ENS Tussenrapportage 2026
Tekst van het document
Tussenrapportage 2026 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................................................. 2 1. Stand van zaken 2026................................................................................................................... 2 1.1 Vitaal en sociaal ........................................................................................................................... 8 1.2 Duurzaam wonen, leven en werken ............................................................................................ 17 1.3 Samenleving en bestuur | ............................................................................................................. 26 1.4 Financiën en organisatie | ............................................................................................................. 32 Bijlage 1 Beslispunten | ................................................................................................................... 36 Bijlage 2 Technische wijzigingen | .................................................................................................. 39 Vitaal en socia | al ...............................................................................................................................
39 Duurzaam wonen, leven, werken | ...................................................................................................... 45 Samenleving en bestuur | ................................................................................................................... 49 Financiën en organisatie | .................................................................................................................. 49 Bijlage 3 Begrotingswijzigingen | .................................................................................................... 55 Bijlage 4: Interbestuurlijk toezicht 2026 | ........................................................................................ 64 1. Stand van zaken 2026 Inleiding In de gemeentebegroting 2026 | -2029 zijn de beleidsplannen voor de periode tot en met 2029 gepresenteerd. Deze tussenrapportage geeft een update van de stand van zaken met peildatum 1 juni 2026. Conform de financiële verordening gaat deze tussenrapportage nader in op de afwijkingen tussen beleid en realisatie en tussen budget en prognose van realisatie. Kortom afwijkingen op inhoud en op geld. In de bijlagen is vervolgens opgenomen: • Bijlage 1 Samenvatting van | alle beslispunten die we voorleggen aan uw raad. • Bijlage 2 Overzicht van administratief | -technische begrotingswijzigingen.
De wijzigingen betreffen veelal een verschuiving of een verhoging van budget (bijv. door toevoeging van Rijksmiddelen) maar hebben geen effect op de aard van de output zoals opgenomen in de gemeentebegroting 2026. Of de wijzigingen betreffen een administratieve verwerking van een al eerder genomen besluit. • Bijlage 3 Begrotingswijzigingen, waarin we inzicht geven in de financiële consequenties van de hierboven genoemde beslispunten op de doelenboom. • Bijlage 4 Interbestuurlijk toezicht, waarin de reactie van gemeente Enschede op het rapport van de provincie te lezen is. Opzet van tussenrapportage Deze tussenrapportage is de laatste rapportage die aan de raad wordt aangeboden volgens de huidige opzet. Met de vaststelling van het nieuwe strategiewiel is gekozen voor een vernieuwde systematiek van sturing en verantwoording. Dit betekent dat vanaf de begroting 2027 ook de verantwoordingsdocument | en, waaronder de tussenrapportage, een gewijzigde opzet en inhoud zullen krijgen. De voorliggende tussenrapportage vormt daarmee, samen met de jaarrekening 2026, het sluitstuk van de huidige wijze van rapporteren aan de raad. Verwacht resultaat 2026 Het verwachte jaarresultaat 2026 bedraagt | -10,7 miljoen euro. (startsaldo | -9,45 miljoen euro en programmaresultaat | -1,25 miljoen). blz.
2 (van 67) Startsaldo | -9,45 miljoen euro De begroting 2026 is vorig najaar vastgesteld met een negatief saldo van | -9,5 miljoen euro. Daarnaast is bij de zomernota 2024 voor zo’n 20 miljoen euro aan budget omgebogen. Hoofdzakelijk betrof dit scherp begroten, afromen van onderbestedingen, vrijval van reserves, vrijval van middelen voor beleidsintensiveringen die nog niet (volledig) opgepakt waren en verwachte besparingen als gevolg van het plan duurzame jeugdzorg. Vorig jaar zijn er aanvullende financiële keuzes gemaakt om nog eens een kleine 20 miljoen euro vrij te spelen. Programmaresultaat -1,25 miljoen euro Halverwege dit begrotingsjaar | verwachten we een programmaresultaat van | -1,3 miljoen euro. Dit is het totaal van de financiële afwijking in de programma's Vitaal en sociaal, Duurzaam wonen, leven, werken, Samenleving en Bestuur, en Financiën en organisatie ten opzichte van de begroting. Nadere informatie vindt u per product verderop. Effect circulaires op de algemene reserve 0,3 miljoen euro Het circulaire-effect op 2026 wordt gedurende het jaar al toegevoegd aan de algemene reserve.
Als het verwachte resultaat 2026 eind van het jaar o | ok verwerkt wordt met de algemene reserve zou deze reserve per saldo gemuteerd zijn met | -10,8 miljoen euro (= het verwachte jaarresultaat van | -11,1 miljoen euro + het accres van de sept, dec en meicirculaire ad 0,3 miljoen euro). Programma (x 1.000 euro) | Resultaat TR 2026 Saldo begroting 2026 | -9.459 Programmaresultaat: Vitaal en sociaal | 2.187 Duurzaam wonen, leven, werken | -4.017 Samenleving en bestuur | -732 Financiën en organisatie | 1.292 Verwacht resultaat programma’s | -1.270 Verwachte resultaat 2026 | -10.729 Effect circulaires voor 2026 op Algemene Reserve | +306 Verwachte mutatie algemene reserve over 2026 | -10.423 Grootste financiële afwijkingen Om uw raad snel inzicht te geven is hieronder een tabel opgenomen met de grootste afwijkingen zowel positief als negatief (x 1.000 euro). Daarbij is een beknopte duiding gegeven met verklaring in miljoen euro’s. Meer duiding volgt bij de programmaverantwoording in de volgende hoofdstukken. Onderschrijdingen | Product | Voornaamste verklaringen / plussen 2.570 | Algemene bijstand | Verwacht wordt een voordelig resultaat van 2,6 miljoen levensonderhoud | euro.
Dit wordt veroorzaakt door een voordeel op het rijksbudget voor bijstandsuitgaven (BUIG) van 2,3 miljoen euro, een voordeel van 385.000 euro op de uitvoeringskosten en een nadeel van 88.000 euro op de kosten van de BBZ. 2.356 | Rente & treasury | Het resultaat op treasury wordt voornamelijk positief blz. 3 (van 67) beïnvloed door hogere renteopbrengsten uit schatkistbankieren, het uitblijven van nieuwe financieringsbehoefte en h | ogere dividendinkomsten. Deze voordelen worden deels tenietgedaan door hogere rentelasten en lagere renteverrekeningen binnen het grondbedrijf, de aankoop van Twence | - aandelen en niet begrote renteverplichtingen. 1.806 | Opvang ontheemden | Verwacht wordt een voordelig resultaat van 1,8 miljoen euro. Vanuit de SPUK worden normvergoedingen ontvangen voor kosten voor de Opvang van Ontheemden. In de praktijk vallen met name de huisvestingskosten lager uit dan het ontvangen normbedrag voor huisvesting. 1.599 | Ondersteuning | Verwacht wordt een positief resultaat van 1,6 miljoen centrumtaken (WMO) | euro. Het betreft een voordeel op het deelproduct Beschermd wonen van het aandeel van de gemeente Enschede. Het totale voordeel voor het het gehele verzorgingsgebied bij Beschermd wonen bedraagt 13,4 miljoen euro. Het rijksbudget is hoger dan de verstrekte subsidies voor woonvoorzieningen.
817 | Inkomensondersteuning | Verwacht wordt een positief resultaat van 817.000 euro. Dit wordt met name veroorzaakt door een voordeel op het budget van bijzondere bijstand voor woninginrichtingen waaronder minder inrichtingskosten voor statushouders (384.000 euro voordeel). Daarnaast een onderbesteding bij bijzondere inkomensvoorziening (240.000 euro voordeel) en collectieve ziektekostenverzekering (193.000 euro voordeel). 500 | Ondersteuning lokaal | Het verwachte voordeel binnen Wmo wordt vooral (WMO) | veroorzaakt door een lagere volumegroei, lagere kosten voor persoonsgebonden budgetten en algemene voorzieningen, en een onderbesteding op investeringen binnen Samen Leven Samen Zorgen. Deze voordelen compenseren de nadelige effecten van niet gedekte tariefstijgingen en resterende taakstellingen, waardoor per saldo een positief resultaat ontstaat. Overschrijdingen | Product | Voornaamste verklaringen / minnen -6.557 | Jeugdhulp | Het verwachte tekort op Jeugdhulp wordt voornamelijk veroorzaakt door niet gedekte tariefstijgingen, nagekomen verplichtingen uit 2025 en de doorwerking van autonome groei. Daarnaast is ook het maximumscenario van de taakstelling Jeugd uit de binnen de strategie Onze Jeugd Onze Zorg ingeboekt, maar nog niet volledig gerealiseerd.
Deze nadelen worden deels gecompenseerd door een daling van het zorgvolume, een lagere gemiddelde zorginzet en het nog niet volledig benutten van geplande investeringen. -2.335 | Beheer en | De verwachte overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door Onderhoud | extra en versneld onderhoud aan wegen en infrastructuur na een Openbare | strenge winter, gecombineerd met sterk gestegen materiaalprijzen Ruimte | waardoor werkzaamheden niet binnen het beschikbare budget kunnen worden uitgevoerd. Daarnaast leiden noodzakelijke blz. 4 (van 67) blz. 5 (van 67) investeringen in marktkasten, hogere onderhoudslasten door een toename van meldingen over verhardingen en zwerfvuil, en de gevolgen van stormschade in Glanerbrug tot aanvullende financiële tekorten. -1.050 Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving De afwijking binnen Vergunningen, Toezicht en Handhaving wordt vooral veroorzaakt door hogere personeels- en inhuurkosten, extra kosten als gevolg van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, en een hogere inzet van de Omgevingsdienst Twente dan begroot. Deze nadelen worden slechts gedeeltelijk gecompenseerd door lagere personeelskosten bij Handhaving Openbare Ruimte, ontvangen subsidies en hogere opbrengsten uit dwangsommen. -1.000 Algemene belastingen In 2026 is er sprake van een verlaagde opbrengst op de OZB-niet woningen.
Deze lagere opbrengst is het gevolg van het effect dat er in 2026 een compensatie heeft plaatsgevonden voor 2025. Bij vaststelling van de tarieven voor 2025 is indertijd uitgegaan van een lagere gemiddelde WOZ-waarde. Na vaststelling van de tarieven bleken de WOZ-waarden van niet-woningen, als gevolg van een kwaliteitsslag in de waardering, hoger uit te vallen. Daarmee werd meer OZB opgelegd dan begroot. Conform eerder aangekondigd wordt is dit effect in 2026 gecompenseerd door middel van een verlaging van het tarief. Bijsturing De financiële positie van de gemeente is op dit moment voldoende sterk. Ook het structurele begrotingssaldo, waarbij incidentele inkomsten en uitgaven buiten beschouwing blijven, is in 2026 licht positief. Het verwachte resultaat over 2026 is beheersbaar en de algemene reserve blijft groot genoeg om tegenvallers op te vangen. Na verwerking van het verwachte resultaat in de algemene reserve bedraagt de weerstandsratio eind 2026 naar verwachting 1,63. In deze prognose zijn alleen de financiële kaders verwerkt die al door de raad zijn vastgesteld. Nieuwe plannen, ambities en financiële effecten uit de Financiële foto 2026 en het nieuwe coalitieakkoord zijn nog niet meegenomen. Daardoor wijkt het gepresenteerde weerstandsratio af van de cijfers uit de Financiële foto. Die bevat namelijk ook effecten waarvoor de raad nog geen besluiten heeft genomen.
Tegelijkertijd laten de komende jaren zien dat er financiële uitdagingen aankomen. Deze uitdagingen zijn onder meer zichtbaar in de Financiële foto 2026. Bij het opstellen van onder andere de begroting 2027 zal daarom moeten worden bekeken welke keuzes en maatregelen nodig zijn om de gemeentefinanciën op langere termijn in balans te houden. Wij stellen voor om nu geen extra maatregelen te nemen voor 2026. De eerder afgesproken maatregelen worden uitgevoerd en de resultaten van deze tussenrapportage geven op dit moment geen aanleiding om direct in te grijpen. Financiële verordening Conform onze financiële verordening wordt deze tussenrapportage aangeboden aan de Raad. Conform art. 7 lid 4 worden enkel afwijkingen groter dan 250.000 euro toegelicht. Reëlere jaarsaldo’s Met ingang van vorig jaar worden effecten van circulaires op het lopende boekjaar zelf niet meer via de jaarrekening maar in plaats daarvan direct gedurende het jaar verwerkt als mutatie op de algemene reserve. Deze extra gelden, die gedurende het jaar door het rijk worden verstrekt voor datzelfde jaar, leidden namelijk veelal tot vertekende positieve jaarsaldo’s (omdat het geld niet altijd per direct uitgegeven kon worden). Sinds de invoering van deze werkwijze kan dan ook een | reëler beeld van de jaarrekening | -uitkomst gepresenteerd worden.
Meicirculaire 2026 De meicirculaire geeft over het lopende jaar een resultaat van +0,8 miljoen euro. Door: 5.047 +/+ | hoger accres (door een hogere prijsindex bbp) 792 -/- | neerwaartse bijstelling van het plafond van het BTW compensatiefonds (lager te verwachten eindafrekening) 3.281 -/- | nadeel door een verscheidenheid aan taakmutaties. 151 -/- | nadeel door vrijval vanuit de behoedzaamheid die aangehouden wordt voor niet te voorspellen mutaties in accressen en maatstaven. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we u naar de raadsbrief d.d. 23 | juni 2026 inclusief memo mei circulaire. Omschrijving (x 1.000 euro) | 2026 Stand gemeentefonds meicirculaire 2026 | 540.480 Stand gemeentefonds decembercirculaire 2025 | 535.434 Bruto mutatie | 5.047 Nabetalingen 2026 | -151 Taakmutaties mei circulaire | -3.281 Verlaging stelpost plafond BTW-compensatiefonds | -792 Resultaat meicirculaire 2026 | 822 Resultaten uit circulaires tot vorig jaar stonden ge | parkeerd op een stelpost in de begroting. Aan het eind van het jaar werd deze stelpost dan verwerkt in het jaarrekeningresultaat. Zoals aangegeven is vanaf 2024 deze werkwijze aangepast en worden de resultaten van circulaires (zowel positief als negatief) op het lopende jaar direct verrekend met de algemene reserve.
Door tijdens het jaar het effect van de circulaires al met de algemene reserve te verrekenen laten we op deze manier beter zien wat het feitelijke resultaat op uitvoering van onze taken is. Deze aanpassing leidt ertoe dat de volgende effecten worden verrekend met de algemene reserve: Effecten circulaires op 2026 (x 1.000 euro) | 2026 Septembercirculaire 2025 effect voor 2026 | -834 Decembercirculaire 2025 effect voor 2026 | +318 Meicirculaire 2026 voor effect 2026 | +822 Mutatie algemene reserve | +306 Dit besluit leidt voor 2026 tot de verrekening met de algemene reserve van 306.000 euro (accres septembercirculaire 2025, decembercirculaire 2025 en meicirculaire 2026) | . Bij alle drie de circulaires gaat het dan over de accresmutatie voor het jaar 2026. | We verwerken deze in de algemene reserve conform art. 3 lid 4a van de financiële verordening. blz. 6 (van 67) blz. 7 (van 67) Provinciaal toezichthouder De provincie Overijssel houdt toezicht op alle 25 gemeenten, dus ook op Enschede. Dit is een wettelijke taak, met toezicht op financiën, vergunningen, toezicht en handhaving, ruimtelijke ordening, huisvesting vluchtelingen met een status om hier te blijven, archief en erfgoed (monumenten). De provincie duidt haar toezicht met kleuring. Deze heeft een signaalfunctie en is niet bedoeld als ‘goed’ of ‘fout’.
Wanneer een domein oranje of rood kleurt, dan betekent dat dat de provincie risico’s ziet waarop actie nodig is. Groen betekent dat er wordt voldaan aan de wettelijke eisen, de provincie blijft toezichthouder op afstand. Bij oranje ziet de provincie risico’s waarop in haar ogen actie nodig is en waarover de provincie in gesprek gaat met de gemeente. Visueel voor onze provincie: Bron: provincie Overijssel In 2024 kleurde Enschede nog oranje (vanwege Financiën, Wet ruimtelijke ordening en Informatie- en archiefbeheer). Voor 2025 is voor Enschede de kleur groen vastgesteld omdat het op meerdere terreinen goed gaat. Voor 2026 staat Enschede wederom op groen. De specifieke onderdelen Financiën, Huisvesting statushouders, Erfgoed (monumenten) en Ruimtelijke ordening kleuren groen. Voor deze domeinen geldt dat Enschede voldoet aan de gestelde criteria. De provincie ziet echter nog risico’s m.b.t. Informatie- en archiefbeheer en Omgevingsrecht VTH waarop acties nodig zijn. Zie voor verdere toelichting het rapport van de Provincie Overijssel, en voor de reactie van gemeente Enschede hierop bijlage 4. Omslagrente Onlangs is besloten de interne omslagrente over 2026 te verlagen van 1,5% naar 1,25% vanwege met name de hogere rentebaten door schatkistbankieren. De verrekening van deze lagere omslagrente vond vooraf aan de peildatum van deze tussenrapportage (1 juni) plaats.
Gevolg is dat rentebaten dalen doordat er minder rente vanuit de kapitaallasten wordt voldaan. Daarentegen ontstaan bij de programma’s voordelen omdat hun kapitaallasten lager uitvallen. Hiermee is in de prognoses rekening gehouden. Extra kosten oorlog Midden-Oosten Er kunnen mogelijk extra kosten optreden als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten, bijvoorbeeld bij leerlingenvervoer en aannemers van grote bouwprojecten. In sommige contracten zijn clausules opgenomen die extra kosten toestaan bij uitzonderlijke omstandigheden; de omvang hiervan is op dit moment nog onzeker, er zijn nog geen extreme situaties bekend. Correctie paragraaf investeringen Na vaststelling van de Gemeentebegroting 2026 bleek in de paragraaf investeringen een aantal zaken niet correct opgenomen te zijn: • In de tabel met de lopende investeringen zijn de bedragen helaas verwisseld bij de Openbare verlichting en Beheer Wegen. Het gaat hier om al verstrekte kredieten die blz. 8 (van 67) in een vorig jaar wel tegen het juiste begroting in de administratie zijn opgenomen. Dit vraagt geen technische wijziging, deze tekstuele toelichting is voldoende. • Bij de nieuwe investeringen is de toelichting op Openbare verlichting niet apart opgenomen maar per abuis bij de toelichting op de Mobiliteitsvisie gezet. Dit vraagt geen technische wijziging, deze tekstuele toelichting is voldoende.
Deze correcties vragen niet om besluitvorming omdat ze geen invloed hebben op het totaal van de aangevraagde kredieten, en de individuele kredieten in lijn zijn met de vastgestelde visies en beleidsplannen. Hieronder vindt u per programma eerst de beleidsmatige voortgang op productniveau, vervolgens de financiële afwijkingen prognose versus begroting. Per programma zijn vervolgens de beslispunten opgenomen, in z’n totaliteit in bijlage 1. 1.1 Vitaal en sociaal 01. We werken aan bestaanszekerheid Iedereen heeft de zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen en een dak boven het hoofd. Daarbij gaat het ook om de zekerheid van werk, van de ruimte om zich te kunnen ontwikkelen en van mee kunnen doen op alle leefdomeinen in de samenleving, vanuit een stabiele woonsituatie in een veilige en prettige omgeving. 01.01 Iedereen heeft de mogelijkheid om in z’n levensonderhoud te voorzien Een groot deel van de inwoners kan inkomen genereren via een baan. Voor de groep die dat niet kan, is er een vangnet gericht op toeleiding naar werk en het (tijdelijk) voorzien in een inkomen. Werk genereert niet alleen inkomen, maar er wordt ook in bepaalde mate een bestaansrecht aan ontleend: er toe doen, van betekenis zijn. Mensen die langere tijd moeten rondkomen van weinig geld of die te maken krijgen met onverwachte tegenvallers lopen kans om schulden op te bouwen.
Vroegsignalering en schuldhulpverlening vormen hierbij het vangnet. Rol van de gemeente: op basis van vertrouwen uitvoeren van wettelijke taken om ervoor te zorgen dat inwoners voldoende inkomen hebben (vangnet). Vanuit deze rol hebben we twee speerpunten: a. We willen dat bijstandsgerechtigden stappen zetten in de keten van dagbesteding naar werk: voor het deel dat uitstroomt naar werk is het wenselijk dat dit een langdurige uitstroom is, in plaats van banen voor een korte periode afgewisseld met bijstand. Voor een deel zal de stap naar onbetaald (vrijwilligers)werk het hoogst haalbare zijn. b. We willen dat de mensen die daar recht op hebben gebruik maken van onze voorzieningen in het kader van inkomensondersteuning: We hebben deels de wettelijke taak, maar ook de beleidsruimte om mensen een financieel steuntje in de rug te geven. Met onze inkomensondersteunende instrumenten bieden we meer stabiliteit, zodat inwoners zich kunnen ontwikkelen en kunnen meedoen op alle leefdomeinen. Acties 2026 Aantal acties: 4 01. We voeren de Enschedese Arbeidsmarktaanpak (EAA) uit 02. We geven de transformatie naar sociaal werkontwikkelbedrijf verder vorm 03. We herzien de bestuursovereenkomst ROZ Het voorgestelde financieringsmodel van het ROZ wordt extern getoetst. Dit financieringsmodel blz. 9 (van 67) wordt onderdeel van de bestuursovereenkomst.
Het is op dit moment onwaarschijnlijk dat de beoogde 175.000 euro bezuiniging (structureel vanaf 2027) op de niet-wettelijke taken van het ROZ behaald kan worden. 04. We verlagen de aanvulling op de bijstand <21 jaar tot het niveau van de P-wet in balans . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 01.02 Iedereen heeft een dak boven het hoofd Het hebben van een dak boven je hoofd is een essentieel onderdeel voor de bestaanszekerheid. Een groot deel van de inwoners regelt hun woning zelf. Een kleine groep inwoners lukt dit om allerlei persoonlijke problemen op één of meer levensgebieden niet. Bijvoorbeeld door ouderdom, handicap, verslavingsproblematiek, echtscheiding of huiselijk geweld. Ondersteuning is dan nodig, voor het regelen van huisvesting en/of passende zorg en ondersteuning bij het zelfstandig wonen. Van wonen met (tijdelijke) begeleiding of ondersteuning tot beschermd wonen. Rol van de gemeente: we ondersteunen inwoners en partners binnen de taken en mogelijkheden die we als gemeente hebben, in samenwerking met de regiogemeenten daar waar het centrumgemeentetaken betreft. We stimuleren ontwikkelingen en innovaties. We houden toezicht op een correcte uitvoering van taken van onze eigen organisatie en die van partners die we financieren.
Vanuit deze rol hebben we twee speerpunten: a. We willen dat er voldoende specifieke passende woonvormen zijn voor de mensen die deze nodig hebben. Streven is ‘meer wonen, minder zorg’ oftewel van op straat verblijven via beschermd wonen en/of wonen met begeleiding komen tot toekomstige zelfstandige huisvesting. b. We willen dat er minder mensen gebruik hoeven te maken van de Maatschappelijke Opvang (MO) en de Vrouwenopvang (VO) en het liefst zo kort mogelijk. We bieden tijdelijk onderdak en begeleiding aan mensen die geen thuis hebben of de thuissituatie hebben (moeten) verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving. Mensen die dakloos zijn bieden we onderdak met trajectbegeleiding (MO). Als er sprake is van huiselijk geweld en/of kindermishandeling willen we dat het geweld stopt en dat na ingrijpen de woonsituatie weer zo snel mogelijk genormaliseerd wordt. We zorgen voor een duidelijke toegankelijkheid en afspraken met partners om met name de veiligheid te borgen. Aan kinderen die meekomen met hun ouder(s) wordt specifiek aandacht besteed, zodat zij met zo min mogelijk schade verder kunnen opgroeien (VO). Om dit doel te bereiken, is het van belang voldoende en diverse opvangplekken en een mogelijkheid tot ambulante ondersteuning te hebben. Acties 2026 Aantal acties: 1 01.
We stellen de uitvoeringsagenda Maatschappelijke opvang en Beschermd wonen op . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 02. We maken gezond leven makkelijker Iedereen kan keuzes maken die gezond leven makkelijker maken en leeft in een omgeving die dit bevordert. blz. 10 (van 67) Dit doel stelt een betekenisvol leven van mensen centraal. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens. Het gaat om wie de mens is en niet om zijn/haar beperkingen of ziekte. Om gezonde keuzes te kunnen maken zijn vaardigheden, bereikbaarheid, toegankelijkheid en bewustzijn nodig. Als mensen daar alleen of met hulp van buren, vrienden en familie niet in slagen, kan de overheid ondersteunen (door een basis te leggen om mee te kunnen doen). 02.01 Iedereen heeft toegang tot een stimulerende leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag Een gezonde leefomgeving is een omgeving die als prettig wordt ervaren. De leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag. Zo nodigt het uit tot ontmoeting, bewegen, spelen en houdt rekening met de behoefte van de bewoners en specifieke bevolkingsgroepen. Dit vraagt om een gevarieerd aanbod van voorzieningen die toegankelijk, beschikbaar en betaalbaar moeten zijn.
Hiervoor is een goede basisinfrastructuur en een aantrekkelijke en gevarieerde openbare ruimte nodig, waar de gemeente samen met partners voor zorgt. Rol gemeente: we maken afspraken met partners en stimuleren samenwerking. We zorgen voor een stimulerende omgeving en het onderhoud daarvan, bv. (sport)parken, speelplekken en fietssnelwegen. We organiseren dichtbij inwoners laagdrempelige plekken voor advies, steun en ontmoeting. En we vergroten de vindbaarheid en de mogelijkheid om in eigen leefomgeving zorg en ondersteuning te krijgen. Vanuit deze rol hebben we als speerpunt: a. We willen een stimulerende leefomgeving die uitdaagt tot gezond gedrag. Een gezonde inrichting van de leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag zoals wandelen, fietsen, spelen, ontspannen of elkaar ontmoeten. Een stimulerende omgeving wordt onder andere bepaald door de aanwezigheid van voorzieningen, die aansluiten bij de behoefte van de inwoners. En ook door de bekendheid en vindbaarheid ervan, onbekend maakt immers onbemind. Een gebiedsgerichte aanpak is hierbij noodzakelijk. Acties 2026 Aantal acties: 3 01. We voeren het beleidskader “Gezond Enschede” uit. Op 3 maart heeft het college het uitvoeringsprogramma en bestedingsplan 2026-2032 met 19 voorstellen voor een gezonder Enschede vastgesteld (1.938.186 euro).
In de prognose wordt er op dit moment rekening gehouden met een vrijval van ongeveer 80.000 euro. De reden hiervoor is dat de vereiste processen om tot de gewenste participatie van bewoners te komen meer tijd in beslag neemt. Daarnaast worden er koppelingen onderzocht tussen de verschillende onderdelen van ‘gezonde buurten’, maar dat zorgt voor een uitbreiding van het proces waardoor dit langer duurt. Er wordt gewerkt aan het meerjarig doorplannen van de diverse projecten. 02. We actualiseren de subsidieverordening brede impuls combinatiefuncties 03. We herijken de opdracht aan Sportaal . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 02.02 Inwoners kijken naar elkaar om en dragen mede zorg voor elkaars welzijn en bestaan Sociale netwerken zijn onmisbaar voor een gezond en betekenisvol leven. Een sociaal netwerk betekent: oog hebben voor elkaar, elkaar durven vragen en vertrouwen en elkaar willen helpen, oftewel noaberschap. Een sociaal netwerk bestaat uit mede-inwoners en blz. 11 (van 67) organisaties/instellingen (onze partners). Samen versterken zij de sociale veerkracht. Rol gemeente: we zijn opdrachtgever van onze partners en faciliteren onze partners om hun netwerk te bevorderen en te vergroten.
Daarnaast zorgen we ervoor dat voorzieningen in stand gehouden worden en dat we hier met partners aanwezig zijn om laagdrempelig vragen op te vangen. Vanuit deze rol hebben we als speerpunt: a. Wij willen dat onze inwoners sociale steun ervaren. In perioden van zware tegenslag kan een sociaal netwerk ook betekenis hebben als vangnet van waaruit mensen opstaan die (tijdelijk) hulp en ondersteuning bieden. Denk aan familie, vrienden en buren. Acties 2026 Aantal acties: 3 01. We versterken de sociale basis 02. We voeren het uitvoeringsplan “Mantelzorgondersteuning in Enschede 2025-2026” uit 03. We werken de wijze van verminderen van de subsidie aan de SES uit De analysefase van de bestuursopdracht is afgerond en de gemeenteraad is hierover technisch geïnformeerd. Voor de incidentele taakstelling in 2027 is een uitvoeringsrichting beschikbaar. Voor de structurele taakstelling vanaf 2028 is meer tijd nodig om scenario's, organisatievorm en implementatie zorgvuldig uit te werken. Om die reden wordt de bestuursopdracht verlengd en vindt bestuurlijke besluitvorming in oktober plaats. De actie ligt inhoudelijk op koers, maar is nog niet afgerond. . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 03.
We vergroten de kansengelijkheid Jeugdigen en volwassenen nemen volwaardig deel aan de samenleving, waardoor ze zelfredzaam, sociaal vaardig en gezond door het leven gaan. Het mag voor de ontwikkeling van inwoners niet uitmaken waar hun wieg heeft gestaan en hoe het leven de inwoner heeft gevormd. Iedereen moet de mogelijkheid hebben het beste en het mooiste uit zichzelf naar boven te halen. Daarbij is het van belang om expliciet oog te hebben voor kansen(on)gelijkheid in onze stad. Gelijke kansen mag dus ook betekenen dat je ongelijke ondersteuning biedt. Want iedereen dezelfde uitgangspositie geven is onmogelijk, dus moet je bijsturen op wat er in de basis is. 03.01 Jeugdigen groeien veilig en stabiel op De basis voor je leven wordt gelegd in je jeugd. Daarom is er specifiek voor deze groep extra aandacht en inzet. We willen dat iedere jeugdige opgroeit in een stabiel gezin; speelt en deelneemt aan maatschappelijke activiteiten. En passende ondersteuning krijgt waar nodig. We zetten in op het versterken van de eigen kracht van de jeugdige en van het zorgend en probleemoplossend vermogen van het gezin en de sociale omgeving. Zo krijgt hij/zij de kans een zelfredzame, sociaal vaardige en gezonde inwoner te worden. Rol gemeente: we ondersteunen kind en gezin om veilig en gezond (kansrijk) op te kunnen groeien.
Daarnaast ondersteunen we ouders bij het oplossen van opvoedproblematiek met aandacht voor alle leefdomeinen. Vanuit deze rol hebben we drie speerpunten: a. Wij willen ouders zo vroeg mogelijk ondersteunen bij opvoedproblematiek. Voor het grootste gedeelte van de jeugdigen en hun ouders is voor het gezond opgroeien van de kinderen een positief opgroei- en opvoedklimaat voldoende. Zij redden zich prima, onder andere door gebruik te maken van de basisvoorzieningen in de stad. Een kleinere groep jeugdigen en hun ouders heeft (tijdelijke) ondersteuning nodig in de vorm van een blz. 12 (van 67) voorziening. Slechts voor een zeer kleine groep jeugdigen en hun ouders is ingrijpen door de overheid nodig. Dit is het geval als ouders er onvoldoende in slagen om hun opvoedverantwoordelijkheid waar te maken en hun kinderen in de ontwikkeling worden bedreigd, of wanneer een jongere een strafbaar feit heeft gepleegd . Streven is: zo licht als mogelijk, zo zwaar als nodig. b. Wij willen dat kinderen ‘zo thuis mogelijk’ opgroeien. Kinderen hebben baat bij een stabiele opvoedsituatie met toekomstperspectief. Echter: niet iedere jeugdige groeit door allerlei oorzaken op in een stabiel en veilig gezin. Sommige kinderen wonen, tijdelijk, in een pleeggezin binnen de familie, bijvoorbeeld bij een tante of bij opa en oma, ook wel netwerkpleegzorg genoemd.
Andere kinderen wonen in een pleeggezin buiten de familie. Kinderen kunnen ook geplaatst worden in een gezinshuis of een residentiële instelling. Ook deze kinderen moeten een duurzame plek hebben waar zij ’zo thuis mogelijk’ kunnen opgroeien: een pleeggezin of een gezinshuis. c. Wij willen het bereik van onze voorziening in het kader van kinderarmoede bij de Stichting Leergeld verhogen. Kinderen hebben recht op een toereikende levensstandaard, ook als er thuis weinig te besteden is. Onderzoek wijst uit dat kinderen en jongeren die opgroeien in armoede in hun ontwikkeling worden belemmerd. Nu investeren voorkomt problemen op latere leeftijd. Het helpt ook voorkomen dat kinderen de problemen van hun ouders erven, waardoor armoede overgaat van generatie op generatie. Wij willen dat elk kind ervaart dat hij of zij meedoet en erbij hoort; nú meedoen betekent straks meetellen. Activiteiten als sport, schoolreisjes en muziek horen bij de vorming van ieder kind. Acties 2026 Aantal acties: 1 01. We voeren de nota "Onze jeugd, onze zorg" uit We werken hard aan de maatregelen uit de nota. Het stoplicht staat toch op oranje omdat een deel van de maatregelen achterloopt op de planning, terwijl tegelijkertijd is opgeschaald naar het maximumscenario. Daarnaast is er sprake van autonome groei binnen de jeugdhulp.
Met name maatregelen met een hoog verwacht rendement en bijbehorende investeringen (zoals het versterken van zelf hulp verlenen en het realiseren van tussenvoorzieningen) zijn nog niet volledig tot uitvoering gebracht en kennen een vertraagde implementatie. Dit vergroot het risico op het niet tijdig realiseren van de beoogde effecten en het behalen van de financiële doelstellingen uit het maximumscenario. Op dit moment is bijsturing niet noodzakelijk, omdat de verwachting is dat de maatregelen o.a. het versterken van zelf hulp verlenen eind 2026 beter in lijn komen met de doelstellingen. . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 03.02 Iedereen neemt volwaardig deel aan de samenleving Afkomst, geslacht, milieu, opleiding en inkomen (bij jeugd van ouders), fysieke of verstandelijke beperking, bepalen nog te veel de invulling van talentontwikkeling, opleiding en werk. We maken van gewoon meedoen niet een individueel gevecht, maar een taak die we als samenleving hebben te vervullen. Hierbij letten we op een ondersteunende omgeving, voldoende passende plekken voor onze inwoners om mee te doen al dan niet via een passende plek op de arbeidsmarkt.
Rol gemeente: op basis van vertrouwen investeren in mensen door middel van het beschikbaar stellen van voorzieningen. Vanuit deze rol hebben we drie speerpunten: a. Wij willen de maatschappelijke inzet onder onze inwoners vergroten. Participatie, het meedoen en bijdragen aan de maatschappij, vertegenwoordigt voor een persoon allerlei positieve aspecten zoals zingeving, zelfontplooiing, verbondenheid en sociaal contact. Maar participatie heeft in veel gevallen ook expliciete maatschappelijke relevantie en -baten. Bij dit blz. 13 (van 67) subdoel ligt de focus op betekenisvolle participatie oftewel maatschappelijke inzet. Dit betreft vormen van actieve participatie die van belang zijn voor het individu, én tot doel hebben anderen te helpen of bij te dragen aan de leefomgeving of maatschappij. b. Wij willen dat onze inwoners kunnen deelnemen aan de samenleving zonder dat ze daarbij beperkingen ervaren. Inwoners kunnen uiteenlopende uitdagingen ervaren die een hindernis vormen voor de gewenste mate van eigen kracht, zelfredzaamheid en het volwaardig kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven. Beperkingen kunnen op fysiek, psychisch, taalvaardig en/of financieel gebied zijn. c. We willen dat de inwoners van 70 jaar en ouder in staat zijn thuis te blijven wonen met of zonder ondersteuning.
Doel van de Wmo is om mensen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en deel te laten nemen aan het dagelijks leven, al dan niet met behulp van voorzieningen uit de Wmo. Dit sluit aan bij de wens van veel ouderen. Het stelt ze in staat om in de eigen vertrouwde omgeving met hun vertrouwde netwerk te blijven. Daarnaast geldt voor veel ouderen dat ze hun lage woonlasten behouden. Er kleven natuurlijk ook nadelen aan langer thuis blijven wonen, de woning moet toekomstbestendig gemaakt worden, sommige ouderen ervaren eenzaamheid en ondersteuning is vaak wenselijk. Het is belangrijk om per individu te blijven kijken naar de afweging tussen de voor- en nadelen. Acties 2026 Aantal acties: 4 01. We voeren de nota "Samen leven, samen zorgen" uit 02. We stellen een beleidsnota basisvaardigheden op 03. We werken het beleidskader “Migratie & Integratie” uit 04. We voeren de Lokale Inclusie Agenda uit . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldo ende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 03.03 Iedereen ontwikkelt zijn talenten (door) We willen dat al onze inwoners hun talenten kunnen blijven doorontwikkelen, van jong tot oud. Hierbij willen we dat het milieu waarin je opgroeit (gezin, school, vereniging, buurt e.d.) geen rol speelt in de hoeveelheid kansen die je geboden krijgt.
Daarbij begint het vanaf jonge leeftijd, waarbij er nauw samengewerkt moet worden met scholen. Maar zien we als gemeente ook een belangrijke rol in het klaarstomen voor de arbeidsmarkt voor al onze inwoners. Rol gemeente: onze rol begint bij onze jeugd en jongeren. Hierbij sturen we op vroegtijdige preventie. Daarnaast sturen we op schoolgang en handhaven daar op. We zorgen dat er hulp komt voor jongeren met psychische problemen om toch door te kunnen met school en opleiding. We financieren het onderwijs om een breder aanbod te doen en het maatschappelijk middenveld om veel jongeren te bereiken. Verder willen we dat ook als je ouder bent of nieuw bent in Nederland je kansen hebt om je verder door te ontwikkelen. We stimuleren een leven lang onderwijs. Vanuit deze rol hebben we als speerpunt: a. Wij willen dat onze inwoners een startkwalificatie hebben. Een schooldiploma vergroot de kans op participatie via betaald werk. Voor een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt is een opleiding mbo2, havo-, vwo-, of hoger vereist. De inzet van de gemeente is om te voorkomen dat jongeren afhaken en om hen alsnog een diploma te laten behalen. Daarnaast ben je nooit te oud om te leren en zetten we in op een leven lang leren. blz. 14 (van 67) Acties 2026 Aantal acties: 2 01. We voeren de nota Kansrijk Enschede 2023-2033 uit 02.
We herijken de subsidieverordening Onderwijs- en ontwikkelkansen jongeren 0-27 jaar 2024 . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. Financiële voortgang Doelstelling en producten Status Afwijking (x1.000 euro) 01. We werken aan bestaanszekerheid Algemene bijstand levensonderhoud Verwacht wordt een voordelig resultaat van 2,6 miljoen euro. Dit wordt veroorzaakt door een voordeel op het rijksbudget voor bijstandsuitgaven (BUIG) van 2,3 miljoen euro, een voordeel van 385.000 euro op de uitvoeringskosten en een nadeel van 88.000 euro op de kosten van de BBZ. 2.570 Arbeidsmarktparticipatie 0 Inkomensondersteuning Verwacht wordt een positief resultaat van 817.000 euro. Dit wordt met name veroorzaakt door een voordeel op het budget van bijzondere bijstand voor woninginrichtingen waaronder minder inrichtingskosten voor statushouders (384.000 euro voordeel). Daarnaast een onderbesteding bij bijzondere inkomensvoorziening (240.000 euro voordeel) en collectieve ziektekostenverzekering (193.000 euro voordeel). 817 Ondersteuning centrumtaken (WMO) Verwacht wordt een positief resultaat van 1,6 miljoen euro. Het betreft een voordeel op het deelproduct Beschermd wonen van het aandeel van de gemeente Enschede.
Het totale voordeel voor het het gehele verzorgingsgebied bij Beschermd wonen bedraagt 13,4 miljoen euro. Het rijksbudget is hoger dan de verstrekte subsidies voor woonvoorzieningen. 1.599 Opvang Ontheemden Verwacht wordt een voordelig resultaat van 1,8 miljoen euro. Vanuit de SPUK worden normvergoedingen ontvangen voor kosten voor de Opvang van Ontheemden. In de praktijk vallen met name de huisvestingskosten lager uit dan het ontvangen normbedrag voor huisvesting. 1.806 Schuldhulpverlening Verwacht wordt een voordelig resultaat van 428.000 euro. Dit wordt veroorzaakt door: - hogere lasten voor schuldhulpverlening via ROZ (35.000 euro nadeel); - minder uitgaven voor dienstverlening aan de SON (252.000 euro voordeel) Hierin ook een vrijval van de weerstandsreserve; - Lagere verstrekking formulierenadviespunt en aan armoedebeleid RMI (80.000 euro voordeel); - minder uitgaven middelen vroegsignalering (80.000 euro voordeel); - onderbesteding overige budgetten (51.000 euro voordeel). 428 Sociale Werkvoorziening en Nieuw Beschut Verwacht wordt een voordelig resultaat van 296.000 euro, in de Kadernota van de SW is dit voordelige resultaat geprognosticeerd. Het is de verwachting dat we hier dit jaar ook op zullen uitkomen. 296 blz. 15 (van 67) 02.
We maken gezond leven makkelijker Algemene Maatschappelijke Voorzieningen 0 Sport en Gezondheid Verwacht wordt een voordelig resultaat van ongeveer 425.000 euro welke bestaat uit voordelige resultaten op Sport (239.000 euro voordeel), Gezondheid (145.000 euro voordeel) en apparaatskosten (41.000 euro voordeel). Het resultaat op Sport wordt hoofdzakelijk verklaard door: - een voordeel van 129.000 euro op de ijsbaan doordat de exploitant lager heeft ingeschreven op de aanbesteding dan beschikbaar is in de begroting; - een voordeel van 180.000 euro voor energie compensatie Sportaal die is terugbetaald; - een nadeel van 68.000 euro voor meerkosten procesbegeleiding voor de clustering sportparken. Het resultaat op Gezondheid wordt verklaard door: - een voordeel van 100.000 euro als gevolg van de resultaatsbestemming jaarrekening 2025 SamenTwente welke wordt betaald aan de gemeente; - een voordeel van 80.000 euro door vrijval binnen de Preventieakkoord middelen; - een nadeel van 35.000 euro op budget SamenTwente door een knelpunt op HR21. 425 03. We vergroten de kansengelijkheid Jeugdhulp Verwacht wordt een nadelig resultaat van 6,5 miljoen euro.
Het geprognosticeerde tekort op Jeugdhulp bestaat uit een aantal effecten: • De niet gedekte tariefstijgingen in 2026 (3,0 miljoen euro nadeel); • Nagekomen verplichtingen uit 2025 (500.000 euro nadeel); • De doorwerking van autonome groei uit 2025 (2,1 miljoen euro nadeel); • Een dalend volume-effect van 1,6% (2,0 miljoen euro voordeel); • Het saldo van enerzijds een taakstelling (4,4 miljoen euro nadeel) en anderzijds de nog niet volledige benutting van investeringen (700.000 euro voordeel) op de strategie Onze Jeugd Onze Zorg; • Een resterend effect in 2026 (800.000 euro voordeel) als gevolg van een lagere gemiddelde zorginzet. - 6.557 Ondersteuning lokaal (WMO) Verwacht wordt een voordelig resultaat van 500.000 euro.
Het geprognosticeerde voordeel op Ondersteuning Lokaal (Wmo) bestaat uit een aantal effecten: • De niet gedekte tariefstijgingen in 2026 (3,2 miljoen euro nadeel); • De per saldo positieve doorwerking vanuit 2025 (600.000 euro voordeel) vanwege achterblijvende volumegroei; • De positieve ontwikkeling in 2026 op volumegroei door extra budget en stabilisatie van de groei door maatregelen vanuit SLSZ (1,0 miljoen euro voordeel); • Lagere kosten voor PGB en algemene voorzieningen (700.000 euro voordeel); • Een onderbesteding op investeringen voor de maatregelen van Samen Leven Samen Zorgen (1,5 miljoen euro voordeel); • Het resterende effect in 2026 van taakstelling en overige effecten (100.000 euro nadeel). 500 Ondersteuning wijkteams 0 Onderwijs Verwacht wordt een positief resultaat van 303.000 euro. Dit wordt met name veroorzaakt door een onderbesteding op: - Lokaal Educatieve Agenda (133.000 euro voordeel); enerzijds door met name terugvordering van verleende subsidies over 2025 en anderzijds door een hoger beroep op kinderopvang obv sociaal medische indicatie; - OAB (97.000 euro voordeel); door lagere uitgaven op peuterspeelzaalwerk - leerplicht RMC/VSV (221.000 euro voordeel); met name als gevolg van extra rijksmiddelen waardoor er een lagere afroep is op algemene middelen.
303 Daarnaast wordt er een overbesteding verwacht bij leerlingenvervoer in verband met een hogere indexatie dan begroot en extra ritbewegingen (148.000 euro nadeel). Totaal - Vitaal en Sociaal | 2.187 Legenda: | = tegenvaller; | = risico; | = conform begroting; | = meevaller; | = neutrale wijziging Wij stellen voor: Om het budget van 54.117 euro voor de subsidie NuTwente structureel terug te voegen aan het budget Opvang Ontheemden, aangezien de subsidie is beëindigd. (BP-VS-01). Wij stellen voor: Om de lasten en baten bij het product Onderwijs | – onderdeel Leerplicht RMC/VSV | - incidenteel voor 2026 te verhogen met 104.513 euro ten behoeve van formatie voor vroegtijdig schoolverlaters en het doorstroompunt. De dekking volgt voor 50% | uit Twentse Belofte en 50% uit het doorstroompunt. (BP-VS-02). Wij stellen voor: Om de lasten en baten bij het product Onderwijs | – onderdeel Leerplicht RMC/VSV | - incidenteel voor 2026 te verhogen met 2.034.939 euro voor de bekostiging van VSO/PRO projecten bij scholen. Bekostiging vindt plaats vanuit de reserve Onderwijs, die voor dit onderdeel in voorgaande jaren is gevuld vanuit ESF | -subsidies. (BP-VS-03). Wij stellen voor: Om de subsidie voor het Diaconaal Platform Enschede ter bekostiging va | n het Formulieren adviespunt in 2026 met ingang van 2026 met 105.162 euro te verlagen.
Mutatie betreft een aanpassing van de subsidiestaat, de dienstverlening door DPE worden met inkoop gefinancierd. (BP-VS-04). Wij stellen voor: Om de lasten en baten bij het product Sport en Gezondheid incidenteel voor 2026 te verhogen met een bedrag van 1.065.554,06 euro ten behoeve van de begrotingssubsidie SPUK stimulering sport 2026 voor Sportaal. Hier staan baten van het Rijk tegenover. (BP | -VS-05). Wij stellen voor: Om de lasten en baten bij het product Onderwijs | – onderdeel Leerplicht RMC/VSV | - incidenteel voor 2026 te verhogen met 50.000 euro voor de bekostiging van de Thuiszitterstafel. Bekostiging vindt plaats vanuit de reserve Onderwijs, deze middelen zijn in de afgelopen jaren gevoed vanuit terugbetaalde vergoedingen voor RMC (tegenwoordig DSP) en VSV | -middelen. (BP-VS-06). Wij stellen voor: Om binnen het product Algemene Maatschappelijke Voorzieningen de volgende gesubsidieerde instellingen de subsidie te wijzigen te weten: Vier het leven, Stichting Seniorenplatform Enschede en Stichting Open Ouderenwerk Boekelo met ieder 64 euro. Dit betreft de onterecht niet meegenomen structurele indexatie vanaf 2026. | Het subsidiebudget van de niet meer actieve instelling LOGE ad 3.820 euro en het jaarlijks overschot op instelling MEEReizen ad 3.132 euro toe te voegen het budget wijkwelzijn ten behoeve van het tekort op het budget van Incluzio.
Het subsidiebudget van de instelling Zorgbelang OV om te zetten in | verband met wijziging van subsidie naar inkoop ad 6.428 euro. (BP | -VS-07). blz. 16 (van 67) blz. 17 (van 67) Wij stellen voor: Om binnen het product Jeugdhulp de subsidie Kracht van Verenigingen voor Avanti met 49.971 euro te verhogen. En daarnaast stellen we voor om 192.574 euro van de subsidie van Kracht van Verenigingen onder te brengen bij stichting Samen Zuid. (BP-VS-08). Wij stellen voor: Om de bij de meicirculaire 2026 ontvangen middelen voor DU IBO Problematische Schulden (Vroegsignalering) ad 310.000 euro toe te voegen aan de reserve Vroegsignalering. 1.2 Duurzaam wonen, leven en werken 01. Enschede is klimaatneutraal Enschede wil een aantrekkelijke en leefbare gemeente zijn voor iedereen die er woont, werkt of op bezoek komt. Nu en in de toekomst. Daarom maken we ons sterk voor maatregelen die de opwarming van de aarde beperken. Hiervoor stappen we over van fossiele brandstoffen (zoals aardgas of-, steenkool) naar duurzame energie (zoals zonenergie-, of, windenergie). Ons doel is het aandeel duurzame energie tot 2030 met minimaal 8% te verhogen. In 2050 is de CO2 uitstoot teruggebracht naar nul en zijn woningen en bedrijven van het aardgas af.
01.01 We verlagen de CO2 uitstoot onder andere door energiebesparing en opwek van hernieuwbare energie Om Enschede klimaatneutraal te maken, werken we aan verduurzaming van industrie & bedrijvigheid, elektriciteit, mobiliteit, landbouw en landgebruik, innovatie, streven we naar klimaatneutraal gemeentelijk vastgoed in 2040 en zetten we in op energiebesparing bij of vervanging van schoolgebouwen. Acties 2026 Aantal acties: 6 01. We ondersteunen bij energiebesparende maatregelen en verkleinen van energiearmoede 02. We ronden de Pilot Hogeland-Noord /evaluatie Renovatiedeal (ontzorgingsaanpak particuliere eigenaren) af 03. We maken een ontzorgingsaanpak inzake verduurzaming particuliere woningen in Wesselerbrink Noord/Oost De voortgang blijft achter doordat er meer onderzoek en overleg nodig is met bewoners/Woonplaats en Ennatuurlijk over de huidige en toekomstig gewenste situatie rondom het warmtenet in de wijk. Hierbij rekening houdend met de veranderende positie van de gemeente in het kader van de nieuwe Wet Collectieve Warmte. Daarnaast vergt de aannemersselectie door De Woonplaats meer tijd. De gemeente zal op die samenwerking aanhaken. 04. We voeren het Actieprogramma Netcongestie uit en blijven deze versterken 05. We passen de beleidsregels zon aan 06.
We maken een energiesysteemvisie – inclusief energieopslag Deze actie loopt vertraging op doordat het nieuwe college eerst de uitgangspunten vaststelt. blz. 18 (van 67) Hierdoor wordt de visie niet meer in 2026 aan de raad aangeboden. Om voortgang te behouden worden de beleidsregels voor elektriciteitsopslag nog in 2026 aan de raad voorgelegd. . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 01.02 We verminderen aardgasgebruik door woningen en bedrijven aardgasvrij te maken. Om Enschede klimaatneutraal te maken, werken we aan verduurzaming van de gebouwde omgeving via de warmtetransitie. Acties 2026 Aantal acties: 3 01. We stellen het warmteprogramma vast 02. We onderzoeken de mogelijkheid voor een regionaal warmtebedrijf 03. We stellen een businesscase warmtenet op voor de wijk Twekkelerveld De businesscase is gedeeltelijk uitgewerkt maar vergt een verdiepingsslag. Deze verdiepingsslag (met bijbehorende inzet van mensen en middelen) is financieel en juridisch complex gezien de veranderende posities van gemeente en Ennatuurlijk i.v.m. de invoering van de Wet Collectieve Warmte. Er is gekozen om deze verdiepingsslag nu gezamenlijk verder vorm te geven binnen de samenwerking rondom de verkenning naar een Regionaal Warmtebedrijf.
Hierbij worden verschillende projecten in Hengelo, Borne en Enschede verder verkend, waaronder nu ook de businesscase Twekkelerveld. De voortgang van deze businesscase is daardoor afhankelijk van de verdere ontwikkeling binnen het Regionaal Warmtebedrijf Twente (RWBT). . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 02. Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht We willen een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor mensen, dieren en planten. In 2050 is Enschede klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. Enschede is hierdoor bestand tegen de gevolgen van weersextremen zoals hevige neerslag, droogte en hitte(golven). 02.01 We passen de omgeving aan op de klimaatverandering Om dit te bereiken willen we meer aansluiten bij natuurlijke systemen, gaan we groen-blauwe structuren terugbrengen en aanleggen en vergroten we de waterbergingscapaciteit o.a. door het benutten van de sponswerking van de bodem. Acties 2026 Aantal acties: 3 01. We maken een herinrichtingsplan voor het Van Heekplein 02. We voeren versneld maatregelen uit inzake wateroverlast Pathmos en Stadsveld 03. We voeren versneld maatregelen uit op diverse locaties waar 21 juli 2024 wateroverlast is geweest in woningen .
Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. blz. 19 (van 67) 03. Enschede is groen en biodivers We moeten Enschede verder vergroenen en biodiverser maken om Enschede aantrekkelijk, gezond en leefbaar te houden naar de toekomst toe. Dit om ook de balans te houden met de verstening en verdichting van Enschede vanuit bijvoorbeeld de woon-, energietransitie, mobiliteits- en werklocatie opgaven. Dit doen we vanuit de ambitie: Enschede één groot groen park. Waarbij het prachtige groene landelijke gebied via unieke groene invalswegen, wiggen, (stads)parken, groene wijken en dorpen en een vergroende singel naadloos overgaat in een sterk vergroend centrum. Een groen park dat ruimte biedt aan mens, plant en dier. We streven daarbij naar een meer natuurlijk evenwicht, waarin plagen als de eikenprocessierups of invasieve dier- en plantsoorten minder kans krijgen. 03.01 Samen zorgen we voor een groene omgeving met meer planten en dieren We gaan hier aan werken via drie lijnen: Beter zorgen voor het bestaande groen (beschermen), het verbeteren van de inrichting van het groen (benutten) en meer groen toevoegen aan Enschede bij elke nieuwbouw- en herinrichtingproject (bouwen). Acties 2026 Aantal acties: 4 01.
We actualiseren de Gids Buitenkans We stemmen in regionaal verband regels en mogelijkheden af met buurgemeenten en ontwikkelen waar mogelijk gezamenlijk beleid. Deze regionale aanpak is mede ingegeven doordat hiervoor provinciale subsidie beschikbaar is. Dit leidt tot vertraging. Het is onzeker of de geactualiseerde Gids Buitenkans in 2026 aan de raad kan worden aangeboden. 02. We maken een beleidsplan “Kaders voor het beheer, onderhoud en de biodiversiteit openbaar groen” (2027-2030) 03. We maken een visie op de stadsparken 04. We maken een masterplan ontwerp voor het Volkspark . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 04. Enschede is circulair In 2050 heeft Nederland een volledig circulaire economie. Dit betekent dat we zuiniger en slimmer om moeten gaan met grondstoffen. 04.01 We hergebruiken producten en materialen zodat grondstoffen hun waarde behouden In Enschede richten we ons op vier gebieden: ondernemers moeten meer circulair ondernemen, afval wordt grondstof, ondernemers en kennisinstellingen werken samen op circulaire economie en onze gemeentelijke inkoop is circulair Acties 2026 Aantal acties: 0 .
Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 05. Enschede heeft veel baankansen We willen Enschede economisch versterken. In regionaal verband steunen wij de Agenda van Twente. Op deze manier kunnen we kwalitatief groeien, baankansen bieden voor iedereen en daardoor ook sociale problemen beter het hoofd bieden. Eerste prioriteit om dit voor elkaar te blz. 20 (van 67) krijgen is het vergroten van de bereikbaarheid van banen. Dit doen we op verschillende manieren: kortere reistijden naar aanliggende gebieden met banen, een betere interne bereikbaarheid, een sterkere verwevenheid/relatie met naastliggende economische centra (ook over de grens) en meer banen in de stad zelf. 05.01 Enschede/Twente is meer verbonden met aanliggende economische centra (agglomeratiekracht) Het beter verbinden van Enschede met aanliggende economische centra (Zwolle en Munster) is van belang om de euregionale agglomeratiekracht te versterken. Er komen meer banen beschikbaar binnen een redelijke reisafstand. Hierdoor kunnen meer mensen aan het werk en kan hier opgeleid talent in Enschede blijven wonen en elders werken. Van met name HBO- en universitair opgeleide mensen is bekend dat die verder willen reizen voor hun werk.
Voor dit alles hebben we een betere externe bereikbaarheid (lobby op kortere reistijden), een betere interne bereikbaarheid (denk hierbij bijvoorbeeld aan een zo kort mogelijk voor- en natransport naar de OV knooppunten en werklocaties) en een verdere verweving van kennis en bedrijven met onze buren in Duitsland nodig (vergroting van het daily urban system). Acties 2026 Aantal acties: 1 01. We liquideren de Gemeenschappelijke Regeling Regionaal Bedrijventerrein Twente . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 05.02 In Enschede groeien de banen op de toplocaties Op de toplocaties Kennispark, binnenstad/stadscampus en Technology Base faciliteren wij de vestiging van bedrijven en de groei van banen. In de binnenstad groeien de banen in met name de horeca en detailhandel. De stadscampus, Kennispark en Technology Base gaan zorgen voor een internationaal aantrekkelijk profiel van onze stad en regio, een meer diverse economie, bieden een nieuwe inspirerende werkomgeving en dragen daarmee ook bij aan het aantrekken en vasthouden van talent. Acties 2026 Aantal acties: 2 01. We implementeren de uitkomsten van het proces van concessieverlening voor de exploitatie van Twente Airport 02. We maken een plan voor het fietsparkeren in de binnenstad .
Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 05.03 In Enschede kunnen bestaande en nieuwe bedrijven verantwoord/duurzaam/groen groeien en innoveren De basis van onze economie zijn onze bestaande bedrijven. Voor alle bestaande en nieuwe bedrijven bieden we een goede dienstverlening, zorgen we voor ruimte om te ondernemen, digitale bereikbaarheid, bieden we ondersteuning van netwerken voor starters, start ups en scale ups en innovatie (Novel-T), bevorderen we internationalisering, hebben we aandacht voor het arbeidsmarktbeleid en voor een aantrekkelijke werkomgeving. Met het oog op de brede welvaart is de groei van bedrijven “verantwoord/groen” en gaat niet ten koste van mens of planeet. blz. 21 (van 67) Acties 2026 Aantal acties: 2 01. We ontwikkelen een visie op arbeidsmigratie Om te komen tot een gedegen en integrale visie, waarbij zowel het sociaal als fysiek domein input levert, is meer tijd nodig dan vooraf voorzien. 02. We stellen een omgevingsplan voor de Vredestein-locatie op . Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging. 06.
Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld De beroepsbevolking en Enschede en Twente gaat dalen in de komende decennia. Dit kan er toe leiden dat bedrijven op de langere termijn gaan verplaatsen naar gebieden met meer potentiële werknemers. Daarom moet Enschede kwalitatief groeien om veerkrachtig te blijven als stad. Over 10 jaar is het inwonertal gegroeid naar 170.000 inwoners. Al het talent is belangrijk voor de Enschedese/Twentse economie, maar vraagt om verschillende aanpakken. Het praktisch geschoold talent werkt veelal op de plek waar ze wonen en daarom koesteren we deze grote, waardevolle groep en zetten we in op ontwikkeling van deze groep. Het werken aan dit deel van de opgave hangt heel erg samen met het arbeidsmarktbeleid vanuit de opgave “inclusief Enschede”. Voor de theoretisch geschoolden is de aanpak meer gericht op het aantrekken en vasthouden. We zien dat deze groep flexibeler is in het bepalen van hun woon- en werkplek. Bijvoorbeeld jongeren trekken wel naar Enschede om hier te studeren, maar verhuizen daarna naar een grotere stad. De bereikbaarheid van banen speelt hierbij een grote rol. Vandaar dat er inzetten op meer baankansen in onze stad/regio en aantrekkelijke en diverse voorzieningen.
06.01 De stedelijke voorzieningen zijn divers en attractief voor inwoners en bezoekers (nationaal en internationaal) Een aantrekkelijke stad heeft een bruisende binnenstad, goede culturele voorzieningen, evenementen en voorzieningen. De stad is verrassend en heeft mogelijkheden voor creatieve broedplaatsen. Acties 2026 Aantal acties: 7 01. We maken een ontwikkelperspectief Spoorzone Hengelo – Enschede Gelet op de collegeveranderingen is de keuze om meer tijd te besteden aan gesprekken op bestuurlijk niveau voordat we het voorstel aan de gemeenteraden voorleggen. 02. We nemen met het recreatieschap Twente een besluit over aanpassing van de financieringssystematiek Er is meer bestuurlijke afstemming nodig dan vooraf voorzien. Hierdoor wordt het definitieve besluit naar verwachting niet in 2026 genomen en verschuift dit naar 2027. 03. We stellen in samenwerking met het Rijk en de Regio de ROS op 04. We actualiseren het amateurkunstbeleid 05. We besluiten over de culturele invulling van het Warenhuis 06. We bereiden ons voor op de wettelijke zorgplicht voor de bibliotheekvoorziening 07. We besluiten over de verbouwing van het Muziekkwartier . blz. 22 (van 67) Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.