Document · PDF

Groeipotentie en Ruimtevraag Kennispark Twente

Stadsdeelcommissie Noord 18 februari 2021, gemeente enschedeBij agendapunt: Stedenbouwkundig plan en mobiliteitsplan Kennispark15.785 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Vertrouwelijk

Concept

Groeipotentie & ruimtevraag Kennispark Twente Eindrapportage

Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Enschede

Nijmegen, 8 oktober 2020

Inhoudsopgave

Samenvatting & Conclusies

Blz. 2

1 2 3 4 5 6 7 8 9

11 13 26 33 45 47 62 68 77

Introductie Definitie & belang van science parks/campussen Profiel Kennispark Twente Dynamiek 2010 – 2019 Ambities & Toekomstvisie Stand van zaken & Sterkten/Zwakten-analyse Voorgestelde Koers & Strategie Groeiscenario’s & Ruimtevraag Actieprogramma

Bijlagen Bijlage 1

SBI codes per categorie

Samenvatting & Conclusies A

Achtergrond & onderzoeksopzet

1 In de uitwerking van de Gebiedsstrategie voor de innovatiecampus Kennispark Twente en de Structuurvisie Kennispark Twente 2030 in een stedenbouwkundig plan en uiteindelijk een nieuw bestemmingsplan is duidelijk geworden dat een onderbouwd inzicht in de kwantitatieve en kwalitatieve ruimtebehoefte nodig is. De ambities rond het Kennispark zijn groot, maar een realistische inschatting van de ruimtebehoefte ontbreekt vooralsnog. De Gemeente Enschede heeft Buck Consultants International (BCI) gevraagd een realistische inschatting te maken van de groeipotentie en ruimtevraag op Kennispark Twente in de jaren tot en met 2030. De onderzoeksopzet is hieronder weergegeven:

Profiel Kennispark Twente

2 Kennispark Twente kent vier deelterreinen met elk een eigen profiel: 1. Universiteit Twente: veelal aan de UT gelieerde bedrijven aan de noordkant van de Hengelosestraat 2. Business & Science Park: mix van technologie bedrijven & zakelijke dienstverlening, zuidelijk aan Hengelosestraat 3. The Gallery: gebouw op UT-terrein met technologie & service bedrijven (veelal start-ups) 4. Twente Village: gebied rondom het station en stadion met veelal horeca, winkels en leisure. 3 Er zijn vijf brede wetenschappelijk-technologische thema’s waarmee de Universiteit Twente zich profileert: • Personalized healthcare • Intelligent manufacturing systems • Smart materials • Digital society • Resilient world 4 Er zijn momenteel 434 bedrijven op het Kennispark gevestigd, verdeeld naar de volgende sectoren: • R&D : 24 bedrijven (5%) • High-tech productie : 29 bedrijven (7%) • Technische diensten : 59 bedrijven (14%) • ICT : 72 bedrijven (16%) • Onderzoek & onderwijs : 17 bedrijven (4%) • Overige sectoren : 233 bedrijven (33%)

Ontwikkeling 2010 - 2019

5 Het totaal aantal bedrijven en banen in alle sectoren op het totale Kennispark Twente is over de afgelopen 10-jaren gegroeid: • Het totaal aantal bedrijven (in alle sectoren) op Kennispark Twente is de afgelopen 10 jaar gegroeid met 17% van 371 naar 434 bedrijven. • Het totaal aantal banen is gegroeid met 3%, van 9.120 in 2010 tot bijna 9.400 in 2019.

6 Desondanks is het aantal banen bij kennisintensieve bedrijven (exclusief Onderwijs & Onderzoek) over de periode 2010-2018 minder hard gegroeid in vergelijking met andere top-10 Nederlandse campussen. Groei (’10-’18) High Tech Campus Eindhoven

Alleen gekeken naar werkgelegenheid bij bedrijven in kennisintensieve sectoren is het beeld als volgt: • Het aantal bedrijven dat actief is per saldo in de sectoren R&D, High-tech productie, Technische diensten en ICT is met 64% gegroeid van 116 in 2010 naar 191 in 2018 • Het aantal banen bij deze bedrijven is met 55% gestegen van 1.500 in 2010 naar 2.300 in 2018.

47%

Kennispark KennisparkTwente Twente - totaal totaal

Leiden Bio Science Park

142%

Campus Groningen

240%

TU Delft Science Park

39%

Wageningen Campus

100%

54% Kennispark KennisparkTwente Twente - kennisintensief kennisintensief

Utrecht Science Park

944%

TU/e Campus

466%

Brightlands Chemelot Campus

62%

Amsterdam Science Park

49%

2.000 4.000 6. 000 8.000 10.00012.000

Banen in 2010

Aanwas banen 2010-2018

• Het aantal bedrijven en banen groeit op Kennispark Twente in totale zin het minst snel in vergelijking tot de overige top-10 campussen in Nederland. • Het aantal kennisintensieve banen is harder gegroeid, maar blijft achter bij de sterke groei die andere campussen wisten te realiseren. © Buck Consultants International, 2020

Ambities & toekomstvisie

7 De Gemeente Enschede en de Universiteit Twente hebben gezamenlijke plannen om de komende jaren het Kennispark Twente door te laten groeien. In vier deelgebieden is het toevoegen/intensiveren van ruimte gepland. Overzicht plannen per deelgebied Deelgebied

Science-bedrijven/R&D

Wooneenheden

Andere ontwikkelingen

Hengelosestraat

•

Science-bedrijvigheid aan B&S-zijde: 20.000 m2 Ruimte voor aan UT-gerelateerde instituten en startups aan UT-zijde: 20.000 m2

200 eenheden voor studenten/expats aan B&S-zijde (ca. 5.000 m2)

• •

Openbare ruimte herstructureren, incl. verbinding over Hengelosestraat Maximaal 15% voorzieningen mogelijk

14.000 – 18.000 m2 aan science bedrijvigheid

Geen wonen voorzien

• •

Openbare ruimte en parkeren aanpassen Max. 15% voorzieningen mogelijk

•

Omgeving Stationsplein

•

Omgeving Institutenweg

•

Drie gebouwen van ongeveer 5.000 m2 , in totaal 15.000 m2 (12.000 netto toevoeging)

Geen wonen voorzien

• •

Parkeergebouw met 300- 350 plaatsen In één van de gebouwen is 15% voorzieningen mogelijk

Innovatiepad tussen station en Palatijn

•

Ca. 5.000 m2 science-bedrijvigheid

Op lange termijn mogelijk ook wonen, nog geen concrete plannen

•

Max. 15% voorzieningen mogelijk

Corridor

•

Transformatie bestaande gebouwen + nieuwe gebouwen: 5.000 m2 – 10.000 m2

Geen wonen voorzien

• •

Mogelijkheden fysieke oversteek/verbinding Twekkelerveld verbeteren Geen voorzieningen mogelijk

Geen wonen voorzien

•

Geen voorzieningen mogelijk

Ca. 200 voorzien

Max. ca. 8.500 – 9.000 m2 voorzieningen

Huidige situatie

9 Het Kennispark Twente is door BCI beoordeeld op 11 campus-succesfactoren. Deze beoordeling levert het volgende beeld op: 10 Heldere visie

6 Talent

11 Organisatie & management

9 Marketing & acquisitie

3 Ecosysteem open & shared innovatie

5 Hoogwaardige vestigingslocatie

7 Ondernemerschap & financiering

2 Gedeelde onderzoeksfaciliteiten

1 Aanwezigheid manifeste kennisdragers

8 Adequate huisvesting

4 Kritische massa/ ‘place to be’

Goed op orde

Op orde

Matig op orde

Moet urgent opgepakt worden Niet op orde

Kavel Colosseum

•

Totaal

Ca. 67.000 – 77.000 m2 (exclusief mogelijke ruimte voor voorzieningen)

Ca. 3.000 - 5.000 m2 science-bedrijvigheid

8 Naast het toevoegen van wonen en voorzieningen is de ambitie vooral gericht op het aantrekken van sciences en R&D bedrijven; groei van productie en reguliere kantoorruimte zijn niet voorzien. Totaal 84.000 – 95.000 m2 bvo

Science bedrijvigheid/R&D (80%) 67.000 – 77.000 m2 bvo

Wonen (10%) 8.500 – 9.000 m2 bvo

Voorzieningen (10%) 8.500 – 9.000 m2 bvo

Belangrijk conclusies: • Een groot deel van de succesfactoren zijn goed op orde of op orde: Aanwezigheid manifeste kennisdragers (1), Gedeelde onderzoeksfaciliteiten (2), Ecosysteem & shared innovatie (3), Talent (6), Heldere visie (10). Voor deze succesfactoren geldt dat hiervoor wel geïnvesteerd moet worden om deze op peil te houden • De volgende succesfactoren zijn nog matig of niet op orde: Kritische massa/place-to-be (4), Hoogwaardige vestigingslocatie (5), Ondernemerschap & financiering (7), Adequate huisvesting (8), Marketing & acquisitie (9), Organisatie & management (11). Deze factoren verdienen aandacht en moeten worden opgepakt. 4

10 Uit de uitgevoerde data-analyses en interviews met wetenschappelijke boegbeelden en stakeholders van het Kennispark Twente, zijn de volgende (samenvattende) conclusies te trekken ten aanzien van de huidige situatie:

Conclusie 5: Kennispark Twente mist één of meerdere internationale/beeldbepaalde speler(s) met substantiële organisaties, die kenmerkend zijn voor een campus met kritische massa/place-to-be

Conclusie 1: Het Kennispark heeft met de Universiteit Twente en de aanwezige bedrijven een sterke basis, dankzij de wetenschappelijk-technologische kwaliteiten, die aanknopingspunten bieden voor toekomstige versterking van de magneetkracht

Conclusie 6: Het complete Twentse ecosysteem heeft voor de buitenwereld geen eenduidig verhaal en boegbeeld – vooral in samenhang met de andere campussen in Twente

Conclusie 2: Het aantal studenten, en met name het aantal internationale studenten is de afgelopen jaren fors gegroeid; opgave voor de komende jaren is om deze te behouden voor de regio Conclusie 3: De Universiteit Twente breng veel spin-offs voort maar, weinig groeien echter door tot (middel) grote bedrijven of vertrekken naar andere regio’s in Nederland Conclusie 4: Het Kennispark Twente is er voor iedereen, het ontbeert een onderscheidend (wetenschappelijktechnologisch) profiel – hiermee ontbreken op dit moment mogelijkheden tot gefocuste (internationale) acquisitie

Conclusie 7: De uitstraling van het Kennispark Twente en het gehele ecosysteem is nu (nog) onvoldoende hightech + internationaal Conclusie 8: De voorziene verbeterslagen worden herkent, dit is ook nodig want het Kennispark Twente is toe aan groeisprong/grote stap vooruit Kennispark Twente heeft een behoorlijke uitgangspositie met een sterke wetenschappelijk-technologische basis en een interessant aantal kennisintensieve bedrijven. Door een scherpe strategie en komende jaren te gaan werken aan het vergroten van de magneetkracht, kan een pad van sterkere groei worden ingeslagen

Koers & Strategie

11 Om de sterke uitgangspositie van Kennispark Twente te behouden en te voorkomen dat de campus de komende jaren concurrentiekracht verliest, is het nodig om op korte termijn te werken aan het vergroten van de magneetkracht van het Kennispark. Eén van de belangrijkste onderdelen van de strategie voor de komende jaren is het aanbrengen van een duidelijke focus en het kiezen voor speerpunten. 12 Het aanbrengen van focus is van belang: • Kennispark Twente en de Universiteit Twente profileren zich momenteel met vijf brede thema’s en richting zich daarmee op 5 zéér grote doelgroepen in internationaal heftig concurrerende markten • Als gevolg hiervan heeft het Kennispark weinig onderscheidend vermogen, waardoor concurreren op internationaal niveau met andere regio’s lastig is • Daarom is in pro-actieve marketing en het realiseren van faciliteiten, focus een absolute noodzaak

MedTech

Fluidica

Nano/ Micro Tech

Materials

ICT

Integrated circuit design

Photonics

Sensors

Basispropositie Brede wetenschappelijk-technologische basis

(wetenschappelijktechnologische basis + sleuteltechnologieën)

14 De strategie voor Kennispark Twente voor de komende jaren rust op twee pijlers: (1) Vergroten magneetkracht, en (2) Versterken doorgroei & verankeren succesvolle Twentse bedrijven. Om deze pijlers te ondersteunen en faciliteren is een sterke governance structuur nodig die bestaat uit ‘software’ en ‘hardware’ Focus Pijler 1 Vergroten magneetkracht

Pijler 2 Versterken doorgroei & verankeren succesvolle Twentse bedrijven

l l

Duidelijke focus & speerpunten Beste faciliteiten van Nederland

Aantrekken beeld bepalende spelers Gefocuste acquisitie

13 BCI heeft drie aanknopingspunten geïdentificeerd voor speerpunten: • MedTech • Robotica • Organ-on-a-chip

Speerpunten

Robotica Organ-on-a-Chip

Mate van aantrekkingskracht

’Software/orgware’ l Ontwikkeling ecosysteem l Business development l Community building l Netwerkvorming l Acquisitie l Conceptbewaking l Marketing & communicatie

Vergroten financieringsmogelijkheden

l l

Eénduidig Twents verhaal Slagvaardige gebiedsorganisatie

‘Hardware’ l Ontwikkeling en exploitatie van vastgoed l Ontwikkeling & exploitatie van (onderzoeksfaciliteiten) l Gebiedsmanagement

Governance

F 15 Om de pijlers en governance te versterken zijn 7 actielijnen van belang.

Pijler 1 Vergroten magneetkracht 1. Duidelijke keuze speerpunten

Duidelijke keuze voor technologische speerpunten met wetenschappelijke én commerciële waarde: MedTech/Technische geneeskunde – (Medische) Robotica - Organ-on-a-Chip

2. Aantrekken beeldbepalende speler(s)

Aantrekken beeldbepalende spelers: onderzoeksafdeling van internationale corporate – gerenommeerd onderzoeksinstituut – world leading hoogleraren/vakgroepen met groot internationaal netwerk

3. Beste faciliteiten van Nederland voor gekozen speerpunten

Binnen 5 jaar heeft Kennispark Twente de beste faciliteiten op het gebied van de gekozen speerpunten in Nederland -- inclusief voldoende incubators + accelerators, zodat bedrijven onafhankelijk van de universiteit kunnen doorgroeien. Daarmee wordt ook de aantrekkingskracht van het Kennispark op bedrijven van buitenaf vergroot (hightech mensen komen af op world-class lab faciliteiten). Te denken valt aan: Celbiologische labs voor het MedTech-cluster, Integrale Robotische onderzoeksfaciliteit

4. Gefocuste (internationale) acquisitie

Aan de slag gaan met gefocuste proactieve (internationale) acquisitie, gericht op bedrijven die actief zijn op het gebied van de gekozen speerpunten. Met een sterke value propositie wordt duidelijk gemaakt wat het ecosysteem van het Kennispark te bieden heeft, op het gebied van toegang tot: technologie, talent (en aanwas) en shared facilities

Pijler 2 Versterken doorgroei & verankeren succesvolle Twentse bedrijven 5. Slagvaardige gebiedsorganisatie

Komende jaren investeren in een slagvaardige gebiedsorganisatie die de komende jaren aan de slag gaat met de ambities en doorontwikkeling van het Kennispark tot een sterk high-tech ecosysteem

6. Vergroten Vergroten financieringsmogelijkheden voor startende en doorgroeiende Twentse bedrijven en deze voor de regio te behouden en te verankeren financieringsmogelijkheden voor regionale bedrijven 7. Ontwikkelen éénduidig Twents verhaal

Eenduidig en krachtig verhaal voor Kennispark Twente, Technology Base en het High Tech Systems Park, met een sterke marketing naar de buitenwereld

Groeiscenario’s & ruimtevraag

16 Om de voorziene ruimtevraag voor Kennispark Twente in kaart te brengen is gebruik gemaakt van drie scenario’s: − Laag-scenario: waarin sprake is van beperkte magneetkracht en tegenvallende economische omstandigheden; resulterend in lage groei van het Kennispark. − Basis-scenario: met een redelijke magneetwerking en beperkte economische groei; resulterend in beperkte groei van het Kennispark. − Plus-scenario: magneetkracht is door investeringen en uitvoering van het actieprogramma sterk vergroot en er is sprake van substantiële economische groei; resulterend in sterke groei van het Kennispark. 17 De scenario’s zien er in hun uitwerking als volgt uit: A Laag-scenario

B Basis-scenario

C Plus-scenario

Groei

15% tot 2030 (gem. 1,5% per jaar)

45% tot 2030 (gem. 4,5% per jaar)

75% tot 2030 (gem. 7,5% per jaar)

Toelichting

De jaarlijkse groei van het Kennispark ligt De groei van het Kennispark loopt terug tussen die van Nederland en de regio met 30%, van 6,8% naar 4,5% per jaar, Twente. Deze is fors lager vanwege slechte door: economische omstandigheden en het • beperkte investeringen in het uitblijven van investeringen Kennispark • concurrentiepositie (nationaal + internationaal) verslechtert • afvlakkende groeitrend zet zich verder door

De groei van het Kennispark stijgt met 10% van 6,8% naar 7,5% per jaar, doordat: • Kennispark forse investeringen doet en gaat werken aan het geadviseerde actieprogramma • magneetwerking wordt daarmee vergroot • door extra investeringen en grotere magneetwerking wordt vergelijkbare groei met afgelopen jaren gerealiseerd + extra jaarlijkse groei van 10% bovenop de huidige 6,8%

Magneetwerking Beperkt

Redelijk

Sterk vergroot door actieprogramma: • Aantrekken beeldbepalende spelers • Duidelijke keuze voor speerpunten • Beste faciliteiten van Nederland voor de gekozen speerpunten • Vergroten financieringsmogelijkheden scale-ups • Krachtige ecosysteemontwikkelingsorganisatie • Intensieve marketing Twentse propositie • Slagvaardige gebiedsorganisatie

Economische • omstandigheden •

• •

Tegenvallende economische groei Dalende publieke en private investeringen in R&D/innovatie/starters

Beperkte economische groei Gelijkblijvende publieke en private investeringen in R&D/innovatie/starters

Substantiële economische groei Groeiende publieke en private investeringen in R&D/innovatie/starters

18 De werkgelegenheidsprognose naar de drie verschillende scenario’s, laat zien dat het Kennispark de komende 10 jaar met minimaal 360 en maximaal 1.820 kennisintensieve banen kan groeien. Totaal 4.250

Additionele ruimtevraag per scenario (in m2)

Totaal 3.520 Totaal 2.790

19 Op basis van de omrekening van het aantal banen naar ruimtevraag, is de verwachting dat in de periode tot aan 2030 minimaal 10.260 m2 en maximaal 51.870 m2 per saldo extra ruimte. Maximaal mogelijk: 77.000 m2 bvo

Minimaal mogelijk: 67.000 m2 bvo Totaal 51.870 m2

+75% +40%

+15%

360

1.090

1.820

9.100

Totaal 31.070 m2 12.830 5.450

Banen in 2019 Additionele banen 2020-2030

Totaal 10.260 m2

7.690

2.430

1.800 2.530

2019

Laag

Basis

Plus

5.930

17.930

29.940

Laag-scenario

Basis-scenario

Plus-scenario

Kantoor

• Het aantal kennisintensieve-banen in 2019 bedraagt 2.430. • In het lage scenario groeit de kennisintensieve werkgelegenheid op het kennispark Twente met 360 (+15%) banen naar 2.790 in 2030. • In het basis-scenario groeit de kennisintensieve werkgelegenheid op het kennispark Twente met 1.090 (+45%) banen naar 3.520 in 2030. • In het plus-scenario groeit de kennisintensieve werkgelegenheid op het kennispark Twente met 1.820 (+75%) banen naar 4.250 in 2030.

Lab

Pilot hal

In de structuurvisie is minimaal 67.000 m2 en maximaal 77.000 m2 aan mogelijke ruimte voor bedrijven voorzien. Geconfronteerd met de geprognotiseerde ruimtevraag zijn de volgende conclusies te trekken: • In het lage scenario neemt de ruimtebehoefte toe met in totaal 10.260 m2. Dit ligt daarmee ver onder wat minimaal mogelijk is • In het basis scenario groeit de ruimtebehoefte met in totaal 31.070 m2, en komt daarmee uit op ongeveer de helft van de minimaal voorziene mogelijkheden • In het plus scenario stijgt de totale extra ruimtebehoefte met 51.870 m2. Daarmee komt dit scenario behoorlijk in de buurt van wat minimaal mogelijk is 8

G Conclusies & aanbevelingen 20 Kennispark Twente is als geheel de afgelopen 10 jaren slechts beperkt gegroeid van 9.122 banen in 2010 naar 9.381 banen in 2019 (+3%). Het beeld voor alleen kennisintensieve werkgelegenheid bij bedrijven is flink positiever: een banengroei van 1,500 in 2010 naar 2.300 in 2018 (+54%) bij bedrijven actief in R&D, high-tech productie, technische diensten en ICT. Dit is beter dan de werkgelegenheidsgroei in Nederland en de regio Twente, maar blijft nog behoorlijk achter bij de groei op vergelijkbare top-10 Nederlandse campussen; die gemiddelde met 70% zijn gegroeid over diezelfde periode. 21 De uitgangspositie van Kennispark Twente is sterk dankzij de aanwezige wetenschappelijk-technologische basis. Desondanks ligt er de komende jaren een stevige opgave om het Kennispark door te ontwikkelen tot een écht science park met een sterkere concentratie aan kennisintensieve bedrijvigheid en dus een grotere kritische massa. 22 Het Kennispark Twente kan zich de komende jaren naar drie scenario’s ontwikkelen in de periode 2019-2030: in het lage-scenario is per saldo de maximale extra geprognotiseerde ruimtebehoefte 10.300 m2 (o.b.v. 360 extra banen), in het basis-scenario 31.070 m2 (+1.090 extra banen) en in het plus-scenario is dat 51.870 m2 (+1.820 extra banen).

23 Welke van deze scenario’s werkelijkheid wordt richting 2030 is in behoorlijke mate afhankelijk van de economische omstandigheden de komende jaren, maar daarnaast vooral ook van de mate waarin de stakeholders aan de slag gaan met de verbeteropgave die er ligt voor Kennispark Twente. Het Kennispark Twente kan een pad van sterkere groei inslaan en daarmee het Plus-scenario realiseren als de komende jaren gewerkt gaat worden aan 1) het vergroten van de magneetkracht van het Kennispark om zo meer bedrijven van buitenaf aan te trekken, en 2) het stimuleren van de doorgroei van Twentse bedrijven en deze te verankeren voor de regio.

24 De belangrijkste opgave voor de komende jaren voor het Kennispark Twente is het vergroten van de magneetkracht, met name door een duidelijke keuze te maken voor technologische speerpunten, te investeren in de daarbij behorende faciliteiten en het gericht aantrekken van bedrijven die actief zijn binnen de gekozen technologie-velden.

Actieprogramma

25 Om uitvoering te geven aan de geadviseerde koers en strategie met als doel het Plus-scenario te realiseren, adviseert BCI de volgende 7 actielijnen uit te voeren: Actielijn

Toelichting

Acties

1. Duidelijke keuze speerpunten

Duidelijke keuze voor technologische speerpunten met wetenschappelijke én commerciële waarde, zoals bijvoorbeeld: MedTech/Technische geneeskunde – (Medische) Robotica - Organ-on-a-Chip

• Afstemming met relevante

2. Aantrekken beeldbepalende speler(s)

Aantrekken beeldbepalende spelers: onderzoeksafdeling van internationale corporate/ gerenommeerd onderzoeksinstituut/world leading hoogleraren of vakgroepen met groot internationaal netwerk

• Inventariseren reeds

•

• •

Wie

Twente Board, Universiteit partijen over speerpunten Twente, Gebiedsorganisatie, Vertaling keuze Novel-T. Gemeente speerpunten naar Enschede, Oost NL gedetailleerde en uitvoeringsgerichte clusterontwikkelingsplannen bestaande relaties met interessante bedrijven Hot leads list samenstellen Ontwikkelen inhoudelijke + economische argumenten

Gebiedsorganisatie, Oost NL Universiteit Twente, Novel-T, Topsectoren HTSM/LS&H

3. Beste faciliteiten van Binnen 5 jaar heeft Kennispark Twente de beste Nederland voor gekozen faciliteiten op het gebied van de gekozen speerpunten in Nederland -- inclusief voldoende incubators + speerpunten accelerators, zodat bedrijven onafhankelijk van de universiteit kunnen doorgroeien. Daarmee wordt ook de aantrekkingskracht van het Kennispark op bedrijven van buitenaf vergroot (hightech mensen komen af op world-class lab faciliteiten). Te denken valt aan: Celbiologische labs voor het MedTechcluster, Integrale Robotische onderzoeksfaciliteit

• Inventariseren

Actielijn

Acties

4. Gefocuste (inter)nationale acquisitie

• Ontwikkelen dedicated

5. Creëren slagvaardige gebiedsorganisatie

Komende jaren investeringen in een slagvaardige gebiedsorganisatie die de komende jaren aan de slag gaat met de ambities en doorontwikkeling van het Kennispark tot een sterk high-tech ecosysteem

• Taakomschrijving opstellen Universiteit Twente, • Inventariseren benodigde Gemeente Enschede,

• • •

• •

faciliteitenbehoefte per gekozen speerpunt Aantrekken investeringspartners Realiseren faciliteiten Faciliteiten onderdeel maken van marketing/acquisitieinspanningen

Universiteit Twente, Gebiedsorganisatie, Gemeente Enschede, Provincie Overijssel, Ministerie van EZ

Wie

Gebiedsorganisatie, Oost-NL, value propositions NFIA, Business in Twente Inventariseren interessante (internationale) bedrijven binnen speerpunten Uitvoeren pro-actieve marketing

meerjarige resources

• Organisatie- en

financieringsplan samenstellen

Provincie Overijssel, Ondernemersvereniging KP, Vereniging van vastgoedeigenaren en ondernemers

6. Vergroten financierings- Vergroten financieringsmogelijkheden voor startende en doorgroeiende Twentse bedrijven en deze voor de mogelijkheden voor regio te behouden en te verankeren regionale bedrijven

Actieplan nog te ontwikkelen

Novel-T, OostNL, Provincie Overijssel, Gemeentes Enschede, Hengelo, Almelo,

7. Ontwikkelen éénduidig Twents verhaal

Actieplan nog te ontwikkelen

Twente Board, Twente.com, directeuren Topwerklocaties en Novel-T

Eenduidig en krachtig verhaal voor Kennispark Twente, Technology Base en het High Tech Systems Park, met een sterke PR naar de buitenwereld

26 Uitvoering van het beschreven actieprogramma om zo de magneetkracht van Kennispark Twente te vergroten, wordt gezien als noodzakelijke voorwaarde voor een aantrekkelijk groeiperspectief de komende jaren

Introductie

⚫

In de uitwerking van de Gebiedsstrategie voor de innovatiecampus Kennispark Twente en de Structuurvisie Kennispark Twente 2030 in een stedenbouwkundig plan en uiteindelijk een nieuw bestemmingsplan is duidelijk geworden dat een onderbouwd inzicht in de kwantitatieve en kwalitatieve ruimtebehoefte nodig is. De ambities rond het Kennispark zijn groot, maar een realistische inschatting van de ruimtebehoefte ontbreekt vooralsnog

⚫

De Gemeente Enschede heeft Buck Consultants International (BCI) gevraagd een realistische inschatting te maken van de groeipotentie en ruimtevraag op Kennispark Twente in de periode tot 2030

⚫

Dit rapport is het eindresultaat en bestaat uit de volgende onderdelen: • • • • • • • •

Hoofdstuk 2: Definities van een campus en het belang ervan voor de regionale concurrentiekracht Hoofdstuk 3: Profiel Kennispark Twente: deelgebieden, speerpunten, faciliteiten en studenten Hoofdstuk 4: Ontwikkeling bedrijven en banen tussen 2010 – 2019 naar sector Hoofdstuk 5: Plannen voor de uitbreiding van het Kennispark Twente Hoofdstuk 6: Beeld van de huidige stand van zaken en beoordeling van campus-succesfactoren Hoofdstuk 7: Strategie en koers voor de komende jaren Hoofdstuk 8: Ontwikkelscenario’s, groeiprognose en ruimtevraag tot 2030 Hoofdstuk 9: Actieprogramma voor een versterkt groeipad

Onderzoeksopzet ⚫ Het project is als volgt opgezet: ⚫

De werkwijze bestond uit: • • • •

Analyse van relevante documenten Analyse van statistische bronnen 15 interviews met wetenschappelijke boegbeelden en stakeholders Diverse malen overleg met begeleidingsgroep

Definitie en belang van science parks/campussen

⚫ Campussen zijn onderdeel van de regionale kennisinfrastructuur en innovatiesysteem; ze dragen in belangrijke mate bij aan de concurrentiekracht van een regio

Regionale concurrentiekracht A Economische structuur

B Arbeidsmarkt

C Kennisinfra & innovatie

D Infrastructuur & bereikbaarheid

E Woon- en leefklimaat

F Imago & cultuur

• Omvang en aard bedrijvigheid • Export • Internationale bedrijven • Innovatie/R&D

• Omvang en samenstelling talent pool • Kwalificaties, opleidingen en vaardigheden medewerkers • Arbeidskosten • Opleidingsmogelijkheden (alle niveaus)

• Kwaliteit onderwijsinstellingen • Aanwezigheid kenniscentra • Samenwerking kennis-centrabedrijfsleven • Shared research facilities

• Basisinfra • OV • Bereikbaarheid • ICT-infra

• Woonmogelijkheden • Voorzieningen (onderwijs, gezondheidszorg) • Culturele voorzieningen • Natuur & landschap • Veiligheid

• Imago voor bedrijven • Samenwerkingscultuur

Bron: BCI

Begrippen ⚫ De volgende begrippen kunnen worden onderscheiden als het gaat om concentraties van kennisinfrastructuur & innovatie-initiatieven Begrip

Definitie

Voorbeeld

Ecosysteem

Brede set aan voorwaarden om (nieuwe) economische activiteiten (niet sector- of technologie gebonden) te stimuleren

Start-up ecosysteem Nederland

Cluster

Begrensd geografisch gebied waarin triple helix-partijen (onderwijs-kennisinstellingen-overheden) in bepaalde sectoren/ technologiedomeinen intensief samenwerken op het gebied van innovatie, export, opleidingen, startups, etc.

Food Valley

Science Park/Campus

Exact ruimtelijk begrensd gebied waarin onderzoekers van kennisinstellingen en bedrijven intensief met elkaar samenwerken op het gebied van R&D en innovatie, met als magneet een manifeste kennisdrager (bijv. universiteit, academisch ziekenhuis)

Kennis Park Twente

Innovatiedistrict

Vaak binnenstedelijk gelegen, goed bereikbaar gebied, met een mix van bedrijvigheid (qua sectoren, omvang en leeftijd) kennisinstellingen, werk-, woon-, recreatie- en winkelmogelijkheden en voorzieningen, hetgeen leidt tot een ecosysteem van innovatie, dat het voortbrengen van ideeën faciliteert en commercialisering daarvan bevordert

Strijp S-Eindhoven

Nabijheid ⚫ Ruimtelijke concentraties van kennisinfrastructuur worden gekenmerkt door de belangrijke rol die nabijheid speelt in innovatie

⚫ Geografische nabijheid biedt voordelen door ⚫ ⚫

Lagere drempel (in afstand en tijd) tot kennisuitwisseling Uitwisselen van moeilijk overdraagbare, ontastbare (tacit) kennis

⚫ Geografische nabijheid beïnvloedt andere dimensies van nabijheid die ook kennisuitwisseling bevorderen: ⚫ ⚫ ⚫ ⚫

Sociale nabijheid – intensiteit van op vertrouwen gebaseerde relaties Organisatorische nabijheid – organisatorische context van partijen Cognitieve nabijheid – manier van denken, kennisniveau, referentiekader Institutionele nabijheid – formele regelgeving en informele normen en waarden

Geografische nabijheid is dus meerdimensionaal en is dus niet alleen een kwestie van afstand in meters © Buck Consultants International, 2020

Overzicht: ruimtelijke schaalniveaus en ecosysteem niet- en wel-sectorgebonden, inclusief voorbeelden

Omschrijving Nationaal Triple helix samenwerking Regionaal Geografische concentratie van triple helixinitiatieven, niet strak ruimtelijk begrensd Stedelijke Innovation District, vaak multifunctioneel zone Terrein

• R&D/ innovatie gericht • met manifeste kennisdragers + open innovatie = science park/ innovatie campus

Ecosysteem - niet sector gebonden • Start-up Delta • Silicon Valley • • • •

Strijp-S CID The Hague Amsterdam Science Park NovioTech Campus

• met specifieke onderzoeksfaciliteiten + • Technology Base Twente

Ecosysteem – sector gebonden = CLUSTER • Food Valley • Brainport • Energy Valley • Liverpool Life Sciences Quarter • Kennispark Twente • Leiden Bio Science Park • High Tech Campus Eindhoven

• Pivot Park

open innovatie = faciliteitencampus • Maritime Campus

• zonder manifeste kennisdragers = Gebouw

Innovatiepark • Incubator • Accelerator

• Yes!Delft • Bèta Eindhoven

• Beagle Leiden

Bron: Buck Consultants International

Clusters: afbakening en succesvoorwaarden Afbakening Een cluster is een geografische concentratie van met elkaar verbonden bedrijven en kennisinstellingen binnen een bepaald technologiedomein

• • • •

Succesvoorwaarden & Stimuleringsaanknopingspunten (‘knoppen’) Stedelijke & Regionale omgeving Dynamiek/ ondernemersklimaat

Quality of Life

Branding/ marketing

Begrensd geografisch gebied Specialisatie Focus op (open) innovatie en nieuwe business Netwerk van coproducenten, toeleveranciers, R&D instituten, universiteiten • Kritische massa • Actieve uitwisseling van kennis

Clusterversterkingsorganisatie Organisatie

Governance • Schaal • Rol bedrijfsleven • Verantwoording

Financiering

Innovatie Campus/Science Park: afbakening en toelichting Campus moet voldoen aan 4 kernelementen

Toelichting kernelementen 1

Focus op R&D en/ of technologiegedreven activiteiten Om te komen tot innovatie, gezamenlijke productontwikkeling en uitwisseling van kennis moet de focus gericht zijn op R&D en/of kennisintensieve activiteiten van bedrijven

Fysieke hoogwaardige vestigingsmogelijkheden & onderzoeksfaciliteiten Beschikbaarheid van fysieke ruimte die hoogwaardige vestigingsmogelijkheden biedt voor kennis- intensieve bedrijvigheid en voor (het gezamenlijk gebruik van) onderzoeksfaciliteiten, zoals lab-, cleanroom- en testfaciliteiten

Aanwezigheid van substantiële manifeste kennisdragers Een grote manifeste kennisdrager is fysiek en substantieel met onderzoeksactiviteiten aanwezig en vormt de ‘anchor tenant’ op de campus. Type kennisdragers zijn een R&D centrum van een groot internationaal opererend bedrijf, universiteit, universitair medisch centrum, groot onderzoeksinstituut. Manifest wil zeggen dat het bedrijf/instituut een substantiële omvang en sterke reputatie heeft op een specifiek thema of technologie. Faciliteitencampussen hebben in plaats van een manifeste kennisdrager beschikking over specifieke faciliteiten, die als vestigingsmagneet optreden

Actieve open innovatie Goed functionerend ecosysteem met een community en netwerk van bedrijven, kennisinstellingen en andere relevante spelers met een organisatie die zich actief bezig houdt met samenwerkings-innovatie relaties binnen en buiten de campus, kennisvalorisatie, kennistransfer, netwerkvorming en business development

Bron: Ministerie van Economische Zaken/BCI © Buck Consultants International, 2020

Campussen zitten in verschillende ontwikkelingsfasen Kennispark Twente is één van de 10 volwassen campussen Volwassen

11 18

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Idee Opstart Groei Volwassen

31 22

Groei

5 33

21 2

6 24

18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29

3 13 28

26 27 9 25

11 12 13 14 15 16 17

Watercampus - Leeuwarden (s) Mercator Science Park - Nijmegen (s) Novio Tech Campus - Nijmegen (i) Space Business Park - Noordwijk (s) High Tech Automotive Campus - Helmond (s) Pivot Park - Oss (f) Brightlands Maastricht Health Campus - Maastricht (s)

Opstart

Campus Groningen - Groningen (s) Kennispark Twente - Enschede (s) Wageningen Campus - Wageningen (s) Utrecht Science Park - Utrecht (s) Amsterdam Science Park - Amsterdam (s) Leiden Bio Science Park - Leiden (s) TU Delft Science Park - Delft (s) High Tech Campus Eindhoven - Eindhoven (i) TU/e Campus - Eindhoven (s) Brightlands Chemelot Campus - Sittard-Geleen (i)

Dairy Campus - Leeuwarden (s) High Tech Systems Park - Hengelo (i) Polymer Science Park - Zwolle (i) Technology Base Twente - Enschede (f) VU Campus - Amsterdam (s) Biotech Campus Delft - Delft (i) Greenport Horti Campus - Bleiswijk (s) Brainport Industries Campus - Eindhoven (f) Gate2 Aeroparc - Gilze-Rijen (f) Green Chemistry Campus - Bergen op Zoom (i) Grow Campus - ‘s-Hertogenbosch (s) Brightlands Smart Services Campus - Heerlen (s)

Idee 10

Bron: Buck Consultants International, 2018 (meest recente 17 landelijke overzicht) © Buck Consultants International, 2020

(s) = science park (i) = innovatiecampus (f) = faciliteitencampus

30 31 32 33 34 35

S/Park - Deventer (i) Emerging Disease Campus - Lelystad (s) World Food Center - Ede (s) AMC Medical Business Park - Amsterdam (s) Energy & Health Campus Europe - Petten (s) Brightlands Greenport Campus - Venlo (s)

Functie van een campus Ruimtelijke concentratie van economische activiteit wordt in de basis verklaard door het feit dat mensen, bedrijven en andere organisaties voordelen ervaren door zich in de buurt van elkaar te vestigen. ⚫

Campussen zijn vruchtbare plekken voor innovatie, omdat de kans op kruisbestuiving er groot is. Het verspreiden en (her)combineren van kennis vindt plaats door kenniswerkers die tussen bedrijven circuleren en de (face-to-face) interactie die kenniswerkers onderling hebben

⚫

Doordat onderling verbonden bedrijven en verwante organisaties zich ruimtelijk concentreren, ontstaat een informatieen communicatienetwerk, dat op efficiënte en effectieve wijze kennis-spillovers genereert. Dit wordt ook wel local buzz genoemd

⚫

Op locaties waar sprake is van buzz ontstaat een zelfversterkend en cumulatief proces, wat leidt tot toenemende meeropbrengsten voor de betrokken actoren. Individuen in een buzz omgeving hebben interactie en werken samen met andere getalenteerde individuen en zijn goed in staat om complexe informatie met elkaar uit te wisselen

⚫

Er is sprake van een netwerk van intensieve formele en informele relaties tussen lokale actoren. Dit netwerk wordt gefaciliteerd door fysieke nabijheid, wat de mogelijkheid biedt tot face-to-face contact en het opbouwen van persoonlijk vertrouwen

⚫

Door op een campus gevestigd te zijn kunnen actoren (kosteloos) profiteren van kennis die door andere actoren is opgedaan. Een regionale kenniseconomie is daarom het meest succesvol met lokale kennisbronnen zoals clusters en campussen

Conclusie Een campus is niet alleen het natuurlijke en voor kenniswerkers en R&D afdelingen aantrekkelijke kristallisatiepunt voor open innovatie en publiek private R&D-samenwerkingsmogelijkheden, maar is door zijn onderscheidend vermogen en inspelend op nationale en regionale prioriteiten ook een innovatieversneller van formaat. In de internationale concurrentiestrijd om R&D-centra en kenniswerkers kan een goede campus een troef van formaat zijn © Buck Consultants International, 2020

Succesfactoren van een campus

Bron: Buck Consultants International © Buck Consultants International, 2020

Toelichting op de succesfactoren op de volgende pagina 21

Uitwerking succesfactoren

De 11 campus-succesfactoren worden hieronder nader toegelicht Succesfactor

Toelichting

Aanwezigheid manifeste kennisdragers

Kennisdragers zijn onderverdeeld in de volgende categorieën: R&D centrum van grote internationaal opererende bedrijven, universiteiten, universitaire medische centra, onderzoeksinstituten en hogescholen

Onderzoeksfaciliteiten

De aanwezigheid en beschikbaarheid van onderzoeksfaciliteiten waar bedrijven gebruik van mogen maken (shared facilities)

Kennistransfer / open innovatie Organisatie die zich bezig houdt met samenwerkings-innovatie relaties binnen en buiten de campus, kennisvalorisatie, kennistransfer, netwerkvorming, business development

Kritische massa + place to be

Een omvangrijk cluster aan bedrijvigheid is ontstaan (spin-offs, bedrijven van buitenaf). Dit leidt tot een imago waar andere bedrijven ook op af komen en zich willen vestigen als ‘the place to be’

Hoogwaardige locatie

Uitstraling van locatie, gebouwen, gebied en openbare ruimte

Talent

Aanwezigheid/ toegang tot aantrekkelijke talent pool met skills op diverse niveaus

Financiering

Toegang tot financiering in verschillende fasen van ontwikkeling van bedrijf

Adequate huisvesting + services in goede prijs kwaliteitsverhouding

Kantoor- en lab-ruimte evenals het aanbod van goede services in goede prijsdiensten hebben een goede prijs/kwaliteitverhouding

Marketing & acquisitie

Gericht op specifiek doelgroepen in Nederland, Europa en wereldwijd, incl. de acquisitie van bedrijven

10 Duidelijke visie met breed draagvlak

Breed gedragen (triple helix) visie en uitvoeringsprogramma ten behoeve van de campusontwikkeling

11 Organisatie & management

Campus site management + decision makers

Vestigingsvoorwaarden R&D centra Onderstaand figuur laat zien dat het aanbod van en op campussen goed matcht met de belangrijkste locatievereisten voor nieuwe R&D centra

Campus

Availability personeel of qualified personnel 1 Aanwezigheid van gekwalificeerd

65%

Worldvan class character institutes/ universities 2 Aanwezigheid international instituten/ universiteiten

51%

International accessibilities 3 Internationale bereikbaarheid

48%

Co-operation possibilities with institutes and en companies 4 Samenwerkingsmogelijkheden met instituten bedrijven

46%

R&D subsidies and incentives 5 R&D subsidies en incentives

45%

Proximity of 'lead users' and/or strategicpartners partners 6 Nabijheid ‘hoofdgebruikers’ en/of strategische

43%

Quality of life

7 Quality of life

36%

General tax regime

36%

Regulation and legislation

36%

11 Capaciteit en kwaliteit telecominfrastructuur Capacity and quality of telecom infrastructure

35%

9 Belastingregime 10 Regelgeving en wetgeving

12 Innovatieklimaat Business climate that stimulated innovation

Bron: Buck Consultants International © Buck Consultants International, 2020

 

39%

Costs of R&D personnel

8 Kosten R&D personeel

 

32%

 23

Vestigingseisen Belangrijkste vestigingseisen Productie *

Belangrijkste vestigingseisen R&D * • • • • • • • • • •

Technologiebasis van een regio Hoogwaardige arbeidsmarkt Belastingklimaat/ investeringspremies Onderzoeksfaciliteiten / pilot plants Campus- en cluster ecosysteem Internationale bereikbaarheid Arbeidsklimaat in brede zin Woon- en leefklimaat Risicoprofiel** Bereikbaarheid OV

• • • •

• • • • • •

* Grosso modo in volgorde van belangrijkheid ** Politiek, economisch, financieel, veiligheid, IT, natuurramprisico © Buck Consultants International, 2020

Centrale ligging t.o.v. markt Productiekosten (arbeid, vastgoed, nutsvoorzieningen) Investeringspremies/ belastingklimaat Internationale logistieke bereikbaarheid voor aan- en afvoer resp. grondstoffen/ halffabricaten en eind producten Arbeidspotentieel (diverse niveaus) Toeleveranciers/ aansluiten op cluster/ ecosysteem Nabijheid R&D (eigen R&D/ kennisbron) Arbeidsklimaat in brede zin Risicoprofiel** Bereikbaarheid OV

Bron: Buck Consultants International, 2019 24

Meerwaarde van ruimtelijke concentratie Ruimtelijke concentratie op science parks & campussen heeft voordelen voor de Universiteit Twente, bedrijven, de Twentste regio en (vastgoed)investeerders Voordelen voor Universiteit Twente

Voordelen voor Twente/(Oost) Nederland

•

Technologie transfer/IP

•

Meer innovatie

•

Valorisatie van universitaire kennis in innovatie

•

Hogere productiviteit bedrijfsleven

•

Eventuele grondopbrengsten

•

Meer starters/spin-offs met grotere overlevingskans

•

Mogelijkheden voor specifiek en daardoor effectief stimulerings-beleid

•

Verhoging attractiviteit voor bedrijven van elders (‘the best businesses want to move in’)

Voordelen voor bedrijven

•

Toegang tot specifieke kennis door netwerk en dedicated R&D instituten

•

Toegespitste infrastructuur, voor R&D/productie

•

Beschikbaarheid gespecialiseerd personeel

•

Aanwezigheid gespecialiseerde toeleveranciers

•

Extra profilering (‘powered by’)

•

Gezonde concurrentie, die motivatie en innovatie omhoog stuwt

Voordelen voor vastgoedinvesteerders •

Groei/winst/rendement

•

Laag risico door kracht ecosysteem

Bron: Buck Consultants International

Profiel Kennispark Twente

3.1 Gebied & ligging 3.2 Bedrijven per deelgebied 3.3 Huidige (technologische) speerpunten 3.4 Faciliteiten + in het oog springende onderzoeksinstituten 3.5 Aantal (internationale) studenten

3.1 Gebied & ligging

Kennispark Twente is gesitueerd tussen Hengelo en Enschede, en kent vier deelterreinen: 1.

Universiteit Twente: veelal aan de UT gelieerde bedrijven aan de noordkant van de Hengelosestraat Business & Science Park: mix van technologie bedrijven & zakelijke dienstverlening, zuidelijk aan de Hengelosestraat The Gallery: gebouw op UTterrein met technologie & service bedrijven (veelal start-ups) Twente Village: gebied rondom het station en stadion met veelal horeca, winkels en leisure.

1. Universiteit Twente

2. Business & Science park

4. Twente Village

3. The Gallery

3.2 Bedrijven per deelgebied Op Kennispark Twente zijn in totaal 434 bedrijven gevestigd. Deze zijn als volgt verdeeld over de deelgebieden Business & science park 15 5%

Universiteit Twente 6 6%

3 3%

24 9%

20 19%

43 15%

140 51%

Business & science park 15 5%

58 57%

8 8%

24 9% 46 17%

9 3%

7 7%

43 15%

Twente Village 1 5%

3 8%

46 17%

19 95%

The Gallery

140 51%

R&D

9 3% High-tech productie

ICT

Technische diensten

16 46%

2 6%

9 26%

5 14%

Onderzoek & onderwijs Overige sectoren © Buck Consultants International, 2020

3.3 Huidige (technologische) speerpunten Er zijn vijf brede wetenschappelijk-technologische thema’s waarmee de Universiteit Twente zich profileert Wetenschappelijke thema's Universiteit Twente

Personalized Healthcare

Improving healthcare by personalized technologies Oplossingen voor uitdagingen in de gezondheidszorg door middel van gepersonaliseerde technologieën. In drie domeinen: Eerder diagnosticeren van ziektes, doelgerichter behandelen van ziektes en verbeteren van zelfstandigheid.

Intelligent Manufacturing systems

Creating intelligent manufacturing systems Verspilling van natuurlijke hulpbronnen tegengaan en een circulaire economie creëren. Vier centrale onderzoeksgebieden: Productietechnologie, ICT, Supply Chains en Business model.

Smart Materials

Shaping our world with smart materials Maatschappelijke uitdagingen vragen om nieuwe materialen (duurzamer/milieuvriendelijker), met eigenschappen die nu nog niet bestaan.

Digital Society

Engineering our digital society Onderzoek naar digitale technologieën die ons leven ingrijpend veranderen, zoals: netwerken van auto’s, intelligente productieprocessen en eHealth.

Resilient World

Engineering for a resilient word Technologieontwikkeling om grote problemen zoals armoede, honger en klimaatverandering met nieuwe middelen en een nieuwe manier van werken aan te pakken.

Bron: Universiteit Twente, 2020 © Buck Consultants International, 2020

3.4 Faciliteiten & onderzoeksinstituten

Op Kennispark Twente zijn diverse onderwijsinstellingen, onderzoekinstituten en faciliteiten aanwezig. Hieronder een overzicht: Faciliteiten & onderzoeksinstituten op Kennispark Twente Onderwijsinstellingen

• • •

Universiteit Twente Hogeschool Saxion ROC van Twente

Onderzoeksinstellingen & onderzoeksinstituten

• • • • • • •

Digital Innovation Institute: Institute for Digital Science & Innovation MESA+ Institute: Institute for Nanotechnology TechMed Center: Center for Improving Healthcare by Personalized Technology TRPC: Thermoplastics Composites Research Center Laser Application Center Frauenhofer Project Center Max Planck Center for Complex Fluid Dynamics

Innovatiefaciliteiten

• • • • • • • • • •

Pioneering (construction technology) High Tech Factory Design Lab Fablab Nanolab T-Xchange Twente Safety Campus & Technical Medical Center Windtunnel Sustainable Energy Lab The Gallery

⚫ ⚫

Op het Kennispark zijn diverse instituten met diverse opleidingsniveaus (MBO tot WO) De instituten en faciliteiten hebben een brede basis en bestrijken diverse wetenschapsvelden en technologiedomeinen

3.5 Aantal studenten Vergelijking met andere TU’s (2015-2019)

Totaal aantal ingeschreven studenten (2015-2019)

2015

2019

Groei

9.658

11.740

+2.082 (22%)

2015

2019

Groei

TU Twente

9.658

11.740 2.082 (+22%)

TU Eindhoven

9.909

12.251 2.342 (+24%)

TU Delft

21.487 24.232 2.745 (+13%)

14.000 12.000 10.000 8.000

6.000 4.000 2.000 2015 Bachelor

⚫

2016 Pre-master

2017 Master

2018 Postmaster

2019

Post-initieel

Het aantal studenten is de afgelopen jaren –evenals bij de andere Technische Universiteiten- sterk gegroeid

Aandeel internationale studenten

Aandeel internationale studenten in aantal nieuwe studenten per jaar (2015-2016 t/m 2019-2020) 2015-2016

2019-2020

Groei

682

1.471

+789 (116%)

3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 2015-2016

2016-2017 Nederlands

⚫

2017-2018 EU

2018-2019

2019-2020

Niet-EU

Het aandeel nieuwe internationale studenten is de afgelopen jaren fors gegroeid met 116%

Dynamiek 2010 - 2019

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

Ontwikkeling bedrijven & banen 2010-2019 Aantal bedrijven per sector Groei bedrijven & banen per sector Aantal vestigers/vertrekkers per sector Omvang gevestigde bedrijven Werkgelegenheid vergeleken met andere campussen Grootste bedrijven per sector

4.1 Ontwikkeling aantal bedrijven & banen (totaal Kennispark Twente) In de hiernavolgende bedrijven/werkgelegenheidsanalyse zijn de bedrijven op Kennispark Twente ingedeeld in drie categorieën: Drie groepen in deze analyse

Kennisintensieve-bedrijven

Kennisinstellingen

Niet-kennisintensieve bedrijven

A R&D B High-tech productie C Technische diensten D ICT

E Onderzoek & onderwijs

F. G. H. I. J. K. L. M. N.

Toelichting kennisintensieve bedrijven A R&D

Bedrijven die zich puur toeleggen op R&D

B High-tech productie

Productiebedrijven die hoogtechnologische producten maken

C Technische diensten

Dienstverlenende bedrijven die technische kennis aanbieden

D ICT

Bedrijven actief in ICT

bouw & constructie horeca & vrije tijd non-profit Nutsbedrijven overige productie persoonlijke diensten retail & handel zakelijke diensten zorg & welzijn

Opmerking: tussen 2010-2019 zijn een aantal bedrijven gewisseld van SBI code. Dat heeft geen invloed op de totale groeicijfers, maar kan een afwijking geven op sector niveau.

In bijlage 1 is een gedetailleerd overzicht te vinden van de meegenomen SBI-codes per categorie © Buck Consultants International, 2020

⚫

Hieronder is de groei van het totaal aantal banen en bedrijven (alle sectoren) in kaart gebracht

Aantal bedrijven 2010-2019

500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0

Aantal banen 2010-2019

2010

Eind 2019

Groei

2010

Eind 2019

Groei

371

434

+63 (+17%)

9.122

9.381

+259 (3%)

443

371

382

384

388

376

409

453

461

434

9.800

9.542

9.600 9.400 9.200 9.000 8.800 8.600

9.381 9.122

9.031

9.104 8.954

8.913

8.755

8.834

8.526

8.400 8.200 8.000 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019

2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Bron: Kennispunt Twente, 2020 – bewerking BCI Bedrijven ⚫ Het aantal op het Kennispark Twente gevestigde bedrijven is de afgelopen 10 jaar per saldo met 17% gegroeid, van 371 naar 434 bedrijven ⚫ Opvallend is de sterke groei van 2014 tot 2018 met 85 bedrijven tot 461 bedrijven, met daarna een krimp van -27 bedrijven in 2019 Banen ⚫ Het aantal banen bij de bedrijven op het Kennispark neemt over de gehele periode met 4% toe tot bijna 9.400 ⚫ Hoewel het aantal bedrijven groeit, neemt het aantal banen af tot 8.526 in 2016, om daarna weer te groeien tot 9.381 © Buck Consultants International, 2020

4.2 Aantal bedrijven per sector

Aantal bedrijven per sector - in 2010

Aantal bedrijven per sector - in 2019

59 (16%)

57 (15%) 233; 54% 219 (59%)

11 (3%)

⚫

72 (16%)

72; 16%

13 (4%) 12 (3%)

59 (14%)

59; 14% 233 (54%)

29 (7%)

29; 7% 24; 5% 17; 4%

17 (4%)

ICT

Technische diensten

R&D

Onderzoek & onderwijs Overige sectoren

24 (5%)

High-tech productie

Het aandeel van de kennisintensieve sectoren ICT, Technische diensten, High-tech productie, R&D en Onderzoek & Onderwijs is in 2010 tezamen 41%. Meer dan de helft van de bedrijven (59%) valt in één van de voor het Kennispark minder relevante Overige Sectoren In 2019 is het kennisintensieve aandeel gestegen tot 46%, maar nog steeds is de meerderheid van de gevestigde bedrijven nietkennisintensief zoals hier gedefinieerd

Bron: Kennispunt Twente, 2020 – bewerking BCI © Buck Consultants International, 2020

4.3 Ontwikkeling aantal bedrijven/banen per sector Ontwikkeling aantal BEDRIJVEN per sector (2010 – 2019) Categorie

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Groei

A R&D

B High-tech productie

C Technische diensten

D ICT

E Onderzoek & onderwijs

F Bouw & constructie

G Horeca & vrije tijd

-7

H Non-profit

I Nutsbedrijven

-3

J Overige productie

K Persoonlijke diensten

-3

L Retail & handel

M Zakelijke diensten

135

130

122

128

122

133

153

154

150

139

N Zorg & welzijn

Totaal

371

382

384

388

376

409

443

453

461

434

Bron: Kennispunt Twente, 2020 – bewerking BCI

⚫ ⚫

De kennisintensieve sectoren ICT, High-tech productie en R&D zijn (tezamen met de sector zorg & welzijn) in absolute aantallen bedrijven het sterkst gegroeid Opvallend is de sterke stijging van het aantal bedrijven in Technische Diensten van 2010-2013 met daarna een daling naar het oorspronkelijke aantal uit 2010; dit heeft te maken met een groot bedrijf dat van SBI code is gewisseld (van Technische diensten > ICT)

Ontwikkeling aantal BANEN per sector (2010 – 2019) Categorie

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Groei [#]

Groei [%]

A R&D

100

101

170

130%

B High-tech productie

291

328

335

445

475

479

508

532

603

617

326

112%

C Technische diensten

818

920

821

992

954

819

923

995

927

928

110

13%

D ICT

309

359

475

434

490

719

633

636

682

714

405

131%

3.535

3.565

3.384

3.329

3.083

3.054

2.998

3.043

3.158

3.404

-131

-4%

F Bouw & constructie

100%

G Horeca & vrije tijd

499

578

635

640

613

551

433

427

406

432

-67

-13%

H Non-profit

-9

-10%

I Nutsbedrijven

-12

-86%

J Overige productie

K Persoonlijke diensten

141

135

137

140

171

205

-93

-66%

L Retail & handel

133

173

167

162

206

205

251

256

386

369

236

177%

3.030

3.139

2.687

2.558

2.432

2.517

2.486

2.691

2.301

2.466

-564

-19%

178

179

211

205

163

205

118

123

137

136

-42

-24%

9.122

9.542

9.031

9.104

8.755

8.954

8.526

8.913

8.834

9.381

259

E Onderzoek & onderwijs

M Zakelijke diensten N Zorg & welzijn Totaal

Bron: Kennispunt Twente, 2020 – bewerking BCI

⚫ ⚫

Over de afgelopen 10 (2010 – 2019) jaar is het aantal banen op het Kennispark per saldo met 259 (+3%) gegroeid naar bijna 9.400 De afgelopen 5 jaren (2015-2019) is het aantal banen gegroeid met bijna 430; van deze groei is echter meer dan de helft (350) het gevolg van groei van de universiteit; de groei van de overige bedrijvigheid was per saldo ‘maar’ 80 in 4 jaar tijd

4.4 Aantal vestigers/vertrekkers per sector ⚫

Onderstaande brengt in kaart hoeveel kennisintensieve bedrijven gevestigd zijn op het Kennispark, hoeveel er zijn vertrokken of gestopt en hoeveel nieuwe bedrijven zich vestigden tussen 2010 en 2019. Het per saldo-resultaat is het aantal kennisintensieve bedrijven dat gevestigd is in 2019 Vestigers/vertrekkers BEDRIJVEN per kennisintensieve sector 2010-2019 Categorie

⚫ ⚫ ⚫ ⚫

Aanwezig in 2010

Vertrokken/gestopt 2010-2019

Nieuwe vestigers 2010-2019

Gevestigd eind 2019

A R&D

B High-tech productie

C Technische diensten

D ICT

106

118

E Onderzoek & onderwijs

Totaal

148

223

269

194

In 2010 waren er 148 kennisintensieve bedrijven op Kennispark Twente gevestigd Tussen 2010 en 2019 zijn 223 bedrijven vertrokken naar elders of gestopt Er zijn tussen 2010 en 2019 269 nieuwe kennisintensieve bedrijven op het Kennispark Twente gevestigd Per saldo zijn er dus 149 kennisintensieve bedrijven gevestigd op Kennispark Twente

⚫

De tabel hieronder brengt in kaart hoeveel kennisintensieve banen aanwezig zijn op het Kennispark, hoeveel er ‘verloren’ zijn gegaan en hoeveel nieuwe banen erbij zijn gekomen tussen 2010 en 2019. Het per saldo resultaat is het aantal banen bij kennisintensieve bedrijven (inclusief onderwijs & onderzoek) in 2019 Vestigers/vertrekkers BANEN per kennisintensieve sector 2010-2019

⚫ ⚫ ⚫ ⚫

Aantal banen in 2010

‘Verloren’ banen 2010-2019

Nieuwe banen 2010-2019

Aantal banen in 2019

A R&D

132

288

170

B High-tech productie

291

222

548

617

C Technische diensten

818

1.129

1.239

928

D ICT

309

759

1.164

714

E Onderzoek & onderwijs

3.535

676

545

3.404

Totaal

5.027

2.918

3.724

5.833

In 2010 zijn er 5.027 kennisintensieve banen op Kennispark Twente Tussen 2010 en 2019 zijn daarvan 2.918 (door stoppen of vertrekken) verloren gegaan Er zijn tussen 2010 en 2019 3.724 banen bijgekomen Per saldo zijn er in 2019 5.833 banen bij kennisintensieve bedrijven (inclusief onderwijs & onderzoek)

4.5 Omvang bedrijven per sector De tabel hieronder geeft een overzicht van de omvang van de bedrijven per sector Klein Middelgroot (1-5 medewerkers) (11-50 medewerkers)

Groot (50+ medewerkers)

Totaal

A R&D

17 (77%)

5 (23%)

0 (0%)

22 (100%)

B High-tech productie

17 (61%

5 (18%)

6 (21%)

28 (100%)

C Technische diensten

33 (54%)

20 (33%)

8 (13%)

61 (100%)

D ICT

53 (79%)

13 (19%)

1 (1%)

67 (100%)

E Onderzoek & onderwijs

10 (63%)

5 (31%)

1 (6%)

16 (100%)

Totaal

130 (67%)

48 (25%)

16 (8%)

194 (100%)

Bron: Kennispunt Twente, 2020 – bewerking BCI

⚫ ⚫ ⚫

In totaal is 67% van de kennisintensieve bedrijven klein, met tussen de 1 en 5 medewerkers 25% van de kennisintensieve bedrijven heeft 11 – 50 medewerkers Het aandeel grote bedrijven met 50+ medewerkers is 8%

4.6 Werkgelegenheid vergeleken met andere campussen Hieronder wordt het aantal banen op het Kennispark Twente vergeleken met de andere top-10 campussen in Nederland Totale werkgelegenheid 2018 Kennisinstellingen + alle bedrijven

Totale werkgelegenheid 2018 bij alleen bedrijven op campussen

Werkgelegenheid bij kennisintensieve bedrijven

Utrecht Science Park

High Tech Campus Eindhoven

Leiden Bio Science Park

High Tech Campus Eindhoven

Kennispark Twente Kennispark Twente

TU Delft Science Park

Wageningen Campus

Kennispark Twente Kennispark Twente

Utrecht Science Park

TU/e Campus

Brightlands Chemelot Campus

Kennispark KennisparkTwente Twente Wageningen Campus Amsterdam Science Park Brightlands Chemelot Campus 0

10.000

Bron: BCI, 2018 – bewerking 2020

⚫ ⚫ ⚫

20.000

30.000

4.000

8.000

12.000

Werkgelegenheid bedrijven 2018

4.000

8.000

12.000

Werkgelegenheid kennisinstellingen

In termen van totale werkgelegenheid bij kennisinstellingen en alle bedrijven is Kennispark Twente een middelgrote campus in vergelijking met de andere top-10 Nederlandse campussen, dit komt door de relatief kleine universiteit Als het gaat om werkgelegenheid bij alle 10 campussen gevestigde bedrijven, staat het Kennispark in de top-3 Als alleen wordt gekeken naar kennisintensieve banen zakt het kennispark naar de vijfde plek

Ontwikkeling werkgelegenheid vergeleken met andere campussen Ontwikkeling bedrijven & banen in de periode 2010-2018 in vergelijking met andere top-10 NL campussen. Werkgelegenheid op het Kennispark is gesplitst naar kennis- en niet-kennisintensief Ontwikkeling bedrijven 2010 - 2018

Ontwikkeling banen 2010 - 2018 Groei (’10-’18)

KennisparkTwente Twente- totaal - totaal Kennispark

22%

High Tech Campus Eindhoven

47%

34%

KennisparkTwente Twente- totaal - totaal Kennispark

Kennispark KennisparkTwente Twente- kennisintensief - kennisintensief 35%

Leiden Bio Science Park

142%

Campus Groningen

111%

Campus Groningen

240%

High Tech Campus Eindhoven

83%

TU Delft Science Park

39%

Amsterdam Science Park

59%

Wageningen Campus

100%

TU/e Campus

151%

KennisparkTwente Twente- kennisintensief - kennisintensief 54% Kennispark

Wageningen Campus

100%

Utrecht Science Park

944%

Leiden Bio Science Park

125%

TU/e Campus

466%

Utrecht Science Park

243%

Brightlands Chemelot Campus

62%

Brightlands Chemelot Campus

171%

Amsterdam Science Park

49%

TU Delft Science Park

200

400

Bedrijven gevestigd in 2010

⚫ ⚫

Groei (’10-’18)

Aanwas bedrijven 2010-2018

2.000 4.000 6.000 8.000 10.00012.000

Banen in 2010

Aanwas banen 2010-2018

Het aantal bedrijven en banen groeit op Kennispark Twente in totale zin het minst snel in vergelijking tot de overige top-10 campussen in Nederland Het aantal kennisintensieve banen is harder gegroeid, maar blijft achter bij de sterke groei die andere campussen wisten te realiseren

4.7 Grootste bedrijven per categorie Hieronder een overzicht van de top-20 grootste bedrijven (naam + banen 2019) per sector* R&D

High-tech productie

Technische diensten

ICT

Foseco / Vesuvius

30 Universal Electronics

106 Apollo Tyres Global R&D

155 Bizzdesign

Teledyne DALSA

25 Mecal Focal

100 Micronit Microtechnologies

Ecare Software

Bond high performance 3D tech. 22 Demcon Production **

Pure Energie Wind

Stratech Automatisering

SolMateS

20 Medical Measurement Systems

Host

Ovsoftware

HoSt Biogas

13 3T

Exite ICT

TeleCats

Stevens IDE Partners

10 LioniX International

MASER Engineering

Nerds & Company

Ssens

Vcare

SciSports

Tesorion Technology

Encapson

NXFiltration

Fortes Group

Sigmax Mobile Solutions ***

20MED Therapeutics

Twente Solid State Technology

Proleit

Medical Research Data Man.

LipoCoat

MECAL Wind Turbine Design

Keypoint Consultancy

Locamation

Mofixx

Tide Microfluidics

TDC Engineering

PhoeniX

TerraTeq

Twin-Tech Engineering

Mecal Pantheon

123Telcom

ScarTec Therapeutics

Inertia Technology

DEMCON Focal **

Balljames

Nanophysics

Alia Instruments

IT&Car

Sigmax Field Service Solutions*** 17

Steray

PCE Brookhuis

Indes

Autosoft

Tide Microfluidics

DEMCON metal inj. Moulding ** 4

Fig

SST Software Holding

Qurin Diagnostics

Lightmotif

Stratech Opleiding & Advies

Root

Imotec Projects

Shapeline

Extendas

SST Software

LAEQ Holding

Encontech

bct architecten, ingenieurs en adv.

Mediavisie

The Collective Unconscious

LAEQ Health

Demcon Flex Center **

Unispeqs Solutions

* Diverse grote bedrijven hebben meerdere bedrijfsonderdelen/juridissche entiteiten en zijn als gevolg daarvan gesplitst in de databron opgenomen. Hierdoor vallen enkele grote bedrijven in meerdere categorieën en/of is het mogelijk dat vanwege een kleinere omvang een aantal bedrijfsonderdelen buiten deze top-20 vallen. Voorbeelden hiervan zijn Demcon: (** in de tabel) met 150+ medewerkers op het Kennispark en Sigmax (*** in de tabel) met 100+ medewerkers. Bron: Kennispunt Twente, 2020 © Buck Consultants International, 2020

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=f3520ae4-e128-4205-9c05-ff9e9fa40741