CConstaterende datenschede
Koppel je AI →
Document · PDF

ENS Gemeentebegroting 2027-2030

Stedelijke commissie 3 november 2026, gemeente enschedeBij agendapunt: Gemeentebegroting 2027-203062.039 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 8

Op basis daarvan volgt een nieuw investeringsprogramma vanaf 2027. Daarnaast is Twente opgenomen in het nationaal programma vitale regio’s. Daarvoor is eerder het plan voor de regio’s vastgesteld . Het uitvoeringsprogramma moet eind dit jaar / begin 2027 gereed zijn. Vanzelfsprekend kijken we naar onderlinge afstemming tussen beide plannen. Daarna volgt, zoals ook is afgesproken in het coalitieakkoord een besluit over de toekomstige bijdrage door Enschede aan de plannen en daarmee aan de uitvoering door de Twenteboard. Beide trajecten doen wij in samenspraak met de gemeenteraad. 02. We nemen met het recreatieschap Twente een besluit over aanpassing van de financieringssystematiek Het recreatieschap Twente komt met een voorstel voor nieuwe financieringssystematiek. De nieuwe systematiek is per saldo voor het recreatieschap budgettair neutraal. Wel leidt aanpassing van deze systematiek voor de Twentse gemeenten tot hogere of lagere jaarlijkse bijdragen. De nieuwe financieringssystematiek wordt voorgelegd aan de raad. 03. We stellen een omgevingsprogramma binnenstad op Dit ruimtelijk economische programma wordt opgesteld binnen het stelsel van de Omgevingswet en vormt de schakel tussen de strategische ambities uit de Omgevingsvisie en de regels in het Omgevingsplan.

Met het gebiedsgerichte omgevingsplan Binnenstad beschikken we straks over een actueel samenhangend en uitvoeringsgericht programma voor de toekomst. 04. We stellen het omgevingsprogramma werken op Dit ruimtelijk economische programma wordt opgesteld binnen het stelsel van de Omgevingswet en vormt de schakel tussen de strategische ambities uit de Omgevingsvisie en de regels in het Omgevingsplan. Met het thematische Omgevingsprogramma Werken beschikken we straks over een actueel, samenhangend en uitvoeringsgericht programma voor de toekomst. 05. We maken een meerjarenplan openbare ruimte binnenstad In dit plan koppelen we plannen aan uitvoering en middelen. We vergroenen de binnenstad om haar bestand te maken tegen hitte en extreme regenval, onder andere door te werken aan de vergroening van het Van Heekplein. Daarnaast leggen we afspraken vast over terrassen, uitstallingen, reclame, afval, vergunningverlening en handhaving. 06. We voeren een haalbaarheidsstudie uit van de Boeldershoek-West De raad heeft Boeldershoek-West in 2025 aangewezen als potentiële locatie voor een nieuw bedrijventerrein. Het betreft het gebied ten westen van Twence en ten zuiden van het kanaal. We voeren een haalbaarheidsstudie uit en leggen de resultaten, inclusief een voorstel voor het vervolg, ter besluitvorming voor aan de raad. 07.

We bereiden planvorming rondom Apollo Vredestein voor Na de sluiting van de Vredestein-fabriek heeft de gemeente de regie genomen op de herontwikkeling van deze locatie in het havengebied langs het Twentekanaal. De raad heeft een voorkeursrecht gevestigd. Afhankelijk van de voortgang van de aankoop en de gesprekken met het Rijk, de provincie en Oost NL leggen we de benodigde besluiten voor de herontwikkeling aan de raad voor. 08. We maken een ontwikkelstrategie en programmatisch kader voor de Kop Westerval Kop Westerval, het gebied tussen de Westerval, Parkweg en Volksparksingel, maakt onderdeel uit van de SHE. Samen met grondeigenaren werken we aan een programmatisch kader en een ontwikkelstrategie voor de herontwikkeling van dit bedrijventerrein. We leggen de resultaten van dit proces voor aan de raad. In welke vorm we dit doen, hangt af van de uitkomsten van de gesprekken. Verbonden partijen betrokken bij programma (nadere toelichtingen in paragraaf 5.6 verbonden partijen): 1. Recreatieschap Twente In onderstaande tabel is voor dit programma weergegeven welke beleidsnota’s en raadsvoorstellen naar verwachting in het komende begrotingsjaar aan de raad worden voorgelegd en welk type kaderstelling daarbij hoort. De indeling in actieve (A), passieve-plus (B) of passieve (C) kaderstelling blz.

45 (van 163) maakt inzichtelijk hoe en wanneer de raad wordt betrokken bij beleidsvorming. In de leeswijzer is een toelichting opgenomen op de betekenis van categorie A/B/C voorstellen. Op basis van deze overzichten wordt de Bestuurlijke Termijn Agenda voor komend begrotingsjaar opgesteld. Economie & werk - Beleidsnota’s en raadsvoorstellen komend begrotingsjaar Beleidsveld Onderwerp A/B/C Voorstel Participatie (Ja/Nee) Bestuur Herijking Agenda voor Twente B nee Economie Herontwikkeling van Heekplein B ja Economie Meerjarenplan Openbare Ruimte Binnenstad B ja Economie Omgevingsprogramma Binnenstad B nee Economie Omgevingsprogramma Werken B nee Arbeidsmarktparticipatie Re-integratieverordening Participatiewet C nee Arbeidsmarktregio Actualisatie subsidie-verordening Twents Fonds voor Vakmanchap C nee 4.2.3. Wat mag het kosten? Ten opzichte van 2026 laat het programma Economie en Werk in 2027 een daling zien in de baten en de lasten. Vanuit het coalitieakkoord zijn extra middelen opgenomen ten behoeve van economische ontwikkeling, voor structurele ondersteuning van Novel T en het actieplan binnenstad - stimuleringsfonds. Daarnaast dalen de budgetten binnen de sociale werkvoorziening (SW) en arbeidsmarktprojecten. Deze ontwikkeling hangt samen met een afname van de doelgroepen SW medewerkers en een lagere nieuwe instroom in beschut werken.

Bij Arbeidsmarktparticipatie zien we hogere lasten door loon- en prijscompensatie en hogere kosten voor individuele studietoeslag en begeleidingskosten voor Nieuw Beschut medewerkers. Aan de andere kant vallen baten en lasten weg vanaf 2027 door incidentele rijksmiddelen en aflopende subsidies voor regionale projecten. En de inkomsten uit detacheringen en enkele SW gerelateerde activiteiten nemen af. Economie & werk | Rekening | Begroting Taakvelden (x1.000 euro) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 3.1 Economische ontwikkeling | 4.917 | 4.251 | 4.672 | 4.322 | 4.322 | 4.322 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 3.539 | 830 | 1.051 | 1.242 | 1.233 | 1.186 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 2.463 | 2.857 | 3.149 | 2.970 | 2.910 | 2.667 3.4 Economische promotie | 1.762 | 1.900 | 1.891 | 1.891 | 1.891 | 1.892 6.4 WSW en beschut werk | 38.991 | 39.071 | 37.237 | 36.502 | 34.604 | 33.122 6.5 Arbeidsparticipatie | 25.668 | 25.528 | 23.613 | 22.413 | 22.149 | 22.392 Totaal lasten | 77.340 | 74.436 | 71.612 | 69.340 | 67.109 | 65.583 3.1 Economische ontwikkeling | -245 | -43 | 0 | 0 | 0 | 0 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | -5.610 | -207 | -5 | -510 | 0 | 0 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | -389 | -481 | -482 | -303 | -243 | 0 3.4 Economische promotie | -907 | -900 | -1.037 | -1.037 | -1.037 | -1.037 6.4 WSW en beschut werk | -9.809 | - | -9.799 | - | -9.795 |

-9.492 10.642 | 10.327 6.5 Arbeidsparticipatie | -2.260 | -3.786 | -597 | -727 | -727 | -727 Totaal Baten | -19.219 | - | - | - | - | - 16.059 | 11.921 | 12.904 | 11.803 | 11.256 Saldo baten en lasten | 58.120 | 58.377 | 59.691 | 56.436 | 55.307 | 54.326 Stortingen reserves | 9.298 | 1.868 | 945 | 1.548 | 872 | 899 Onttrekkingen reserves | -7.428 | -2.184 | -763 | -813 | -882 | -882 Reservemutaties | 1.870 | -316 | 182 | 736 | -10 | 17 Resultaat | 59.991 | 58.061 | 59.873 | 57.172 | 55.297 | 54.343 4.3. Leefomgeving Binnen het programma Leefomgeving werken we aan klimaatneutrale, klimaatbestendige en gezonde stad en aan een vitaal landelijk gebied. Energiebesparing, groen, waterrobuustheid en biodiversiteit maken de leefomgeving toekomstbestendig en aantrekkelijk om i | n te wonen, werken en leven. We zetten in op een veilige, schone en kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte. We ontwikkelen samen met inwoners en partners een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en recreëren. We zorgen voor veilige en bereikbare wegen, fietspaden, bruggen en tunnels en werken daarbij aan een duurzame, circulaire en klimaatbestend | ige infrastructuur. Ook zetten we in op een gezonde bodem en een toekomstbestendige ondergrond, als basis voor ruimtelijke ontwikkelingen, waterbeheer, biodiversiteit en de energietransitie.

Strategiewiel Dit programma draagt vooral bij aan Groen & Duurzaam Enschede. Met groenblauwe structuren, klimaatadaptatie, een gezonde bodem en circulair afvalbeheer maken we de leefomgeving toekomstbestendig. Een veilige, groene en goed onderhouden openbare ruimte vers | terkt Aantrekkelijk Enschede. Integrale wijkaanpakken en het verduurzamen van woningen leveren en grote bijdrage aan Inclusief Enschede. Verduurzaming, klimaatbestendige gebiedsontwikkeling en de energietransitie ondersteunen Groen & Duurzaam Enschede. blz. 46 (van 163) blz. 47 (van 163) 4.3.1. Wat willen we bereiken? We werken aan een groene, gezonde, veilige en toekomstbestendige leefomgeving. Vanuit het Groenambitieplan Enschede 2050 en het Omgevingsprogramma Groenblauw versterken we de groenblauwe structuur van de stad door bestaand groen te beschermen, groen toe te voegen en de verbinding tussen stad en buitengebied te versterken. Daarmee dragen we bij aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en een aantrekkelijke leefomgeving. Vanuit het Water- en Klimaatadaptatieplan investeren we in maatregelen tegen wateroverlast, hitte en droogte, zodat Enschede beter bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering. Naar aanleiding van de wateroverlast van 21 juli 2024 voeren we versneld maatregelen uit om het risico op wateroverlast in woningen te verkleinen.

In 2026 is gestart met de uitvoering en in 2027 zetten we deze aanpak voort. De maatregelen worden onder meer uitgevoerd in de omgeving van de Marathonstraat/Sportlaan, het Diekmanterrein, de Thomas de Keyserstraat, de Pathmossingel en de Theresastraat. In 2027 en 2028 ronden we ook de uitvoering van de gebiedsagenda Broekheurne af (de Gebieds Gerichte Aanpak). We planten 45.000 bomen en stellen een groenblauwe structuurkaart op voor toekomstige ontwikkelingen in het stedelijk en landelijk gebied. Doelstelling is om in kaart te brengen waar de wateropgave moet landen en waar we groene structuren moeten behouden en toevoegen. Deze kaart is dan onderlegger bij eventuele gebiedsprocessen of andere ontwikkelingen. Ook blijven we investeren in de energietransitie en klimaatopgaven. Enschede committeert zich aan de ambitie om in 2050 klimaatneutraal, circulair en aardgasvrij te zijn. We ronden het energiesysteem van de toekomst af en werken verder aan het verminderen van het aardgasgebruik, het stimuleren van energiebesparing en het terugdringen van energiearmoede. Het oplossen van netcongestie is daarbij een belangrijke randvoorwaarde. Daarom blijven we ons samen met partners inzetten voor de uitvoering van het actieprogramma netcongestie. 4.3.2. Wat gaan we daarvoor doen? Leefomgeving - Acties komend begrotingsjaar 01.

We stellen de benodigde financiële middelen voor uitvoering van het beleid voor bewegen, spelen en sporten in de openbare ruimte vast We leveren een raadsvoorstel met de resultaten van buurtplannen, eerste praktijkervaringen en een geactualiseerde financiële onderbouwing. Doel is om de raad een realistisch en onderbouwd inzicht te geven over welke middelen er daadwerkelijk nodig zijn om het nieuwe beleid door te kunnen voeren. En we vertalen dit financieel. 02. We maken een voorstel voor de uitfasering van verzamelcontainers voor verpakkingsafval We leggen de raad een voorstel voor over de uitfasering van verzamelcontainers voor verpakkingsafval. Daarbij werken we een scenario uit dat inzicht geeft in de gevolgen voor inwoners, de kosten en het inzamelsysteem. De belangrijkste verandering van het inzamelsysteem zal plaatsvinden bij hoogbouw waar restafval en PMD straks als één stroom zal worden ingezameld. Doel is te komen tot een toekomstbestendig inzamelsysteem dat aansluit bij landelijke ontwikkelingen en bijdraagt aan een betere kwaliteit van afvalscheiding en recycling. In 2027 vindt de voorbereiding plaats, zodat invoering in 2028 mogelijk is. 03. We maken een voorstel voor toekomstbestendige afvalbrengpunten We leggen de raad een voorstel voor om de gemeentelijke afvalbrengpunten toekomstbestendig te maken.

Het voorstel omvat een uitgewerkt ontwerp, een investeringsraming en een aanbestedingsstrategie. Hiermee krijgt de raad inzicht in de effecten, kosten en beoogde verbeteringen op het gebied van veiligheid, dienstverlening en efficiëntie. Bij een positief besluit wordt de aanbesteding gestart. Als aanvulling op het toekomstbestendig maken van de afvalbrengpunten onderzoeken wij ook de mogelijkheden om bijvoorbeeld in winkelcentra brengvoorzieningen (one-stop-shops) te creëren voor circulaire materialen en grondstoffen. 04. We stellen een Groenblauw Omgevingsprogramma op In de Omgevingsvisie, het Groenambitieplan Enschede (GAP) en het Water- en klimaatadaptatieplan (WEK) hebben we onze ambities op het gebied van Groen en blauw verwoord. Deze ambities werken we nu verder uit blz. 48 (van 163) in een concreter omgevingsprogramma (conform de omgevingswet), waarin we onder andere aangeven op welke plekken, hoe en met welke middelen we onze ambities willen realiseren. Waarbij we in het programma ook gezonde bodem (water en bodem sturend/ natuurlijke systemen sturend) en gezonde leefomgeving als belangrijke randvoorwaarden en thema’s mede uitwerken.

Hiermee geven we invulling aan de actualisatie van het WEK, kunnen we beter sturen op de realisatie van onze grote groenblauwe opgaven en bereiden we ons ook verder voor op nieuwe wet- en regelgeving, zoals de Europese Natuurherstelverordening, die sinds 2024 van kracht is. 05. We stellen een uitvoeringsprogramma op voor Pathmos De raad heeft de Toekomstvisie Pathmos 2050 vastgesteld. Om uitvoering te geven aan deze visie werken verschillende partijen aan diverse vervolgopgaven. In het uitvoeringsprogramma brengen we deze opgaven samen en maken we afspraken over de uitvoering. We leggen het programma ter vaststelling voor aan de raad. 06. We maken de aanpak van de openbare ruimte in Hanenberglanden inzichtelijk We leggen een voorstel ter besluitvorming voor aan de raad voor de uitvoering van deelproject 2 (verbetering openbare ruimte) binnen de VHF-aanpak Hanenberglanden. 07. We stellen een warmteprogramma voor Enschede op De Transitievisie Warmte wordt geactualiseerd en doorontwikkeld tot een warmteprogramma binnen het stelsel van de omgevingswet. Hierin leggen we vast hoe we de warmtetransitie in Enschede verder vormgeven. 08. We verkennen de oprichting van een regionaal warmtebedrijf Samen met de gemeenten Borne en Hengelo, de provincie Overijssel en onze partners verkennen we de oprichting van een regionaal warmtebedrijf.

Op basis van deze verkenning werken we toe naar een besluit over het wel of niet oprichten van een warmtebedrijf voor de drie gemeenten. 09. We stellen de kaders op voor het energiesysteem van de toekomst Tot nu toe richten we ons energiebeleid op de periode tot 2030. Maar het is belangrijk om ook na te denken over het energiesysteem tot 2050. Daarom stellen we een programma op binnen het stelsel van de omgevingswet met als belangrijke uitgangspunten: de toekomstige Energievraag, het aanbod vanuit de verschillende energiedragers en de opslagfaciliteiten en infrastructuur die nodig zijn om vraag en aanbod te matchen. En de ontwikkelpaden om van het huidige systeem naar het toekomstige systeem te komen. Dit als lokale uitwerking van het nationaal plan energiesysteem en de provinciale energievisie. 10. We komen met een voorstel "Waardevolle speeltuinen en buurtpleinen" De essentie van het voorstel is tweeledig. Ten eerste het in beeld brengen van de toekomstmogelijkheden van de door de SES beheerde speeltuinen. Daarbij onderzoeken we waar locaties kunnen worden doorontwikkeld tot multifunctionele ontmoetingsplekken die bijdragen aan bredere sociale opgaven in de stad. Daarnaast geven we invulling aan de vastgestelde taakstelling. Dit voorstel is mede een uitvloeisel uit de opdracht in de motie Waardevolle en toekomstbestendige speeltuinen (juli 2025).

In onderstaande tabel is voor dit programma weergegeven welke beleidsnota’s en raadsvoorstellen naar verwachting in het komende begrotingsjaar aan de raad worden voorgelegd en welk type kaderstelling daarbij hoort. De indeling in actieve (A), passieve-plus (B) of passieve (C) kaderstelling maakt inzichtelijk hoe en wanneer de raad wordt betrokken bij beleidsvorming. In de leeswijzer is een toelichting opgenomen op de betekenis van categorie A/B/C voorstellen. Op basis van deze overzichten wordt de Bestuurlijke Termijn Agenda voor komend begrotingsjaar opgesteld. blz. 49 (van 163) Leefomgeving - Beleidsnota’s en raadsvoorstellen komend begrotingsjaar Beleidsveld Onderwerp A/B/C Voorstel Participatie (Ja/Nee) Leefomgeving Actualisatie Wegenbeleidsplan Enschede C nee Leefomgeving Omgevingsprogramma Groen/blauw/bodem B nee Leefomgeving Evaluatie regels boombescherming C nee Leefomgeving Beleidsplan Openbare Verlichting C nee Leefomgeving Energiesysteem van de toekomst B ja Leefomgeving Omgevingsprogramma Energie (inclusief warmteprogramma) B nee Landelijk gebied Actualisatie Gids Buitenkans C nee Landelijk gebied Omgevingsprogramma Erftransformaties B nee 4.3.3. Wat mag het kosten? De budgetten binnen het programma Leefomgeving nemen in 2027 ten opzichte van 2026 toe. Zowel de lasten als de baten stijgen fors.

De ontwikkeling wordt vooral bepaald door extra inzet op duurzaamheid, klimaat en energietransitie, gecombineerd met hogere opbrengsten uit riool- en afvalheffingen. De lasten stijgen in 2027 aanzienlijk. De belangrijkste oorzaak is een tijdelijke impuls op het gebied van duurzaamheid, energietransitie en klimaatmaatregelen. Daarnaast nemen de lasten toe door loon - en prijsontwikkelingen, bodem gerelateerde saneringstrajecten (m.n. PFAS), een uitbreiding van het te beheren areaal in de openbare ruimte, extra inzet voor sport- en speelvoorzieningen, de uitvoering van het Water- en Klimaatadaptatieplan en aanvullende taken die voortvloeien uit de Omgevingswet. Ook de bijdrage aan de Omgevingsdienst Twente groeit. Tevens is de taakstelling op speeltuinwerk opgenomen. De baten stijgen eveneens in 2027. Dit komt vooral door hogere opbrengsten uit de rioolheffing en afvalstoffenheffing, onder meer als gevolg van indexatie, groei van activiteiten en aanpassingen in tarieven. Daarnaast nemen diverse afval- en riool gerelateerde inkomsten toe. Voor de bodem gerelateerde saneringstrajecten (m.n. PFAS) zijn Rijksmiddelen beschikbaar. Hierdoor wordt een groot deel van de stijging van de lasten opgevangen. De inzet van reserves neemt juist af. In 2026 werden met name lasten voor het ondergronds brengen van hoogspanningskabels gedekt uit reserveonttrekkingen.

Het uitgavenpatroon laat in 2027 een tijdelijke piek zien. De afname vanaf 2028 wordt veroorzaakt doordat de klimaatmiddelen (CDOKE) voor die jaren nog niet definitief zijn beschikt. Conform de lijn van onze provinciale toezichthouder worden deze middelen als structureel aangemerkt, waardoor de daling in het meerjarenbeeld vooral een administratief effect betreft en geen wijziging van de onderliggende verwachting. Leefomgeving | Rekening | Begroting Taakvelden (x1.000 euro) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2.4 Economische Havens en waterwegen | 376 | 327 | 333 | 333 | 347 | 347 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 19.545 | 20.591 | 20.717 | 20.419 | 20.528 | 20.596 7.2 Riolering | 20.620 | 20.357 | 21.529 | 22.384 | 23.382 | 24.244 7.3 Afval | 30.757 | 28.375 | 30.783 | 30.505 | 30.505 | 30.505 7.4 Milieubeheer | 13.198 | 12.243 | 15.067 | 8.401 | 5.642 | 5.503 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | 786 | 1.101 | 1.312 | 1.283 | 1.283 | 1.283 Totaal lasten | 85.282 | 82.995 | 89.740 | 83.325 | 81.687 | 82.479 2.4 Economische Havens en waterwegen | -60 | -40 | -41 | -41 | -49 | -49 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | -1.187 | -630 | -640 | -640 | -640 | -639 7.2 Riolering | -23.818 | - | - | - | - | - 23.831 | 25.152 | 26.134 | 27.278 | 28.269 7.3 Afval | -32.194 | - | - | - | - | - 30.495 | 32.670 | 32.670 | 32.670 | 32.670 7.4 Milieubeheer | -8.784 |

-897 | -3.789 | -2.747 | -147 | 0 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | -749 | -701 | -716 | -716 | -716 | -716 Totaal Baten | -66.792 | - | - | - | - | - 56.595 | 63.009 | 62.949 | 61.500 | 62.344 Saldo baten en lasten | 18.490 | 26.400 | 26.731 | 20.376 | 20.187 | 20.135 Stortingen reserves | 1.371 | 7 | 6 | 6 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | -126 | -1.241 | -377 | -175 | -44 | -43 Reservemutaties | 1.245 | -1.234 | -371 | -169 | -44 | -43 Resultaat | 19.735 | 25.166 | 26.360 | 20.207 | 20.142 | 20.091 blz. 50 (van 163) blz. 51 (van 163) 4.4. Samenleven & voorzieningen Binnen dit programma werken we aan een sterke sociale basis en toegankelijke voorzieningen voor alle inwoners. Het gaat onder meer om onderwijs, gezondheid, sport, cultuur, welzijn, asiel & integratie, inclusie, wijkteams en gemeentelijk maatschappelijke vastgoed. Strategiewiel Dit programma draagt bij vooral aan de strategische opgave Inclusief Enschede, in het bijzonder aan de thema’s Kansrijk opgroeien en Samen leven & zorgen. Onderwijs, gezondheid, welzijn, sport en cultuur helpen inwoners hun talenten te ontwikkelen, gezond te leven en mee te doen. Deze voorzieningen versterken ook de leefbaarheid en levendigheid van de strategische opgave Aantrekkelijk Enschede. 4.4.1.

Wat willen we bereiken? De inzet binnen dit programma richt zich op het versterken van sociale samenhang, het ondersteunen van persoonlijke ontwikkeling en ontmoeting en het bieden van een adequaat voorzieningenniveau in de stad. Centraal staat de sociale basis. Het gaat om alles wat dichtbij is. Buren die elkaar helpen, vrijwilligers en verenigingen die zorgen voor ontmoeting en deelname, professionals die waar nodig ondersteunen en een gemeente die dit faciliteert. Om te kunnen samenleven en te kunnen meedoen hebben mensen een prettige omgeving nodig en een basispakket van activiteiten en voorzieningen in hun omgeving, gericht op elkaar ontmoeten en ondersteunen, ontplooien en ontspannen. Het gaat om je eigen leven kunnen leiden (in een gezonde buurt) en om het naar elkaar omzien (sociale steun). Verschillende buurten hebben verschillende behoeften. Zo zijn er bijvoorbeeld verschillen in inkomen, gezondheid en eenzaamheid. Bovendien veranderen de behoeften continu. Daarom zetten we in op het passend houden en waar nodig versterken van de sociale basis. Door te investeren in samenleven voorkomen we eenzaamheid en professionele zorg. We werken hierbij samen met de inwoners, verenigingen, scholen en maatschappelijke organisaties, (non)-profit organisaties op het gebied van welzijn, sport, cultuur, vrijwilligerswerk en mantelzorg.

Vanuit het programma Samenleven & voorzieningen coördineren en stimuleren we ook de activiteiten op het gebied van emancipatie en inclusie, die onderdeel zijn van de andere programma's. In 2027 herijken we de subsidieverordening Amateurkunst, met als uitgangspunt de veranderende behoeften binnen het amateurkunstenveld. Daarnaast is het belangrijk dat inwoners hun talenten kunnen (door)ontwikkelen, van jong tot oud. Hierbij mag de plek waarin een kind opgroeit niet bepalen hoeveel kansen het krijgt. Ouders, school, buurt, sport, cultuur en opvang spelen daarbij allemaal een rol. Daarom investeren we ongelijk waar dat nodig is, zodat kinderen en jongeren gelijke kansen krijgen. We kiezen er voor te focussen op een paar plekken waar we het meeste effect en impact kunnen maken. Nieuwkomers in Enschede krijgen de kans en de verantwoordelijkheid om mee te doen. Wij zetten hierbij in op taal, onderwijs, werk, vrijwilligerswerk en deelname aan het verenigingsleven. blz. 52 (van 163) 4.4.2. Wat gaan we daarvoor doen? Samenleven & voorzieningen - Acties komend begrotingsjaar 01. We komen met een plan om het bereik van vroeg- en voorschoolse educatie (VVE) te vergroten In het coalitieakkoord 2026-2030 ’Enschede: stad van Twente, kracht voor Nederland’ hebben we aangegeven dat we willen dat meer kinderen gebruikmaken van de VVE.

We werken een plan uit om meer kinderen van 2 tot 4 jaar gebruik te laten maken van de VVE. 02. We stellen een plan op voor de uitbreiding van Familiehuizen naar alle stadsdelen In het coalitieakkoord 2026-2030 ’Enschede: stad van Twente, kracht voor Nederland’ is de ambitie opgenomen om het concept familiehuis uit te breiden van één Familiehuis naar een Familiehuis in ieder stadsdeel. We maken hiervoor een plan, met inzicht in locaties, organisatie, planning en financiële gevolgen. Daar nemen we bij mee hoe het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed integraal benut kan worden. 03. We komen met een voorstel voor een overkoepelend afwegingskader voor gezondheid, preventie en sociale basis Het voorstel omvat: - een afwegingskader voor het beoordelen over voortzetting en uitbreiding van succesvolle projecten en investeringen die bijdragen aan de beweging van zorg naar gezondheid. Het kader biedt daarnaast ruimte voor gebiedsgerichte experimenten, samen met inwoners en partners. Hierbij is aandacht voor structurele financiële ondersteuning van grotere bewonersinitiatieven; - uitgangspunten voor opdrachtverlening, subsidiëring, samenwerking en monitoring van onze sociale basis. Hiermee vergroten we de samenhang, duidelijkheid en effectiviteit voor de sturing en financiering voor inwoners, partners en gemeente. Deze aanpak sluit aan bij de raadsbrief van mei 2023. 04.

We maken een integrale visie op maatschappelijke voorzieningen in Twekkelerveld Samen met onze partners ontwikkelen we een samenhangend programma voor maatschappelijke voorzieningen in het centrumgebied van Twekkelerveld. Hierbij brengen we onderwijs, ontmoeting, welzijn, zorg en openbare ruimte in samenhang bijeen. De visie vormt het kader voor de verdere uitwerking van onder andere het Huis van de wijk, het Sterrenpark, de ontwikkeling van de locatie Schorpioenstraat en de omliggende openbare ruimte. De benodigde ruimtelijke en financiële kaders leggen we voor aan de raad. 05. We maken een voorstel voor de realisatie van de multifunctionele ontmoetingsplek Glanerbrug Het voorstel bevat een aanvraag voor een uitvoeringskrediet en een uitgewerkt projectplan met de benodigde investeringen, planning en financiële dekking. Na een positief besluit starten we met de uitvoering. 06. We komen met een voorstel voor de realisatie van een nieuwe breedtesporthal Zoals we in het coalitieakkoord 2026-2030 ’Enschede: stad van Twente, kracht voor Nederland’ hebben aangegeven vinden we bewegen en veilig toegankelijke sport een belangrijk aandachtspunt. Met de extra sporthal bieden we onze sportverenigingen meer (passende) ruimte. We combineren de behoefte aan sportruimte met de wettelijke taak voor bewegingsonderwijs. In 2027 starten we met de voorbereidingen voor de planvorming.

Het voorstel bevat een aanvraag voor een voorbereidingskrediet. 07. We stellen een langetermijn-koers voor sportaccommodaties op We stellen een Integraal Huisvestingsplan Sport (IHP Sport) op om tijdig keuzes te maken over onderhoud, vervanging, uitbreiding en spreiding van sportvoorzieningen. Het IHP bevat een integraal en onderbouwd kader voor ontwikkeling van sportaccommodaties, inclusief de benodigde projecten, prioriteiten, fasering en financiële consequenties. 08. We maken een voorstel voor de realisatie van de multifunctionele sportaccommodatie Enschede- Zuid Het voorstel bevat een aanvraag voor een uitvoeringskrediet en een uitgewerkt projectplan met de benodigde investeringen, planning en financiële dekking. Na een positief besluit starten we met de uitvoering. 09. We maken een voorstel voor de realisatie van de multifunctionele sportaccommodatie Schreurserve Het voorstel bevat een aanvraag voor een uitvoeringskrediet en een uitgewerkt projectplan met een planning en de financiële dekking. Na een positief besluit starten we met de uitvoering. 10. We bereiden de verbouwing van het Muziekkwartier voor Samen met het Wilminktheater, poppodium Metropool en kunstenschool Kaliber werken we de plannen voor de verbouwing van het Muziekkwartier uit. We komen met een voorstel voor een uitvoeringskrediet. Na een positief besluit starten we met de uitvoering. blz. 53 (van 163) 11.

We bereiden de verbouwing van het Warenhuis voor Met deze verbouwing maken we de inhuizing van Bibliotheek Enschede, Concordia en Jeugdtheater Sonnevanck mogelijk. We komen met een voorstel voor een uitvoeringskrediet. Na een positief besluit starten we met de uitvoering. 12. We stellen een Uitvoeringsagenda voor Creatieve Broedplaatsen op Dit doen we conform de Cultuurnota 2023. Hierin werken we uit hoe we onze ambities op het gebied van creatieve broedplaatsen en ruimte voor makers vormgeven. Ook beschrijven we welke kosten en financiële dekking daaraan verbonden zijn. 13. We gaan met de raad in gesprek over voortzetting van asielopvang na 2028 In het coalitieakkoord 2026-2030 ‘Enschede: stad van Twente, kracht voor Nederland’ is de intentie uitgesproken om het huidige AZC onder de bestaande voorwaarden en garanties op de bestaande locatie met vijf jaar te verlengen, gerekend vanaf de einddatum. Conform de motie ‘Onder voorwaarden meewerken aan asielopvang’ van 20 maart 2023 worden in 2027 de ervaringen met de asielopvang in de periode 2023-2027 geëvalueerd. De evaluatie biedt inzicht in de resultaten en ervaringen rond de opvang en ondersteunt het gesprek met de raad en de uiteindelijke besluitvorming door het college over de verlenging. Verbonden partijen betrokken bij programma (nadere toelichtingen in paragraaf 5.6 verbonden partijen): 1.

SamenTwente/GGD en Twentse Koers 2. Sportaal 3. Twentse Schouwburg In onderstaande tabel is voor dit programma weergegeven welke beleidsnota’s en raadsvoorstellen naar verwachting in het komende begrotingsjaar aan de raad worden voorgelegd en welk type kaderstelling daarbij hoort. De indeling in actieve (A), passieve-plus (B) of passieve (C) kaderstelling maakt inzichtelijk hoe en wanneer de raad wordt betrokken bij beleidsvorming. In de leeswijzer is een toelichting opgenomen op de betekenis van categorie A/B/C voorstellen. Op basis van deze overzichten wordt de Bestuurlijke Termijn Agenda voor komend begrotingsjaar opgesteld. Samenleven & voorzieningen - Beleidsnota’s en raadsvoorstellen komend begrotingsjaar Beleidsveld Onderwerp A/B/C Voorstel Participatie (Ja/Nee) Bestaanszekerheid Beleidskader aanpak basisvaardigheden C Ja Gezondheid Subsidieverordening Gezond Enschede C Ja Sport & cultuur Subsidieverordening Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) C Ja Cultuur Meerjarenbeleidsplan bibliotheekvoorziening B Ja Cultuur Cultuurnota 2027 B Ja Cultuur Evenementennota C Ja Cultuur Ruimtelijk afwegingskader voor evenementen C Ja Cultuur Subsidieverordening amateurkunst C Ja Inclusie Beleidsvisie Regenboogstad C Ja 4.4.3. Wat mag het kosten? De budgetten binnen het programma Samenleven en voorzieningen laten in de meerjarenbegroting een wisselende ontwikkeling zien.

In 2027 neemt het saldo nog toe en vanaf 2028 is er sprake van een daling. blz. 54 (van 163) Dit budget bestaat uit veel verschillende taakvelden met verschillende ontwikkelingen binnen de taakvelden. - De investeringen in onderwijshuisvesting lopen op. Voor het uitvoeren van het integraal huisvestingsplan onderwijs zijn hogere normvergoedingen door de VNG vastgesteld, daardoor stijgen de lasten. - Er wordt geïnvesteerd in nieuwe sportaccommodaties, dit is te zien in hogere lasten. - Ook wordt geïnvesteerd in de huisvesting culturele instellingen (Warenhuis en Muziekkwartier) en onderhoud van kunst in de openbare ruimte. Daarnaast komen er vanuit het Rijk extra middelen voor het versterken van de bibliotheekfunctie. - Vanuit de strategienota's ‘Onze jeugd, onze zorg’ en ‘Samen leven, samen zorgen wordt extra budget ingezet voor de toegang en eerstelijnsvoorzieningen. Dit heeft als doel om meer ondersteuning in de eerstelijnsvoorzieningen te kunnen bieden en waardoor er minder beroep op zwaardere ondersteuning in de Wmo en Jeugdhulp wordt gedaan. In het algemeen is er een aantal ontwikkelingen die op meerdere taakvelden invloed heeft: - Het aflopen van de SPUK GALA middelen van het rijk. Daarvoor komt een nieuwe brede regeling AZWA, deze geeft dekking aan zowel lokale als regionale initiatieven. De AZWA - gelden lopen op naar 2029.

- Lasten nemen toe door loon- en prijscompensatie. - Er zijn verschillende taakstellingen vanuit financiële keuzes. Onder andere bij rentevoordeel op het vastgoedbedrijf, het budget voor evenementen en Sportaal. - Bij diverse taakvelden worden middelen bepaald door incidentele rijksmiddelen. Daardoor zien we bijvoorbeeld een verschil in baten en lasten tussen 2026 en 2027 ontstaan bij onderwijs en volksgezondheid. Samenleven & voorzieningen | Rekening | Begroting Taakvelden (x1.000 euro) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0.3 Beheer overige gebouwen en | 13.478 | 14.738 | 16.483 | 22.417 | 22.192 | 23.333 gronden 4.2 Onderwijshuisvesting | 11.656 | 10.234 | 11.330 | 11.284 | 11.228 | 11.153 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 24.074 | 28.732 | 25.729 | 25.634 | 25.611 | 25.620 5.1 Sportbeleid en activering | 3.117 | 3.916 | 2.396 | 2.396 | 2.393 | 2.392 5.2 Sportaccommodaties | 10.683 | 11.760 | 10.513 | 11.074 | 10.827 | 10.827 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie | 22.193 | 22.870 | 22.879 | 18.728 | 18.150 | 17.893 en cultuurparticip 5.4 Musea | 2.582 | 2.618 | 2.692 | 2.692 | 2.692 | 2.692 5.5 Cultureel erfgoed | 250 | 260 | 267 | 267 | 267 | 267 5.6 Media | 3.257 | 3.741 | 3.846 | 3.846 | 3.846 | 3.846 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 34.536 | 41.285 | 40.418 | 39.421 | 39.453 | 39.450 6.21 Toegang en eerstelijnsvrz WMO | 3.656 | 4.587 | 5.049 | 5.428

| 5.428 | 5.428 6.22 Toegang en eerstelijnsvrz Jeugd | 2.010 | 5.858 | 6.852 | 7.342 | 7.342 | 7.342 6.23 Toegang en eerstelijnsvrz Integraal | 14.354 | 14.300 | 14.854 | 13.072 | 13.072 | 13.072 7.1 Volksgezondheid | 11.078 | 18.491 | 17.592 | 14.954 | 15.293 | 12.171 Totaal lasten | 156.923 | 183.390 | 180.899 | 178.557 | 177.794 | 175.486 0.3 Beheer overige gebouwen en | -12.582 | -11.920 | -13.255 | -18.637 | -18.964 | -19.297 gronden 4.2 Onderwijshuisvesting | -1.046 | -930 | -922 | -922 | -922 | -922 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | -15.421 | -17.019 | -15.709 | -15.709 | -15.709 | -15.709 5.1 Sportbeleid en activering | -1.056 | -1.560 | -1 | -1 | -1 | -1 5.2 Sportaccommodaties | -613 | -1.066 | 0 | 0 | 0 | 0 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie | -5.134 | -4.377 | -4.443 | -88 | 0 | 0 en cultuurparticip 5.5 Cultureel erfgoed | -8 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -17.925 | -20.288 | -19.610 | -19.610 | -19.610 | -19.610 6.21 Toegang en eerstelijnsvrz WMO | 0 | -95 | 0 | 0 | 0 | 0 6.23 Toegang en eerstelijnsvrz Integraal | -23 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 7.1 Volksgezondheid | -1.177 | -5.929 | -5.423 | -2.786 | -3.126 | 0 Totaal Baten | -54.983 | -63.183 | -59.363 | -57.752 | -58.331 | -55.539 Saldo baten en lasten | 101.939 | 120.207 | 121.536 | 120.805 | 119.463 | 119.947 Stortingen reserves | 4.949 | 2.131 | 2.111 | 1.483 | 1.401 | 1.402

Onttrekkingen reserves | -5.252 | -10.892 | -5.081 | -5.372 | -4.114 | -4.673 Reservemutaties | -303 | -8.762 | -2.971 | -3.889 | -2.713 | -3.270 Resultaat | 101.637 | 111.446 | 118.565 | 116.916 | 116.750 | 116.676 blz. 55 (van 163) blz. 56 (van 163) 4.5. Rondkomen Binnen dit programma werken we aan bestaanszekerheid. We ondersteunen inwoners die financieel kwetsbaar zijn. Het programma gaat over inkomensregelingen en inkomensondersteuning en schuldhulpverlening. Strategiewiel Dit programma draagt bij aan de strategische opgave Inclusief Enschede, vooral aan het Borgen van bestaanszekerheid. Met inkomensondersteuning, vroegsignalering en schuldhulpverlening helpen we inwoners financieel stabiel te blijven en mee te doen. Dit ondersteunt ook Kansrijk opgroeien en Samen leven & zorgen. 4.5.1. Wat willen we bereiken? Een deel van de inwoners moet rondkomen met een klein inkomen vanuit werk, pensioen of een (aanvullende) uitkering (bijstand, Ioaw, Ioaz, Bbz). Mensen die langere tijd moeten rondkomen van weinig geld of die te maken krijgen met onverwachte tegenvallers lopen kans om schulden op te bouwen. Vroegsignalering en schuldhulpverlening vormen hierbij het vangnet. We willen dat zo veel mogelijk inwoners kunnen rondkomen met hun inkomen.

Op dit moment leeft ruim 17% van alle huishoudens in Enschede (al minimaal een jaar) op een inkomen van maximaal 120% van het wettelijk sociaal minimum. Ruim 13% van alle kinderen in Enschede. Voor de meeste van die huishoudens (ruim 64%) is dit zelfs al meer dan vier jaar hun levensstandaard. Niet kunnen rondkomen kan iedereen overkomen en kan mensen plotseling treffen. Door bijvoorbeeld ziekte, echtscheiding of ontslag, waardoor het inkomen lager wordt. Onze inzet is erop gericht inwoners rust en financiële ruimte te geven, om mee te kunnen blijven doen in de samenleving en hun talenten te ontwikkelen. Zodat ze weer aan hun eigen toekomst kunnen werken. Dit doen we via het verstrekken van bijstandsuitkeringen (vanuit onze wettelijke taak: Algemene Bijstand Levensonderhoud, Ioaw, Ioaz en Bbz) en inkomensondersteuning. En door te helpen bij schulden in samenwerking met onder andere de Stadsbank. Vroegsignalering is hierbij het uitgangspunt. De inkomensondersteuning richten we op inwoners met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum. De schuldhulpverlening is beschikbaar voor alle inwoner van Enschede. 4.5.2. Wat gaan we daarvoor doen? Rondkomen - Acties komend begrotingsjaar 01. We komen met een voorstel om het bereik van de Individuele Inkomenstoeslag te vergroten Per 1 januari 2027 treedt de derde fase van de Participatiewet in Balans in werking.

Het gaat vooral om maatregelen die gemeenten meer ruimte geven voor maatwerk en inwoners meer bestaanszekerheid bieden. Een onderdeel hiervan is dat de gemeente de individuele inkomenstoeslag ambtelijk kan toekennen. Dit verhoogt het bereik van de IIT (verhogen bedragen en uitbreiden doelgroep), maar heeft ook financiële gevolgen. Dit sluit aan bij het coalitieakkoord 2026-2030 ’Enschede: stad van Twente, kracht voor Nederland’. 02. We stellen het Beleidsplan Schuldhulpverlening op Op grond van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (WGS) is de gemeente verplicht iedere vier jaar een Beleidsplan Schuldhulpverlening vast te stellen. Voor Enschede betekent dit een nadere uitwerking van het beleidskader Rondkomen met je inkomen. In het Beleidsplan Schuldhulpverlening specificeren we de doelen en resultaten en leggen we de samenwerking ten aanzien van vroegsignalering vast, evenals kaders ten aanzien van kwaliteitsborging en doorlooptijden. Verbonden partijen betrokken bij programma (nadere toelichtingen in paragraaf 5.6 verbonden partijen): 1. Stadsbank Oost-Nederland blz. 57 (van 163) In onderstaande tabel is voor dit programma weergegeven welke beleidsnota’s en raadsvoorstellen naar verwachting in het komende begrotingsjaar aan de raad worden voorgelegd en welk type kaderstelling daarbij hoort.

De indeling in actieve (A), passieve-plus (B) of passieve (C) kaderstelling maakt inzichtelijk hoe en wanneer de raad wordt betrokken bij beleidsvorming. In de leeswijzer is een toelichting opgenomen op de betekenis van categorie A/B/C voorstellen. Op basis van deze overzichten wordt de Bestuurlijke Termijn Agenda voor komend begrotingsjaar opgesteld. Rondkomen - Beleidsnota’s en raadsvoorstellen komend begrotingsjaar Beleidsveld Onderwerp A/B/C Voorstel Participatie (Ja/Nee) Rondkomen met je inkomen Intrekken verordening vestiging uitsluitend recht gemeentepolis 2023 / nieuwe verordening C Nee Rondkomen met je inkomen Wijzigingen maatregelenverordening C Nee Rondkomen met je inkomen Beleidsplan schuldhulpverlening C Nee 4.5.3. Wat mag het kosten? De budgetten binnen het programma Rondkomen met je inkomen ontwikkelen zich in de meerjarenbegroting relatief stabiel. De rijksbijdrage voor het verstrekken van uitkeringen hangt samen met de economische ontwikkelingen en het landelijke gemiddelde aantal i nwoners met een uitkering. Deze bijdrage wordt jaarlijks vastgesteld en kan gedurende het jaar worden aangepast. Hierdoor kunnen schommelingen ontstaan. In de begroting gaan we uit van een stabiele ontwikkeling in de komende jaren.

Het verschil tussen de begroting 2026 en 2027 wordt vooral veroorzaakt doordat een deel van het beschikbare budget, zoals aangegeven in het coalitieakkoord scherper wordt begroot. Het begrotingssaldo neemt hierdoor vanaf 2027 af, dit is op basis van de resultaten uit voorgaande jaren. Binnen het programma zijn ook tijdelijke rijksmiddelen beschikbaar voor het armoedebeleid, zoals extra budget voor de aanpak van energiearmoede. Het is nog onzeker of deze middelen vanaf 2027 beschikbaar blijven. Rondkomen | Rekening | Begroting Taakvelden (x1.000 euro) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 6.3 Inkomensregelingen | 147.087 | 152.465 | 149.329 | 149.126 | 149.119 | 149.117 Totaal lasten | 147.087 | 152.465 | 149.329 | 149.126 | 149.119 | 149.117 6.3 Inkomensregelingen | -118.517 | - | - | - | - | - 118.810 | 118.729 | 118.618 | 118.487 | 118.374 Totaal Baten | -118.517 | - | - | - | - | - 118.810 | 118.729 | 118.618 | 118.487 | 118.374 Saldo baten en lasten | 28.570 | 33.656 | 30.600 | 30.508 | 30.632 | 30.743 Stortingen reserves | 686 | 311 | 1 | 1 | 1 | 1 Onttrekkingen reserves | -4.148 | -1.157 | -500 | -244 | -244 | -244 Reservemutaties | -3.462 | -846 | -499 | -244 | -244 | -244 Resultaat | 25.108 | 32.810 | 30.101 | 30.264 | 30.388 | 30.500 4.6. Jeugdzorg Binnen dit programma werken we aan het veilig en stabiel opgroeien van kinderen en jongeren in Enschede.

Het programma gaat over jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Strategiewiel Dit programma draagt bij aan de strategische opgave Inclusief Enschede, vooral aan Kansrijk opgroeien. Met preventie, tijdige ondersteuning en passende jeugdhulp helpen we kinderen en jongeren veilig, gezond en zo thuis mogelijk op te groeien. Samenwerking | met gezinnen, scholen en basisvoorzieningen versterkt ook Samen leven & zorgen. 4.6.1. Wat willen we bereiken? De basis voor je leven wordt gelegd in je jeugd. Daarom willen we dat ieder kind kan opgroeien in een stabiel gezin; kan spelen, kan meedoen en passende ondersteuning krijgt als dat nodig is. We versterken de eigen kracht van kinderen, ouders en hun social | e omgeving. Zo krijgt kinderen meer kans om gezond, sociaal vaardig en zelfredzaam op te groeien. Veel kinderen en hun ouders redden zich prima met hulp uit hun omgeving en met de basisvoorzieningen in de stad. Maar: in Enschede krijgt 1 op de 6 jeugdigen een vorm van hulp. Er is meer schooluitval, veel mentale klachten, meer labels en meer onzekerheid | . Hulpvragen worden complexer en trajecten duren langer. Problematiek rondom echtscheidingen en bestaanszekerheid worden hierbij regelmatig genoemd. Bij een zeer kleine groep is ingrijpen door de overheid nodig, bijvoorbeeld bij onveilige opvoedsituaties o | f als een kind een strafbaar feit heeft gepleegd.

In zo’n geval wonen kinderen (tijdelijk) in een pleeggezin binnen de familie of buiten de familie of worden geplaatst in een gezinshuis of een residentiële instelling. Ook dan willen we dat kinderen | ’zo thuis mogelijk’ kunnen opgroeien. Net als elders in Nederland is de toename van het aantal jeugdigen in jeugdzorg vooral het gevolg van het achterblijven van de uitstroom. Jeugdigen hebben steeds langer zorg nodig. Daarnaast speelt dan ook nog personeelskrapte bij de zorgaanbieders. In de strategienota ‘Onze jeugd, onze zorg’ zijn 6 strategielijnen en 47 maatregelen opgenomen om de jeugdzorg in Enschede te verbeteren en betaalbaar te houden. We willen dat minder jeugdigen blz. 58 (van 163) blz. 59 (van 163) afhankelijk zijn van jeugdzorg en als ze hulp nodig hebben dat ze passende en tijdige hulp ontvangen. We zetten in op preventie en tijdig bieden van ondersteuning, waarbij we nauw samenwerken met ouders, scholen en partners. Zo willen we zwaardere zorg zoveel mogelijk voorkomen. 4.6.2. Wat gaan we daarvoor doen? Jeugdzorg - Acties komend begrotingsjaar 01. We versterken de regionale sturing op specialistische jeugdzorg Dit is uitgewerkt in de Prioritaire Agenda Jeugdzorg 2026-2032. Concreet werken we in 2027 het Strategisch Partnerschap met de aanbieders van de specialistische jeugdzorg verder uit. Daarop komen we bij de raad terug.

De structurele financiering van de Prioritaire Agenda Jeugdzorg wordt opgenomen in de ontwerpbegroting 2028 van SamenTwente. Deze leggen we voor aan de raad voor een mogelijke zienswijze. Verbonden partijen betrokken bij programma (nadere toelichtingen in paragraaf 5.6 verbonden partijen): 1.SamenTwente/OZJT In onderstaande tabel is voor dit programma weergegeven welke beleidsnota’s en raadsvoorstellen naar verwachting in het komende begrotingsjaar aan de raad worden voorgelegd en welk type kaderstelling daarbij hoort. De indeling in actieve (A), passieve-plus (B) of passieve (C) kaderstelling maakt inzichtelijk hoe en wanneer de raad wordt betrokken bij beleidsvorming. In de leeswijzer is een toelichting opgenomen op de betekenis van categorie A/B/C voorstellen. Op basis van deze overzichten wordt de Bestuurlijke Termijn Agenda voor komend begrotingsjaar opgesteld. Jeugdzorg - Beleidsnota’s en raadsvoorstellen komend begrotingsjaar Beleidsveld Onderwerp A/B/C Voorstel Participatie (Ja/Nee) Jeugdzorg Zienswijze ontwerpbegroting SamenTwente 2028 4.6.3. Wat mag het kosten? De budgetten binnen het programma Jeugdzorg laten in de meerjarenbegroting een sterk wisselende ontwikkeling zien. In de begroting in 2027 zien we voornamelijk hogere lasten door loon en prijscompensatie, contractuele tariefindexatie en autonome groei van het aantal jeugdigen met jeugdzorg.

Daarnaast zien we vanaf 2028 een onzeker rijksbeleid terug in de begroting, waarbij de bijdrage van rijk sterk verminderen. Dat heeft te maken met het voornemen om een inkomensafhankelijke bijdrage in te voeren en het vervallen van extra tijdelijke middelen vanaf 2028 voor het dempen van de landelijke taakstellingen uit de hervormingsagenda jeugd. Vanuit het maatregelenpakket onze jeugd onze zorg sturen we bij op onze uitgaven. De raad heeft voor het budget een beoogd rendement opgelegd (financiële keuze). Door meer te investeren in lichtere ondersteuning en preventie willen we de uitgaven voor zware jeugdhulp verminderen. In de tabel staan veel taakvelden in 2025, die niet terugkomen in de begroting vanaf 2026. Dat heeft te maken met een landelijke administratieve wijziging van taakvelden.

Jeugdzorg | Rekening | Begroting Taakvelden (x1.000 euro) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 6.72a Jeugdzorg begeleiding | 4.474 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.72b Jeugdzorg behandeling | 5.021 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.72c Jeugdhulp dagbesteding | 3.567 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig | 7.530 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.73a Pleegzorg | 497 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.73b Gezinsgericht | 3.425 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig | 3.880 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder | 5.506 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf | -307 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.74c Gesloten plaatsing | 650 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal | 2.804 | 16.295 | 16.991 | 16.954 | 16.344 | 16.344 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | 33.462 | 33.073 | 35.902 | 28.246 | 28.249 | 28.249 6.753 Jeugdhulp ambutant landelijk | 462 | 39 | 40 | 40 | 40 | 40 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal | 2.203 | 1.603 | 1.769 | 2.122 | 2.122 | 2.122 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 29.743 | 40.128 | 41.489 | 41.489 | 41.489 | 41.489 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 3.132 | 3.152 | 3.259 | 3.259 | 3.259 | 3.259 6.792 PGB Jeugd | 0 | 456 | 471 | 471 | 471 | 471 6.821 Jeugdbescherming | 5.057 | 5.993 | 6.197 | 6.197 | 6.197 | 6.197 6.822 Jeugdreclassering | 1.262 | 1.180 | 1.220 | 1.220 | 1.220 | 1.220 6.92 Coordinatie en

beleid Jeugd | 5.717 | 5.421 | 5.379 | 3.476 | 3.476 | 3.476 Totaal lasten | 118.084 | 107.339 | 112.719 | 103.476 | 102.870 | 102.870 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig | -104 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig | -2.380 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal | -557 | -610 | -610 | -610 | 0 | 0 6.92 Coordinatie en beleid Jeugd | -2.702 | -1.885 | -1.885 | 0 | 0 | 0 Totaal Baten | -5.744 | -2.496 | -2.496 | -610 | 0 | 0 Saldo baten en lasten | 112.340 | 104.844 | 110.223 | 102.866 | 102.870 | 102.870 Stortingen reserves | 9.163 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | -305 | -333 | 0 | 0 | 0 | 0 Reservemutaties | 8.858 | -333 | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat | 121.198 | 104.510 | 110.223 | 102.866 | 102.870 | 102.870 4.7. Maatschappelijke ondersteuning Binnen dit programma ondersteunen we inwoners die niet volledig zelfstandig kunnen meedoen door leeftijd, beperking of andere omstandigheden. Het programma gaat over Wmo | -voorzieningen, begeleiding, dagbesteding, ondersteuning bij het huishouden, mantelzorg | ondersteuning, beschermd wonen, maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en sociale verslavingszorg. blz. 60 (van 163) blz. 61 (van 163) Strategiewiel Dit programma draagt bij aan de strategische opgave Inclusief Enschede, vooral aan Samen leven & zorgen.

Met preventieve, collectieve en individuele ondersteuning helpen we inwoners zo lang mogelijk zelfstandig te wonen en mee te doen. Zorgzame buurten, maatschappelijke opvang en beschermd wonen versterken daarnaast de sociale samenhang en leefbaarheid. 4.7.1. Wat willen we bereiken? Vroeg of laat krijgen we allemaal te maken met beperkingen. En als zelfstandig thuis wonen, het huishouden en deelnemen aan de samenleving op eigen kracht niet meer helemaal lukt, dan kun je bij de gemeente terecht voor ondersteuning. Dit is geregeld in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). In Enschede organiseren we een groot deel van de Wmo lokaal, via de wijkteams. Voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang zijn we centrumgemeente voor de regio. Wmo lokaal In Enschede maakt 1 op de 6 huishoudens gebruik van de Wmo lokaal. Inwoners tussen de 65 en 80 jaar oud maken het meest gebruik. Deze groep wordt de komende jaren groter. Daarnaast ervaren inwoners de samenleving als steeds ingewikkelder. Veel mensen hebben moeite met geld- en regelzaken. Met als gevolg dat de behoefte aan ondersteuning veelzijdiger en intensiever wordt. Tegelijk is er een personeelstekort bij zorg- en welzijnsaanbieders. In de strategienota ‘Samen leven, samen zorgen’ zijn 18 voorstellen opgenomen om de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) voor de toekomst uitvoerbaar te houden.

We willen dat inwoners langer zelfstandig kunnen meedoen, vaker gebruik kunnen maken van pr eventieve en collectieve voorzieningen en adequate ondersteuning ontvangen wanneer dat nodig is. Ondersteuning organiseren we daarbij zoveel mogelijk dichtbij, preventief en in de eigen leefomgeving. Wmo regionaal Voor de Wmo regionaal is het doel: een huis voor iedereen, een thuis voor iedereen. In Enschede zijn ruim 300 mensen dak- of thuisloos en mede door de wooncrisis groeit dit aantal. Dakloosheid kan ons allemaal overkomen. Niemand hoeft in onze regio op straat te slapen. Als er toch (tijdelijke) opvang nodig is, proberen we iemand zo snel mogelijk weer (begeleid) zelfstandig te laten wonen in een eigen huis. Voor inwoners met psychische en/of psychosociale problematiek die 24-uurs bereikbaarheid of toezicht nodig hebben, bieden we beschermd wonen. Bijzondere aandacht hebben we voor het beschikbaar krijgen van voldoende plekken voor beschermd wonen (met vernieuwende woonzorg - concepten en een woonvoorziening voor paradijsvogels) en het verbeteren van de hulp aan bankslapers. Daarnaast organiseren we ook opvang voor vrouwen die, al dan niet gedwongen, niet meer thuis kunnen wonen in verband met relatieproblemen of in aanraking zijn geweest met huiselijk geweld en/of kindermishandeling.

Ook onderzoeken we de mogelijkheid voor een inloophuis voor slachtoffers van huiselijk geweld en kinderopvang voor een luisterend oor en advies. Tot slot bieden we zorg aan mensen met een verslaving. Met als doel de problematiek te stabiliseren en overlast te voorkomen. blz. 62 (van 163) 4.7.2. Wat gaan we daarvoor doen? Maatschappelijke ondersteuning - Acties komend begrotingsjaar 01. We stellen een beleidsplan Wmo op We ondersteunen (vanuit de Wmo) inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen en meedoen in Enschede. De Wmo is continu in ontwikkeling en daarom is nieuw beleid nodig, in aanvulling op de strategienota Samen leven, samen zorgen. Dit beleid geeft richting aan de verdere ontwikkeling van maatschappelijke ondersteuning in Enschede: meer hulp dichtbij, meer collectieve voorzieningen, minder aanbieders en betere samenhang met de sociale basis en zorgzame buurten en op een andere manier organiseren. We houden rekening met actuele jurisprudentie en wettelijke kaders en sluiten aan op landelijke ontwikkelingen, zoals de ontwikkelingen rondom huishoudelijke hulp en de invoering van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. 02. We komen met een voorstel voor duurzame dekking van het tekort op de maatschappelijke opvang Er is sprake van een structureel tekort op de regionale middelen voor maatschappelijke opvang (MO).

Dakloosheid neemt, mede door de wooncrisis, toe, evenals multiproblematiek onder dakloze mensen. Door deze meerjarige tekorten is de reserve MO naar verwachting eind 2027 uitgeput. In onderstaande tabel is voor dit programma weergegeven welke beleidsnota’s en raadsvoorstellen naar verwachting in het komende begrotingsjaar aan de raad worden voorgelegd en welk type kaderstelling daarbij hoort. De indeling in actieve (A), passieve-plus (B) of passieve (C) kaderstelling maakt inzichtelijk hoe en wanneer de raad wordt betrokken bij beleidsvorming. In de leeswijzer is een toelichting opgenomen op de betekenis van categorie A/B/C voorstellen. Op basis van deze overzichten wordt de Bestuurlijke Termijn Agenda voor komend begrotingsjaar opgesteld. Maatschappelijke ondersteuning - Beleidsnota’s en raadsvoorstellen komend begrotingsjaar Beleidsveld Onderwerp A/B/C Voorstel Participatie (Ja/Nee) Wmo regionaal Regiovisie Huiselijk geweld en Kindermishandeling 2027- 2032 (incl. meerjarenperspectief) C Ja Wmo regionaal Regiovisie Mensenhandel 2027-2032 C Ja 4.7.3. Wat mag het kosten? De budgetten binnen het programma Maatschappelijke ondersteuning laten lokaal in de meerjarenbegroting een wisselende ontwikkeling zien.

Voor 2027 zien we een stijging in de lasten, deze is vooral vanwege loon en prijscompensatie en contractuele tariefsindexatie en herrijking van het tarief huishoudelijke ondersteuning. Vanaf 2027 worden de lasten lager. Vanuit het maatregelenpakket 'Samen leven, samen zorgen' sturen we bij op onze uitgaven. De raad heeft voor het budget een taakstelling opgelegd (financiële keuze), en in het coalitieakkoord is het budget nog extra afgeroomd. Door meer te investeren in lichtere ondersteuning en preventie willen we de uitgaven voor geïndiceerde ondersteuning verminderen. Bij de Wmo zijn er belangrijke verandering in de begroting vanwege voorgenomen Rijksbeleid. Zo zijn er veranderingen vanwege de eigen bijdrage voor huishoudelijke ondersteuning. Het uitstel van deze maatregel geeft incidenteel nog extra inkomsten in 2027. Uiteindelijk is het voornemen om de huishoudelijke ondersteuning uit de Wmo te halen vanaf 2029. Dit is te zien in de grote afname van lasten tussen 2028 en 2029. In het budget van maatschappelijke ondersteuning zitten ook grote budgetten die voor centrumtaken Wmo worden ingezet. Bij de centrumtaak beschermd wonen is een afname van de lasten te zien van vanaf 2027. Dit heeft te maken met het coalitieprogramma waarin op basis van resultaten uit voorgaande jaren scherper is begroot. Bij centrumtaken maatschappelijke- en vrouwenopvang stijgen de lasten in 2027.

Dat komt grotendeels door loon- en prijscompensatie en doordat de incidentele middelen voor heroïneverstrekking door het rijk nog niet zijn uitgekeerd. Om de hogere lasten te dekken wordt eenmalig de bestemmingsreserve ingezet, in 2027 wordt een voorstel duurzame dekking voor maatschappelijk opvang gemaakt (zie actie 02). Maatschappelijke ondersteuning | Rekening | Begroting Taakvelden (x1.000 euro) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) | 8.855 | 10.119 | 10.345 | 10.345 | 10.345 | 10.345 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) | 21.908 | 26.959 | 27.877 | 27.877 | 27.877 | 27.877 6.712 Begeleiding (WMO) | 25.122 | 26.639 | 28.775 | 30.102 | 30.102 | 30.102 6.713 Dagebesteding (WMO) | 8.464 | 8.931 | 9.235 | 9.235 | 9.235 | 9.235 6.714 Overig maatwerkarrangementen | -14 | -3.049 | -2.958 | -6.584 | -16.000 | -15.247 (WMO) 6.791 PGB WMO | 2.064 | 2.347 | 2.427 | 2.427 | 2.427 | 2.427 6.811 Beschermd wonen (WMO) | 31.791 | 37.134 | 32.826 | 32.824 | 32.824 | 32.824 6.812 Maatschappelijke en vrouwenopvang | 26.211 | 27.701 | 28.293 | 25.734 | 25.734 | 25.734 (WMO) 6.91 Coordinatie en Beleid WMO | 4.302 | 3.721 | 3.793 | 3.631 | 3.631 | 3.631 Totaal lasten | 128.703 | 140.501 | 140.613 | 135.591 | 126.175 | 126.928 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) | -2.226 | -2.113 | -2.113 | -2.113 | -2.113 | -2.113 6.712 Begeleiding (WMO) | -1 | 0 | 0 | 0 | 0 |

0 6.811 Beschermd wonen (WMO) | -263 | -713 | -602 | -600 | -600 | -600 6.812 Maatschappelijke en vrouwenopvang | -3.834 | -3.517 | -3.753 | -3.753 | -3.753 | -3.753 (WMO) 6.91 Coordinatie en Beleid WMO | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Baten | -6.324 | -6.343 | -6.469 | -6.466 | -6.466 | -6.466 Saldo baten en lasten | 122.379 | 134.158 | 134.144 | 129.125 | 119.708 | 120.462 Stortingen reserves | 16.333 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekkingen reserves | -16.999 | -3.015 | -2.559 | 0 | 0 | 0 Reservemutaties | -666 | -3.015 | -2.559 | 0 | 0 | 0 Resultaat | 121.714 | 131.143 | 131.585 | 129.125 | 119.708 | 120.462 4.8. Openbare orde & veiligheid Binnen dit programma werken we aan een veilige stad voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Het programma omvat taken op het gebied van openbare orde, handhaving, crisisbeheersing en veiligheid. blz. 63 (van 163) blz. 64 (van 163) Strategiewiel Dit programma draagt bij aan de strategische opgave Aantrekkelijk Enschede. Veiligheid is een randvoorwaarde voor prettig en veilig wonen, werken, ondernemen en samenleven. Daarom zetten we in op het voorkomen en bestrijden van criminaliteit en overlast, het versterken van digitale en maatschappelijke weerbaarheid en het verbinden van zorg en veiligheid. Daarmee ondersteunen we de doelen uit het strategiewiel op het gebied van prettig en veilig wonen, kansrijk opgroeien en samen leven en zorgen.

Deze inzet sluit aan bij de ambities uit het coalitieakkoord op het gebied van veiligheid, handhaving, sociale veiligheid en weerbaarheid. 4.8.1. Wat willen we bereiken? De rol van dit programma is bewakend en sturend. Het zorgt voor een veilige basis waarop ontwikkelingen vanuit andere programma’s kunnen plaatsvinden. We willen dat Enschede een veilige, weerbare en leefbare stad blijft voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor prettig wonen, werken, ondernemen en samenleven. Daarom zetten we samen met inwoners, politie, veiligheidsregio, maatschappelijke organisaties en andere overheden in op het voorkomen en bestrijden van overlast, criminaliteit en maatschappelijke onrust. Daarmee dragen we bij aan sterke wijken, een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een stad waarin inwoners zich veilig voelen. Wij doen er alles aan om de veiligheid zo veel mogelijk op peil houden ondanks dat we niet overal tegelijk een oplossing voor hebben. De inzet richt zich op het voorkomen en bestrijden van overlast en criminaliteit en het vergroten van veiligheidsgevoel . Voor komend begrotingsjaar zetten we in op de volgende specifieke ambities: Veilige wijken De komende jaren richten we ons op de veiligheidsvraagstukken die de grootste impact hebben op inwoners en buurten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://enschede.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1f5cde33-26c4-439c-919b-da83702803c3?agendaItemId=a1f78b52-5494-4089-a8a4-ee4868bb7c62