Enschedese Arbeidsmarkt aanpak 2023 & Evaluatie aanpak 2022

GEMEENTE ENSCHEDE

UIT VOERINGSPROGR A M M A ENSCHEDESE A R B E I D S M A R K TA A N PA K 20 2 3 E VA L U AT I E 2 0 2 2 (K W A R TA A L 1 T/ M K W A R TA A L 3)

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

I N H O U D S O P G AV E

I N L E I D I N G

4

S A M E N VAT T I N G

5

Doelen en indicatoren

5

Beleidsmatige ontwikkelingen

5

1. A R B E I D S M A R K T O N T W I K K EL I N G E N

6

1.1

Economie en arbeidsmarkt Aanbod Vraag

6 7 7

1.2

Het aantal bijstandsuitkeringen in Enschede Financieel resultaat In- en uitstroomcijfers Kenmerken bijstandsbestand Inkomsten parttime werk

8 8 8 9 9

2. PA R T I C I P E R E N

10

TERUGBLIK 2022 EN VOORUITBLIK 2023 2.1

Doelstelling 1: Activeren en participeren Actielijn 1a: Verbeteren keten Special: Ketenaanpak Aanpak laaggeletterdheid gericht op participatie OpMaat (voormalige Doenbeurs) Actielijn 1b: Intensiveren begeleiding statushouders - Regie Integratie Actielijn 1c: Intensiveren begeleiding jongeren Jongeren Actieteam en uitvoering van De Twentse Belofte in Enschede

3. R E-I N T E G R E R E N

10 10 10 11 11 12 12 12

14 2

TERUGBLIK 2022 EN VOORUITBLIK 2023 3.1

Doelstelling 2: Meer passend werk Actielijn 2a: We ondersteunen de ontwikkeling van de vraag/werkgeversbenadering Actielijn 2b: We ontwikkelen nieuwe routes Actielijn 2c: We ondersteunen het aanbod/werknemersbenadering Special: DCW Special: LKS

14 14 15 15 16 18

2

HOOFDSTUK

1.0

2.0

4. O N D E R S T E U N E N D E M A AT R E G EL E N

3.0

4.0

BIJLAGEN

20

TERUGBLIK 2022 EN VOORUITBLIK 2023 Regionaal Arbeidsmarktbeleid 20 Klanttevredenheidsonderzoek

20

Kwijtscheldingsbeleid

20

Doorbraakmethode IPW

21

Aanpassingen Participatiewet

21

Inclusieve Arbeidsmarkt

21

B I JL A G E 1: A R B E I D S M A R K T I N S T R U M E N TA R I U M

22

B I JL A G E 2: B E G R O T I N G

24

B I JL A G E 3: C E N T R U M TA K E N

25

Regionale samenwerking

25

Regionaal Arbeidsmarktbeleid

25

Centrumgemeente

25

Portefeuillehoudersoverleg arbeidsmarkt (PHA)

26

Bestuurlijk werkbedrijf

26

Dienstverlening RMT

27

Twente Board

27

Leven Lang Ontwikkelen

27

Twents Fonds voor Vakmanschap

27

3

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

I NL E I D I N G In 2019 stelde de gemeenteraad van Enschede het beleidskader de Enschedese Arbeidsmarkt Aanpak 2019 voor onbepaalde tijd vast. Dit document geldt voor meerdere jaren en vormt de basis voor de Enschedese Arbeidsmarkt Aanpak (EAA). In de EAA staat hoe we de Enschedese Arbeidsmarkt Aanpak uitvoeren. Ook blikken we elk jaar terug. Als het nodig is passen we de uitvoering op basis van de terugblik aan. In dit document vindt u de terugblik op de EAA over de eerste drie kwartalen van 2022 en het uitvoeringsprogramma 2023. De nadruk ligt op de cijfers. Er is voor gekozen om het stuk compacter vorm te geven en te richten op de doelen uit de gemeentebegroting. We blikken terug op de resultaten van het afgelopen jaar en kijken vooruit naar de doelen voor het lopende kalenderjaar. In aanvulling op de cijfers lichten we een aantal opvallende en/of actuele projecten uit:

▬ Een special over ketenaanpak; ▬ Een special over DCW; ▬ Een special over de LKS. We hebben een aantal bijlagen toegevoegd aan dit document. In de eerste bijlage vindt u een overzicht van de instrumenten die we inzetten. In de tweede bijlage staat de begroting. Tot slot is in de derde bijlage informatie te zien over de taken die de gemeente Enschede als centrumgemeente uitvoert voor de arbeidsmarktregio Twente.

4

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

S A M E N VAT T I N G In 2022 groeide de economie met 4,6%. Tegelijkertijd waren

Toch passen we het streven niet aan. We verwachten

er minder mensen aan het werk omdat de bevolking vergrijst.

namelijk dat het percentage nog wat daalt doordat we

We zien dat er nu meer vacatures zijn dan werkzoekenden.

de doelgroep vergroten; het beleidsvoornemen tot

Het verschil tussen het aantal vacatures en het aantal

een brede(re) inzet op LKS houdt namelijk in dat we de

werkzoekenden wordt naar verwachting de komende jaren

praktijkroute inzetten om mensen die geen doelgroep-

nog groter.

registratie hebben te testen op een arbeidsbeperking om tóch LKS in te kunnen zetten;

In de afgelopen 2 jaar daalde het aantal bijstandsgerechtigden

3. Percentage bijstandsgerechtigden met sociale activering

in Enschede sneller dan in de rest van Nederland. We weten

t.o.v. het totale bijstandsbestand

niet zeker hoe het komt dat het bijstandsbestand in Enschede

Het doel om 21% van het bijstandsbestand deel te laten

sneller is gedaald. We denken dat dit te maken heeft met het

nemen aan een maatschappelijk activeringstraject is

feit dat de bedrijven in Enschede wat minder gevoelig zijn

gehaald. Eind september zijn 1.241 trajecten ingezet;

geweest voor de corona-crisis. Doordat het bijstandsbestand in

ofwel 21,8% van het bestand.

Enschede sneller daalde, was er in die periode geen tekort op daalde het bijstandsbestand in Enschede minder hard dan in de

B EL E I D S M AT I G E O N T W I K K EL I N G E N

rest van het land.

Het doorvoeren van beleidsmatige ontwikkelingen vraagt tijd.

het BUIG-budget. Inmiddels is de situatie omgekeerd. In 2022

Belangrijke onderwerpen in ons beleid de komende jaren zijn: Eind september 2022 hadden we een tekort op het

▬ Het invoeren en steeds verder verbeteren van de

bijstandsbudget dat we van het Rijk kregen. In 2023 denken we

ketenaanpak. Door de ketenaanpak zorgen we ervoor dat

wel uit te komen met het budget. Dan krijgt Enschede door een

consulenten die een groep inwoners ondersteunen zo goed

andere verdeling een groter deel van het landelijke budget.

mogelijk samenwerken. Het gaat hier om consulenten die

D O EL E N E N I N D I C AT O R E N

herhaaldelijk contact hebben met inwoners;

▬ Het verbreden van de doelgroep voor loonkostensubsidie

Met de uitvoering van de EAA dragen we eraan bij dat ‘inwoners

(LKS). Door het inzetten van de praktijkroute komen meer

participeren in de samenleving’ en ‘inwoners betaald werken

inwoners in aanmerking voor LKS dan in het verleden.

naar vermogen’. Dit zijn doelen zoals beschreven in de Doelenboom Sociaal Domein 2022-2026 zoals opgenomen in gemeentebegroting 2023.

Hierdoor kunnen zij eerder starten met (parttime) werk;

▬ De inzet van DCW als onderdeel van de keten van dagbesteding naar werk. Hierdoor zijn uitgebreide (re)diagnose en trainingstrajecten mogelijk;

In deze EAA schrijven we over 3 indicatoren uit deze nieuwe

▬ Het blijven ontwikkelen van een doelgroepaanpak voor

doelenboom:

jongeren en statushouders. Hierbij zetten we gecoördineerde

1. Percentage ontwikkeling bijstandsvolume Enschede t.o.v.

ondersteuning op meerdere leefgebieden in.

landelijke ontwikkeling Landelijk is de gemiddelde daling over de eerste 9 maanden van het jaar ongeveer -3,5%. Enschede laat een daling zien van -3,2%. Ons doel is om het niet slechter te doen dan het landelijk gemiddelde. Dat haalden we in 2022 niet. In 2023 handhaven we dit doel ondanks dat we merken dat dit lastiger wordt; 2. Percentage LKS – regulier t.o.v. de doelgroep De doelstelling in 2022 is 43,5% van de LKS-doelgroep met LKS aan het werk te helpen of te hebben. Met een percentage van 57,4% is dat ruim geslaagd. In 2023 verhogen we de ambitie naar 45%. Dit is (ruim) onder de realisatie over 2022.

5

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

1.A R B E I D S M A R K T O N T W I K K EL I N G E N In dit hoofdstuk kijken we naar ontwikkelingen in de

slechte nieuws is dat er te weinig personeel is om diensten

Nederlandse economie en de Enschedese economie.

en maatschappelijke taken goed uit te voeren. Het komt nu

We geven daarnaast algemene informatie en cijfers over de

bijvoorbeeld vaker voor dat treinen niet rijden of dat winkels

ontwikkeling van ons bijstandsbestand. Het wordt duidelijk

door personeelstekorten sluiten.

dat de vraag naar werknemers groot is, maar dat het aanbod aan werkzoekenden lang niet altijd past bij die vraag.

1.1

ECONOMIE EN ARBEIDSMARKT

In onderstaande afbeelding leggen we uit hoe de opbouw van de beroepsbevolking in Enschede eruitziet. Door de kolom ‘werkzame beroepsbevolking’ af te zetten tegen de kolom ‘aantal banen in Enschede’ wordt duidelijk dat in Enschede mensen van buiten de stad ten minste 10.000 banen invullen.

Begin 2022 waren er voor het eerst meer vacatures dan werkzoekenden. Daarna kwam er opnieuw onzekerheid als gevolg van allerlei problemen in de rest van de wereld. Er is bijvoorbeeld onzekerheid over de economische gevolgen van de oorlog in Oekraïne, de inflatie en de dalende koopkracht. De groei van het aantal banen in Nederland nam hierdoor af. We verwachten dat de groei van het aantal banen in 2023 verder afneemt, maar voor de meeste beroepen blijven er meer vacatures dan werkzoekenden. Het goede nieuws is dat bijstandsgerechtigden die arbeidsfit zijn ook in 2023 een goede kans op een baan houden. Het Samenstelling Enschedese beroepsbevolking en werkgelegenheid in schema (2021)

6

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

Twente, 1e kwartaal 2016 - 2e kwartaal 2022

In bovenstaande afbeelding staan het aantal openstaande

Er ontstaan allerlei problemen:

vacatures in Twente halverwege 2022. In de afbeelding zien we

▬ Treinen vallen uit; ▬ Je kunt niet meer bij de kinderopvang terecht; ▬ Bouwprojecten gaan langzamer; ▬ Zorg wordt uitgesteld; ▬ Verduurzamingsprojecten lopen vertraging op.

de verschillen tussen beroepsniveaus. De indeling kent vier beroepsniveaus:

▬ Beroepsniveau 1: eenvoudige taken die je uit ervaring gemakkelijk kunt doen, en waarvoor elementair of lager onderwijs genoeg is;

▬ Beroepsniveau 2: niet al te ingewikkelde taken, waarvoor lager of middelbaar onderwijs nodig is;

▬ Beroepsniveau 3: ingewikkelde taken, waarvoor middelbaar of hoger onderwijs nodig is;

▬ Beroepsniveau 4: zeer ingewikkelde en speciale taken, waarvoor hoger of wetenschappelijk onderwijs nodig is.

Het vergroten van het aanbod aan werknemers is niet makkelijk. Het aantal werkzoekenden neemt af. Ook zien we dat bijstandsgerechtigden lang niet altijd kunnen doorgroeien naar werk. De minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen schreef in haar kamerbrief ‘Stand van zaken Participatiewet in balans’ van 28 november 2022 dat 60% van het bestand zich nog niet in staat acht te werken. Meer

Er zijn vacatures op alle niveaus. We maken ons specifieke

werkenden uit eigen regio mobiliseren lijkt slechts beperkt

zorgen over de sectoren zorg en ICT die een groot

mogelijk. De Twentse arbeidsdeelname ligt nog wel onder het

maatschappelijk belang hebben. De tekorten in die sectoren

landelijk gemiddelde, maar kruipt langzaam naar dit

lossen we niet snel op. Om daar te kunnen werken, heb je

gemiddelde toe. Dat biedt dus geen oplossing voor het tekort.

namelijk een hogere opleiding nodig.

Immigratie van arbeidsmigranten, asielzoekers, statushouders en ontheemden kan dit probleem op lange termijn maar deels

AANBOD

oplossen en leidt tot andere vraagstukken. Bovendien bestaan

Het aanbod van werknemers neemt af. De beroepsbevolking

er praktische problemen als het woningtekort om hier, snel,

krimpt de komende jaren. Er komen minder jonge mensen op

nieuwe werknemers te vinden.

de arbeidsmarkt. En veel oudere mensen gaan met pensioen. Dat zorgt nu al voor problemen. Niet alles wat nodig is, kan nu

VRAAG

worden gedaan. Het voorzieningenniveau in de stad staat

De regering denkt dat de economie in 2023 met 1,5% groeit.

daardoor onder druk. En de economie groeit minder snel,

Maar er is nog wel veel onzekerheid, onder andere door:

omdat werkgevers moeilijk aan personeel kunnen komen.

▬ De oorlog in Oekraïne; ▬ Stijgende energie- en grondstofprijzen; ▬ Corona en de kosten van de coronamaatregelen.

7

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

Ook is er veel verschil in economische groei tussen sectoren.

FINANCIEEL RESULTAAT

Dat betekent dat sommige beroepen wat meer last dan

Het BUIG-budget is een gebundelde uitkering van het

andere beroepen hebben van hoe het met de economie gaat.

Rijk voor de bekostiging van uitkeringen op grond van de

Denk hierbij aan de horeca, de detailhandel en de bouw.

Participatiewet. Dat budget is niet geoormerkt. Een gemeente

In die beroepen heb je in 2023 misschien een kleinere kans

mag een overschot vrij besteden, maar moet een tekort in

op een baan als:

beginsel ook zelf opvangen.

▬ De economie minder groeit; ▬ Mensen minder koopkracht hebben; ▬ Mensen minder uitgeven.

Terugblik 2022 Er is in 2022 een tekort van 5,7 miljoen op het BUIG-budget. Het tekort wordt voor €1,73 miljoen gedekt uit de algemene

Eerder in dit stuk gaven we al aan dat er meer vacatures

middelen, conform vastgestelde begroting. Er resteert

zijn dan werkzoekenden. Dit komt doordat de instroom van

daarmee een tekort van 4 miljoen euro op het BUIG-budget

nieuwe medewerkers lager is dan de uitstroom van huidige

(peildatum december 2022).

medewerkers. Maar dat we in Nederland veel werken met kortdurende contracten en/of parttime werken heeft er ook

Vooruitblik 2023

mee te maken. De regering probeert daar wat aan te doen door

We krijgen in 2023 een hoger BUIG-budget dan in 2022.

de regels voor dit soort contracten aan te passen. Het is nog

Dit komt doordat we een groter deel van het landelijke

niet duidelijk wat het effect hiervan zal zijn.

budget krijgen. Dat staat in de septembercirculaire.

1.2

O N T W I K K EL I N G E N B I J S TA N D S B E S TA N D E N S C H E D E

IN- EN UITSTROOMCIJFERS De onderstaande tabellen en grafieken laten zien dat er een vrij grote dynamiek in het uitkeringsbestand zit. Anders gezegd stromen er jaarlijks veel inwoners in en uit. Die dynamiek doet

Eind september 2022 verstrekken we 5.719 uitkeringen aan

zich met name voor in de doelgroep met een korte afstand tot

hoofduitkeringsgerechtigden (HUG). Daarnaast ondersteunen

de arbeidsmarkt. De meeste inwoners stromen uit vanwege

we partners van hoofduitkeringsgerechtigden (PUG) met

‘werk’ en ‘studie'.

het zetten van stappen richting werk. Er zijn 187 minder uitkeringen dan begin 2022, een daling van 3,2%. De daling voor heel Nederland is met 3,5% wat hoger. Het jaar daarvoor was de daling in Enschede juist wat hoger.

Uitstroom Werk en Studie per uitstroomreden

IN- EN UITSTROOM P A R T I C I P AT I EWET

2020

2021

TOT SEPT 2022

Instroom

1.626

1.381

786

Uitstroom

1.444

1.619

907

De doelgroep met een langere afstand tot de arbeidsmarkt - een groep met minder relevante werkervaring en opleiding enerzijds en meer problematiek anderzijds - kent veel minder dynamiek. Uitstroom door het bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd maakt ruim 40% uit van de uitstroom. ‘Aangaan relatie’ en ‘verhuizing’ volgen met respectievelijk 14% en 10%.

8

HOOFDSTUK

KENMERKEN BIJSTANDSBESTAND

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

▬ Het aandeel van inwoners met een arbeidsbeperking

De kwalitatieve ‘mismatch’ tussen vraag en aanbod naar

(=doelgroep loonkostensubsidie) groeit. 5,4%

werknemers groeit. Aan de ene kant zien we dat werkgevers

van de bijstandsgerechtigden stond in 2015 in het

steeds meer vaardigheden verwachten van werknemers,

doelgroepenregister. In 2020 stond 8,8% van de

oftewel hogere eisen stellen. De werkzoekenden die hieraan

bijstandsgerechtigden in het doelgroepenregister.

voldoen zijn inmiddels aan het werk. Dat betekent dat de groep die nu nog in het bijstandsbestand zit relatief minder voldoet

In Enschede zien we, net als in de rest van Nederland, dat

aan de eisen van werkgevers. Het kost ons als gemeente dan

ongeveer 60% van het bijstandsbestand een lange afstand

ook steeds meer tijd en geld om inwoners aan het werk te

tot de arbeidsmarkt heeft.

helpen, of te helpen participeren. De afgelopen jaren groeiden zowel de personele kosten als de kosten voor bijvoorbeeld

INKOMSTEN PARTTIME WERK

trainingen.

Terugblik 2022 We zetten loonkostensubsidie (LKS) en parttime werk soms

Dat een deel van het bijstandsbestand relatief ‘statisch’ is,

samen in. Dit blijkt voor inwoners een goede eerste stap op

zoals dat uit bovenstaande tabellen duidelijk werd, is dan ook

weg naar betaald werk. Daarin doen we het trouwens net zo

niet vreemd. De lange afstand tot de arbeidsmarkt wordt

goed als gemeenten die ongeveer even groot zijn als Enschede.

immers voor een groot deel bepaald door problematiek op

Dat staat in de landelijke vergelijkingen van Divosa. Als

andere, meestal meerdere, leefgebieden. We zien in Enschede

onderdeel van het ‘Breed offensief’ wil de regering in 2023

bijvoorbeeld dat;

fors inzetten op het vergroten van de LKS doelgroep. Meer

▬ Ons bijstandsbestand meer taalproblemen kent; in 2015 was

informatie hierover is te vinden in hoofdstuk 3, pagina 14 en 18.

bekend dat 12% van de bijstandspopulatie de Nederlandse taal onvoldoende beheerst. In 2020 groeide dit tot 18%;

Vooruitblik 2023

▬ Ons bijstandsbestand ouder word; in 2015 was 33% van het

In de grafieken hieronder is af te lezen hoeveel inkomsten

bestand ouder dan 50 jaar. In 2020 was 53% van het bestand

bijstandsgerechtigden halen uit parttime werk. De eerste

ouder dan 50 jaar;

grafiek laat het totaalbedrag zien. De tweede grafiek laat het gemiddelde bedrag zien en de derde grafiek laat het percentage zien. Inkomsten uit arbeid zijn in mindering gebracht op de uitkering.

Inkomsten uit arbeid

9

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

2.PA R T I C I P E R E N T E R U G BL I K 20 2 2 E N V O O R U I T BL I K 20 2 3 In dit hoofdstuk werken we de beleidslijn 'activeren en

Terugblik 2022

participeren' uit de kadernota uit.

Eind september 2022 stond 21,8% van het bijstandsbestand ingeschreven voor een maatschappelijk activeringstraject. De ambitie die in de gemeentebegroting is opgenomen voor

R E S U LTAT E N 2 0 2 2

2022 is dat dit minimaal 21% zou zijn. Dat is gehaald. In 2023

Activering RAP

234

Eigen Kracht

49

is ingeschreven voor een maatschappelijk activeringstraject.

Entree-opleiding

7

Vooruitblik 2023

Mantelzorg

28

Meedoen in Enschede

5

streven we er naar dat minimaal 22% van het bijstandsbestand

In 2023 helpen we meer bijstandsgerechtigden om te participeren. Daarvoor investeren we komend jaar circa € 200.000 extra;

▬ We verbeteren de keten. Onze consulenten werken sinds

Meedoen - sociale activering

189

Vrijwilligerswerk

729

informatie over deze ketenaanpak vind je in de special

1.241

▬ Als vervanging van de Doenbeurs introduceren we een

september 2022 op basis van een ketenaanpak. Meer hieronder;

Totaal

2.1

D O EL S T ELL I N G 1: A C T I V E R E N E N PA R T I C I P E R E N

nieuw instrument, OpMaat, om mensen te informeren over verschillende trajecten en te motiveren om deel te nemen aan een van deze trajecten;

▬ We kopen meer plekken in bij participatietrajecten van M-Pact en Alifa.

Bijstandsgerechtigden die niet meedoen in de maatschappij activeren we om weer (meer) te participeren. Dit doen we met de inzet van 7 verschillende trajecten. De trajecten staan genoemd in bovenstaande tabel.

ACTIELIJN 1A: VERBETEREN KETEN SPECIAL: KETENAANPAK

▬ Verschillende consulenten van de gemeente hebben meer dan eens contact met dezelfde inwoners. Vanaf september: 2022 organiseren zij samen de ondersteuning van deze inwoners. Dit noemen we de ketenaanpak. Zo wordt de ondersteuning van deze inwoners mensgerichter, integraler en efficiënter. De consulenten gaan daarvoor samen werken in ketens. Deze ketens sluiten aan op de stadsdelen en doelgroepen. Hiermee verbeteren we de samenwerking met Wijkteams, Wijkwijzers en het Stadsdeelmanagement;

▬ Het aantal ketens en de capaciteit binnen de ketens is afgestemd op de problematiek in een stadsdeel. In Stadsdeel Zuid wonen gemiddeld meer bijstandsgerechtigden dan in andere stadsdelen. Daarom zijn daar 2 ketens. We hebben al ketens voor jongeren en statushouders. In totaal zijn er dus 8 ketens;

▬ Bijna alle inwoners krijgen door de invoering van de ketenaanpak nieuwe consulenten. Voor sommige inwoners met intensieve of bijzondere ondersteuning is dit extra lastig. De oude en de nieuwe consulent spraken daarom samen met deze inwoners. Zo zorgden we voor een goede overdracht van deze inwoners;

10

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

▬ Onze consulenten vinden de onderlinge samenwerking heel waardevol. Ook inwoners reageren positief. Onze inkomensconsulenten voeren extra gesprekken met inwoners. Dit zijn gesprekken om hen beter te informeren. Ook gaat de samenwerking tussen consulenten steeds soepeler. Daardoor zetten inwoners stappen steeds gemakkelijker;

▬ We blijven de werkprocessen die we in het kader van de ketenaanpak invoerden in 2023 monitoren en verbeteren.

AANPAK LAAGGELETTERDHEID GERICHT OP PARTICIPATIE

▬ In de eerste helft van 2022 startten we voor toeleiding

We hebben een Uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid

vanuit het RAP-bestand een pilot met een verlengde

2021-2025. In dit programma staat onder andere wat we doen

intake. Dit is een intake van 5 dagdelen onder de titel

om ervoor te zorgen dat inwoners hun basisvaardigheden

‘OpStap’. Het doel is om mensen in brede zin te activeren,

ontwikkelen. Dit is belangrijk omdat:

waarbij laaggeletterdheid specifieke aandacht krijgt.

▬ L aaggeletterde inwoners moeite hebben met de

De eerste ervaringen zijn positief. Een van de RAP-

basisvaardigheden lezen, schrijven, rekenen en/of digitale

consulenten functioneert als ambassadeur voor het thema

vaardigheden. Dit leidt onder andere tot problemen op de

laaggeletterdheid.

werkvloer. Als zij werkinstructies niet begrijpen neemt de kans op bedrijfsongevallen toe;

▬ L aaggeletterde inwoners vaak onvoldoende toegepaste

Vooruitblik 2023

▬ Het Twents Fonds voor Vakmanschap probeert met een

vaardigheden hebben. Dit zorgt voor problemen op meerdere

campagne het aantal aanvragen voor een scholingscheque

leefgebieden. Het belemmert hen bijvoorbeeld om gezonder

te verhogen;

te worden. Als zij instructies van de arts niet begrijpen neemt

▬ We brengen het thema laaggeletterdheid nog meer onder

de kans op medische complicaties toe;

de aandacht van onze eigen consulenten. Het doel is om ook

▬ L aaggeletterde inwoners vaak onvoldoende

binnen andere uitvoeringsteams met ambassadeurs voor het

vakvaardigheden hebben. Dit heeft als gevolg dat zij relatief

thema te werken.

weinig uitzicht hebben op duurzaam (vrijwilligers)werk. Als de krapte op de arbeidsmarkt afneemt, staan zij als eerste

OPMAAT (VOORMALIGE DOENBEURS)

op straat.

Terugblik 2022 In 2022 organiseerden we door uitval van personeel geen

Ons bijstandsbestand kent steeds meer taalproblemen.

Doenbeurzen.

Zoals eerder aangegeven was in 2015 bekend dat 12% van de bijstandspopulatie de Nederlandse taal onvoldoende beheerst.

Vooruitblik 2023

In 2020 groeide dit tot 18%. Dit laat de meerwaarde van een

We stoppen met het concept Doenbeurs. We starten in 2023

aanpak laaggeletterdheid gericht op participatie zien.

per keten met de organisatie van het instrument OpMaat, te beginnen bij keten Noord gevolgd door de ketens Jongeren

Terugblik 2022

en Statushouders. We versterken de screening en selectie

In het najaar van 2022 kwam de Voortgangsrapportage

vooraf, zodat we alleen bijstandsgerechtigden uitnodigen

2021-2022 van het Uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid

voor wie deelname aan OpMaat meerwaarde heeft. Dit is

uit. Daarin staat tot in detail hoe de aanpak laaggeletterdheid

mogelijk doordat, na de invoering van de ketenaanpak, ook de

gericht op participatie ervoor staat. De belangrijkste

doelgroep met een lange afstand tot de arbeidsmarkt nu een

bevindingen zetten we hieronder op een rijtje:

vaste begeleider heeft. Vanwege de grote omvang van deze

▬ In de eerste helft van 2022 lag het aantal adviesgesprekken

doelgroep is het niet mogelijk om in 2023 iedereen te spreken

dat Leerwerkloket Twente voerde met kandidaten en

en te begeleiden. OpMaat zetten we in als evenement om,

werkgevers over basisvaardigheden en vakscholing hoger

versneld, mensen te koppelen aan een passend traject.

dan in dezelfde periode een jaar eerder;

▬ In de eerste helft van 2022 lag het aantal aanvragen van inwoners voor een scholingscheque bij het Twents Fonds voor Vakmanschap achter bij de verwachtingen;

11

HOOFDSTUK

Daartoe nodigen we bij OpMaat aanbieders van instrumenten op een van de volgende leefgebieden uit: gezin, financiën, werk, zorg en wonen. We weten namelijk dat onze doelgroep vaak problemen heeft op deze leefgebieden. En dat het nodig is mensen te helpen bij het oplossen van deze problemen. Dit is in veel gevallen een randvoorwaarde om mee te kunnen (blijven) doen. Het evenement zelf richt zich op organiseren van de ontmoeting tussen aanbieder en bezoekers. Deelname aan trajecten is vrijwillig. We zetten vooral in op het motiveren van bezoekers. ACTIELIJN 1B: INTENSIVEREN BEGELEIDING STATUSHOUDERS - REGIE INTEGRATIE Het Regieteam Integratie is verantwoordelijk voor de begeleiding van statushouders (met een verblijfstitel als

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

R E S U LTAT E N R E G I E T E A M I N T E G R AT I E S TA N D VA N Z A K E N Q 1 T/ M Q 3 2 0 2 2 Uitstroom naar werk/ zelfstandigheid

23

Parttime inkomsten

36

Lopende participatieplekken/

18

proefplaatsingen Uitstroom i.v.m. aanvang studie

19

Uitstroom i.v.m. verhuizing uit

8

Enschede Uitstroom andere redenen

11

vluchteling) richting participatie en werk en heeft de regie over de verschillende leefgebieden. Met ingang van januari 2022 is het Regieteam Integratie, met de invoering van de nieuwe

Vooruitblik 2023

inburgeringswet, ook verantwoordelijk voor de inburgering van

In 2023 ondersteunen we alle statushouders bij hun

statushouders. Het Regieteam Integratie is actief als aparte

inburgering en participatie. De doelstelling voor komend

keten; naast de ketens die verbonden zijn aan de stadsdelen.

jaar is 40 statushouders begeleiden richting werk. Voor statushouders die niet in staat worden geacht om B1 niveau te

De gemeente geeft in de vorm van een regiefunctionaris

halen kopen we een nieuw instrument in bij DCW; de Z-route.

invulling aan de regiefunctie. De regiefunctionaris heeft de

Hiervoor zetten we € 200.000 extra in. Wanneer de instroom

regie over de door de ketenpartners geleverde begeleiding

van statushouders in 2023 toeneemt, dan is uitbreiding van het

en ondersteuning. Het doel is om een bepaald aantal

aantal regiefunctionarissen noodzakelijk.

statushouders tijdens hun inburgerings- en integratietraject uit te laten stromen richting participatie of werk.

ACTIELIJN 1C: INTENSIVEREN BEGELEIDING JONGEREN

Terugblik 2022

JONGEREN ACTIETEAM EN UITVOERING VAN DE TWENTSE

Aan het eind van het derde kwartaal van 2022 waren er 713

BELOFTE IN ENSCHEDE

statushouders in het bijstandsbestand die actief werden

Jongeren die geen startkwalificatie halen, hebben zeven keer

begeleid door het Regieteam Integratie richting inburgering,

zoveel kans om “maatschappelijk uit te vallen” dan jongeren

participatie en werk. Op het gebied van werk is een concrete

die wel een startkwalificatie halen. Veel jongeren die stoppen

doelstelling geformuleerd. In 2022 wilden we 40 statushouders

met school doen dat omdat ze op verschillende gebieden in hun

begeleiden richting werk. We lagen aan het eind van het derde

leven problemen ervaren. School afmaken lukt dan gewoon

kwartaal niet op koers om dit resultaat te bereiken. Er zitten op

niet. De Twentse Belofte zorgt ervoor dat deze jongeren weer

dit moment wel meer statushouders dan in 2021 in een traject

perspectief krijgen op een hoopvolle toekomst. In de Twentse

richting werk. Zo nam het aantal proefplaatsingen ten opzichte

Belofte 2020-2024 werken gemeenten, het onderwijs en

van dezelfde periode in 2021 toe met 11 plekken. Ook waren er

zorgpartners samen. Ook gemeente Enschede werkt hier

veel meer statushouders die parttime werkten. Het gaat hier

vanuit de afdelingen werk, onderwijs, de wijkteams en DCW

om een groei van 13 naar 36 statushouders.

volop aan mee.

12

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

Terugblik 2022 Om jongeren intensiever te kunnen begeleiden hebben we een speciale keten ingericht: de jongerenketen. Sommige jongeren lukt het niet om zelf succesvol aan het werk te blijven of school af te maken. Als zij dat willen, trekken we totdat het wel lukt samen met hen op. We bespreken met deze jongeren wat ze op verschillende gebieden van hun leven nodig hebben om te gaan werken of school af te maken: sociaal netwerk, wonen, daginvulling, inkomen en gezondheid. En we blijven betrokken als ze weer werken of naar school gaan en ondersteuning nodig blijft. Vooruitblik 2023 In de discussienota Kansrijk Enschede 2023-2033 spraken we af dat we deze aanpak periodiek evalueren. We hebben namelijk de indruk dat onze aanpak voor bepaalde groepen effectiever kan, bijvoorbeeld voor jongeren die niet bij hun ouders opgroeiden en 18 worden. En we hebben de indruk dat er bepaalde structurele problemen zijn, zoals schulden, waar we betere oplossingen voor moeten ontwikkelen. Op deze manier proberen we te voorkomen dat jongeren al op vroege leeftijd denken een leven in de bijstand tegemoet te gaan. We hopen dat jongeren zicht krijgen op een gelukkig en zelfstandig leven.

13

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

3.R E-I N T E G R E R E N T E R U G BL I K 20 2 2 E N V O O R U I T BL I K 20 2 3

3.1

D O EL S T ELL I N G 2: M E E R PA S S E N D W E R K

Het doel voor het aantal plaatsingen door het Werkplein

Terugblik 2022

plaatsingen. Per september 2022 registreerden we 221

Op ieder gegeven moment in het jaar begeleidden we ongeveer

plaatsingen. Daarmee liggen we op koers voor het behalen

2.500 werkzoekenden in hun ontwikkeling naar werk. In

van de doelstelling.

vanuit de gemeente Enschede is in 2022 bepaald op 300

hoofdstuk 1 werd al duidelijk dat er veel in- en uitstroom is in ons bijstandsbestand. Op jaarbasis gaat het dus over veel meer

Voor veel van onze inwoners lijkt betaald werk wat verder weg.

unieke werkzoekenden. De onderstaande tabel laat zien welke

Zij kunnen de eerste tijd meestal net wat minder productief zijn

resultaten we met deze groep in de eerste drie kwartalen

voor hun werkgever. Met LKS zorgen we ervoor dat de

van 2022 boekten. Naast de persoonlijke begeleiding door

werkgever daar een vergoeding voor krijgt. Daardoor lukt het

gesprekken zetten we in deze periode al ruim 1400 trajecten in

vaak om inwoners aan het werk te helpen. Het doel is in 2022

om inwoners klaar te stomen voor werk. Steeds meer van hen

43,5% van de LKS-doelgroep met LKS aan het werk te hebben.

hebben daar meerdere of langdurige trajecten voor nodig.

Met een percentage van 57,4% is dat ruim geslaagd.

We investeren in 2023 extra geld in de re-integratietrajecten van DCW en in de verbreding van LKS. Als het lukt om inwoners

Vooruitblik 2023

naar werk te helpen, dan zetten we ons ook in om hen aan het

Voor 2023 stellen we de ambitie op plaatsingen met LKS

werk te houden. Bijvoorbeeld door de inzet van jobcoaching.

op 45%. We zetten in op 3 actielijnen die werkzoekenden ondersteunen om de stap naar werk te zetten:

Q 1 T/ M Q 3 2 0 2 2

ACTIELIJN 2A: WE ONDERSTEUNEN DE ONTWIKKELING

Aantal geregistreerde trajecten

1.412

VAN DE VRAAG / WERKGEVERSBENADERING

Uitstroom totaal

907

De werkgeversdienstverlening maakt een ontwikkeling door.

Uitstroom werk

430

Plaatsing Werkplein

221

Zelfstandig na ondersteuning gemeenten

209

Parttime werk i.c.m. bijstand

648

LKS

442

LKS – zonder bijstand

261

Uitstroom naar studie

50

Meer dan voorheen denken we met werkgevers mee om banen passend te maken voor onze doelgroep. We zijn een strategisch partner van werkgevers en ontwikkelen samen met hen projecten op maat. Een goed voorbeeld hiervan is het project 'Banen in de zorg' met als doel het verminderen van het tekort aan banen in de zorg. Er worden banen gecreëerd door werkzaamheden te herontwerpen zodat ze ingevuld kunnen worden door inwoners met minder opleiding.

14

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

ACTIELIJN 2B: WE ONTWIKKELEN NIEUWE ROUTES We ontwikkelen nieuwe ‘routes naar werk’. Dit doen we omdat we weten dat de arbeidsmarkt alsmaar krapper wordt, waardoor ook inwoners met een beperking meer kansen krijgen. We helpen werkzoekenden inzicht te krijgen in de gevolgen van (tijdelijk) werk op hun inkomen en bieden langduriger trajecten aan om weer arbeidsfit te worden, bijvoorbeeld bij DCW. Op de volgende pagina is hier meer informatie over te vinden in de special over de DCW. Een voorbeeld is het project ‘Werk als beste zorg’ waarbij specifieke aandacht wordt besteed aan inwoners die onder behandeling zijn bij Mediant en een Participatiewetuitkering hebben. We begeleiden hen naar werk. Ook de inzet van loonkostensubsidie bij een bredere groep vergroot de kansen voor inwoners om te participeren in het arbeidsproces. ACTIELIJN 2C: WE ONDERSTEUNEN HET AANBOD / WERKNEMERSBENADERING We geven meer aandacht en begeleiding, omdat inwoners in het bijstandsbestand steeds vaker te kampen hebben met meervoudige problematiek. We verkleinden afgelopen jaren daarom de caseloads van 125 werkzoekenden per begeleider naar 75 werkzoekenden per begeleider.

15

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

SPECIAL: DCW DCW MAAKT HET MOGELIJK! DCW, het sociaal ontwikkelbedrijf van de gemeente Enschede, is in 1972 opgericht. DCW heeft zich door de jaren heen aangepast aan de situatie op de arbeidsmarkt en de opdracht vanuit de overheid. De politiek onderkent de laatste jaren weer het belang van een infrastructuur waar inwoners zich in een praktijksituatie kunnen ontwikkelen richting de arbeidsmarkt. DCW is er voor iedereen die hulp kan gebruiken om aan het werk te komen, of te blijven. Niet iedereen die zou willen werken lukt het om zonder hulp een baan te vinden op de arbeidsmarkt. DCW traint inwoners om zich stap voor stap te ontwikkelen. Vanuit de Enschedese politiek heeft DCW twee opdrachten: 1. H  et bieden van (aangepast) beschut werk voor medewerkers vanuit de cao SW en cao Aan de slag, waarin DCW een werkgeversrol heeft; 2. H  et ontwikkelen van inwoners. Dat kunnen medewerkers van DCW zijn, maar ook inwoners die tijdelijk bij DCW aan het werk zijn. Bij DCW doen zij werkritme en -vaardigheden op, waarna zij doorstromen naar een werkplek in het (reguliere) bedrijfsleven. Op die manier is DCW een springplank naar zelfstandig werken. Waar vroeger alleen inwoners vanuit de cao SW aan het werk waren bij DCW, zijn vandaag de dag - conform de opdracht van het College om de infrastructuur van DCW breder in te zetten - meerdere doelgroepen aan het werk bij DCW.

Inmiddels beslaat de groep die bij DCW gebruikmaakt van een re-integratietraject een derde van het totale bestand bij DCW. De verwachting is dat dit percentage vanwege de leeftijdsgebonden uitstroom vanuit de cao SW alleen maar groeit.

DCW biedt verschillende werksoorten aan zoals verpakken, assembleren (ook fijnmechanisch), 3D-printen, textiel, logistiek en groen. Het sociaal ontwikkelbedrijf heeft in Enschede twee locaties; aan de Spoordijkstraat en aan de Blijdensteinbleekweg (Kwekerij). In 2023 richt zij zich op de volgende pijlers: de doorontwikkeling van het sociaal ontwikkelbedrijf en de transitie van de Kwekerij.

16

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

Doorontwikkeling van DCW naar sociaal ontwikkelbedrijf De laatste twee jaar is DCW bezig met een transitie van sociaal werkbedrijf naar sociaal ontwikkelbedrijf. Deze transitie sluit aan bij de motie die de Tweede Kamer op 2 december 2021 aannam, waarin sociaal ontwikkelbedrijven worden opgeroepen om te onderzoeken hoe zij een grotere rol kunnen spelen bij het aan het werk helpen van mensen die langs de kant staan. Binnen DCW staat de ontwikkeling van medewerkers en trajectkandidaten steeds meer centraal. Ook werkt DCW aan doorlopende leerlijnen voor de arbeidsmarkt. DCW ontwikkelde de Werkroute waar inwoners trajecten kunnen volgen; trajecten die het arbeidsvermogen in kaart brengen en/of trajecten die een individu ondersteunen in het ontwikkelen van (werknemers)vaardigheden die bijdragen aan een duurzame plaatsing op de arbeidsmarkt. Door deze uitbreiding van activiteiten zet DCW haar infrastructuur ook in voor nieuwe doelgroepen, zoals mensen vanuit de bijstand, inburgering en de WMO. Transitie Kwekerij DCW heeft in het noordoosten van Enschede nog een tweede locatie aan de Blijdensteinbleekweg: de Kwekerij. Deze locatie beschikt over een kassencomplex en een eigen ‘groeituin’. De locatie wordt herontwikkeld om zo nog beter aan te sluiten bij de opdracht van DCW.

De transitie richt zich op het uitbreiden van werksoorten, creëren van doorlopende leerlijnen en verduurzamen van huisvesting. Deze transitie wordt vormgegeven binnen de 3 O’s: Ondernemers, Onderwijs en Overheid. Een voorbeeld van een circulair project van de Kwekerij is het project ‘oesterzwammen’. Medewerkers van DCW halen bij partners koffiedroes op. Dit gebruiken zij vervolgens als voedingsbodem voor de oesterzwammen die later aan onder andere restaurants verkocht worden. Beeld zegt soms meer dan 1.000 woorden Wil je meer zien van DCW, inclusief haar Kwekerij, en DCW Werkroute? Bekijk dan de video’s via de QR-codes!

17

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

SPECIAL: LKS MENSEN MET EEN AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT OP DE WERKVLOER: TWEE PRAKTIJKVOORBEELDEN Het inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kan lonend zijn voor zowel bedrijven als de doelgroep zelf. Dit gaat echter niet vanzelf. Twee bedrijven delen hun ervaringen. PharVit Pack is gespecialiseerd in het verpakken van capsules en tabletten en in het afvullen van flacons. La Linia Lighting produceert onder meer ledverlichting voor bedrijven. Het zijn twee totaal verschillende bedrijven, maar ze hebben een ding gemeen: ze geven mensen die moeilijk aan een baan kunnen komen een kans om mee te draaien op de arbeidsmarkt. PharVit Pack doet dit door participatieplaatsen te creëren voor statushouders, La Linia Lighting door gebruik te maken van de loonkostensubsidie-regeling en in mindere mate de Wet Sociale Werkvoorziening. Praktische en ideële beweegredenen De bedrijven hebben verschillende redenen voor de inzet van speciale doelgroepen. Zo is het initiatief bij La Linia Lighting geboren uit ideële overwegingen. De vrouw van eigenaar werkt zelf in de zaak en vindt het belangrijk iets voor de maatschappij te doen. Daarom besloot zij een afdeling op te zetten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De behoefte van PharVit Pack was daarentegen van praktische aard. Vanwege personeelstekort zocht het bedrijf werknemers die snel ingezet konden worden.

Met behulp van de gemeente is het gelukt om statushouders in te zetten. Geen manier om goedkoop personeel te scoren De inzet van genoemde doelgroepen wordt soms gezien als een makkelijke manier om aan goedkoop personeel te komen. Maar dat valt tegen. Adrie Rauhé, eigenaar van La Linia Lighting geeft aan dat hij er weliswaar loonkostensubsidie voor krijgt, maar dat er ook veel tijd en energie geïnvesteerd moet worden. Neem bijvoorbeeld de aanstelling van een ouder personeelslid. Deze heeft veel tijd nodig om te wennen aan zijn nieuwe werkomgeving en is dus niet meteen rendabel. Hetzelfde geldt voor andere mensen die via de regeling binnenkomen. Adrie: “We steken veel energie in nieuwe medewerkers en doen ons best om ervoor te zorgen dat ze mee kunnen op de werkvloer. Maar dit kost veel tijd. Soms kan het wel 6 weken duren voordat het zover is.” Mentaliteitsproblemen en medische beperkingen Daarnaast hebben de bedrijven te maken met diverse obstakels. Zo ervoer PharVit Pack dat niet iedereen meekan met het heersende arbeidsethos. Dit was bijvoorbeeld het geval bij een van de statushouders die dozen moest tillen van 12,5 kilo per stuk. De man in kwestie vond dit te zwaar en hij wilde na 2 dozen 15 minuten pauze. Daar ging het bedrijf niet op in en na 4 dagen was de statushouder dan ook weg. Ook bij La Linia Lighting vormt de mentaliteit van werknemers soms een uitdaging.

Sommige participanten hebben een mentale beperking en vinden het lastig om met hun nieuwe dagindeling om te gaan. De werkgever noemt het voorbeeld van een werknemer die lange tijd niet gewerkt had en aangaf dat hij donderdagmiddag niet naar het bedrijf kon. De reden? Op donderdagmiddag deed hij altijd samen met zijn vrouw de boodschappen. De man moest wennen aan het idee dat dit niet meer kon nu hij een 40-urige baan had. Daarnaast heeft het verlichtingsbedrijf ook mensen met een fysieke beperking in dienst, hetgeen voor andere uitdagingen zorgt. Per slot van rekening moeten deze mensen ook hun werkzaamheden kunnen uitvoeren. La Linia heeft voor deze werknemers een speciale ruimte beschikbaar gesteld met een aangepaste werkplek. Op deze manier kan iedereen meedraaien.

18

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

Succesverhalen Ondanks de uitdagingen zijn de bedrijven positief over de inzet van de doelgroepen. Zo is PharVit Pack zeer te spreken over een statushouder die inmiddels 3 weken bij het bedrijf werkt. Hij is aardig, bereidwillig en zit goed op zijn plek. De man heeft echter meer in zijn mars en wordt nu niet alleen voor productie ingezet, maar ook voor andere taken. Hoewel hij via de gemeente werkt, is het mogelijk dat hij hierna in vaste dienst komt. La Linia Lighting heeft zelfs meerdere mensen in dienst die via de gemeente binnen zijn gekomen. Om dit voor elkaar te krijgen is een goede ondersteuning van de gemeente van cruciaal belang. Adrie gelooft sterk in de kracht van de driehoek werkgever, gemeente en werknemer. “Er wordt veel geschakeld met de gemeente. Als er iets speelt bij medewerkers, schakelen ze liever met de contactpersoon van de gemeente dan met de interne begeleider van het bedrijf. Als werkgever probeer je sociaal te zijn, maar kan dat niet altijd. Dan is het fijn als de gemeente dit oppakt.” Samenwerking met de gemeente Beide bedrijven zijn enthousiast over de samenwerking met de gemeente. PharVit Pack spreekt over goede gesprekken en fijne contactpersonen. Het enige puntje van kritiek dat het bedrijf heeft, is dat het liever met een vast contactpersoon werkt dan met verschillende contactpersonen. Ook La Linia Lighting is positief.

De werkgever noemt de contactpersonen zeer gemotiveerd en sociaal betrokken.

19

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

4.O N D E R S T E U N E N D E M A AT R E G EL E N T E R U G BL I K 20 2 2 E N V O O R U I T BL I K 20 2 3 De doelen op het gebied van participatie en werk meten en

Elke categorie van de dienstverlening kreeg een voldoende.

bereiken we door de inzet van instrumenten. Daarnaast

Het gaat hier onder andere om:

hebben we een aantal ondersteunende maatregelen.

▬ De verstrekking van de uitkering; ▬ De begeleiding; ▬ De digitale dienstverlening.

Deze maatregelen geven vorm hoe we ons werk doen. Hier ligt dan ook de relatie met de ‘menselijke maat’. Naast de ketenaanpak, waar we eerder in dit document op in gingen, gaat het om de volgende zaken:

De meest genoemde verbeterpunten gaan over:

REGIONA AL A R B E I D S M A R K T B EL E I D

▬ De digitale dienstverlening; ▬ Maatwerk; ▬ De (door het Rijk bepaalde) hoogte van de uitkering; ▬ Het bijstandsproces.

Om zoveel mogelijk consulenten in te kunnen zetten voor aandacht en ondersteuning, werken we daar waar mogelijk aan de verdere digitalisering van onze dienstverlening. Dat doen

Vooruitblik 2023

we onder andere door aan te sluiten bij en mee te doen in

We zetten verbeteracties in op de digitale dienstverlening

landelijke ontwikkelingen zoals Gemeentelijke Basisprocessen

door de website te herschrijven, aanvragen te ‘versimpelen’

Inkomen (GBI). Daarmee realiseren we landelijke standaarden

en persoonlijke ondersteuning te bieden bij de wijkwijzers.

voor het inkomensdomein.

Door medewerkers te scholen in de Doorbraakmethode (zie verderop) zetten we ook in op maatwerk.

Terugblik 2022 In 2022 gaf de Taskforce Samen Organiseren van de VNG een

K W I J T S C H EL D I N G S B EL E I D

positief advies over de eerste standaarden. Daarnaast zijn we

Terugblik 2022

actief in de verschillende overleggen met Centric. Dit is de

Op 26 mei 2022 trad het nieuwe kwijtscheldingsbeleid in

leverancier van het systeem Suite voor Sociaal Domein (SSD)

werking en zijn we gestart met het proactief informeren van

dat we in het domein werk en inkomen gebruiken. Vanuit onze

inwoners die in aanmerking komen voor kwijtschelding van

deelname in de gebruikersvereniging van Centric droegen we

hun bijstandsschuld. Hierbij maken we altijd een individuele

bij aan het op afstand zetten van Centric van de eigenaar,

maatwerkafweging of inwoners gedurende 3 of 10 jaar naar

die in verschillende juridische procedures verwikkeld is.

vermogen hebben afgelost. Inwoners met meerdere schulden verwijzen we actief door naar de Stadsbank. Dit doen we om

Vooruitblik 2023

te voorkomen dat schulden onnodig verder oplopen en/of te

Vanuit onze betrokkenheid, in onder andere het bestuur

voorkomen dat inwoners in een problematische financiële

van de Gebruikersvereniging, zetten we in op een goede

situatie terecht komen.

bestuursstructuur voor Centric, gericht op onafhankelijk zijn van de eigenaar.

K L A N T T E V R E D E N H E I D SONDERZOEK

Vooruitblik 2023 Bij aanvang waren er ruim 1.000 dossiers (totaal <2000 vorderingen) waarvan de vordering 3 of 10 jaar oud of ouder was. Op dit moment zijn we halverwege en de verwachting

Terugblik 2022

is dat we dit halverwege 2023 hebben afgerond. Het

Elke 2 jaar voeren we een klanttevredenheidsonderzoek uit.

kwijtschelden van schulden blijft een permanent proces

In 2022 hebben we een klanttevredenheidsonderzoek

en de beoordeling of een inwoner in aanmerking komt

uitgevoerd over 202. De waardering voor de totale

vindt maandelijks plaats. Inwoners zijn zeer te spreken

dienstverlening van de afdeling Werk en Inkomen steeg van

over het nieuwe kwijtscheldingsbeleid. Het maandelijks

een 6,8 in 2019 naar een 7,2 in 2021. Een deel van 2021 hadden

niet meer aflossen op hun Participatieschuld geeft meer

we te maken met beperkingen als gevolg van corona. Uit het

bestedingsruimte voor huishoudens die het juist nu al

onderzoek blijkt dat de coronaperiode nauwelijks invloed had

financieel moeilijk hebben.

op de dienstverlening. Door digitalisering bleef de dienstverlening goed gaan.

20

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

DOORBR A AK METHODE IPW

Vooruitblik 2023

In Enschede werken wijkteammedewerkers al langere tijd met

Inmiddels is duidelijk dat het ministerie inderdaad van plan

de Doorbraakmethode. Dit is een methode van het Instituut

is een aantal ‘hardheden’ in de wet aan te passen. We zien

voor Publieke Waarden (IPW). We deden de eerste ervaringen

daarin ook een flink aantal van onze ingebrachte punten terug.

daarmee op in de CityDeal Eenvoudig Maatwerk.

Bijvoorbeeld waar het gaat over:

Terugblik 2022 Sinds de zomer van 2022 begeleidt het IPW de zogenaamde ‘maak- en kraaksessies’. Inkomensconsulenten nemen samen met wijkcoaches en collega’s van de afdeling Juridische zaken

▬ De zoektijd voor jongeren; ▬ Toekenning van een uitkering met terugwerkende kracht; ▬ Norm bij het hebben van een niet-rechthebbende partner; ▬ Meer maatwerk bij het opleggen van maatregelen.

deel aan deze sessies. In de sessies behandelen we casussen

INCLUSIEVE ARBEIDSM ARK T

waarvan de oplossing vaak iets meer creativiteit vraagt. De

Samen met Vizier werken we aan een communicatieplan

deskundigheid en ervaring van IPW maakt dat consulenten

om werkgevers te informeren over inclusie. Vizier is een

anders omgaan met casuïstiek en hierdoor in bepaalde

regionale adviesorganisatie gericht op discriminatie en

situaties anders denken. De inzet van de doorbraakmethode

diversiteit in Oost-Nederland. Dit doen we vanuit de insteek

IPW geeft vertrouwen dat er meer mogelijk is rond wetgeving

dat een investering in kwetsbare mensen bij uitstek een

en oplossingen.

duurzame investering is, omdat deze doelgroep in de regel bovengemiddeld trouw is aan een werkgever. We spelen

Vooruitblik 2023

daarmee in op de huidige krapte op de arbeidsmarkt.

In 2023 maken we structureel gebruik van de IPW-methode. Dit vulden we aan met de beschikbaarheid van een flexibel

Binnen het communicatieplan schenken we aandacht aan:

budget. Dat budget zetten we in als reguliere instrumenten niet

▬ Het herinrichten van werk, zodat er nieuwe functies

beschikbaar zijn.

A A N PA S S I N G E N PA R T I C I PAT I E W E T Terugblik 2022 De laatste 1,5 jaar leverde de gemeente Enschede een bijdrage

beschikbaar komen op een laag of lager niveau;

▬ Het zoeken van personeel op basis van een beperkte set vaardigheden, in plaats van (volledige) diploma’s of praktijktoetsen van vaardigheden. Dit opent ook kansen voor mensen die een buitenlands diploma hebben en geen volledige opleiding kunnen of willen (over)doen;

aan het traject ‘Participatiewet in Balans’ van het ministerie van

▬ Het inpassen van anderstaligen. Buitenlands talent - expats,

SZW. Dat traject was erop gericht de onredelijke kanten van de

statushouders en ontheemden - vinden lastig een plek op de

Participatiewet aan te pakken. Met inbreng van consulenten

Twentse arbeidsmarkt omdat bedrijven vasthouden aan een

stelden we een lijst met 42 ‘onredelijkheden’ op. Deze lijst brachten we op verschillende manieren in bij het ministerie.

minimum Nederlands taalniveau;

▬ De kansen en voor(oor)delen van specifieke doelgroepen, zoals mensen met een arbeidsbeperking, 50+’ers en jonge moeders.

21

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

B I JL A G E 1: A R B E I D S M A R K T I N S T R U A R B E I D S M A R K T I N S T R U M E N TA R I U M Hieronder vindt u een overzicht van alle instrumenten. De instrumenten staan per doelstelling op alfabetische volgorde

INSTRUMENT

DOELSTELLING

Bewegen Werkt

Activeren en participeren

De Fabriek

Activeren en participeren

DCW Arbeidsfit

Activeren en participeren

DCW Diagnose

Activeren en participeren

Duurzaam Maatschappelijke Baan

Activeren en participeren

Eigen Kracht

Activeren en participeren

Eigen Kracht met Taal

Activeren en participeren

JobHulpMaatje

Activeren en participeren

Life Goals

Activeren en participeren

OpMaat

Activeren en participeren

OpStap

Activeren en participeren

Performance Factory

Activeren en participeren

Power

Activeren en participeren

Pro Jonge Moeders

Activeren en participeren

Scoren met Gezondheid

Activeren en participeren

Supporter van Elkaar

Activeren en participeren

Taalscholing

Activeren en participeren

VIP

Activeren en participeren

Vrijwilligerswerk

Activeren en participeren

22

HOOFDSTUK

INSTRUMENT

C AT E G O R I E

Flexinzet

Werk

ICT-trajecten Visie Groep

Werk

Loonkostensubsidie (LKS)

Werk

(Marginale) zelfstandigheid

Werk

Participatieplaats

Werk

Pilot Samen Werkt Beter

Werk

Proefplaatsing

Werk

Q-1000 Assessment

Werk

Sollicitatietraining

Werk

Vakscholing

Werk

Werken aan Werk (WAW)

Werk

INSTRUMENT

C AT E G O R I E

Aanvraag Beoordeling Arbeidsvermogen (ABA)

Voorzieningen

Arbeids-Medisch Onderzoek

Voorzieningen

Kinderopvang

Voorzieningen

Persoonlijk Participatie Budget

Voorzieningen

Regionaal Mobiliteitsteam (RMT)

Voorzieningen

Rijlessen

Voorzieningen

Twents Fonds voor Vakmanschap

Voorzieningen

Uitstroombonus

Voorzieningen

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

23

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

B I JL A G E 2 : BEGROTING BUDGET

DIRECT

FL A NK EREN D

I N T E N S I V E RING 2023

T O TA A L

Bijdrage SW/Beschut werk

2.832

2.832

Ondersteuningstrajecten korte afstand

1.107

5.215

329

6.651

Ondersteuningstrajecten grotere afstand

151

1.237

200

1.588

Voorwaardenscheppend

493

2.669

250

3.412

Inburgering

2.771

800

200

3.771

Uitvoering Centrumtaken

2.879

0

Totaal Budget:

10.232

9.921

2.879 979

21.132

DEKKING Algemene middelen

17.095

Reserves

100

ESF

107

Detachering personeel

84

Specifieke uitkering Inburgering

1.517

Educatiemiddelen (centrumtaak)

2.091

Bijdrage regiogemeenten (centrumtaak) Totaal Dekking:

138 21.132

24

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

B I JL A G E 3: C E N T R U M TA K E N REGIONALE SA MEN WERK ING De gemeente helpt inwoners die kunnen werken, maar wel wat

REGIONA AL A R B E I D S M A R K T B EL E I D

hulp nodig hebben om werk te vinden op individueel niveau.

Nederland heeft 35 arbeidsmarktregio’s. Wat we in zo’n regio

Dat zijn vaak bijstandsgerechtigden.

doen, moet helpen banen en werknemers beter bij elkaar te laten passen. Veel partijen doen iets op de arbeidsmarkt:

Daarnaast werken we in de regio samen om de arbeidsmarkt

werknemers, ondernemers, scholen en de overheid.

als geheel zo goed mogelijk te laten functioneren. We kijken

Deze laatste drie partijen moeten ervoor zorgen dat de

hoeveel mensen er nodig zijn voor bepaalde banen en taken en

arbeidsmarkt zo goed mogelijk werkt. Zij werken samen aan

proberen daar in samenwerking met onderwijs en werkgevers

de beschikbaarheid van voldoende goede banen. Gemeenten

voldoende, geschoolde, mensen voor klaar te stomen.

en het UWV zorgen ervoor dat mensen zo goed mogelijk het werk kunnen doen dat gedaan moet worden.

We hebben drie doelen in de arbeidsmarktregio Twente:

▬ Ondersteuning op maat aan mensen met een

CENTRUMGEMEENTE

arbeidsbeperking en afstand tot de arbeidsmarkt

Gemeenten ondernemen acties om de arbeidsmarkt zo goed

(Participatiewet/SUWI-wet);

mogelijk te laten functioneren. De gemeente Enschede heeft

▬ Van werk naar werkondersteuning; ▬ Leven Lang Ontwikkelen.

hier voor de arbeidsmarktregio Twente de leiding over. Zij beheert de gezamenlijke middelen die zij krijgt van de regering en van Europa en zorgt er ook voor dat bestuurders

De acties die hierbij horen voeren we regionaal uit.

en ambtenaren goed samenwerken in het netwerk.

25

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

De laatste jaren werden de doelen breder. Dat zien we in de

Onze Adviseurs Werk verzorgen deze matching en doen dat,

onderste 2 lagen van bovenstaande piramide. In deze piramide

deels, in samenwerking met regionale partners onder de vlag

zie je de regionale arbeidsmarktaanpak. Het gaat nu ook om

van Werkplein Twente. Werkplein Twente is een

‘Van Werk naar Werk’ en een ‘Leven Lang Ontwikkelen’. Deze

netwerkorganisatie van de 14 Twentse gemeenten en het UWV,

staan minder duidelijk in wetten over regionale samenwerking.

waarbij actief wordt samengewerkt met SW-organisaties,

We gaan meer doen voor werkenden die makkelijker hun baan

onderwijsinstellingen en werkgevers. Dit is vastgelegd in de

kwijtraken. En voor werkenden die makkelijker een andere

‘Governance Werkplein Twente’. Met Werkplein Twente

baan kunnen krijgen. Zo zorgen we ervoor dat minder mensen

committeerden de 14 Twentse gemeenten en het UWV zich aan

uitvallen en minder mensen afhankelijk zijn van een uitkering.

het samenbrengen van vraag en aanbod voor heel Twente.

Deze nieuwe samenwerking zie je goed in de regio Twente. beter op. Ook doen mensen uit het onderwijs mee in het

P O R T E F E U ILL E H O U D E R SOVERLEG ARBEIDSMARK T (P H A)

Werkbedrijf. Het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) oefende met

De 14 Twentse gemeenten en het UWV werken samen in

samenwerking met private partijen. Zij helpen werkenden die

het PHA. Het PHA bespreekt strategische, tactische en

makkelijker hun baan kwijtraken, werkzoekenden, mensen

operationele zaken. Werkplein Twente doet de

zonder werk en kleine zelfstandigen.

werkgeversdienstverlening in de regio. Beleidsadviseurs

Hiervoor schreven we in 2021 de taken van het Werkbedrijf

werken samen in het Ambtelijk Arbeidsmarktoverleg (AOA). Binnen de arbeidsmarktregio Twente kennen we 3 belangrijke

Dit overleg bereidt het PHA voor. Ook voert zij projecten uit

samenwerkingen. Dit zijn:

voor het PHA.

▬ Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt (PHA); ▬ Bestuurlijk Werkbedrijf; ▬ Twente Board.

Deelnemers aan het PHA werken niet alleen samen op thema’s die met Werk en Inkomen en Participatie te maken hebben, zoals dienstverlening aan werkzoekenden. Zij werken ook

Andere samenwerkingen in de arbeidsmarktregio zijn:

samen op Leren en Werken, Educatie, Inburgering, de

▬ Het Huis van Zorg en Welzijn; ▬ Het Huis van de Logistiek; ▬ Het Huis van de Procestechnologie en

samenwerking VSO en PRO, de samenwerking over de grens

Voedingsmiddelenindustrie.

en Social Return of Investment (SROI).

B E S T U U R L I J K W E R K B E D R I JF In de samenwerkingsovereenkomst legden we vast hoe de

Zij richten zich op bepaalde soorten bedrijven. Ook

bestuurlijke samenwerking tussen partners in het bestuurlijk

Leerwerkloket Twente doet dat. Daarin werken gemeenten,

werkbedrijf eruitziet. De strategische arbeidsmarktagenda

het UWV en het ROC van Twente samen. In 2023 verbeteren we

vormde hierbij de kapstok. In het Werkbedrijf pakken we alle

de samenwerking op de regionale arbeidsmarkt. Landelijk

extra thema’s op, zoals het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) en

bestaat het plan de samenwerking uit te breiden met regionale

een Leven Lang Ontwikkelen. Deze samenwerking tussen de

werkcentra. We houden dit goed in de gaten en geven aan wat

overheid en private partijen is nieuw. We ontwikkelen dit door.

onze wensen daarin zijn. De laatste stap in de keten van

We passen de arbeidsmarktagenda aan aan de ontwikkelingen

dagbesteding naar werk is de bemiddeling naar een baan;

van deze tijd. De belangrijkste vraag is wat daarin nu prioriteit

ook wel matching genoemd.

heeft. Hiervoor analyseerden we de arbeidsmarkt. De volgende stap is om te kijken welke samenwerking, middelen, organisatie en dienstverlening daarbij horen.

26

HOOFDSTUK

1.0

2.0

3.0

4.0

BIJLAGEN

DIENST VERLENING R M T

Twents Fonds voor Vakmanschap. Omdat de techniek steeds

In 2021 kwam de regering met een steun- en herstelpakket.

verandert, verandert het werk ook. Mensen moeten blijven

Daarmee wilde zij ervoor zorgen dat werkenden door de

leren om daar mee om te gaan en zo aan het werk te blijven.

pandemie niet werkloos werden. Iedereen verwachtte dat veel

Dat is in Nederland nog niet voor iedereen vanzelfsprekend.

van hen door de coronacrisis hun baan kwijt zouden raken.

Daarom helpen we inwoners, bedrijven en instellingen om zich

Dat gebeurde gelukkig niet. De regering paste in de tussentijd

te blijven ontwikkelen. Als inwoners zich blijven ontwikkelen

de regeling aan. Nu kunnen andere groepen, bijvoorbeeld

blijven zij productief en lang van waarde voor hun werkgever.

Oekraïense vluchtelingen, ook hulp krijgen van het RMT.

Ook kunnen zij dan steeds nieuwe taken uitvoeren en

De regering besloot de regeling te verlengen tot en met 2023.

producten maken. Werkgeversorganisaties, vakbonden, onderwijsinstellingen en overheden in Twente moedigen

We richtten de dienstverlening van het RMT in als extra

elkaar aan te blijven ontwikkelen.

dienstverlening. Als extra naast de dienstverlening van partners in de regio. Dat extra is vooral de samenwerking

Samen stelden we vier belangrijke uitgangspunten vast,

tussen de overheid en private partijen. En de mogelijkheid om

namelijk:

gebruik te maken van elkaars producten en diensten. Daarbij

▬ Samen ervoor zorgen dat we veel mensen bereiken; ▬ Samen ervoor zorgen dat het makkelijk is voor inwoners,

helpt ook het extra geld dat we van de regering kregen: het ontschot budget. Vooral in de uitvoering zie je de samenwerking tussen de dienstverlening van de overheid en private dienstverlening. Zo leren we elkaars dienstverlening beter kennen. Ook leren we van elkaar en krijgen we vertrouwen in elkaar.

bedrijven en instellingen om advies te krijgen en financiering aan te vragen;

▬ Samen zorgen voor een goed, passend aanbod voor LLO in Twente;

▬ Een duurzame aanpak en de samenwerking voor LLO is praktisch zo goed dat alles soepel verloopt.

De samenwerkende partijen komen zelf met de kandidaten waarvan zij vinden dat deze extra hulp nodig hebben. Deze kandidaten zitten in de volgende doelgroepen:

▬ Werkenden (in dienstverband dan wel als ZZP’er); ▬ Niet-werkenden (WW, Wajong-uitkering, WGA/WIA, bijstandsuitkering, Nuggers).

T WENTS FONDS VOOR VA K M A N S C H A P De inzet van het Twents Fonds voor Vakmanschap is dat mensen zelf zorgen voor hun loopbaan en hun leven. Zo kunnen zij eigen keuzes maken en zich blijven ontwikkelen. Het fonds is er voor mensen met een opleiding tot mbo-4 niveau die zich

In de eerste 3 kwartalen van 2022 maakten 557 personen

willen laten omscholen, herscholen of bijscholen. Het fonds

gebruik van het ontschot budget.

zorgt ervoor dat mensen gemotiveerd worden en dat zij advies

TWENTE BOAR D

krijgen over passende opleidingen. Het fonds betaalt, als dat nodig is, ook mee aan deze opleidingen.

In de Twente Board werken overheid, ondernemers en onderwijs samen. De partners zijn er vooral om de inrichting

Enschede stelde samen met andere partijen voor het Twents

van de economie in de regio Twente te verbeteren. Ook heeft de

Fonds voor Vakmanschap te beginnen. De 14 Twentse

Twente Board de leiding over de Agenda voor Twente en de

gemeenten zijn gezamenlijk eigenaar van het fonds. Enschede

Regio Deal Twente. De Twente Board helpt projecten met geld.

verzorgt de administratie.

Voorbeelden zijn:

▬ Het Huis van Zorg en Welzijn; ▬ Het Huis van de Logistiek; ▬ Het Huis van de Procestechnologie en Voedingsmiddelenindustrie.

Eind december 2022 stond de teller van het totaal aantal aanmeldingen op 6627. Met 5514 aanvragers voerden we een loopbaangesprek. 2314 aanvragers ontvingen een scholingscheque.

Aan deze projecten werken we als arbeidsmarktregio Twente

Het fonds was in eerste instantie voor een periode van 4 jaar

en als centrumgemeente hard mee.

(2019-2022) ingesteld. In 2022 besloten we gezamenlijk om

L E V E N L A N G O N T W I K K EL E N

het fonds voor een periode van ten minste 4 jaar (2023-2026) voort te zetten.

In Twente zetten we in op een Leven Lang Ontwikkelen (LLO). Dat doen we met behulp van Leerwerkloket Twente en het