Nota van uitgangspunten Cultuurbeleid

30

2.6. EIGENZINNIG ENSCHEDE TOELICHTING Enschede pronkt met haar unieke culturele ecosysteem. De stad neemt in Overijssel en de Euregio een unieke positie in en mag trots zijn op het eigenzinnige, vernieuwende en jeugdige karakter van haar culturele veld. De nieuwe culturele koers die met het ontwerp van een nieuwe Cultuurnota bepaald wordt, tilt Enschede vanuit deze sterke basis op naar een nieuw niveau: Enschede, Next Level! Enschede ontstijgt haar regionale centrumfunctie en vervult tot ver in de wijde omtrek de functie van cultureel brandpunt. Het dynamische cultuuraanbod maakt van onze stad een betekenisvolle, interessante, aantrekkelijke fysieke plaats en maakt deze beleefbaar voor inwoners en bezoekers. Daarbij speelt kunst in de openbare ruimte een belangrijke rol. Initiatieven van inwoners en de stadsdelen om nieuwe kunstwerken in de openbare ruimte te realiseren, worden door de gemeente zorgvuldig beheerd, onderhouden en zo nodig gerestaureerd. Cultuur geeft kleur aan de Enschedese identiteit en zorgt voor een gevoel van trots, betekenis en bewustwording. Bovendien positioneert de stad zich aan de hand van haar Culturele eigenheid op regionaal, landelijk en internationaal niveau door haar unieke aanbod en karakter. Enschede is daarmee een belangrijke spil in Nederland en de Euregio. Enschede kenmerkt zich door altijd in beweging te blijven en veerkrachtig te zijn.

Ook na tegenslagen herpakt de stad zich en gaat door op nieuwe paden. Zo is Enschede sinds de val van de textielindustrie uitgegroeid tot een aantrekkelijke stad waar elke dag iets te beleven is. Door een nieuwe generatie creatieve professionals wordt hard gewerkt aan onverwachte en ingrijpende vernieuwingen in het lokale cultuuraanbod met een internationaal appeal. Enschede groeit wereldwijd uit tot een alsmaar interessanter wordende vestigingsplaats. De vele opleidingsinstituten, technologische bedrijfseconomie en grootstedelijke aanbod van de stad, maakt dat Enschede van over de hele wereld nieuwe inwoners aantrekt om zich hier voor een bepaalde periode te vestigen. Dit alles maakt dat Enschede in de regio Twente en Euregio een culturele centrumpositie vervult. Tevens heeft Enschede, als grootste stad van Overijssel de potentie om regionaal op cultureel gebied op gelijke hoogte te staan met omliggende centra als Assen, Zwolle, Deventer, Arnhem en Münster. Om deze centrumfunctie verder uit te bouwen is nauwe samenwerking met de regio Twente van groot belang. Een belangrijke investering daarbij is de onderlinge relatie met Hengelo. De agglomeratie tussen deze twee steden biedt nieuwe kansen voor het vormgeven van een baanbrekende innovatieve culturele zone, op het snijvlak van technologie, innovatie en creativiteit.

PARTICIPATIE Op het gebied van het uitbouwen van de culturele centrumpositie van Enschede zijn binnen de gemeente integrale verbinding gezocht, om deze culturele ambities aan te laten stuiten bij andere visies op het gebied van de internationale profilering van Enschede. Het gaat dan om verbinding met de beleidsterreinen Evenementen, Recreatie en Toerisme, Citymarketing en Stedelijke Ontwikkeling. Vanuit het culturele veld wordt consequent de unieke positie van Enschede in de omliggende regio benadrukt. De ligging van Enschede tussen de Randstad en het Ruhrgebied maakt het een autonome

31

oase voor eigenwijze initiatieven, die culturele professionele een veilige haven biedt om innovatieve cultuur te ontwikkelen. Met de juiste keuzes op cultuurgebied wordt de ontwikkeling van Enschede als eigenwijze landingsplek voor autonome kunst, cultuur, en creatieve industrie aangejaagd. Enschede heeft de potentie om door te groeien tot een stad met een internationaal aantrekkelijk ecosysteem voor makers, evenementen, artiesten, collectieven, kunstenaars, producenten en andere creatieve initiatieven. Steeds meer landelijke organisaties krijgen Enschede op de radar en kiezen voor de versnellende werking van het autonome en eigenwijze Twente. Dit zorgt voor uitbreiding van het aantal culturele topinstellingen en grote publiekslocaties in Enschede, maar ook het internationaal aantrekken van een nieuwe groep cultuurtoeristen met nachtclubs, kunstfestivals, stadsbrede culturele weken en een wijd verankerde inclusieve bezoekerscultuur.

Figuur 17. Bezoek van Staatssecretaris Gunay Uslu aan Cultuurregio Twente in 2022. Fotograaf: Annabel Jeuring.

UITGANGSPUNT 6: WE TILLEN ENSCHEDE OP NAAR HET VOLGENDE NIVEAU Enschede gaat haar regionale en provinciale centrumpositie verder uitbouwen. Cultuur is bij het behalen van de complexe doelstellingen en ambities van de gemeente van integrale betekenis. Enschede dient naar buiten toe zichtbaar, toegankelijk en herkenbaar te zijn, met een unieke uitstraling en een eigen verhaal. Deze zichtbaarheid draagt bij aan de impact van de lobbyactiviteiten van onze stad en regio op nationaal niveau en het succes van onze door het Rijk gefinancierde BIS-instellingen. Daarmee gepaard gaat een interessante, beleefbare openbare ruimte die betekenis geeft en een belangrijke voorwaarde is voor een recreatieve stad die in trek is bij verschillende soorten bezoekers en toeristen. Daarbij worden initiatieven vanuit de stad ten gunste van landmarks en openbare 32

kunstwerken gestimuleerd. Bovendien wordt door de gemeente structureel geïnvesteerd in de Cultuurregio Twente en in het bijzonder de culturele samenwerking met Hengelo.

ONDERBOUWING VAN DE KEUZE Om deze vooraanstaande centrumfunctie lading te geven en verder uit te bouwen dient de stad toegankelijk te zijn. Dat betekent niet alleen dat de fysieke verbindingen en bereikbaarheid van de stad van hoog niveau dienen te zijn, maar houdt ook een opvallende marketing en een betaalbaar aanbod in. Het uitbouwen van het imago van Enschede draagt bij aan de doelen van andere aanpalende visiedocumenten, waaronder het Actieplan Binnenstad, het Evenementenbeleid, het visiedocument Recreatie en Toerisme en de Citymarketingsvisie. Op thema's als (de inrichting van) de openbare ruimte, stedelijke leefomgeving, het buitengebied, de gemeentelijke kunstcollectie en architectuur wordt integraal samengewerkt en aangesloten bij het verhaal van de stad. Door cultuur een integraal onderdeel te maken van het unieke, onderscheidend en kenmerkend vermogen van de stad krijgt de Enschedese identiteit een eigen kleur en wordt deze voor iedereen zichtbaar, voelbaar en beleefbaar gemaakt.

FINANCIËLE INVESTERING Met de realisatie van het uitgangspunt ‘Eigenzinnig Enschede’ gaat een investering gepaard van 225.000,00 euro, over een tijdsbestek van drie jaar (figuur 7). Met deze investering wordt een vervolg gegeven aan de belangrijke projecten die vanuit de cultuurregio Twente in Enschede worden gestimuleerd. Daaronder vallen investeringen in de Maakplaatsen, het programma Cross-TIC en de Twentse creatieve broedplaatsen, die in het kader van de Twentse regeling coaching en begeleiding ontvangen. Structurele investering extra middelen Cultuur (*1000) Uitgangspunt 6 Cultuurregio Twente bijdrage

2024

2025

2026

75

75

75

75

75

75

Enschede Figuur 18. Financiële investering in de Cultuurregio Twente.

33

3. FINANCIËLE MIDDELEN De realisatie van de uitgangspunten in deze Nota gaat gepaard met een geldvraag. Deze geldvraag is onder te verdelen in een structurele vraag en een vraag om incidentele middelen.

3.1 STRUCTURELE GELDVRAAG Om het culturele middenkader van Enschede te versterken (uitgangspunt 2), te investeren in bijzondere talentonwikkelingstrajecten (uitgangspunt 4), te investeren in de Cultuurregio Twente (uitgangspunt 6), De Menselijke Maat in Enschede ten gunste van de cultuursector structureel te borgen (uitgangspunt 1) en Fair Pay te stimuleren (uitgangspunt 1) worden structurele middelen gevraagd. Om de ambities uit deze Nota te realiseren zijn drie scenario’s uitgewerkt. Deze scenario’s bieden drie opties die corresponderen met drie verschillende ambitieniveaus. Het onderscheid tussen deze drie opties ligt op mate waarin gewenst wordt in het Enschedese middenkader en onze specifieke talentontwikkelingslijnen te investeren. De structurele geldvraag is uitgewerkt in drie opties, naarmate van het ambitieniveau waarmee doelstellingen worden vormgegeven. De ambitieuze optie heeft het hoogste rendement op de culturele investeringen. Structurele investering extra middelen Cultuur (*1000) Samenvatting voorzichtige variant Uitgangspunt 1 (Versterken Menselijke Maat)

2024

2025

2026

200

200

200

Uitgangspunt 1 (Fair Pay stimuleren)

-

235

235

Uitgangspunt 2 (Versterken middensegment)

-

125

250

Uitgangspunt 4 (Versterken talentontwikkeling)

-

125

250

Uitgangspunt 6 (Cultuurregio Twente bijdrage

75

75

75

275

760

1.010

+

+++

++++

Enschede) Voorzichtige variant Rendement op culturele investeringen Samenvatting midden variant Uitgangspunt 1 (Versterken Menselijke Maat)

2024

2025

2026

200

200

200

-

235

235

Uitgangspunt 2 (Versterken middensegment)

125

250

375

Uitgangspunt 4 (Versterken talentontwikkeling)

125

250

375

Uitgangspunt 6 (Cultuurregio Twente bijdrage

75

75

75

Midden variant

525

1.010

1.260

Rendement op culturele investeringen

++

++++

+++++

Uitgangspunt 1 (Fair Pay stimuleren)

Enschede)

34

Samenvatting ambitieuze variant

2024

2025

2026

Uitgangspunt 1 (Versterken Menselijke Maat)

200

200

200

Uitgangspunt 1 (Fair Pay stimuleren)

235

235

235

Uitgangspunt 2 (Versterken middensegment)

125

250

375

Uitgangspunt 4 (Versterken talentontwikkeling)

125

250

375

Uitgangspunt 6 (Cultuurregio Twente bijdrage

75

75

75

Ambitieuze variant

760

1.010

1.260

Rendement op culturele investeringen

+++

++++

+++++

Enschede)

Figuur 19. Opties structurele vraag extra middelen Cultuur.

35

3.2 INCIDENTELE GELDVRAAG Naast een structurele investering vraagt het culturele ecosysteem ook om een incidentele aanpassing. Deze aanpassingen zijn onder te verdelen in verschillende projecten, waar in de toekomst een specifieke incidentele geldvraag vanuit zal gaan. De belangrijkste ambities die met incidentele middelen worden gefinancierd in de komende periode zijn: Huiskamer van de Stad – Betreft de realisatie van de Huiskamer van de Stad op het Willem Wilminkplein, waarbij de uitgestelde aanbesteding een extra budgetvraag heeft veroorzaakt. Creatieve broedplaatsen – Betreft de huisvestingswens voor nieuwe creatieve broedplaatsen in Enschede. Rijksmuseum Twenthe – Betreft de herinrichting van de openbare ruimte rondom het Rijksmuseum Twenthe in samenwerking met de Rijksoverheid, om het museum ‘binnenstebuiten’ te keren. Oude V&D op Kruispunt de Graaf – Betreft de culturele invulling van het oude V&D-pand op Kruispunt de Graaf.

3.3 FINANCIËLE MIDDELEN VANUIT DE PROVINCIE EN RIJKSOVERHEID In de onderstaande tabel staat de verhouding tussen Enschede en het landelijk gemiddelde weergegeven met betrekking tot het financiële matchingspercentage vanuit Gemeente, Provincie en Rijk. Voor Enschede valt dit matchingpercentage in vergelijking met de rest van Nederland zeer gunstig uit. Investeringen door de gemeente in het culturele ecosysteem van Enschede, betekenen dat de stad extra financiële bijdragen vanuit het Rijk kan verwachten. Op deze manier ontstaat een wederzijdse relatie, waarbij de Rijksoverheid en de lokale overheid elkaar versterken, ten gunste van de Enschedese cultuursector. Daarnaast werkt de Rijksoverheid momenteel aan de inrichting van een nieuw cultuurbestel die met ingang van 2029 in werking zal treden. Met de investeringen in deze Nota van Uitgangspunten neemt Enschede op deze nieuwe periode een voorsprong.

Figuur 20. Matchingspercentages cultuurbudget Enschede door Gemeente, Provincie en Rijksoverheid.

36

Tekst: Team Cultuur, Evenementen en Citymarketing Datum: 28 februari 2023 Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend

37