OV visie Van Openbaar vervoer naar Publieke mobiliteit - geamendeerd
Tekst van het document
OV VISIE VAN OPENBAAR VERVOER NAAR PUBLIEKE MOBILITEIT
1
INHOUDSOPGAVE INLEIDING
3
1.HUIDIGE SITUATIE VAN HET OV
5
1. 2.
Enschede Nieuwe concessie tot 2027
2.ONTWIKKELINGEN IN ENSCHEDE 2.1. Mobiliteitstransitie en betaalbaarheid 2.2. Stadsontwikkelingen 2.3. De weg naar Publieke mobiliteit 2.4. Provincie en regio
3. AMBITIES OPENBAAR VERVOER ENSCHEDE 3.1. Leefbaar 3.2. Aantrekkelijk 3.3. Bereikbaar
4. KLAAR VOOR DE TOEKOMST Bijlage 1: Lijnenkaart busroutes concessie Arriva per dec. 2023 Bijlage 2 Bronpunten Bijlage 3: Uitvoeringsprogramma OV-visie Bijlage 4: Impressie Publieke mobiliteitsnetwerk in de toekomst
5 6
7 7 7 8 9
11 11 12 14
16 19 20 21 24
2
INLEIDING Enschede is met ruim 160.000 inwoners de
Over het algemeen waarderen de inwoners en
grootste stad van Overijssel. Het is een
bezoekers van Enschede het huidige OV goed. Maar
aantrekkelijke woon-, werk- en studiestad en de
Enschede staat niet stil. In de Mobiliteitsvisie
belangrijkste winkelstad van het oosten. Als
Enschede 2030 (vastgesteld in 2019) staat een
centrumstad kent het ook een grote verwevenheid
weergave van ontwikkelingen op het gebied van
met Hengelo; samen vormen de steden het
verkeer en vervoer aan. In deze OV-visie beschrijven
logistieke, economische en culturele hart van
we de ambities die we op de (middel)lange termijn
Twente. Daarbij is de gemeente grensgebied. Over
met het openbaar vervoernetwerk hebben. Het dient
een lengte van ruim 10 kilometer vormt de
tevens om in het gesprek in de stad en met partners
gemeentegrens ook de nationale grens, die aan de
in de regio/provincie, de Enschedese ambities onder
ene kant als economische en culturele barrière
de aandacht te brengen en te houden.
optreedt, maar aan de andere kant ook een magneet kan zijn. Zo komen op Duitse feestdagen
WAAROM PUBLIEKE MOBILITEIT?
en zaterdagen de oosterburen massaal naar de
We beschrijven in deze visie hoe we van ‘traditioneel
stad om inkopen te doen.
OV’ naar Publieke Mobiliteit (PM) gaan. Dit houdt in dat we breder kijken naar openbaar vervoer dan
Enschede kent veel magneten. Universiteit Twente,
alleen de bus en trein. We beschrijven in deze visie
de Saxion Hogeschool, Artez en het ROC van Twente
hoe we flexibele vervoersdiensten en deelvervoer
trekken duizenden studenten, het MST is een van de
onderdeel kunnen maken van het openbaar
grootste niet-academische ziekenhuizen van
vervoernetwerk. De beschikking hebben over een
Nederland. Met het Wilminktheater, het
manier om je te verplaatsen, vermindert de kans om
Muziekcentrum en het Roombeek Cultuurpark kent de
afgezonderd te raken van de maatschappij (sociale
stad een gevarieerd cultureel aanbod. Enschede is
exclusie). Het zorgt ervoor dat iedereen mee kan
ook een stad met uitdagingen. Van oudsher heeft een
blijven doen. Specifiek houden we rekening met
deel van de bevolking minder te besteden dan
ouderen, mensen met een beperking en minima.
gemiddeld in Nederland, regelmatig gerelateerd aan
Publieke mobiliteit speelt een rol in het verbeteren van
laaggeletterdheid en lage arbeidsparticipatie. Al deze
de leefbaarheid door het beperken van het
elementen zorgen ervoor dat het openbaar vervoer
noodzakelijke ruimtegebruik voor mobiliteit in de vorm
een onmisbare rol inneemt. Niet alleen om de sociale
van rijbanen en parkeerplaatsen, het beperken van de
bereikbaarheid op peil te houden, maar het verbetert
uitstoot van fijnstof, CO2 en NOx en het verlagen van
ook de verkeersdoorstroming en biedt de kans om de
de geluidsdruk op de omgeving. Waardoor
woningbouw en werkgelegenheid te verdichten terwijl
bijbehorende economische voordelen ontstaan. Het
de leefbaarheid verbetert.
op orde hebben van een goed openbaar vervoersnetwerk is essentieel om de stad, wanneer
Het uitgangspunt van het OV in Enschede is goed.
het inwonertal toeneemt, bereikbaar te houden.
Vrije busbanen waaieren vanuit het centrum uit naar de vier windstreken waarmee snelle en betrouwbare
Kortom: Publieke mobiliteit is een middel om de
verbindingen voor stad- en streekvervoer gerealiseerd
leefbaarheid door aantrekkelijke vervoerskeuzes en
worden. Daar waar het nodig is, bieden buslijnen een
(sociale) bereikbaarheid te bevorderen. In 2.2. De
fijnmazig netwerk met korte halteafstanden en rijden
weg naar Publieke mobiliteit gaan we verder in op de
aanvullende stedelijke en landelijke buurtbussen.
definitie van Publieke Mobiliteit. We zien graag dat
3
gebruikers voor elke reis het meest geschikte publieke vervoermiddel kunnen kiezen.
Voor een groot deel zijn we voor het realiseren van de ambities in deze visie afhankelijk van hoe de provincie tegen openbaar vervoer aankijkt. Zij zijn concessieverlener voor het regionale trein- en busvervoer. Dat betekent dat de provincie een vergunning afgeeft aan één OV-bedrijf. Deze OVaanbieder voert dan voor een bepaalde periode het busvervoer uit in Enschede. Dat noemen we de concessiehouder. Als stad zijn we hier onderdeel van. We hebben invloed op de ruimtelijke inrichting en het doelgroepenvervoer waardoor mooie combinaties mogelijk zijn om gezamenlijk tot publieke mobiliteit te komen
OPZET VAN DE OV-VISIE De basis voor deze OV-Visie is de huidige situatie en het beschikbare OV-aanbod in Enschede. Dit beschrijven we in hoofdstuk 1. De ontwikkelingen in de stad en in mobiliteit komen aan bod in hoofdstuk 2. De huidige situatie is immers niet als enige maatgevend voor deze visie. We vervolgen in hoofdstuk 3 met de ambities die we op de middellange termijn met publieke mobiliteit hebben. In hoofdstuk 4 kijken we vooruit naar de lange termijn.
4
1.HUIDIGE SITUATIE VAN HET OV In dit hoofdstuk bekijken we wat de sterke kanten van het OV in Enschede zijn. Daarnaast besteden we aandacht aan verbeterpunten die we zien in Enschede en in de regio.
1. ENSCHEDE 1.1. TREIN De treinen van en naar Enschede behoren qua bevoegdheden tot drie groepen. Onder de landelijke concessie Hoofdrailnet vallen de Intercity’s tussen Enschede en de Randstad via Hengelo, Almelo, Deventer en Amersfoort. Ook de Sprinters tussen Enschede en Apeldoorn vallen onder het Hoofdrailnet. Het Rijk is de concessiebeheerder. NS is de vervoerder in deze concessie die tot en met 2024 loopt.
Tabel 1 - Frequentie treinverbindingen Station Enschede 1.2. BUS Het busnetwerk in Enschede kent acht stadslijnen
De provincie Overijssel is concessieverlener voor de dienst Enschede – Zwolle via Hengelo en Almelo. De lijn is samen met de lijn Zwolle – Kampen een aparte treinconcessie tot 2032. Vervoerder is Keolis onder de merknaam Blauwnet; het rijdt stoptreinen en sneltreinen. De treindienst van Enschede naar Duitsland (Münster en Dortmund) ten slotte behoort tot een Nederlands-Duitse spoorconcessie die aan Nederlandse zijde verleend wordt door de Provincie Overijssel en de Gemeente Enschede. Deze concessie wordt uitgevoerd door DB Regio.
(waarvan twee van en naar Hengelo), vijf streeklijnen en drie buurtbuslijnen (Boekelo, Enschede Zuid en Hogeland). Deze buurtbussen worden door vrijwilligersverenigingen uitgevoerd met begeleiding vanuit de concessiehouder. Als er vanuit de buurt een verzoek komt om een buurtbus toe te voegen, staat de concessiehouder hiervoor open en gaat met hen in gesprek. De structuur van het OV-netwerk in Enschede is helder en al jarenlang stabiel. De afgelopen jaren zijn wel kleinere aanpassingen aan routes doorgevoerd. Net als in andere grote steden zijn alle
Op Station Enschede Kennispark stoppen de Sprinters van en naar Zwolle en (alleen in de spitsen) de sprinter naar Apeldoorn. Op Station Enschede de Eschmarke en Glanerbrug stoppen treinen van en naar Duitsland. Op het nabijgelegen station Hengelo vertrekt 6 keer per dag de IC richting Berlijn die 4 uur later arriveert in de Duitse hoofdstad.
buslijnen gericht op het centrum en/of het station. Een cirkellijn die verzorgingstehuizen, medische voorzieningen en winkelcentra verbond, is in 2010 geschrapt vanwege onvoldoende vraag. Van alle inwoners van gemeente Enschede (behalve verspreide bebouwing in het “buitengebied”) heeft 76% een halte binnen 400 meter loopafstand. Dit komt overeen met 5 minuten lopen bij een loopsnelheid van 5 km/pu. Binnen 600 meter heeft 91% een halte en
5
binen 800 meter 96%. Qua reistijd concurreert het OV redelijk met de auto en fiets.
Figuur 1 - Wijzigingen concessie Arriva t.o.v. Keolis 2. Meer ritten tussen Glanerbrug – Enschede en
2. NIEUWE CONCESSIE TOT 2027
Hengelo - Enschede;
In december 2023 is de nieuwe concessie “Twente-
3. Slimme doorkoppeling van stadslijnen naar de
ZHO” gestart. Deze bevat het busvervoer uit de
binnenstad;
huidige concessie en de treindienst Zutphen –
4. Betere treinaansluiting ’s avonds en op zondag.
Hengelo - Oldenzaal. De concessie, uitgevoerd door
5. Sneller en vaker van Oldenzaal naar Enschede;
Arriva, heeft een looptijd van vier jaar, met een mogelijke verlenging van één jaar. Er zijn twee
We vinden dit goede eerste stappen. Maar hebben
aanleidingen voor deze relatief korte doorlooptijd:
meer ambities en wensen. Deze beschrijven we in
▪ Inzicht krijgen in de gevolgen op langere termijn
de volgende hoofdstukken.
van de corona-epidemie voor de reizigersbehoefte; ▪ Overgang naar zero-emissie (uitstootvrije) bussen.
Qua netwerk ligt de focus op het behoud van de sterke lijnen, waaronder vrijwel de gehele stadsdienst Enschede en de regionale lijnen van en naar Enschede. Daarnaast ook meer inzet op flexibel vraagafhankelijk OV in de gebieden buiten de grote Twentse steden. Zie Bijlage 1: Lijnenkaart Arriva voor de buslijnen zoals die vanaf de start van de concessie in december 2023 gelden. In deze nieuwe concessie zetten we al enkele stappen om het stadsvervoer te verbeteren.
Dit gebeurt met 5 maatregelen: 1. Snellere verbindingen met Helmerhoek en Boswinkel-Stadsveld;
6
2.ONTWIKKELINGEN IN ENSCHEDE Enschede staat niet stil. In dit hoofdstuk
Enschede kijken naar wat nodig is om te voorzien in
belichten we verwachte ontwikkelingen die op
de verplaatsingsbehoefte van onze inwoners.
de stad en de mobiliteit afkomen. Zoals bij elke verwachting voor de toekomst zijn er
2.2. STADSONTWIKKELINGEN
onzekerheden, maar zeker ook kansen.
Enschede groeit de komende jaren. Er worden meer woningen gebouwd. Tot 2032 voegen we 9300
2.1. MOBILITEITSTRANSITIE EN BETAALBAARHEID
woningen toe aan Enschede, zodat we met 10.000 inwoners kunnen groeien. We doen dit met
Een ontwikkeling die we verwachten is dat er met
sleutelprojecten. De al lopende sleutelprojecten zijn
de landelijke klimaatplannen een grote
Centrumkwadraat, Boulevardkwartier, Cromhoffpark
mobiliteitstransitie plaatsvindt. Die gaat de
en Eschmarkerveld. Nieuwe vormen van stedelijke
verplaatsingsbehoefte van reizigers enorm
woonmilieus ontwikkelen we vooral in de SHE
veranderen. Het openbaar vervoer
(Spoorzone Hengelo-Enschede) en in de
vertegenwoordigt nu zo’n 6% van de verplaatsingen
bronpunten. Bronpunten zijn grote
binnen Enschede. Maar wanneer het landelijke
voorzieningenclusters met winkelcentra, verspreid
beleid om verbrandingsmotoren zwaarder te
over de stad. (zie bijlage 2) We kiezen in de
belasten doorgaat en elektrisch rijden niet
Omgevingsvisie voor inbreiding vóór uitbreiding en
substantieel goedkoper wordt, voorzien wij dat er
ontwikkelen een internationale corridorstad met
een verschuiving ontstaat. De betaalbaarheid van
vitale bronpunten waar zich een concentratie van
het autogebruik komt dan namelijk voor veel
voorzieningen voordoet. Juist daar heeft openbaar
inwoners onder druk te staan. Op dat moment
vervoer haar meerwaarde. De verbinding tussen
ontstaat er een grote kloof tussen vermogenden en
deze bronpunten is essentieel en we realiseren dit
minder vermogenden. Mobiliteit wordt dan voor
met publieke mobiliteit. We creëeren op deze
minder vermogenden een schaars goed. Natuurlijk
bronpunten mogelijkheden om van het ene op het
is de fiets vaak een goed alternatief. Als dit
andere vervoermiddel over te stappen. Daartussen
daadwerkelijk plaatsvindt en de overheid daarbij niet
ontwikkelen we groene verbindingswegen.
stevig ingrijpt, neemt de behoefte aan openbaar vervoer en deelmobiliteit ook explosief toe op
Daarnaast krijgen panden een nieuwe invulling,
momenten waarop de fiets geen optie is. Openbaar
zoals het oude postkantoor dat nu een bioscoop is.
vervoersdiensten en deelvervoer worden dan voor
Deze nieuwbouwontwikkelingen zorgen voor een
velen een stuk aantrekkelijker dan het nu is.
toename van het aantal reizigers en bestemmingen. Goede publieke mobiliteit is randvoorwaardelijk om
Momenteel hebben het Rijk en de provincie geen
de stadsontwikkelingen succesvol te laten verlopen.
ambitie om het openbaar vervoer enorm uit te
Bij geplande stadsontwikkelingen denken we
breiden. Als die lijn wordt voortgezet voorzien wij
strategisch na over hoe we deze op een slimme
dat onder grote bevolkingsgroepen
manier op het OV-netwerk kunnen aansluiten.
vervoersarmoede ontstaat. In onze visie gaan wij nog niet uit van deze mobiliteitstransitie en
De huidige busremise is gezien de aansluiting van
vervoersarmoede. Wel is het van belang om deze
de F35 en de stationsontwikkelingen, niet op een
ontwikkeling te blijven volgen. We blijven in
toekomstbestendige plek gevestigd. Bij de Kop Westerval, aan de rand van de stad, wordt de
7
komende jaren een logistiek knooppunt ontwikkeld.
We werken in Enschede met deelmobiliteithubs. Dit
Hier zien we een combinatie van reizigers en
zijn fysieke plekken in de openbare ruimte bedoeld
logistiek voor ons. Dit zien we daarom als een
voor het stallen van deelvoertuigen. Hiermee gaan
betere locatie voor de busremise in de toekomst.
we verrommeling van het straatbeeld tegen en zorgen we ervoor dat deelvoertuigen gemakkelijk te
2.3. DE WEG NAAR PUBLIEKE MOBILITEIT
vinden zijn. We zien een combinatie voor ons van deelmobiliteitshubs, bushaltes en P+R-locaties. Met
De Wet personenvervoer 2000 beschrijft openbaar
name nabij de bronpunten. Ook het netwerk van
vervoer als ‘voor een ieder openstaand
deelauto’s breiden we uit.
personenvervoer volgens een dienstregeling met een auto, bus, trein, metro, tram of een via een geleidesysteem voortbewogen voertuig’. Deelmobiliteit is echter niet onder te brengen in deze definitie omdat er geen sprake is van een dienstregeling. Daarom spreken we steeds vaker van publieke mobiliteit. Publiek betekent ‘voor iedereen bestemd’. Het gaat om vormen van mobiliteit die we gedeeld kunnen gebruiken. Soms hetzelfde vervoermiddel op hetzelfde moment, zoals de bus of de trein. Soms hetzelfde vervoermiddel op
Figuur 2 - Een deelmobiliteitshub en deelauto
verschillende momenten, zoals de deelauto. De term publieke mobiliteit komt steeds vaker terug en
2.3.2. DOELGROEPENVERVOER
beschrijft bovendien hoe we in Enschede tegen
Doelgroepenvervoer is vervoer voor inwoners die
openbaar vervoer aankijken.
niet met het reguliere openbaar vervoer kunnen reizen omdat zij een mobiliteitsbeperking hebben.
Hieronder gaan we in op deelvervoer,
Zij hebben te maken met verschillende regelingen.
doelgroepenvervoer en het TwentsFlex-concept.
De verantwoordelijkheid voor deze regelingen is
We zien een combinatie van deze diensten voor ons
verdeeld over meerdere partijen. In de praktijk leidt
als aanvulling op het reguliere OV. Vanwege de
dit tot een complex, duur en versnipperd
verschillende doelgroepen die deze diensten
vervoeraanbod. We willen dit verbeteren. Niet alleen
gebruiken, verwachten we dat onderlinge
door partijen beter te laten samenwerken. Er is ook
concurrentie beperkt zal blijven.
een relatie met het toegankelijker maken van het reguliere openbaar vervoer, bijvoorbeeld voor
2.3.1. DEELVERVOER
ouderen. Bussen en treinen zijn aangepast voor het
Het aanbieden van deelvervoer is een belangrijk
vervoer van mensen met een beperking, maar de
onderdeel van het publieke mobiliteitssysteem. Een
doelgroep is hiermee onvoldoende bekend. We
breed aanbod aan deelvervoer zorgt ervoor dat
bespreken met de provincie mogelijkheden om de
reizigers voor elke reis het meest geschikte
bekendheid te vergroten. Met een betere
vervoersmiddel kunnen kiezen. De deelscooters en
toegankelijkheid zijn minder ‘doelgroep’reizigers
deelfietsen zijn bijvoorbeeld dag en nacht
aangewezen op het veel duurdere vervoer met
beschikbaar en daarmee een goede aanvulling op
taxi’s en taxibusjes. Bovendien zijn mensen die
het reguliere OV. We zien deelmobiliteit daarom als
gebruik kunnen maken van algemene voorzieningen
een aanvulling op het mobiliteitsaanbod.
meer zelfredzaam en dit versterkt vaak de
8
eigenwaarde. Er is nog genoeg te winnen in het
persoons busjes. Er kunnen onderweg ook andere
verbeteren van het doelgroepenvervoer en het
mensen in- of uitstappen. Ook kunnen de reguliere
vergroten van de kennis van de toegankelijkheid
buslijnen tijd besparen omdat ze op de HOV-
hiervan. Met name voor mensen met een beperking
corridors (Hoogwaardig Openbaar Vervoer) en
die hulpmiddelen nodig hebben, zijn er
hoofdwegen blijven rijden. Het TwentsFlex concept
verbeteringen mogelijk. Bijvoorbeeld door bussen
zien we als een aanvulling op HOV-lijnen. Hierbij
met meer laadruimte te gebruiken en chauffeurs
vervoeren vrijwilligers senioren tegen een geringe
beter te trainen waardoor zij meer begrip krijgen
onkostenvergoeding. We zien hierbij de uitdaging
voor mensen met een beperking.
om voldoende vrijwilligers te vinden om een stabiele dienst te introduceren. Daarbij maken we de
Vervoer van inwoners met een Wmo-indicatie (Wet
afweging om het niet direct over de gehele stad uit
maatschappelijke ondersteuning) wordt verzorgd
te rollen om zo ervaring op te doen in bepaalde
door de rolstoelvriendelijke Regiotaxi. Reizigers
stadsdelen. We zien een combinatie van
moeten in het bezit zijn van een Regiotaxi
TwentsFlex met de deelmobiliteitshubs voor ons.
Twentepas. De gemeente geeft deze pas uit
Vanwege de hoge dekkingsgraad van deze hubs,
wanneer de aanvrager aan de voorwaarden voldoet.
zijn deze ook geschikt om te dienen als halte voor
De afgelopen jaren zijn in diverse delen van het
TwentsFlex.
land combinaties gemaakt tussen Wmo-vervoer en
Tot slot biedt de inzet van relatief kleine busjes
oproepgestuurd OV. De ritten van het Wmo-
kansen om de inrichting van wegen die nu nog als
systeem lijken vaak op die met oproepgestuurd OV:
buslijnen dienen, aan te passen ten behoeve van de
verplicht reserveren, weinig bundeling, gespreide
verkeersveiligheid. We maken een
stromen. Maar gezien de lage drempel om in
wegencategoriseringsplan waarin duidelijk wordt
aanmerking te komen voor Wmo-vervoer en de lage
welke wegen hiervoor in aanmerking komen en wat
kosten voor gebruikers, concurreert het met het
de consequenties hiervan zijn. Zie hiervoor 3.1.
reguliere OV. Het is geen gemeentelijke
Leefbaar.
bevoegdheid om hierin veranderingen aan te brengen. We maken wel gebruik van mogelijkheden
2.4.
PROVINCIE EN REGIO
die Arriva biedt om specifieke doelgroepen te
Voor het busvervoer en een groot deel van het
helpen zelfstandig te reizen. Daarnaast zetten we in
treinvervoer in en rond Enschede, is de provincie
het op het stimuleren van het reguliere OV voor
Overijssel opdrachtgever. Gemeente Enschede
mensen in de Wmo met een tijdelijke aandoening.
hecht sterke waarde aan een goede relatie met
We wijzen hen op de voordelen die het OV biedt ten
zowel de provincie als de vervoerder om
opzichte van het Wmo-vervoer.
gezamenlijk het OV verder te ontwikkelen. Elk jaar overleggen gemeente, vervoerder en provincie over
2.3.3. TWENTS FLEX
de ontwikkelingen in de stad en de gewenste en
We zien in het concept van TwentsFlex een kans
mogelijke aanpassingen van de dienstregeling.
om de toegankelijkheid van de publieke mobiliteit te verbeteren. Mogelijk is dit ook een alternatief voor
2.4.1.
PROVINCIE OVERIJSSEL
een aantal gebruikers van het doelgroepenvervoer.
Provincie Overijssel blijft zich ook in de nieuwe
TwentsFlex is een vervoersservice met vaste haltes,
bestuursperiode inzetten op de verbetering van de
die reizigers op aanvraag voordelig van en naar de
spoorlijn Zwolle-Twente-Münster en op behoud en
halte brengt die de reiziger bepaalt. Er is dus geen
mogelijke versnelling van de Berlijnlijn. Zij wil het
vaste dienstregeling. TwentsFlex rijdt met 8-
spoor tussen Twente en de Randstad via Deventer,
9
en het bestaande spoor richting het noorden, beter benutten. De provincie vindt het belangrijk dat de regionale publieke mobiliteit zorgt voor betaalbare en toegankelijke verbindingen tussen dorpen en steden. Door stijgende prijzen en dalende inkomsten komt de toekomstbestendigheid van het OV op sommige verbindingen onder druk te staan. De financiële consequenties zijn onzeker. De provincie zet zich in voor voldoende middelen vanuit het rijk voor het realiseren van goede dienstregelingen, waarbij betaalbaarheid en een structurele financiële dekking het uitgangspunt zijn.
2.4.2.
REGIO TWENTE
Enschede is de grootste stad binnen een stedelijke zone in Twente gevormd door Almelo, Borne, Hengelo, Oldenzaal en Enschede. Wanneer we Gronau erbij meenemen komt het totale inwonertal van deze stedelijke zone op ca. 415.000. We verwachten dat dit aantal de komende jaren stijgt. Goed OV is daarom essentieel om de bereikbaarheid op peil te houden. Het aantrekkelijker maken van de buslijnen die buurgemeenten aandoen, draagt hieraan bij. Dit is ook in het belang van inwoners uit omliggende gemeenten. Meer hierover in 3.3. Bereikbaar.
10
3. AMBITIES OPENBAAR VERVOER ENSCHEDE In deze visie werken we de uitgangspunten uit
Zwolle en Arnhem). Binnen de gemeente liggen
die in de Mobiliteitsvisie Enschede staan:
kansen op de overstappunten bij de stations en op
Leefbaar, Aantrekkelijk en Bereikbaar. We gaan
belangrijke knooppunten van het HOV. Op deze
in dit hoofdstuk in op de ambities die we hebben
mobiliteitsknooppunten ontwikkelen zich
met het OV de komende jaren. We verdelen deze
aanvullende diensten voor ontsluitend vervoer over
in de thema’s: Leefbaar, Aantrekkelijk en
de ‘first- en last mile’ (deelvervoer). De
Bereikbaar.
doorstroming van bussen op onze HOV-corridors blijven we zekerstellen, en meer dan in het verleden
MOBILITEITSVISIE
kijken we of hiervoor een separate baan altijd
Het OV in Enschede staat niet op zichzelf. Veel
noodzakelijk is om een veilige, comfortabele en
inwoners en bezoekers kunnen ook kiezen
snelle verbinding te garanderen. Daarnaast
voor de auto, de fiets of deelvervoer. De verhouding
ontwikkelen we juist aan deze assen de
tussen reistijd, comfort en kosten is voor veel
deelmobiliteithubs. Door de combinatie van HOV
mensen doorslaggevend in hun keuze. Omdat we
met de deelmobiliteithubs worden multimodale
het STOP-principe (Stappen, Trappen, Openbare
reismogelijkheden vergroot.”
mobiliteit (incl. deelvervoer), Personenauto)
Ook zetten we in de Mobiliteitsvisie in op 15%
hanteren in het mobiliteitsbeleid, zetten we erop in
minder autoritten binnen de singel en 10% minder
om het OV aantrekkelijk te maken. We stimuleren
autoritten binnen Enschede. Een goed openbaar
het STOP-principe met als instrumenten P+R-
vervoernetwerk is een van de middelen om dit te
locaties en mobiliteitshubs. Hier stap je over van het
realiseren. In deze OV-visie spreken we de ambitie
ene naar het andere vervoersmiddel.
uit om 10% te groeien in de komende 5 jaar ten opzichte van 2024. Deze groei geldt voor alle
In de Mobiliteitsvisie 2030 hebben we vastgesteld
vormen van publieke mobiliteit, dus ook
dat we voor ritten onder de 15 kilometer zoveel
deelvervoer.
mogelijk mensen willen laten kiezen voor duurzame vervoersmiddelen zoals lopen, fietsen, deelvervoer
3.1. LEEFBAAR
en openbaar vervoer. Hiervoor zet Enschede in op
Met het begrip Leefbaar bedoelen we in de context
het versterken van de fietsinfrastructuur, het
van deze visie niet alleen de kwaliteit van de
verbeteren en betaalbaar houden van openbaar
publieke mobiliteit, maar ook de kansen die dit geeft
vervoer, het ontwikkelen van mobipunten (plekken
voor de stad. Zo hebben we hieronder aandacht
waar deelmobiliteit beschikbaar is), nieuwe P+R-
voor de betaalbaarheid, beschikbaarheid en
terreinen en het vergroten van het aanbod in
toegankelijkheid van mobiliteit voor iedereen. Maar
deelmobiliteit zoals deelauto’s.
ook voor de kansen die de bevordering van het OV biedt voor andere thema’s, zoals verkeersveiligheid,
De Mobiliteitsvisie geeft wat de ambitie op het
klimaatadaptatie en actieve mobiliteit (lopen en
openbaar vervoer betreft een eerste indruk: “Het
fietsen).
netwerk van snelle HOV-verbindingen wordt aangevuld met lokale busroutes door de wijken. De
3.1.1. BETAALBAAR EN TOEGANKELIJK
grootste opgave ligt in snellere treinverbindingen
We vinden het voor het sociale welzijn van onze
naar de omringende stedelijke centra (Münster,
inwoners belangrijk dat zij kunnen reizen in de eigen
11
stad. Stimuleren van het OV voor minima draagt
maat. Een voorbeeld van dit maatwerk is De
bovendien bij aan onze duurzaamheidsdoelen.
Posten. Hier laten we de bus voor het
Elke gemeente kan door middel van een zakelijk
verzorgingshuis keren zodat dit bereikbaar blijft. De
contract met de vervoerder afspraken maken over
bus hoeft niet meer langs de scholen te rijden,
afwijkende tarieven voor bepaalde doelgroepen. Het
waardoor er daar ruimte ontstaat die we benutten
kan gaan om bepaalde leeftijdsgroepen of inwoners
ten behoeve van de verkeersveiligheid.
met een laag inkomen. De gemeente bepaalt wie voor zo’n kaart of regeling in aanmerking komt en welke voorwaarden gelden. Met de vervoerder maken we afspraken over vergoedingen. Het heeft onze voorkeur om dergelijke acties op schaalgrootte uit te voeren, bijvoorbeeld op concessieniveau. Maar we nemen als Enschede zelf het initiatief. We maken wel gebruik van mogelijkheden die Arriva de gemeente biedt om specifieke doelgroepen te helpen Zelfstandig te reizen met de Voor Elkaar Pas | Arriva. Samen met de provincie onderzoeken we de mogelijkheden om het OV voor minima goedkoper te maken. Voor de auto maakt het aantal passagiers niet uit in de kosten, in het OV betaalt ieder zijn eigen kaartje. We kunnen het verschil in kosten drukken als kinderen “gratis” kunnen reizen met hun ouders. Hierover gaan we met de concessieverlener in gesprek. De kansen om de ontwikkeling die we in 2.1. Mobiliteitstransitie en betaalbaarheid beschrijven te voorkomen, houden we samen met de concessieverlener in de gaten.
Figuur 3 Keerlus bij De Posten Zo bekijken we per wijk mogelijkheden voor optimalisatie van de buslijn. We zoeken vervolgens samen met de concessieverlener naar mogelijkheden om de bereikbaarheid in die haarvaten op peil te houden, bijvoorbeeld door het aanbieden van kleinere bussen of alternatieven als deelvervoer en flexibel OV. Ook ontstaat ruimte om groen toe te voegen voor klimaatadaptatie, om hittestress tegen te gaan of om fiets- en
3.1.2. VERKEERSVEILIGHEID IN DE WIJK We maken een nieuwe afweging in het bevorderen van de verkeersveiligheid en de bereikbaarheid.
wandelpaden aan te leggen. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de stad. Hoe we dit voor ons zien, komt in 3.3. Bereikbaar aan bod.
Buslijnen vereisen brede wegen die in woonwijken niet altijd wenselijk zijn. Zeker vanuit
3.2. AANTREKKELIJK
verkeersveiligheidsoogpunt zijn er argumenten om
Bij ‘aantrekkelijk’ stellen we ons de vraag: ‘hoe
de wegen te versmallen en de snelheid omlaag te brengen. We maken hiervoor een nieuw wegencategoriseringsplan.
zorgen we ervoor dat meer mensen gebruik maken van het publieke mobiliteitssysteem?’ We hebben hierbij aandacht voor het comfort, de betrouwbaarheid, directheid, innovaties en
We willen op onze HOV-corridors korte reistijden en
digitalisering en voorzieningen op de haltes.
de betrouwbaarheid bevorderen. Hiervoor optimaliseren we de busroutes in de wijken op
12
3.2.1. COMFORT EN BETROUWBAARHEID
visuele beperking hebben, ook gebruik kunnen
We weten dat gebruikers van het openbaar vervoer
blijven maken van de applicaties. Deze moeten
waarde hechten aan comfort en betrouwbaarheid.
voldoen aan de geldende richtlijnen over
Over het comfort stelt de concessieverlener eisen
toegankelijke digitale applicaties. We blijven
aan de vervoerder. Hierbij is er met name aandacht
bovendien OV-ambassadeurs ondersteunen. Dit zijn
voor de toegankelijkheid voor mensen met een
vrijwilligers die reizigers helpen om uit te leggen hoe
beperking en ouderen. Door vergrijzing zien we dat
je bijvoorbeeld een OV-chipkaart aanvraagt of hoe
dit een groeiende doelgroep wordt. De
de verschillende apps werken. We bevorderen hun
concessieverlener houdt ook de mate waarin de
activiteiten door hen meer de wijken in te laten gaan
vervoerder betrouwbaar is nauwkeurig bij. Dit doet
en spreekuurruimtes aan te bieden. Onder andere
zij door inzicht in het aantal vertragingen te houden
gezien de toenemende vergrijzing vinden we dit
en te beoordelen in hoeverre dit binnen de marges
belangrijk. Om het gebruik van het openbaar
valt die afgesproken zijn. Hierin is de Provincie als
vervoer te stimuleren, werken we daarnaast mee
concessieverlener aan zet. We voeren echter als
aan de organisatie van campagnes en
gemeente ook actief concessiebeheer. We willen in
voorlichtingsactiviteiten om reizigers bewust te
nauw contact met de provincie de Enschedese
maken van de voordelen van het OV en de
wensen naar voren blijven brengen. Hierbij nemen
mogelijkheid om dit te combineren met het
we signalen uit de stad mee. Denk hierbij aan de
deelvervoer.
Adviesraad Sociaal Domein en de Commissie Enschede Toegankelijk die we als gemeente
3.2.3. VOORZIENINGEN OP HALTES
raadplegen.
We stellen eisen aan de haltes van het HOVnetwerk en de deelmobiliteithubs. Vanuit de
3.2.2. INNOVATIES EN DIGITALISERING
ruimtelijke component hebben we hier ook direct
In het openbaar vervoer is in toenemende mate
zeggenschap over. We maken hier locaties prettige
sprake van digitalisering. Met diverse apps kunnen
met verblijfplaatsen van. Goede voorzieningen op
reizigers persoonlijk hun reis plannen, reserveren
de haltes maken het gebruik van publieke mobiliteit
en vaak ook betalen. We verwachten dat deze trend
aantrekkelijker. Toegankelijkheid voor iedereen is
zich in de toekomst voortzet. Ook is het sinds
hierin voorwaardelijk, zoals verhoogde
enkele jaren op basis van landelijke regelgeving niet
instapplatforms en rolstoelvriendelijke
meer mogelijk om contant te betalen in de bus. Dit
voorzieningen. Bovendien werken we aan de
ten behoeve van de veiligheid van de
bereikbaarheid door goede loop- en fietsroutes naar
buschauffeurs. We volgen ontwikkelingen om de
de haltes toe. Bij haltes in het HOV-netwerk willen
veelvoud aan apps van diverse OV-aanbieders
we, waar het nog niet het geval is, graag dat het
overzichtelijker te maken.
mogelijk is om overdekt te wachten in een rookvrije
We streven ernaar om in de toekomst alle vormen
omgeving en er voldoende fietsparkeerplaatsen zijn.
van publieke mobiliteit door één partij aan te bieden.
We werken intensief met deelvervoeraanbieders
Een groot voordeel is dat gebruikers dan maar één
samen om de beschikbaarheid van deelvoertuigen
app nodig hebben waarmee zij alles kunnen
te waarborgen op drukke mobiliteitshubs en OV-
regelen. Dit vergroot het gebruiksgemak. Deze
haltes.
ambitie kunnen we als gemeente natuurlijk niet alleen realiseren. We maken ons er sterk voor in provinciaal en regioaal verband. We zorgen ervoor dat mensen die minder digitaal vaardig zijn of een
13
het huidige niveau te blijven, dat is onze inzet. Zodat driekwart van de bewoners een reguliere bushalte binnen 400 meter loopafstand heeft en 90% van de inwoners binnen 600 meter; Met een reguliere bushalte bedoelen we een halte die via een vaste dienstregeling wordt bediend en waar reizigers, zonder vooraf te moeten reserveren kunnen instappen. Flexibele vormen van OV zien we in principe als aanvulling op het reguliere Figuur 4 - Mobiliteithub
openbaar vervoer. We blijven maatwerk toepassen
Bij de deelmobiliteithubs en OV-haltes zien we een
per wijk, zodat we de concurrentiepositie van de bus
combinatie met TwentsFlex voor ons. We houden
op peil houden ten opzichte van de (elektrische)
bij de verdere ontwikkeling van P+R-terreinen
fiets of de auto. Kostenoverwegingen kunnen ook
rekening met de mogelijkheid om dit te koppelen
aanleiding zijn om busroutes te wijzigen. We zoeken
aan het Publieke mobiliteitsnetwerk. De komende
per wijk naar een maatwerkoplossing of maken
verandert daarnaast de stationsomgeving
gebruik van flexibel OV (TwentsFlex) en
ingrijpend. Dit plein moet o.a. een uitnodigende
deelvervoer om toch tot een dekkend netwerk te
loper worden naar de gezellige binnenstad van
komen in de ‘haarvaten’ van onze wijken. Mogelijk
Enschede.
ook met kleinere bussen die beter geschikt zijn om de wijken in te gaan dan de huidige lijnbussen. Het HOV-netwerk en deelmobiliteit komen samen op de bronpunten. We streven naar snelle, betaalbare en betrouwbare busverbindingen op de hoofdwegen. We willen een dekkend openbaar vervoersnetwerk in de stad. Daarmee bedoelen we ook de omliggende dorpen in de gemeente. Zo zien we
Figuur 5 - Bushalte Noorderbaan
3.3. BEREIKBAAR Publieke mobiliteit is een systeem om de voorzieningen die Enschede heeft bereikbaar te
graag een bushalte langs de N18 om Boekelo en Usselo te ontsluiten. Deze kernen zijn dan beter ontsloten met publieke mobiliteit dan met de huidige buurtbus.
houden. Het moet naast vormen van individuele mobiliteit (lopen, fietsen en de auto) een manier zijn om op een efficiënte en betaalbare manier je bestemming te bereiken.
3.3.2. GOEDE VERBINDING MET HENGELO In de Mobiliteitsvisie spreken we over HOVverbindingen, aangevuld met lokale busroutes door de wijken. Vanwege de bevolkingsgroei die we de
3.3.1. DEKKEND PUBLIEK MOBILITEITSNETWERK IN DE STAD Het publieke mobiliteitsnetwerk moet voor al onze inwoners toegankelijk zijn. Het doel is dat het ten opzichte van andere modaliteiten een volwaardig alternatief is. De mate waarin de bebouwde kommen in Enschede door stads- en/of streekbuslijnen worden ontsloten dient minimaal op
komende jaren in Enschede en omgeving verwachten, is er meer nodig dan betere busroutes. Met de Spoorzone Hengelo Enschede, de ontwikkeling van de bronpunten en de stedelijke verdichtingsopgave, ontstaat een conglomeratie van ca. 350.000 inwoners. Dit maakt vervoer met een hoge frequentie, hoge snelheid noodzakelijk dat betrouwbare reistijden combineert met hoge
14
vervoerscapaciteit, comfort biedt en goed
We spreken deze wens uit bij de
herkenbaar is als hoogwaardig vervoerproduct.
concessieverleners.
Bovendien is het nodig dat vervoer kan plaatsvinden
Samen met de gemeente Hengelo gaan we een
zonder afhankelijk te zijn van oponthoud in het
proef uitvoeren om te kijken of het haalbaar is de
verkeer.
verbinding Hengelo – Enschede 24 uur per dag, 7
Een tramverbinding is voor deze opgave het meest
dagen per week te laten rijden.
ideale middel, maar er zijn ook alternatieven die in de buurt komen. Een voorbeeld hiervan is de Bus Rapid Transit (BRT). Het belangrijkste is dat het gaat om een verbinding die aantrekkelijk is, hoogfrequent rijdt, waarbij je comfortabel kan instappen met een lage vloer, kan doorrijden bij kruispunten en veel meer capaciteit heeft dan de huidige HOV-bussen.
We zien deze verbinding in de toekomst ook doorgetrokken worden tot halteren nabij het MST en het Van Heekplein en Glanerbrug.
Figuur 6 - Avondtrein Station Enschede Naast de treinverbinding met Duitsland, wil Gronau graag een busverbinding met Enschede. De huidige vervoerder wil hier aan meewerken. Daarom maken we ons hier bij de provincie hard voor. Mits het niet
3.3.3. VERBETEREN VERBINDING MET OMLIGGENDE GEMEENTEN
ten koste gaat van het aanbod dat we in Twente hebben.
Niet alleen onze eigen inwoners maken gebruik van de voorzieningen in de stad, we trekken ook veel bezoekers en werknemers uit de regio. Het is daarom belangrijk dat ons publieke mobiliteitsnetwerk zich uitstrekt naar omliggende gemeenten. Voor andere gemeenten speelt dat de bereikbaarheid van banen en regionale voorzieningen (zoals bioscopen, theaters en FC Twente) dat Enschede te bieden heeft, bijdraagt aan de aantrekkelijkheid om te wonen in hun gemeente. We trekken daarom samen met buurgemeenten op in lobbytrajecten om onze
3.3.4. REGIONALE WERKLOCATIES VERBINDEN Twente kent een viertal zogenaamde ‘topwerklocaties’. Dit zijn bedrijventerreinen die zich onderscheiden door bijvoorbeeld een bijzondere groep bedrijven, een uitgesproken profiel of een aantrekkelijke ligging. We kennen: •
Kennispark Twente (Enschede)
•
High Tech Systems Park Twente (Hengelo)
•
XL Businesspark (Almelo)
•
Techbase (Enschede)
doelstellingen in het OV te verbeteren. We onderzoeken bijvoorbeeld samen met Hengelo de beste manier om de bestaande HOV-busverbinding te verbeteren in comfort, snelheid, frequentie en aantrekkelijkheid. We blijven graag zien dat Enschede een bruisende stad is waar evenementen en het uitgaansleven breed publiek trekken. Daarom willen we ook ’s nachts met het openbaar vervoer bereikbaar zijn.
Op deze topwerklocaties is veel aandacht voor duurzaamheid, nieuwe energie, circulariteit en klimaatadaptatie. We werken met ondernemers, andere gemeenten en de provincie samen aan de doorontwikkeling van deze werklocaties. We zien kansen om deze locaties beter met publieke mobiliteit bereikbaar te maken. Zo weten we bijvoorbeeld dat er veel werknemers van het XL
15
Businesspark in Almelo, woonachtig zijn in
Ook binnen Twente zien we kansen om de
Enschede-Zuid. Een rechtstreekse busverbinding,
bereikbaarheid te verbeteren met de trein. We willen
aansluitend op de werktijden van de werknemers,
daarom graag de verbinding Enschede - Apeldoorn
kan deze banen beter bereikbaar maken en
in plaats van enkel in de spits, de hele dag laten
filevorming op de A35/A1 doen verminderen.
rijden.
Samen met bovenstaande partners dringen we erop aan deze kansen te pakken. Met ingang van de
3.3.6. MONITORING
huidige concessie rijdt er een bus van Oldenzaal
Door te monitoren krijgen we nog beter inzicht in
langs Techbase naar station Enschede centraal. In
hoe mensen zich in Enschede verplaatsen.
de toekomst zien we deze verbinding rijden van
Daarnaast monitoren we of we onze ambities
Techbase, over de Campus naar Station
realiseren en of we moeten bijsturen.
Kennispark.
4. KLAAR VOOR DE TOEKOMST 3.3.5. MEER TREINEN VAN EN NAAR ENSCHEDE Ook op het spoor zien we kansen om de bereikbaarheid van Enschede te verbeteren. Ons doel is om het mogelijk te maken om spoorboekloos tussen Enschede en Hengelo te reizen. We stemmen dit uiteraard in regioverband af. We realiseren ons hierbij dat het regionale vervoer op het spoornetwerk, geprioriteerd staat achter het goederenvervoer, NS-intercity’s en internationaal treinverkeer.
In het vorige hoofdstuk hebben we de ambities van de stad en de gevolgen die deze hebben op
Daarnaast willen we, net als de provincie, het spoor tussen Twente en de zuidelijke Randstad via Deventer, en de noordelijke Randstad en het noorden via Zwolle, beter benutten. De bereikbaarheid van de regio, en dus ook van Enschede, neemt bovendien toe met de doortrekking van de spoorverbinding Zwolle Enschede - Münster en vervolgens door naar
het publieke mobiliteitsnetwerk beschreven. In dit hoofdstuk kijken we nog verder in de toekomst. Deze toekomst staat niet vast, maar kan wel vergaande gevolgen hebben voor ons vervoerssysteem. Als onze stad nog verder doorgroeit kan het huidige mobiliteitssysteem dat niet meer aan. Een grote transitie is dan nodig. Wat betekent dit voor de bereikbaarheid van Enschede?
Hamm. Hamm is een belangrijk ICE-knooppunt in Duitsland. We willen ons op deze regionale verbinding aansluiten bij de regeling van het €49,ticket in Duitsland.
4.1. BASIS VOOR DE TOEKOMST In 2050 hebben we naar verwachting voortgebouwd op het netwerk dat we in het vorige hoofdstuk
16
beschreven hebben De bronpunten zijn dan
mobiliteitsverbindingen tussen de belangrijkste
gerealiseerd. De trein rijdt op het traject Zwolle –
bronpunten. Dit is noodzakelijk omdat er in de stad
Enschede – Munster. De hoogwaardige verbinding
plek nodig is voor betaalbare woningen,
met Hengelo en Glanerbrug is gerealiseerd. Aan de
klimaatadaptieve maatregelen en het bevorderen
rand van Enschede zijn de P+R-locaties ingericht
van de leefbaarheid door groen toe te voegen.
om de auto achter te laten en over te stappen op het publieke mobiliteitsnetwerk.
We zien de innovatieve opstarthobbels in het
HOV-lijnen brengen mensen naar de belangrijkste
deelvervoer voorbij gaan en het aanbod op hubs
voorzieningen in de stadsdelen, de bronpunten en
aan deelfietsen, -scooters, -bakfietsen en -auto’s
op bedrijventerreinen. Dit vervoer is sneller,
vergroten. Het aanbod van deelvervoer is in de
praktischer en comfortabeler dan de huidige
toekomst dusdanig groot dat het goed beschikbaar
traditionele bussen. Op de P+R-locaties aan de
en betaalbaar is. Voor het stallen van deze
randen van Enschede en op de bronpunten in de
vervoersmiddelen zijn hubs aangelegd in de buurt.
stad, zorgen we dat alle modaliteiten beschikbaar
Zo gaan we overlast in de openbare ruimte tegen.
zijn. Zo kiest men bewust het juiste vervoermiddel
We maken het in de binnenstad aantrekkelijker om
op de juiste plaats en tijd.
in de garages te parkeren, zoals in de Parkeervisie 2030 is vastgesteld.
4.2. DE TREIN ALS VERBINDING MET ANDERE REGIO’S De doortrekking en verdubbeling van de spoorverbinding Zwolle – Enschede – Munster. Je bent niet alleen sneller in Munster en Zwolle, maar hierdoor ook in Utrecht, Amsterdam en Groningen. De trein wordt met name gebruikt door theoretisch opgeleiden en biedt extra baankansen op reisbare afstand. Hiermee blijven meer afgestudeerden in Enschede wonen, met name rond de stations. Dit komt onze agglomeratiekracht en economie ten goede. Deze doelgroep heeft alle voorzieningen op loopafstand. In 3.3. Bereikbaar hebben we de ambitie
De grootste kansen om in te spelen op deze vervoersoplossing, liggen bij gebiedsontwikkelingen in Enschede. Voor langere verplaatsingen is deelvervoer niet toereikend en zien we de trein als meest geschikt alternatief.
We willen de bereikbaarheid in de stad op peil houden door de publieke mobiliteit te verbeteren. Door te vergroenen en klimaatadaptieve maatregelen door te voeren bevorderen we de bovendien de leefbaarheid. De P+R-locaties zijn prettige verblijfplaatsen waar we zoveel mogelijk groen toevoegen. Hier zien we ook voorzieningen voor ons, zoals toiletten of
uitgesproken om een tram of een gelijkwaardig
pakketkluizen. Deze zijn nodig omdat we
alternatief te realiseren tussen Hengelo, Enschede
verwachten dat de (elektrische en zelfrijdende) auto
en Glanerbrug. In de verdere toekomst zie we deze
buiten de stad een belangrijk onderdeel van het
verbinding ook graag Enschede-Zuid aandoen.
mobiliteitssysteem blijft.
4.3. STEDELIJKE ONTWIKKELINGEN Met de realisatie van de eerder genoemde stadsontwikkelingen en de groei van het aantal inwoners loopt het verkeersnetwerk in Enschede in toenemende mate vast. We voorzien vanwege de toenemende schaarse ruimte behoefte aan een hoogwaardiger netwerk van snelle publieke
4.4. TOEKOMST VRAAGT OM MOBILITEITSTRANSITIE In alle scenario’s zijn de ogen met name gericht op de fiets en het openbaar vervoer. De fiets is en blijft de snelste manier om je in de stad op een actieve manier te verplaatsen. Dit is voor veel mensen de beste optie. Het openbaar vervoernetwerk wordt
17
belangrijker om toch op je plaats van bestemming te
netwerk van openbaar vervoer en deelvervoer vele
komen. Met name voor het openbaar vervoer
malen groter is en de basis vormt voor aantrekkelijk,
betekent dit veel. Het Rijk en provincie zijn
snel en goedkoop vervoer. Hiervoor moet echter
verantwoordelijk voor ons openbaar vervoer. Samen
nog veel gebeuren. Daarom intensiveren wij de
met hen zetten we in op versterking van de publieke
lobby op beter openbaar vervoer.
mobiliteit in Enschede en de regio. De toekomst vraagt om een grote mobiliteitstransitie waarin het
18
BIJLAGE 1: LIJNENKAART BUSROUTES CONCESSIE ARRIVA PER DEC. 2023
19
BIJLAGE 2 – BRONPUNTEN ▪ De al lopende sleutelprojecten zijn Centrumkwadraat, Boulevardkwartier, Cromhoffpark en Eschmarkerveld; ▪ Schuttersveld als levendige gemengde wijk die de brug slaat tussen Centrumkwadraat en Rigtersbleek / Kop Westerval; ▪ Productiewijk Rigtersbleek: we beschermen het textielkarakter van het huidig bedrijventerrein Rigtersbleek. ▪ Nieuw Twekkelerveld als wijk waarin we de bestaande gemeenschap respecteren en een nieuwe impuls geven. Dat doen we door nieuwe woonplekken en kansen voor ontplooiing te ontwikkelen; ▪ We vergroten het innovatiedistrict Kennispark Campus UT en maken plek voor innovatie, bedrijfsleven, wonen en verblijven; ▪ Bronpunt Deppenbroek als wijk waar we de stedenbouwkundige identiteit behouden. We onderzoeken hoe we in de wijk kunnen inbreiden; ▪ Bronpunt Wesselerbrink als kerngebied van heel Enschede Zuid. Hier onderzoeken we hoe we kunnen verstedelijken rondom winkelcentrum Wesselerbrink.
20
BIJLAGE 3: UITVOERINGSPROGRAMMA OV-VISIE Onderstaande tabel geeft een indicatie van de maatregelen die we de komende jaren willen nemen. Bij de kolom ‘Stakeholder’ geven we aan welke partij verantwoordelijk is voor de te nemen maatregel en met wie we dus in overleg treden.
21
22
*Korte termijn t/m 2025 – Middellange termijn t/m 2035 – Lange termijn t/m 2050
23
BIJLAGE 4: IMPRESSIE PUBLIEKE MOBILITEITSNETWERK IN DE TOEKOMST
24
Teksten Strategie & Beleid Fysiek Datum 24-4-2024 Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend
25