Groen en Duurzaam Enschede Terublik 2023

GROE N E N D UUR Z A A M EN SC HE DE T E R U G BL I K 20 2 3

GROEN EN DUURZAAM ENSCHEDE TERUGBLIK 2023

GEBOUW DE OMGEVING Opstellen en uitvoering wijkuitvoeringsplan als onderdeel van de integrale wijkaanpak Twekkelerveld We hebben nader onderzoek gedaan naar de business case van het warmtenet. De uitkomst hiervan komt in 2024 beschikbaar. Verder ondersteunden we een initiatief van Enschede Energie waarin zij maatwerkadviezen levert aan particuliere eigenaren. Opstellen en uitvoeren 3 wijkuitvoeringsplannen als onderdeel van integrale wijkaanpak voor een nader te bepalen wijk We hebben het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen doorgeschoven naar 2024/2025. Voor de wijk ‘Hanenberglanden’ hebben we een aanvraag ingediend voor het volkshuisvestingsfonds. Verduurzaming van de woonvoorraad is daar onderdeel van. Voor de wijk ‘het Lang’ zijn we gestart met een verkenning van de opgaven, dat resulteert in een wijkaanpak in 2024 inclusief warmtestrategie. We hebben nog geen derde wijk voor een integrale wijkaanpak bepaald; dit doen we indien mogelijk in 2024. Eigen vastgoed verduurzamen In 2023 startten we met verduurzaming van een aantal panden die we zelf in eigendom hebben, waaronder de Pathmoshal.

Energieloket (inzet van energiebespaarcoaches bij inwoners/ maatschappelijke en culturele instellingen/bedrijven) We breidden de werkzaamheden van het Energieloket uit, met onder meer communicatieactiviteiten, een junior coachtraject en de inzet van een algemeen coördinator van het Energieloket. Ook hebben we het Energieloket gekoppeld aan het ondernemersloket om bedrijven en maatschappelijke instellingen te betrekken en te informeren. Aanpak Energiearmoede Stedelijk hebben we ingezet op laagdrempelige energiebesparende maatregelen. Voorbeelden: de inzet van FIXbrigades (die gratis bij mensen thuis energiebesparende maatregelen treffen) en gratis energieadvies voor de inwoner. Ook hebben we een gratis isolatiemaatregel aangeboden aan inwoners uit de wijken Twekkelerveld en Zuid. Tenslotte hebben we de witgoedregeling in het leven geroepen. Daarmee kunnen inwoners, ter verlaging van de energiekosten, een oude koelkast, vriezer of wasmachine inruilen voor een energiezuinig exemplaar. Pilot Aanpak Verenigingen Van Eigenaren (VVE’s) Oorspronkelijk werd er een VvE voorlichtingsaanpak voorzien wat als onderdeel van het energiebesparingsprogramma zou fungeren. Echter ontbrak er nog een individuele uitwerking hiervoor. Deze wordt in 2024 verder uitgewerkt.

Lobby Energiearmoede/Tijdelijke Ontzorg Financiering (TOF-regeling) De TOF-regeling hebben we in 2023 omgezet in de Renovatiedeal Twente. Deze is in 2024 ondertekend. Dit is een samenwerking tussen 3 gemeenten, 6 corporaties en het ministerie van BZK.

Wijkuitvoeringsplan (WUP) ontwikkelnetwerk met andere gemeenten (Future BEEing). Vorming geïndustrialiseerde aanpak verduurzaming gebouwde omgeving. In 2023 honoreerde ‘Europa’ onze subsidieaanvraag (interreg) voor het programma ‘Future BEEing’. In dit vierjarige onderzoeksprogramma staat de ontwikkeling van software centraal. Deze software helpt bij besluitvorming op wijk-, gebouw- en productniveau over (maatregelen voor) energiebesparing en verduurzaming. We doen dit in samenwerking met de provincie en andere euregionale partijen.

IN DUSTRIE EN BEDRIJVIGHEID Opstellen Bedrijventerreinen Uitvoeringsplannen (BUPs) In 2023 startte het opstellen van een BUP voor het bedrijventerrein ‘Marssteden’. De komende jaren gaan we ook BUP’s opstellen voor andere bedrijventerreinen zoals Havengebied, Josink Es, Euregio en de Reulver. De andere bedrijventerreinen kunnen leren van de activiteiten op deze (grootste) bedrijventerreinen en volgen mogelijk later met een eigen traject. Circulaire Economie In 2023 stelden we het integrale Koersdocument Circulaire Economie vast. Vanaf 2024 formuleren we op basis van dit document beleid. In de uitvoering daarvan staan drie invalshoeken centraal: (1) inkoop, (2) inrichten en onderhoud van de openbare ruimte en (3) gebiedsontwikkeling . Het plan voorziet ook in samenwerking met de kennisinstellingen bij de ontwikkeling en uitvoering van dit beleid. Energiecoach bedrijven, Energieloket en ondernemersloket In 2023 startten we een samenwerking met het Duurzaam Bouwloket om tot een Energieloket voor bedrijven te komen. Bedrijven en instellingen uit Enschede kunnen via dit loket professioneel advies krijgen van experts over het verduurzamen van hun bedrijf.

LANDBOUW EN LANDGEBRUIK Stimuleren en faciliteren transitie landbouwbedrijven Zeven melkveehouders uit de Broekheurne en omgeving startten in 2023 met een haalbaarheidsonderzoek naar de mogelijkheden van mestvergisting op hun bedrijf. Daarnaast is er een praktijkbijeenkomst geweest op de Usseler Es waarbij de teelt van eiwitrijke gewassen is gedemonstreerd. Gebiedsgerichte aanpak Landelijk gebied In 2023 stelde de gemeenteraad de gebiedsagenda Broekheurne met bijbehorende maatregelen vast. De gebiedsagenda geeft aan wat er moet gebeuren om het gebied leefbaar te houden en de doelen te behalen op het gebied van natuur, water en klimaat. Opdrachtgevers voor de gebiedsagenda waren Buurtkring Broekheurne, Stawel en de gemeente. Groene Pijler van Enschede In 2023 zijn 15 erven omgevormd volgens de kenmerken van een Twents erf.

170.000 bomen planten Sinds het vaststellen van de Visie landelijk gebied zijn 56.253 bomen extra aangeplant. Bloemrijke randen In 2023 hebben we samen met Stawel en het Landschapsfonds Enschede zo’n 5 hectaren aan bloemrijke randen aangelegd. Biodiversiteit We hebben in 2023 stappen gezet in het vergroten van de biodiversiteit. Voorbeelden: het inzaaien van boomspiegels met bloemenmengsels, het opknappen van faunapassages en het uitbreiden van het ecologisch maaien in Enschede. Ook droegen we bij aan biodiversiteitsmaatregelen in het Wageler.

M O B IL I T E I T Fietsstimulering In 2023 realiseerden we twee fietsbruggen op het traject F35spoordijkstraat. De laatste afwerking en opening vindt plaats in 2024. Het ontwerp van de F35 richting Oldenzaal (LonnekerspoorlaanAmelinkspad-Dorpsstraat) is bijna gereed. Uitvoering gaat in 2024 starten. Daarnaast werkten we het plan uit voor het F35-deel Noord Eschmarkerrondweg-Telgendijk. Ook hier verwachten wij in 2024 te kunnen starten met realisatie. Mobiliteitshubs In 2023 hebben we mobiliteitshubs in stadsdeel Noord gerealiseerd. Ook werkten we plannen uit voor Oost en Zuid. Realisatie hiervan vindt plaats in 2024. Ook stadsdeel West in komt in 2024 aan de beurt P&R ontwikkeling In 2023 startten we met de planuitwerking voor de P&R locatie Noord. Verdere uitwerking volgt in 2024. Pilot kabelgoten In 2023 voerden we een pilot ‘Kabelgoten voor elektrisch laden’ uit. Deze verliep positief en leidt tot ertoe dat we dit in de hele stad mogelijk gaan maken. Dit betekent dat Enschedeërs met een elektrische auto de mogelijkheid hebben om tegen betaling een kabelgoot in de stoep te laten plaatsen, zodat ze hun auto met eigen stroom kunnen opladen. Zero emissie stadslogistiek Vanaf 1 juli 2025 wordt de voetgangerszone binnenstad (het stadserf) een zero-emissiezone.

In 2023 hebben we eerste voorbereidingen hiervoor uitgevoerd, waaronder actualisatie van het toelatingsbeleid voor voertuigen op het stadserf. Laadinfrastructuur Enschede is bezig met een versnelde uitrol van laadpalen. Onze taak is verwerking van aanvragen en het nemen van verkeersbesluiten. In 2023 zijn er 84 nieuwe laadpalen geplaatst.

GROEN EN DUURZAAM ENSCHEDE TERUGBLIK 2023

EL E K T R I C I T E I T Zon op dak Dit project startte begin 2022. In de eerste fase communiceerden we actief over de ondersteuning die de gemeente aan ondernemers biedt. Hierop hebben 55 bedrijven gereageerd; met 43 bedrijven is een adviestraject opgestart. In de tweede fase legden we de focus op de bedrijven op Marssteden: 11 ondernemers startten hier een adviestraject. Tot nu toe zijn 20 bedrijfsdaken voorzien van zonnepanelen. Het gaat in totaal om ruim 4.000 panelen, met een opwek van 1,4 GWh (gelijk aan het gebruik van bijna 600 huishoudens). Solar Parking Dit project bestaat uit een aantal fasen. In de eerste fase verkenden we geschikte locaties, doen onderzoek naar haalbaarheid en voeren gesprekken met de eigenaren van de grootste parkeerplaatsen. Deze fase hebben we afgerond. In 2023 is de tweede fase gestart. Daarin benaderden we de eigenaren van kleinere parkeerplaatsen. Het gaat om bedrijven, een VVE en een woningcorporatie. Inmiddels zijn in Enschede op 7 parkeerplaatsen zonnepanelen installaties geplaatst. Het gaat om bijna 700 panelen, goed voor een opwek van 0,25 GWh per jaar. Wat overeenkomt met het gebruik van ongeveer 100 huishoudens. Verkennen gemeentelijk Energiebedrijf Deze verkenning vloeit voort uit het collegeakkoord en werken we in een aantal fasen uit. De eerste fase bestond uit een verkenning naar de toegevoegde waarde.

Deze verkenning rondden we in het derde kwartaal van 2023 af met een presentatie aan de raad. De raad ging akkoord met de start van de volgende fase. Deze tweede fase richt zich op het verder verkennen van de in de eerste fase opgeschreven scenario’s voor een renderende energiemaatschappij, inclusief de organisatievorm. We zijn daarmee gestart in het vierde kwartaal. Ondergrondse infrastructuur We hebben in 2023 de Algemene verordening Ondergrondse Infra (AVOI) voorgelegd aan de raad. Deze verordening verschaft meer duidelijkheid in de regels rond kabels en leidingen. Dit helpt ook in de processen rondom de energietransitie.