GE_Groen_Duurzaam_Enschede_2024
Tekst van het document
G R OE N E N
GEBOUW DE OMGEVING
DUURZA AM E N SC H E D E
K W AL I TAT IEF E N L I JN O R G A N I S AT IE
U I T V O E R I N G S PL A N 20 2 4
INDUSTRIE EN BEDRIJVIGHEID
LANDBOUW EN LANDGEBRUIK
M OBILITEIT
ELEK TR ICITEIT
GROEN EN DUURZAAM
GEBOUW DE OMGEVING De afspraak in het Klimaatakkoord is dat in 2050 zeven miljoen
Eigen vastgoed verduurzamen
Energiebespaarprogramma
woningen en een miljoen gebouwen van het aardgas af zijn. Er
We willen dat al het gemeentelijk vastgoed in 2040 zo energieneutraal
Dit programma kent verschillende onderdelen die we hier toelichten:
ENSCHEDE
moet daarvoor flink wat gebeuren. We werken binnen integrale
mogelijk is. Dit houdt in dat een gebouw evenveel energie opwekt als
▬ Energieloket (inzet van energiebespaarcoaches bij inwoners /
wijkaanpakken aan het toekomstbestendig maken van woningen,
verbruikt (‘nul op de meter’) en dat er geen fossiele brandstoffen meer
maatschappelijke en culturele instellingen/bedrijven)
UIT VOER INGSPL A N 2024
maatschappelijk en cultureel vastgoed. Zo werken we aan een
nodig zijn (aardgasvrij). We dringen de energievraag zoveel mogelijk terug
Energieloket Enschede helpt inwoners van de gemeente Enschede hun
gemeentebreed isolatieprogramma en aan het doorontwikkelen van het
door maatregelen als isolatie, automatische lichtschakelaars en slimme
woning te verduurzamen. We willen het energieloket verder ontwikkelen
energieloket.
meters.
en inwoners nóg beter helpen. Daarvoor zetten we klimaatakkoordmid-
Doelen uit de begroting
Lobby Energiearmoede/ Tijdelijke Ontzorg Financiering (TOF)-regeling
▬ We verlagen de CO2 uitstoot onder andere door energiebesparing en
Samen met de gemeenten Almelo en Hengelo hebben we gekeken of we
De SPUK Aanpak Energiearmoede is een specifieke uitkering van het Rijk
alle middelen vanuit het rijk in één regeling kunnen samenvoegen, namelijk
aan de gemeenten. Deze heeft als doel inwoners te ondersteunen bij het
de TOF-regeling (Twente Ontzorg Financiering). Het resultaat is dat deze
nemen van energiebesparende maatregelen.
regeling geen uitwerking krijgt in deze vorm, maar dat we die inhoudelijk
▬ Pilot Aanpak Vereniging van Eigenaren (VvE’s)
delen in.
opwek van hernieuwbare energie. ▬ We verminderen aardgasgebruik door woningen en bedrijven aardgasvrij te maken.
▬ Specifieke uitkering (SPUK) Aanpak Energiearmoede
▬ Wijken en buurten zijn veilig, gezond en leefbaar.
uitwerken via de Renovatiedeal Twente met het ministerie van BZK.
Gekoppelde acties:
Kennisontwikkeling met andere gemeenten rond
het provinciale leerlab. Dit lab organiseert een aantal sessies waarin
▬ We ondersteunen inwoners en bedrijven bij het treffen van
wijkuitvoeringsplannen (Future BEEing).
deelnemende gemeenten uiteindelijk tot een VvE-aanpak komen. Deze
Het project ‘Future BEEing’ is een Interreg-project. Daarin nemen de
gaat mogelijk deel uitmaken van het Energiebespaarprogramma.
We ontwikkelen een goede aanpak om de VvE’s mee te nemen en hen te ontzorgen in de verduurzamingsopgave. Daarvoor nemen we deel aan
energiebesparende maatregelen. ▬ We voeren het Energiebespaarprogramma Enschede uit.
provincie, een aantal Duitse en Nederlandse gemeenten en kennis-
▬ We werken de Twentse Ontzorg Financiering (TOF-regeling) verder uit.
instellingen deel, samen met enkele externe organisaties. Dit vierjarige
We hebben vanuit diverse specifieke uitkeringen (SPUK’s) geld ontvan-
▬ We maken een integrale wijkaanpak voor Wesselerbrink Noordoost
project heeft als doel om een ‘tool’/werkwijze te ontwikkelen voor het
gen om verschillende isolatie en energiebesparende maatregelen te
voorbereiden en uitvoeren van een integrale wijkaanpak. Deze werkwijze
treffen. Dat geld gebruiken we als dekking voor het energiebesparings-
moet zowel voor de Duitse als de Nederlandse situatie geschikt zijn. In
programma, dat we in de loop van 2024 vaststellen.
(Strategische Investeringsagenda). ▬ We stellen een buurtaanpak Hanenberglanden op (Strategische Investeringsagenda). ▬ We werken verder aan de wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld (Strategische
2024 starten we het project op (bemensing werkgroepen) en maken we een begin met de deelopdrachten.
Investeringsagenda). ▬ Wij intensiveren de wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld (Strategische Investeringsagenda). ▬ Wij werken aan een plan voor het Huis van de Wijk Twekkelerveld (Strategische Investeringsagenda).
De gemeente werkt steeds meer datagedreven. Ook vanuit de gebouwde omgeving is er veel data beschikbaar. Wij willen deze data gebruiken voor
Op het gebied van de warmtetransitie maken we in 2024 een aantal
monitoring en analyse van ons beleid op dat gebied.
beleidsproducten en nemen zaken in uitvoering. Denk hier bijvoorbeeld aan de implementatie van de Wet Collectieve Warmte (WCW), het opstellen regionale warmtenet en het warmtebedrijf.
van de integrale wijkaanpak voor vier wijken: Twekkelerveld, Hanenberglanden, ’t Lang, Wesselerbrink Noord-Oost en een nog nader
Renovatiedeal Twente
te bepalen wijk
De Renovatiedeal Twente betreft een samenwerking tussen het
In een wijkuitvoeringsplan werken wij de Transitievisie Warmte uit voor
ministerie van BZK, de gemeenten Almelo, Hengelo en Enschede en alle
de betreffende wijk. Dat doen we samen met andere betrokken partijen
woningcorporaties in die gemeenten. Het doel van de Renovatiedeal
zoals de woningcorporaties. In die plannen leggen we vast hoe we een
Twente is te komen tot een gezamenlijke integrale en geïndustrialiseerde
wijk aardgasvrij maken. Het gaat over 1) technische alternatieven voor
aanpak ter bestrijding van energiearmoede in de genoemde gemeenten.
aardgas en 2) het proces om te komen tot de feitelijke overstap van gas naar
De aanpak richt zich op isoleren, herstel van de bouwkundige staat en
een duurzame vorm van warmte. Ook maakt de vervolgstrategie voor het
het aardgasvrij(ready) maken van zowel huurwoningen als woningen van
warmtenet in Enschede daar deel van uit.
particuliere eigenaren, zodat de energielasten worden teruggebracht. Er is gewerkt aan een intentieovereenkomst voor de Renovatiedeal Twente waarin de afspraken met alle partijen zijn vastgelegd. Deze is op 20 maart 2024 ondertekend.
Klik op het kruisje om de pagina te sluiten KLIK HIER VOOR MEER INFO OVER DE PROJEC TEN
Monitoring & data analyse
Beleid warmtetransitie
van het warmteprogramma en de aanpak van vraagstukken rondom het Opstellen en uitvoering wijkuitvoeringsplan als onderdeel
▬ Isoleren en besparen
GROEN EN
GEBOUW DE OMGEVING
DUURZAAM ENSCHEDE UIT VOER INGSPL A N 2024
Benodigd 2024
Klimaatmiddelen
SPUK/ Subsidies
Reguliere begroting
€ 469.000
€ 220.000
€0
€ 249.000
€ 322.000
€ 122.000
€0
€ 200.000
€ 434.000
€ 234.000
€0
€ 200.000
een nader te bepalen wijk
€ 75.000
€0
€0
€ 75.000
Eigen vastgoed verduurzamen
€ 4.500.000
€0
€0
€ 4.500.000
€ 150.000
€ 150.000
€0
€0
digitale aanpak verduurzaming gebouwde omgeving
€ 112.500
€ 75.000
€ 37.500
€0
Beleidsinzet warmtetransitie
€ 318.000
€ 95.000
€0
€ 223.000
€ 100.000
€ 100.000
€0
€0
€ 7.957.000
€0
€ 7.957.000
€0
€ 200.000
€ 200.000
€0
€0
€ 150.000
€ 150.000
€0
€0
€ 15.074.500
€ 1.562.084
€ 7.994.500
€ 5.517.916
Opstellen en uitvoering Wijkuitvoeringsplan als onderdeel van de integrale wijkaanpak Twekkelerveld Opstellen en uitvoeren 1 wijkuitvoeringsplan als onderdeel van integrale wijkaanpak voor ‘t Lang Opstellen en uitvoeren 1 wijkuitvoeringsplan als onderdeel van integrale wijkaanpak voor Hanenberglanden Opstellen en uitvoeren van 1 wijkuitvoeringsplan voor
Overlegstructuur Renovatiedeal Twente (TOF) (3 gemeenten en 6 corporaties) Kennisontwikkeling Interreg Future Beeing. Vorming
Enschedese pilot aanpak Renovatiedeal Twente in Zuid
Energiebespaarprogramma (div. deelprocessen o.a. pilot aanpak VVE’s en energieloket) Energieloket (uitwerken plan Energieloket, uitbreiding coaches, motie duurzaamheid, samenwerking pioneering, Enschede Energie Monitoring en dataanalyse (o.a. kennispunt Twente e.d.) Totaal
GROEN EN DUURZAAM
IN DUSTRIE EN BE DRIJVIGHEID In 2050 is de industrie circulair en stoot vrijwel geen broeikasgas
Ondersteuning Bedrijventerreinen Uitvoeringsplannen (BUP’s)
meer uit. De Omgevingsdienst Twente scherpt de komende jaren het
Als de Bedrijven Uitvoeringsplannen zijn opgesteld moeten ze ook
ENSCHEDE
toezicht op de energiebesparingsplicht voor bedrijven aan. Enschede
uitgevoerd worden. Om dit te ondersteunen reserveren we voor
ondersteunt ondernemers met het nemen van energiebesparende
2024 middelen voor de ondersteuning van drie Bedrijventerreinen
UIT VOER INGSPL A N 2024
maatregelen door inzet van energiebespaarcoaches. Ons principe
Uitvoeringsplannen.
is “Eerst ondersteunen, dan handhaven”. In Bedrijventerreinen uitvoeringsplannen (BUP) leggen we afspraken vast met ondernemers
Circulaire Economie
over de verduurzaming van terreinen.
In Enschede richten we ons op 4 gebieden: 1. ondernemers moeten meer circulair ondernemen;
Doelen uit de begroting
2. afval wordt grondstof;
▬ We verlagen de CO2 uitstoot onder andere door energiebesparing en
3. ondernemers en kennisinstellingen werken samen op circulaire
opwek van hernieuwbare energie. ▬ We verminderen aardgasgebruik door woningen en bedrijven aardgasvrij te maken. ▬ We hergebruiken producten en materialen zodat grondstoffen hun waarde behouden. ▬ In Enschede kunnen bestaande en nieuwe bedrijven verantwoord/ duurzaam/groen groeien en innoveren.
economie; 4. onze gemeentelijke inkoop is circulair. We gaan een uitvoeringsplan ‘Circulair Ondernemen’ opstellen. Dit uitvoeringsplan is bedoeld om het Enschedese bedrijfsleven te stimuleren en te ondersteunen bij hun circulaire ambities. De basis voor dit uitvoeringplan is de - in het tweede kwartaal van 2024 door de raad vast te stellen Ontwikkelagenda Economie 2024 en de door ons vastgestelde beleidsnotitie ‘Circulair Ondernemen’.
Gekoppelde acties: ▬ We ondersteunen inwoners en bedrijven bij het treffen van energiebesparende maatregelen.
Energiecoach bedrijven, energieloket en ondernemersloket In 2023 startten we een samenwerking met het Duurzaam Bouwloket voor
▬ We stellen een uitvoeringsplan ‘Circulair ondernemen’ op.
het realiseren van een energieloket voor bedrijven. Via dit loket kunnen
▬ We gaan door met de uitvoering van de gebiedsagenda’s voor De
bedrijven en instellingen uit Enschede terecht voor professioneel advies
Reulver en Euregio Bedrijvenpark.
van de experts van het Duurzaam Bouwloket over het verduurzamen van hun bedrijf. Het energieloket is telefonisch bereikbaar voor algemene
Opstellen Bedrijventerreinen Uitvoeringsplannen (BUP’s)
vragen en advies. Ook zijn zij beschikbaar voor gericht advies. Hiervoor
Wij stellen de komende jaren Bedrijventerreinen Uitvoeringsplannen
werkt het energieloket samen met het Ondernemersloket.
(BUP) op voor de 5 grootste bedrijventerreinen in onze gemeente: Marssteden, Havengebied, Josink Es, Euregio en de Reulver. De andere bedrijventerreinen kunnen leren van de activiteiten op de grootste bedrijventerreinen en volgen mogelijk later met een eigen traject.
KLIK HIER VOOR MEER INFO OVER DE PROJEC TEN
GROEN EN
IN DUSTRIE EN BE DRIJVIGHEID
DUURZAAM
Benodigd 2024
Klimaatmiddelen
SPUK/ Subsidies
Reguliere begroting
ENSCHEDE
Bedrijventerreinen uitvoeringsprogramma opstellen
€ 210.000
€ 210.000
€0
€0
UIT VOER INGSPL A N 2024
Ondersteuning uitvoeringsprogrammas
€ 120.000
€ 120.000
€0
€0
Circulaire economie
€ 175.000
€ 175.000
€0
€0
Beleidsinzet Industrie en Bedrijvigheid
€ 120.000
€0
€0
€ 120.000
Totaal
€ 625.000
€ 505.000
€0
€ 120.000
bedrijventerreinen
GROEN EN DUURZAAM
LANDBOUW EN LANDGEBRUIK In 2050 moet de landbouw en het landgebruik klimaatneutraal zijn.
Dit stimuleren we met het programma ‘Transitie Landbouw’. Samen
Dit is een ingewikkelde uitdaging, omdat een deel van de uitstoot
met Landschap Overijssel, Stawel (Stichting voor duurzame platte-
We maken een groene visie op de parken in Enschede als uitwerking
ENSCHEDE
van broeikasgas niet te vermijden is: koeien produceren methaan en
landsontwikkeling), de Land- en Tuinbouworganisatie Noord (LTO Noord)
van het Groenambitieplan Enschede. Dit doen we samen met de
uit de toepassing van (kunst)mest komt lachgas vrij. Dit zijn allebei
en Landschapsfonds Enschede (gezamenlijk: ‘de Brede Coalitie’) hebben
beheercommissies van de parken en sluiten waar mogelijk aan op
UIT VOER INGSPL A N 2024
broeikasgassen. Tegelijkertijd legt de sector ook CO2 vast: in de bomen,
we invulling gegeven aan dit programma. We leggen daarbij het accent
bestaande visies en plannen. De visie leggen we in 2025 voor aan de raad.
de bodem en het gras. Dat draagt weer bij aan de reductiedoelstelling.
onder andere op het zo praktisch mogelijk helpen en adviseren van de
De visie landelijk gebied is volop in uitvoering. Via een gebiedsgerichte
▬ We starten met een visie op de stadsparken
▬ We starten met het vergroenen van de singels van Enschede
Enschedese boeren. We leggen de resultaten van het eerste uitvoeringsjaar
We maken een plan voor het vergroenen van de middenberm van de
van dit programma Transitie aan u voor.
singels in Enschede. Dit doen we samen met omwonenden. De uitvoering
aanpak stellen we, onder leiding van een onafhankelijk gebiedsregisseur,
van dit plan volgt in 2025.
een gebiedsagenda op. In deze agenda werken we de opgaven op het
170.000 bomen planten
terrein van natuur, energie, landbouw, landschap en water uit in meerjarige
Bomen zijn een belangrijk onderdeel van onze Twentse natuur en ons
We sluiten hierbij aan op landelijke ontwikkelingen, zoals de (in
uitvoeringsmaatregelen.
Twents landschap. Ze zijn ook belangrijk voor een gezonde leefomgeving.
ontwikkeling zijnde) ‘maatlat groen’. Deze groennormen leggen we voor
Daarom maakt het planten van 170.000 bomen onderdeel uit van de Visie Doelen uit de begroting
landelijk gebied.
▬ Enschede is groen en biodivers.
▬ We werken de groennormen voor alle (ruimtelijke) ontwikkelingen uit
aan de raad. ▬ We leggen herijkte regels voor de bescherming van de bomen in Enschede ter vaststelling voor aan de raad
▬ S amen zorgen we voor een groene omgeving met meer planten en dieren.
Biodiversiteit
Met deze regels willen we de bomen optimaal beschermen. Daarmee
▬ We hergebruiken producten en materialen zodat grondstoffen hun
We gaan de biodiversiteit in onze gemeente vergroten. Dat doen we
geven we uitvoering aan de motie ‘Bomen beter beschermen’. Dit traject
met aanpassingen in (het beheer van) de openbare ruimte binnen en
is gestart in 2023. De raad stelde voor dit doel in de begroting 2024
buiten de bebouwde kom. Voorts maken we het gemeentelijk vastgoed
middelen beschikbaar. In 2024 geven we dit traject verder vorm. Dit doen
Gekoppelde acties:
natuurvriendelijker. Ook werken we aan een soortenmanagementplan en
we samen met bestuur en instellingen als de Bomenstichting, Natuur
▬ We voeren gebiedsverkenningen uit in 1 à 2 gebieden (Gebiedsgerichte
werken op dit gebied samen met partners.
en Milieuraad Enschede en het IVN (Instituut voor natuureducatie en
waarde behouden.
aanpak landelijk gebied). ▬ We versterken ons landelijk gebied vanuit de gebiedsgerichte aanpak en het Natuur- en Landschapsplan.
duurzaamheid). Gebiedsgerichte aanpak landelijk gebied We zijn bezig met de verduurzaming van een aantal plekken in het landelijk
Groene Pijler van Enschede
▬ We voeren het Programma Transitie Landbouw uit.
gebied. We starten met een verkenning en maken een toekomstbeeld.
Een groene omgeving heeft een grote invloed op het welzijn en de
▬ We starten met het maken van een vergroeningsplan voor de binnenstad
Vervolgens formuleren we maatregelen wat te doen. We leggen dit vast in
gezondheid van onze inwoners. Maar een robuuste natuur is ook in staat
gebiedsagenda’s.
om CO2 duurzaam vast te leggen. We werken daarom aan het behoud
In 2024 stellen we verkenningen op voor plekken in het buitengebied. We
en de versterking van de natuur en het landschap. De instrumenten
onderzoeken nog in welk stadsdeel we het beste kunnen beginnen. We doen
die we gebruiken zijn de gebiedsgerichte aanpak en het Natuur- en
dat samen met inwoners en andere belanghebbenden. Na afronding bieden
Landschapsplan.
(Groenambitieplan Enschede). ▬ We maken een plan voor het vergroenen van het Van Heekplein (motie ‘vergroenen Van Heekplein’). ▬ We starten met het vergroenen van de Singels van Enschede (Groenambitieplan Enschede)
we de verkenningen aan bij de raad. GA N A A R DE VOLGEN DE PAGIN A >
▬ We werken de groennormen voor alle (ruimtelijke) ontwikkelingen uit (Groenambitieplan Enschede).
Groenambitieplan
▬ We leggen herijkte regels voor de bescherming van de bomen in
We starten met het maken van een vergroeningsplan voor de binnenstad.
Enschede ter vaststelling voor aan de raad (Groenambitieplan
Dat doen we samen met inwoners, ondernemers en instellingen. Dit plan is
Enschede).
eind 2025 gereed. ▬ We maken een plan voor het vergroenen van het Van Heekplein
Stimuleren en faciliteren transitie landbouwbedrijven
Daarmee geven we uitvoering aan de motie ‘Vergroenen Van Heekplein’.
We zien ook in de toekomst een belangrijke rol in het buitengebied voor de
Dit als vervolgstap op de eerdere tijdelijke vergroening van dit plein met
grondgebonden landbouw. Voor ons is dat bij voorkeur een landbouw met:
herbruikbaar groen. Waarbij we bijvoorbeeld ook aanpassingen rond
▬ Een duurzame bedrijfsvoering met kringlooplandbouw;
verhardingen en water (o.a. de lijngoten, het watertappunt) meenemen.
▬ Een verbrede bedrijfsvoering die naast agrarische productie ook
Dit plan leggen we voor aan de raad.
bijdraagt aan bijvoorbeeld waterbeheer en ecologie; ▬ Een meer op de stad betrokken bedrijfsvoering, met meer directe afzet van lokale en regionale kwaliteitsproducten aan de stedelijke bevolking.
GROEN EN
In de Visie landelijk gebied hebben we deze doelstelling meetbaar
DUURZAAM
▬ Twentse erven
ENSCHEDE UIT VOER INGSPL A N 2024
▬ Duurzaam bermbeheer
gemaakt in concrete opgaven. De opgaven die gekoppeld zijn aan het
In de periode tot 2030 gaan we de biodiversiteit in het landelijk gebied
versterken van de natuur en het landschap lichten we hieronder toe:
versterken door alle geschikte bermen duurzaam te beheren. ▬ 170.000 bomen planten
Deze erven zijn karakteristiek voor het landschap in het landelijke
Bomen zijn een belangrijk onderdeel van onze Twentse natuur en ons
gebied. Ook zijn ze van grote ecologische waarde. Jaarlijks worden
Twents landschap. Ze zijn ook belangrijk voor een gezonde leef-
vijftien erven omgevormd volgens de kenmerken van het Twentse erf.
omgeving. Ook zijn bomen in staat om CO2 duurzaam vast te leggen.
▬ Voedselbos Een voedselbos is een experiment voor andersoortige landbouwproductie, het draagt bij aan de biodiversiteit en heeft
Daarom maakt het planten van 170.000 bomen onderdeel uit van de Visie landelijk gebied. ▬ Beheer van houtwallen en landschapselementen
recreatieve waarde. In de periode tot 2030 leveren we een bijdrage aan
Vergroenen gaat niet alleen om de aanleg van nieuw groen, van
de aanleg van tenminste twee voedselbossen.
nieuwe groenstructuren, maar ook om het beheer van het groen.
▬ Water vasthouden
Alleen door goed beheer kunnen we die groene omgeving aan de
Water vasthouden is een belangrijk middel tegen de verdroging en
volgende generaties doorgeven. Veel van de landschapselementen zijn
draagt bij aan de biodiversiteit. We gaan samen met eigenaren werken
particulier bezit. Met de grondeigenaren maken we afspraken over het
aan het reguleren van water op hun perce(e)l(en). We sluiten daarbij
beheer van landschapselementen. We hebben nu het beheer van zo’n
aan op de vergroeningsstrategie van het waterschap Vechtstromen.
tien procent van de landschapselementen via contracten geregeld. We
▬ Bloemrijke randen
willen doorgroeien naar een verdubbeling daarvan in 2030. In 2024
Dit is een initiatief van de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO)
stellen we een notitie ‘Beheer van houtwallen en landschapselementen’
en Stawel (Stichting voor duurzame plattelandsontwikkeling)
op, waarin we onze ambities nader uitwerken.
om tegen een beperkte vergoeding akkerranden met bloemrijke kruidenmengsels in te zaaien. We hebben ons voorgenomen om van 3 ingezaaide hectare in 2021 door te groeien naar 15 hectare in 2030.
KLIK HIER VOOR MEER INFO OVER DE PROJEC TEN
GROEN EN
LANDBOUW EN LANDGEBRUIK
DUURZAAM
Benodigd 2024
Klimaatmiddelen
SPUK/ Subsidies
Reguliere begroting
ENSCHEDE
Stimuleren en faciliteren transitie landbouwbedrijven
€ 150.000
€ 150.000
€0
€0
UIT VOER INGSPL A N 2024
170.000 bomen planten
€ 88.000
€0
€0
€ 88.000
Verbeteren biodiversiteit
€ 312.000
€0
€0
€ 312.000
Gebiedsgerichte aanpak Landelijk gebied
€ 550.000
€0
€0
€ 550.000
Groenambitieplan
€ 685.000
€0
€0
€ 685.000
De Groene Pijler van Enschede
€ 310.000
€0
€0
€ 310.000
Biobased Building
€ 50.000
€0
€0
€ 50.000
Beleidscapaciteit Groen en Landelijk gebied
€ 435.000
€0
€0
€ 435.000
Totaal
2.580.000
€ 150.000
€0
€ 2.430.000
GROEN EN DUURZAAM
M O B IL I T E I T Op het gebied van mobiliteit staan we letterlijk en figuurlijk niet stil.
Mobiliteitshubs
We werken aan emissievrije zones, mobiliteitshubs waar we vervoer
Een hub is een plek waar verschillende vervoersvormen, zoals auto, bus,
ENSCHEDE
met elkaar delen en het op de kaart zetten van Enschede als fietsstad.
trein, fiets enzovoort samenkomen. We rollen het netwerk van hubs in
UIT VOER INGSPL A N 2024
Doel
bijdrage aan het vervoerssysteem in Enschede. Daarmee beperken we
Enschede heeft een goede interne bereikbaarheid.
gelijk de overlast van los geparkeerde deelvoertuigen. We willen dat er een
onze stad verder uit. Een netwerk van deelmobiliteit levert een positieve
gemeentelijk dekkend netwerk ontstaat. Acties uit de begroting ▬ We leggen de F35 Oosterstraat aan.
‘Park & Ride’ (P&R-)ontwikkeling
▬ We rollen het netwerk van hubs verder uit.
We gaan in 2024 door met de uitwerking van plannen voor het ontwikkelen van P&R-voorzieningen. De gemeenteraad stelde daarvoor extra middelen
Fietsstimulering
beschikbaar in de begroting 2024. Voor P&R Zuid verbeteren we samen met
We gaan aan de slag met de fietssnelweg (F35) richting Oldenzaal
de provincie Overijssel de kwaliteit van de locatie. Ook kijken we of we daar
en Gronau. Daarbij gaat het om het gedeelte Laaressingel – Noord
zonne-energie kunnen opwekken.
Esmarkerrondweg en daarna de F35 Eschmarkerveld. We liften waar dat kan mee op het bouwrijp maken van gronden. De provincie draagt hieraan
Zero emissie stadslogistiek
bij.
In 2025 voeren we in het stadserf (in het voetgangersgebied) maatregelen in waardoor er geen vervuilende bestelbussen en vrachtwagens meer
Conform de Fietsvisie gaan we aan de slag met het verder verbeteren van
mogen rijden. Daarmee wordt het stadserf een ‘zero emissie-zone’. In 2024
de doorfietsroutes door de stad. In 2024 maken we slim gebruik van het
treffen we daarvoor voorbereidingen en nemen we het daarvoor benodigde
groot onderhoud aan de Hendrik ter Kuilestraat. Ook voor dit project heeft
verkeersbesluit. We werken bij deze ontwikkeling intensief samen met de
de provincie een subsidie beschikbaar gesteld. Verder pakken we diverse
ondernemers en voeren pilots uit.
uitvoeringsacties die voortvloeien uit de Fietsvisie.
KLIK HIER VOOR MEER INFO OVER DE PROJEC TEN
GROEN EN
M O B IL I T E I T
DUURZAAM
Benodigd 2024
Klimaatmiddelen
SPUK/ Subsidies
Reguliere begroting
ENSCHEDE
Fietsstimulering
€ 9.700.000
€0
€ 6.400.000
€ 3.300.000
UIT VOER INGSPL A N 2024
Mobiliteitshubs
€ 400.000
€0
€ 200.000
€ 200.000
P&R ontwikkeling
€ 2.000.000
€0
€0
€ 2.000.000
Zero emissie stadslogistiek
€ 520.000
€ 285.000
€0
€ 235.000
Inzet verkeerskundige t.b.v. laadinfrastructuur
€ 60.000
€ 60.000
€0
€0
Beleidscapaciteit Mobiliteit
€ 96.000
€0
€0
€ 96.000
Totaal
€ 12.776.000
€ 345.000
€ 6.600.000
€ 5.831.000
GROEN EN DUURZAAM ENSCHEDE UIT VOER INGSPL A N 2024
EL E K T R IC I T E I T Enschede wil het aandeel hernieuwbare energie in de periode 2021-
▬ Zonnepark Vrij op naam
Dit project startte begin 2022. In de eerste fase zijn ondernemers actief
2030 met minimaal acht procent verhogen. Op dit moment realiseren
Dit betreft de begeleiding, toetsing en uiteindelijk beoordelen van de
benaderd over de ondersteuning die we hen kunnen bieden. Hierop hebben
we dat vooral via ‘Zon op dak’ projecten, Solar Parking (parkeren
vergunningaanvraag van het project voor een (kleinschalig) zonneveld
55 bedrijven gereageerd. Met 43 bedrijven zijn we een adviestraject
onder een dak met zonnepanelen) en het realiseren van zonneparken
van een hectare, inclusief plaatsing van een batterij. De verwachte
gestart. In de tweede fase richtten we ons op de bedrijven op het
(veldopstelling).
opwek is 1,1 GWh per jaar. Dit komt overeen met het jaarlijks gebruik van
bedrijventerrein Marssteden. Hier startten we een adviestraject met elf
ongeveer 450 huishoudens.
ondernemers.
Doelen uit de begroting ▬ We verlagen de CO2-uitstoot door onder andere energiebesparing en opwek van hernieuwbare energie.
▬ Duurzaamheidsroute A35 Gemeente Enschede is een van de partners binnen dit regionale project.
Tot nu toe hebben twintig bedrijven zonnepanelen laten leggen. Het gaat
Rijkswaterstaat (RWS) is de initiatiefnemer. Het doel is om langs de A35
om in totaal ruim 4.000 panelen (opwekcapaciteit 1,4 gigawattuur, dat
op gronden van RWS, gemeenten en derden zonnevelden te leggen.
overeenkomt met het gebruik van bijna 600 huishoudens). De bedrijven
Gekoppelde acties:
Voor gemeente Enschede gaat het om ongeveer tien hectare netto
waar nu nog een traject loopt, hebben een potentie van totaal 10.000
▬ Algemene duurzaamheidsinitiatieven;
(11,1 gigawattuur per jaar). Dit komt overeen met het jaarlijks gebruik van
panelen (mogelijke opbrengst 3,5 gigawattuur, dat is genoeg voor ongeveer
▬ Initiatieven en lopende projecten;
ongeveer 4.500 huishoudens).
1.400 huishoudens).
▬ Begeleiden initiatieven voor windturbines;
▬ Monitoring energievisie
▬ Zon op Dak;
Dit betreft het opstellen en inrichten van een goed monitoringssysteem
We gaan de ondernemers en vastgoedeigenaren in Enschede opnieuw
▬ Solar Parking;
over de realisatie van de doelstellingen van de energievisie. Dit zal naar
informeren over de mogelijkheden die er – ook nu, met beperkingen
▬ Netcongestie;
verwachting in 2025 operationeel zijn.
in teruglevering op het elektriciteitsnet - wél zijn. Daarbij maken we
▬ Ondergrondse infrastructuur; ▬ Verkennen gemeentelijk Energiebedrijf.
▬ Actualisatie energievisie
dankbaar gebruik van de medewerking van bedrijven. Daarbij gaat het
Er is op dit moment vanwege congestie op het elektriciteitsnet geen
om bedrijven die al eerder hebben meegedaan en hun dak belegd hebben
mogelijkheid om nieuwe projecten voor opwek van elektriciteit op het net
met zonnepanelen. Dit doen wij samen met ons ondernemersloket en de
Algemene duurzaamheidsinitiatieven
aan te sluiten. Dit leidt ertoe dat we de doelstellingen uit de energievisie
ondernemersverenigingen.
Het gaat hier om middelen voor ambtelijke inzet. In het bijzonder om
niet kunnen (of anders moeten) realiseren. Om de consequenties goed in
de kosten van het door de werkgroep ‘Nieuwe initiatieven’ toetsen en
beeld te brengen actualiseren we de energievisie op dit punt.
beoordelen van duurzaamheidsinitiatieven die geen onderdeel uitmaken
We willen alle ondernemers en vastgoedeigenaren bereiken en motiveren om te investeren in zonnepanelen (waar dat mogelijk is). En ook waar dat
van een concreet project (dit noemen we initiatieven die in de initiatieffase
Realiseren windparken
niet kan meekijken en meedenken over wat wél mogelijk is in het kader van
(nulfase) en definitiefase (1-fase) zitten (volgens de methodiek
Bij de vaststelling van de energievisie in 2021 heeft de raad besloten om
de energietransitie.
‘Projectmatig Werken’)). Voor projecten die in de 0- of 1-fase zitten zijn nog
voor grote windturbines nog geen beleid en geen zoekgebieden vast te
geen middelen beschikbaar. Meerdere vakafdelingen maken onderdeel uit
leggen. Dit in afwachting van landelijke milieunormen voor windturbines.
van de toetsing in deze werkgroep. Ook afstemmingswerkzaamheden met
Op verzoek van de provincie heeft de raad in mei 2023 toch een tweetal
Enexis en andere nutsbedrijven vallen hieronder.
voorlopige zoekgebieden rond de N18 aangewezen. Maar provincie Overijssel heeft haar windbeleid geactualiseerd. Hiermee neemt ze
Initiatieven en lopende projecten
de regie over voor de realisatie van windturbines in Overijssel. Voor de
▬ Waterbekkens Vitens
subregio’s binnen de provincie heeft de provincie maxima voor opwek met
Dit betreft het initiatief voor realisatie van een zonneveld van ongeveer
windturbines vastgesteld. In 2024 stelt de provincie de gebieden open
acht hectare op de waterbekkens van Vitens. Dit zonneveld kan ongeveer
voor het indienen van initiatieven. Het is op dit moment niet duidelijk of
9,1 GWh (Gigawattuur) per jaar opwekken. Dit komt overeen met het
en welke initiatieven er in Enschede zullen worden ingediend. Zodra een
jaarlijks gebruik ongeveer van 3.700 huishoudens.
initiatiefnemer zich meldt gaan we in overleg met de provincie.
▬ Zonnepark TP Solar Dit betreft het initiatief voor realisatie van een zonneveld in de
Zon op dak
Broekheurne. Zoals het er nu uitziet kan het project doorgang vinden voor
In het project ‘Zon op dak’ informeren wij ondernemers en eigenaren van
een omvang van ruim 15 hectare. Hiermee kan een opwek gerealiseerd
maatschappelijk vastgoed over de mogelijkheden en voor- en /nadelen
worden van 18 GWh per jaar. Dit komt overeen met het jaarlijks gebruik
van zonnepanelen op het dak. Als de ondernemer geïnteresseerd is,
van ongeveer 7.200 huishoudens
ondersteunen wij de verdere planvorming tot aan realisatie. Voor het laten uitvoeren van een onderzoek naar de dakconstructie kunnen wij een financiële bijdrage leveren.
GA N A A R DE VOLGEN DE PAGIN A >
GROEN EN DUURZAAM
Solar Parking
Regie op ondergrondse infrastructuur
Onder Solar parking verstaan we het realiseren van een
Wij hebben met onze ondergrondse infrastructuur te maken met veel
zonnepaneleninstallatie boven parkeerplaatsen. Het gaat daarbij om
wet- en regelgeving. Denk aan de energiewet, de Algemene verordening
parkeerplaatsen bij particulieren, bedrijven, in de openbare ruimte en op
ondergrondse infrastructuur (avoi), de warmtewet en de omgevingswet.
(andere) gemeentelijke gronden.
Voorts komen er op dat gebied steeds meer gemeentelijke taken bij. Dit komt onder andere door de energietransitie en duurzaamheidseisen.
ENSCHEDE
In 2024 ronden we de gesprekken uit de tweede fase af en gaan we over tot
Wij gaan daarom de regie nemen op de ondergrond en de ondergrondse
aanbesteding voor de parkeerplaatsen op gemeentelijke gronden. Dit zijn
infrastructuur. Zo willen we onze gemeentelijke belangen dienen (bij
UIT VOER INGSPL A N 2024
het P&R terrein Zuiderval (potentiële opbrengst is genoeg voor ongeveer
ruimtelijke keuzes, bij projecten, in op te stellen beleid en in de operationele
180 huishoudens) en de parkeerterreinen bij winkelcentrum Wesselerbrink
processen).
(250 huishoudens). Voorts gaat het om de sportcomplexen het Zoutendijk (genoeg voor 60 huishoudens) en de Zweede (45 huishoudens).
Verkennen gemeentelijk energiebedrijf Ons collegeakkoord bevat de wens om te verkennen of een eigen
We willen op meer parkeerplaatsen ‘solar carports’ te realiseren. Dit
gemeentelijk energiebedrijf maatschappelijke meerwaarde kan hebben
doen we door met de bedrijven in gesprek te blijven, ze te faciliteren en te
voor de stad. Voor deze verkenning doorlopen we een aantal stappen:
ondersteunen waar mogelijk. De investeringen moeten ze uiteindelijk zelf
De eerste fase bestond uit een verkenning van de toegevoegde waarde.
doen.
Deze verkenning hebben in het derde kwartaal van 2023 afgerond met een presentatie aan de Raad. De raad ging akkoord op de start van de tweede
Solar parking Twente Village
fase.
Met dit project willen we zonnepanelen realiseren boven de parkeerplaatsen van het FC Twente Stadion en de ijsbaan. Het gaat om een
In de tweede fase richten we ons op het verder verkennen van de in fase 1
oppervlakte van ongeveer vier hectare. Vanwege netcongestie is levering
aangewezen mogelijke scenario’s. Daarin komt ook de organisatievorm aan
op het net niet mogelijk. We zoeken naar mogelijkheden voor directe
de orde. Deze fase leveren we uiterlijk in het vierde kwartaal van 2024 op.
levering aan bedrijven in de directe omgeving. Met vier hectare zonneveld kunnen we ongeveer 1.800 huishoudens van stroom voorzien.
Daarna bereiden we, afhankelijk van de uitkomsten van de scenarioverkenning, een raadsvoorstel voor over de oprichting van het
Naar drie procent CO2-reductie
Enschedese energiebedrijf.
De in totaal gerealiseerde opwek in 2023 bedraagt 1,65 gigawatt (Gwh) per jaar. Dit is goed voor ruim 0,1 % Co2-reductie (524.000 ton in 2022).
Overkoepelend
We werken op dit moment aan projecten die samen 44,2 Gwh aan opwek
Voor het boeken van resultaten is goede ondersteuning nodig. Zo willen we
kunnen realiseren. Dit staat gelijk aan een reductie van CO2-uitstoot van
kunnen beschikken over betrouwbare data en onderzoek(s)gegevens. Ook
16 miljoen kg Co2, bijna 3% van de jaarlijkse uitstoot in Enschede.
is stevige inzet nodig op het gebied van communicatie, control en juridisch advies om het actieplan succesvol uit te kunnen voeren. Daarnaast willen
Actieplan Netcongestie
we inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden betrekken bij de
De grenzen van de transportcapaciteit van het elektriciteitsnet zijn bereikt.
uitvoering en voorbereiding van de werkzaamheden (participatie). Ook dit
Er is geen ruimte voor nieuwe aansluitingen voor afname en/of terugleveren
vraagt veel inzet en dus veel middelen.
van opgewekte elektriciteit. Dit heeft gevolgen voor bedrijven, voor andere (maatschappelijke) functies en wellicht ook voor woningen. Om de gevolgen van netcongestie te beperken gaan we een actieprogramma opstellen. Dit bestaat uit een samenhangend pakket aan maatregelen, met een doorlooptijd van minimaal tien jaar.
KLIK HIER VOOR MEER INFO OVER DE PROJEC TEN
GROEN EN
EL E K T R IC I T E I T
DUURZAAM
Benodigd 2024
Klimaatmiddelen
SPUK/ Subsidies
Reguliere begroting
ENSCHEDE
Algemene duurzaamheidsinitiatieven
€ 227.000
€ 227.000
€0
€0
UIT VOER INGSPL A N 2024
Initiatieven en lopende projecten
€ 110.000
€ 110.000
€0
€0
Realiseren windparken
€ 60.000
€ 60.000
€0
€0
Zon op Dak
€ 175.000
€ 175.000
€0
€0
Solar Parking
€ 295.000
€ 95.000
€0
€ 200.000
Netcongestie
€ 200.000
€ 200.000
€0
€0
Ondergrondse infrastructuur
€ 400.000
€ 100.000
€0
€ 300.000
Verkennen gemeentelijk energiebedrijf
€ 70.000
€ 70.000
€0
€0
Beleidscapaciteit Elektriciteit
€ 287.000
€ 217.000
€0
€ 70.000
Totaal
€ 1.537.000
€ 1.037.000
€0
€ 500.000
GROEN EN DUURZAAM
K W A L I TAT I EF E N L I J N O R G A N I S AT I E We maken beleid en voeren projecten en programma’s uit die helpen om
Klimaatadaptatie
onze mooie stad te verduurzamen. Tegelijkertijd is duurzaamheid ook
Bij nieuwbouw is het de normaalste zaak van de wereld om aardgasvrij
ENSCHEDE
gewoon onderdeel van ons dagelijks werk.
te bouwen. Maar ook in onderhoudswerkzaamheden nemen we
UIT VOER INGSPL A N 2024
Inkoop
van plannen: Is er bijvoorbeeld sprake van waterdoorlatende
Of we nu inkopen voor ons bedrijfsrestaurant of een grote aanbesteding
parkeerplaatsen of groene daken?
klimaatadaptieve maatregelen mee. Hetzelfde geldt voor de beoordeling
doen op kantoorartikelen; duurzaamheid neemt een belangrijke rol in bij de beoordeling van offertes. Zo kopen we steeds schoner en groener in.
Klik hier voor uitgebreide informatie over klimaatadaptatie in Enschede.
Thema’s als klimaat, milieu, social return (maatschappelijke opbrengst), diversiteit, ketenverantwoordelijkheid en inclusie wegen mee bij de inkoop
Afval, circulariteit
en aanbestedingen van onze organisatie.
Afval bestaat niet! Afval is een grondstof. We onderzoeken op tal van vlakken de afvalstromen in de stad. Ook ondersteunen we organisaties die
Weg- en waterbouw
circulair (willen) werken of die producten een tweede kans geven. Een mooi
Bij onze wegenprojecten kijken we kritisch naar materialen. Per project
voorbeeld is het maken van nieuwe textiel van oude textiel. Want afval als
beoordelen we de verschillende onderdelen op hun CO2-voetafdruk. We
grondstof betekent minder gebruik van nieuwe grondstoffen. Dit leidt tot
zoeken naar de optimale balans tussen kosten en CO2- besparing. Zo
een kleinere aanslag op onze aarde en minder CO2-uitstoot. Daarbij werken
maken we in Enschede slimme afwegingen.
we samen met de Universiteit Twente, Saxion en andere kennisinstellingen. En het afval wat er dan toch nog is? Daar maken we in Twente energie van.
Meer inzicht in het Water- en klimaatadaptatie plan (WEK)? Klik hier. Goed voorbeeld doet goed volgen We werken aan verduurzaming van de eigen organisatie. Dat doen we niet alleen via ons inkoopproces, maar ook door te kijken hoe we ons eigen vervoer fossielvrij kunnen maken. En hoe we kunnen besparen op gas door bijvoorbeeld de kachel lager te zetten. Ook kijken we kritisch naar onze dienstreizen. Als gemeente geven we het goede voorbeeld en daar zijn we ons zeer van bewust.
KLIK HIER VOOR MEER INFO OVER DE PROJEC TEN
GROEN EN
O V E R K O E P EL E N D
DUURZAAM
Benodigd 2024
Klimaatmiddelen
SPUK/ Subsidies
Reguliere begroting
ENSCHEDE
Communicatie en participatiestrategie
€ 65.000
€ 65.000
€0
€0
UIT VOER INGSPL A N 2024
Inzet ondersteunende functies
€ 385.000
€ 385.000
€0
€0
Inzet Cluster Omgeving & Recht
€ 420.000
€ 420.000
€0
€0
Inzet Juridische zaken
€ 50.000
€ 50.000
€0
€0
Totaal
€ 920.000
€ 920.000
€0
€0
Totaal
€ 33.512.500
€ 4.519.084
€ 14.594.500
€ 14.398.916