt, oplossing onzeker Knelpunt door opwek Knelpunt door afname Knelpunt door opwek en afname Zoekgebied nieuw station

*

Systeemefficiëntie noodzakelijk

*Het oplossen van knelpunten is ook afhankelijk van de beschikbare capaciteit van het hoogspanningsnet van TenneT. Informatie hierover hebben wij niet of nog onvoldoende in beeld en is daarom niet meegenomen in deze analyse.

Afnameschaarste

17

Op alle stations is wordt een vorm van knelpunt verwacht Schaarste aan transportcapaciteit én aan ruimte maken het uitdagend in Enschede Naam station

Stationscode

Knelpunt

Toelichting en aanbeveling

Enschede van Heekstraat

ESDH

Geen

Voorlopig genoeg capaciteit. Door de stedelijke locatie zijn er weinig uitbreidingsmogelijkheden en zijn klanten moeilijk aan te sluiten vanwege gebrek aan fysieke ruimte in de ondergrond.

Enschede Marssteden

ESDM

Afname

Cluster B

Enschede Vechtstraat

ESDV

Geen

Enschede Wesselerbrink

ESDW

Opwek

Na uitbreiding (in studiefase) voldoende capaciteit om de volledige ambitie te faciliteren. Voorlopig genoeg capaciteit. Opwek van omliggende stations wordt waarschijnlijk naar dit station verschoven, waardoor het uitgebreid dient te worden voor opwek. Oplossing hiervoor reeds in beeld (studiefase). Op dit station is te weinig fysieke ruimte voor de uitbreiding en kan de volledige ambitie niet gefaciliteerd worden. Door zon te vervangen door wind kunnen de ambities volledig gerealiseerd worden. Ook kan (een deel van) de opwek richting andere stations met voldoende capaciteit verschoven worden.

18

Bijlage 1

Enexis visie Duurzaam op Land Transportschaarste als gevolg van grote hoeveelheden zonneparken werd het eerst zichtbaar binnen ons verzorgingsgebied. En vergeleken met andere delen van het land komt opwek door wind in ons verzorgingsgebied (in verhouding tot zon) moeizaam van de grond. Deels zijn de karakteristieken van ons verzorgingsgebied een gegeven (we hebben op dit moment nog weinig kustlijn). Maar toch mag van ons als medeontwerper van het energiesysteem worden verwacht dat we richting geven om deze ontwikkelingen vanuit systeemperspectief positief te beïnvloeden. Om de context af te ronden even wat beelden, getallen en aannames. Grote windclusters versnellen duurzame opwek aanzienlijk • Windturbines vragen ook om uitbreidingen, maar kennen een veel groter aantal productieve uren. Daarnaast is op dezelfde infrastructuur zon-opwek vaak ook nog in te passen. • Grotere aantallen windturbines in een cluster geplaatst zijn eenvoudiger nog voor 2030 te realiseren dan hetzelfde aantal op losse locaties (daarbij blijft de overlast tot en kleiner gebied beperkt).

TOTALE RES-BOD WINDOPWEK Nú samen werk van maken

In bedrijf

In Aanleg

Wind-opwek dat nu in aanleg is telt op tot ongeveer de helft van het totale RES voor wind. Maar ook de andere helft willen we nog voor 2030 gereed hebben. Dit vraagt om het op korte termijn samen werk maken van nieuwe grote windclusters. Mono-veldopstellingen niet als driver voor ontwikkeling van ons toekomstig energiesysteem • Geen kilowattknallers. Op de lange termijn leidt al die zon tot een onevenredig kostbaar energiesysteem vanwege extra investeringen in netcapaciteit en in opslagfaciliteiten. Maar zon volgt ruimte (in m2 en transportcapaciteit) en is daar uiterst flexibel in gebleken, en dus is het raar dat mono-zon de uitbreidingslocaties in een gebied te laten bepalen. Voorrang aan Zon op Dak is nodig om de maatschappelijke behoefte aan zonnedaken mogelijk te maken • Nu al is meer dan 80% van de opwek zon, en de pijplijn voor zon is fors groter dan die voor wind. • Maar van Zon op Dak mag (onder druk van regelgeving) worden aangenomen fors te gaan groeien. Dit pleit ervoor om met passende randvoorwaarden volop ruimte te geven aan Zon op Dak binnen een Nationaal gecoördineerde aanpak. Of Zon op Land alleen ruimte te geven in grote clusters van zon én wind óf in combinatie met passende energievraag. 19

Over Enexis

Het energienet & transportschaarste

De situatie in Enschede

Toekomstperspectief & rol gemeente

Tijd voor vragen

Wat kunnen we doen in tijden van transportschaarste?

Innovatie

Efficiënt benutten van capaciteit

Slim uitbreiden

21

Innovatie betekent proberen Innovatie gaat vaak over het beter benutten van het net

Afnameschaarste

22

Curtailment en combinatie wind en zon

Met hetzelfde beslag op de energie-infrastructuur, wekken windturbines 3x meer energie op dan een zonnepark

23

Slim uitbreiden betekent slimme keuzes maken

In kaart brengen van lopende en toekomstige ontwikkelingen

Rekening houden met de impact van uitbreidingen op ruimte en capaciteit

Zorgen dat processen goed op elkaar aansluiten

Goed nadenken over technische mogelijkheden en mogelijke alternatieven

Waaronder “programmeren & prioriteren” 24

https://app.frame.io/reviews/cbe9af47-c251-44d0-8bb9-18572e4d00e5/13a8383e-bb98-49ad-92b5-6625407acf00

Afnameschaarste

25

Samenwerking gemeente en Enexis

Wat kan de gemeente doen om de energietransitie vorm te geven? ● Neem energie-infrastructuur op in ruimtelijk beleid

●

●

●

Omgevingsvisie, Programma’s en het Omgevingsplan

●

Reserveer snippergroen

●

Onderdeel van nieuwbouw plannen (woningen en bedrijventerreinen)

●

Verkorten van doorlooptijden

●

Vast aanspreekpunt binnen gemeente voor energieinfrastructuur

Maak integrale gebieds- of wijkplannen met alle opgaven die impact hebben op de infrastructuur ●

Duurzame opwek, laadpaal beleid, warmtransitie etc.

●

Ook voor bedrijventerreinen (bijv. energyhubs)

Maak toekomst plannen concreet en stel deze vast ●

Warmtevisie en wijkuitvoeringsplannen

●

Laadvisie voor (snel)laadpleinen (ook logistiek)

●

Verduurzamingsplannen van bedrijventerreinen

26

Over Enexis

Het energienet & transportschaarste

De situatie in Enschede

Toekomstperspectief & rol gemeente

Tijd voor vragen

Bedankt voor uw aandacht Enexis Netbeheer

Oplossingsrichtingen voor efficiënt netgebruik Handreiking

Handreiking ‘Oplossingsrichtingen voor efficient netgebruik Enexis’

29

Handige links om je verder in te lezen: 1.

Basisinformatie over de energie-infrastructuur

2.

Transitievisie Warmte – In samenwerking met de netbeheerder

3.

Wijkuitvoeringsplan – in samenwerking met de netbeheerder

4.

Netimpact van warmtealternatieven – vuistregels voor gemeentelijke planvorming

5.

Staalkaart Netbeheer Nederland – Elektriciteit en Gas in het omgevingsplan

6.

Het net slimmer benut

7.

Appreciatie van de Transitievisie Warmte – Rapport

8.

Appreciatie van de Transitievisie Warmte - Samenvatting

9.

Appreciatie Transitievisie Warmte - Nieuwsbericht

10. Handreiking Groen Gas Enexis