Discussienota Deelmobiliteit

DISCUSSIENOTA DEELMOBILITEIT STEDELIJKE COMMISSIE - FYSIEK 14 NOVEMBER 2022

1

INHOUDSOPGAVE INLEIDING

3

1.WAAROM DEELMOBILITEIT?

4

Doelgroepen Type deelvoertuigen Huidige aanbod van deelvervoer Regionale samenwerking Gebruikerscijfers Ambitites deelmobiliteit

4 4 5 6 6 6

2.DEELMOBILITEITHUBS

7

Pilot deelmobiliteithubs Kennispark Ontwerprichtlijnen I&W subsidie-programma deelmobiliteithubs

3.BELEIDSREGELS Vergunningensysteem Schaarse vergunning Voorwaarden vergunningensysteem

VERVOLG

7 8 8

11 11 12 13

16

2

INLEIDING Deelvervoer is in opkomst, ook in Enschede. We hebben de afgelopen jaren kennis gemaakt met deelauto’s, deelscooters en deelfietsen. Deze ontwikkeling biedt nieuwe mogelijkheden, zeker met het oog op duurzamere keuzemogelijkheden en een lagere autoafhankelijkheid. Bij een groei naar 170.000 inwoners helpt deelmobiliteit om de stad bereikbaar, aantrekkelijk en groen te houden. Deelmobiliteit ondersteund zo bij de strategische opgaven voor een aantrekkelijk Enschede en een groen en duurzaam Enschede. Daarentegen zorgt het freefloating systeem ook voor overlast en verrommeling van de openbare ruimte. We zetten daarom in op deelmobiliteithubs en ontwikkelen beleidsregels. In de raadsbrief van 11 juli 2022 over de ‘stand van zaken deelmobiliteit + onderzoek belasten deelvervoer’ is de gemeentraad geïnformeerd over de meerwaarde van deelvervoer, een overzicht van het toenmalige aanbod, de ontwikkeling van deelmobiliteithubs en de ontwikkeling van beleidsregels. In de raadsbrief is aangegeven dat we dit najaar met deze discussienota naar de raad zouden komen. Door middel van deze discussienota willen we input vanuit de raad ophalen waarna we de beleidsregels en het vergunningensysteem voor deelvervoeraanbieders verder kunnen uitwerken.

De vragen die we voorleggen aan de gemeenteraad zijn: 1.

Herkent de raad zich in de ambities voor deelmobiliteit en heeft zij nog aanvullingen en/of wijzigingen?

2.

Herkent de raad zich in de aanpak voor deelmobiliteithubs en heeft zij nog aanvullingen en/of wijzigingen?

3.

Heeft de raad voor de vergunning voor deeltweewielers nog aanvullende voorwaarden en/of wijzigingen?

De stellingen die we voorleggen aan de gemeenteraad zijn: 1.

Enschede kiest ervoor om de verschillende type deelvoertuigen aan te laten sluiten op het STOP-principe; eerst stappen, trappen, OV/deelvervoer en dan pas de personenauto.

2.

Enschede kiest voor deeltweewielers voor een schaarse vergunning met selectiecriteria.

3.

Enschede kiest voor een gebruikersratio om het aantal voertuigen op straat te reguleren.

3

1.WAAROM DEELMOBILITEIT? Deelmobiliteit is innovatief, duurzaam en

DOELGROEPEN

biedt de reiziger meer keuzemogelijkheden.

Bij het stimuleren van deelvervoer focust de

Wij zien deelvoertuigen dan ook als

gemeente Enschede zich op onderstaande

aanvulling op ons mobiliteitsaanbod. De

doelgroepen:

deelscooters en deelfietsen zijn

▪ Inwoners gebruiken deelvoertuigen voor korte

bijvoorbeeld 24/7 beschikbaar en daarmee

verplaatsingen binnen de stad en deelauto’s of OV

een goed alternatief voor als het OV in

voor langere reizen. Deelvervoer helpt zo het

mindere mate beschikbaar is, zoals ’s

autobezit te verlagen en daardoor kunnen we de

nachts. Het sluit ook aan bij het STOP-

beschikbare ruimte inzetten voor een leefbare

principe vanuit de mobiliteitsvisie; eerst

omgeving.

stappen, dan trappen, dan OV/deelmobiliteit en dan pas de personenauto.

▪ Bezoekers van het centrum kunnen deelvervoer (bijvoorbeeld op een Park&Ride of Park&Bikelocatie) gebruiken als last-mile oplossing voor hun

Het grotere aanbod van deelvoertuigen zorgt ervoor

reis. Deelmobiliteit helpt zo om de verkeersdrukte

dat meer reizigers worden bereikt en dat het systeem

op autowegen te verminderen en daardoor de

aantrekkelijker wordt door een grotere

bereikbaarheid op peil te houden. Bezoekers en

beschikbaarheid en betrouwbaarheid. Als gebruikers

toeristen kunnen deelvervoer ook gebruiken vanuit

de deelscooter of deelfiets gebruiken voor de korte

recreatief oogpunt of om bijvoorbeeld de regio in te

ritjes binnen de stad neemt de autoafhankelijkheid

trekken.

en autobezit af. Hierdoor ontstaat er meer ruimte

▪ Werknemers vanuit de regio kunnen deelvervoer

voor leefbaarheid en blijft de stad bereikbaar. Dit is

(bijvoorbeeld op een Park&Ride of Park&Bike-

door adviesbureau Advier visueel weergeven in de

locatie) gebruiken als last-mile oplossing voor hun

deelmobiliteitscirkel, zie afbeelding 1.1.

reis. Deelmobiliteit helpt zo om de verkeersdrukte op autowegen te verminderen en daardoor de bereikbaarheid op peil te houden. Werknemers die met de trein komen kunnen met de deelauto vanaf het station de regio in.

TYPE DEELVOERTUIGEN Er zijn verschillende vormen van deelvervoer bekend. Hieronder worden de bekendste type deelvoertuigen kort toegelicht: ▪ Deelauto’s maken over het algemeen gebruik van een gereserveerde parkeerplaats en zijn met name interessant voor lange afstanden. Deze vorm van Afbeelding 1.1; De deelmobiliteitscirkel van Advier

deelvervoer heeft de grootste impact op het autobezit; één deelauto zorgt ervoor dat tot 10 privéauto’s verkocht of niet gekocht worden. Daarnaast maken gebruikers ook minder autoritten omdat ze kritischer zijn in hun

4

deelauto’s, maar ook benzine/hybride deelauto’s

HUIDIGE AANBOD VAN DEELVERVOER

hebben een positief effect op de CO2-uitstoot en

In onderstaande tabel staat het huidige aanbod van

hebben nu nog een groter gebruiksvriendelijkheid.

deelvervoer weergeven. Dit aanbod is opgedeeld in

vervoerskeuze. Er komen steeds meer elektrische

▪ Deelfietsen zijn al dan niet elektrisch en

deelauto, deelfiets en deelscooter. Daarnaast wordt

interessant voor de korte tot middellange ritjes

onderscheid gemaakt in de terugbrengmogelijk-

binnen de gemeente.

heden; back to one, back to many of free floating.

▪ Deelscooters zijn er in 25 km/h variant

Hierbij moet het deelvoertuig bij ‘back to one’

(snorfietsen) of 45 km/h (bromfietsen). Deze vorm

teruggebracht worden naar de locatie waar deze ook

van deelvervoer is met name interessant voor de

is opgehaald, bij ‘back to many’ kan dit bij meerdere

korte tot middellange ritjes binnen en tussen

locaties en bij ‘free floating’ kan het deelvoertuig

gemeenten. Vanaf 1 januari 2023 geldt er ook een

overal binnen een digitaal afgebakend servicegebied

helmplicht voor snorfietsen en

achtergelaten worden.

▪ Deelsteps zijn in Nederland nog verboden op de openbare weg. De verwachting is dat in 2024 licht

TYPE

AANBIEDER

SYSTEEM

elektrische voertuigen worden toegestaan en deze vorm van deelvervoer zich dan ook in Nederland

AANTAL VOERTUIGEN EN

Deelauto

Greenwheels

12 benzine auto’s

introduceert. Met name interessant voor korte

(back to one met

afstanden zoals tussen P&R en centrum.

gereserveerde

▪ Deelbakfietsen kunnen een uitkomst bieden voor

parkeerplaats)

kleine logistieke ritjes en ouders met jonge

My Wheels

8 benzine/hybride

kinderen. Interessant binnen de ontwikkeling van

auto’s (back to one met

de ZE-zone en de woningbouwopgave.

gereserveerde

Daarnaast zijn er ook particuliere deelinitiatieven

parkeerplaats)

zoals de buurt-deelauto en maatschappelijke 3 elektrische auto’s

initiatieven zoals de deelrolstoel of deelbuggy.

(back to one / zone) Volgens adviesbureau Advier ontwikkelen sommige

Deelfiets

vormen van deelmobiliteit, zoals deelauto’s, zich

OV-fiets

60 fietsen (back to one)

GoSharing

150 elektrische fietsen

geleidelijk. Deze hebben een sterk positief effect op

(free floating)

autobezit en emissies. Andere vormen, zoals

Bolt

deelscooters, ontwikkelen snel, mede vanwege grote

(free floating)

investeringen door multinationals, maar de impact

Deelfiets-

hiervan is niet altijd duidelijk. Deze vormen van

Nederland

deelmobiliteit hebben echter een sterke

Deelscooter

GoSharing

aantrekkingskracht, waardoor veel mensen kennismaken met deelmobiliteit. Hoe meer vormen

de kans dat deelmobiliteit aantrekkelijker wordt dan

5 fietsen (back to one)

200 elektrische scooters (free floating)

Felyx

van deelmobiliteit er beschikbaar komen in een gebied, des te sterker de synergie. En des te groter

150 elektrische fietsen

200 elektrische scooters (free floating)

Check.

200 elektrische scooters (free floating)

het bezit van een eigen auto.

5

REGIONALE SAMENWERKING

realisatie van deelmobiliteithubs voor een

Op regionaal niveau zien we meerwaarde in

zichtbare plek voor deelvervoer in de openbare

gemeente-grensoverschrijdende ritten. We zijn

ruimte.

daarom nauw betrokken bij het regionale loket

▪ Bereikbaar; door een betrouwbaar en

deelmobiliteit en nemen het voortouw in het opstellen

aantrekkelijk aanbod van deelvervoer neemt de

van beleidsregels en het ontwikkelen van

autoafhankelijkheid en daarmee autogebruik af.

deelmobiliteithubs.

We streven ernaar om het autogebruik op ritten tot 7,5 kilometer te verminderenvan 45% naar 35%.

GEBRUIKERSCIJFERS

Hierdoor neemt de interne bereikbaarheid toe.

Onderzoeksbureau Keypoint Consultancy voert op

Daarnaast willen we het gebruik van de Park&Ride

dit moment data-analyses uit op het gebruik van

Zuiderval en nieuwe Park&Ride- en Park&Bike-

deelvoertuigen in Enschede en Hengelo. We

locaties stimuleren door het aanbieden van

verwachten op korte termijn inzicht te krijgen in

deelvervoer. Hierdoor neemt de bereikbaarheid op

herkomst en bestemming relaties, heat maps met

invalswegen toe.

drukbezochte plaatsen, ritmotieven en ritstatistieken. Daarnaast willen we nog een gebruikersonderzoek

Bovenstaande ambities zijn niet op korte termijn

uitzetten om inzicht in de modal split en modal shift

behaald. Autobezit is diepgeworteld in onze

te krijgen.

samenleving en het kost tijd om te wennen aan nieuwe vormen van vervoer en om daarin andere

Duidelijk is al wel dat ongeveer 10% van de inwoners

vervoerskeuzes te maken. Daarnaast is de

van Enschede wel eens deelvervoer gebruikt en dat

verwachting dat jongeren die veelvuldig gebruik

dit resulteert in ongeveer 2000 ritten per dag.

maken van deelvervoer, niet of pas op latere leeftijd overgaan tot de aanschaf van een eigen auto.

AMBITITES DEELMOBILITEIT

Deelmobiliteit is daarom gebaat bij meerjarige pilots

Deelmobiliteit sluit aan bij de ambities van de

en beleidsregels.

mobiliteitsvisie; leefbaar, aantrekkelijk en bereikbaar. ▪ Leefbaar; door een betrouwbaar en aantrekkelijk

VRAAG AAN DE RAAD 1:

aanbod van deelvervoer neemt de

Herkent de raad zich in de ambities voor

autoafhankelijkheid af. Met name bij de

deelmobiliteit en heeft zij nog aanvullingen en/of

verdichtingsopgave van de woningbouw helpt

wijzigingen?

deelvervoer zo het autobezit te verlagen. Daardoor kunnen we de beschikbare ruimte inzetten voor een leefbare omgeving, vergroening en/of klimaatadaptieve maatregelen. Daarnaast zorgt het aanbod van (elektrisch) deelvervoer voor een afname van de CO2-uitstoot. ▪ Aantrekkelijk; een breed aanbod aan deelvervoer zorgt ervoor dat reizigers voor elke reis het meest geschikte vervoersmiddel kunnen kiezen. Inwoners, bezoekers en werknemers hebben een grotere vervoerskeuze. Daarnaast zorgt de

6

2.DEELMOBILITEITHUBS Deelmobiliteithubs zijn fysieke plekken in de openbare ruimte waar deelvoertuigen gestald kunnen worden. Hierdoor is het mogelijk om deelvoertuigen bij meerdere locaties terug te brengen, het ‘back to many’ systeem. Het is de bedoeling om daar waar deelmobiliteithubs zijn gerealiseerd het ‘free floating’ systeem niet langer toe te staan, waardoor verrommeling van het straatbeeld wordt tegengegaan. Afbeelding 2.1; Een klimaatadaptieve deelmobiliteithub op

In de ‘Mobiliteitsvisie 2030; leefbaar, aantrekkelijke

Kennispark met een waterdoorlatend ondergrond

en bereikbaar’ is vastgesteld dat wij een netwerk van deelmobiliteithubs willen realiseren. De eerste deelmobiliteithubs zijn inmiddels op Kennispark gerealiseerd en we zijn momenteel in gesprek met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om deel te nemen aan een subsidie-programma voor een landelijke uitrol van deelmobiliteithubs in de periode 2023 - 2025.

PILOT DEELMOBILITEITHUBS KENNISPARK Deze zomer hebben we de eerste 25 deelmobiliteitshubs gerealiseerd binnen een pilot op Kennispark. We werkten hiervoor samen met de gebiedsorganisatie Kennispark en de Universiteit Twente. Binnen de pilot spelen we vooral in op de last-mile mogelijkheden voor forenzen die parkeren bij de Grolsch Veste en het veelvuldig gebruik van deelvoertuigen door studenten. We hebben hiervoor gekozen voor een compact netwerk met maximale loopafstanden van 150 meter. Afbeelding 2.2; De landelijke hub-huisstijl van Mijksenaar

Gedurende de pilot wordt de landelijke huisstijl voor deelmobiliteithubs getest, zie afbeelding 2.2. Deze huisstijl is door ontwerpbureau Mijksenaar ontwikkeld en Enschede is samen met Amsterdam, Vlissingen en Utrecht de eerste gemeente die deze huisstijl in de praktijk gaat toepassen.

7

ONTWERPRICHTLIJNEN

Deze ontwerprichtlijnen willen we ook hanteren voor

Bij het ontwerpen en realiseren van de

de verdere uitrol van deelmobiliteithubs tot een

deelmobiliteithubs op Kennispark hebben we de

dekkend netwerk in Enschede.

volgende ontwerprichtlijnen aangehouden:

van 2 bij 5 meter. Dit komt overeen met het

I&W SUBSIDIE-PROGRAMMA DEELMOBILITEITHUBS

ruimtegebruik van één parkeerplaats. Bij een hoog

Binnen het subsidie-programma van het ministerie

gebruik van de deelmobiliteithub kan deze

van Infrastructuur & Waterstaat (I&W) wordt

uitgebreid worden.

onderscheid gemaakt tussen drie typen

▪ Een deelmobiliteithub heeft in principe de afmeting

▪ Waar mogelijk gebruiken we de bestaande

deelmobiliteithubs; de regiohub, de wijkhub en de

verharding en voegen we dus geen nieuwe

buurthub. Deze hubs verschillen in het minimaal

verharding in het gebied toe.

aantal deelvoertuigen (minimaal 15, 10 en 5 per

▪ Waar bestaande verharding niet mogelijk is kiezen

hub), de aansluiting op OV (bus en/of trein), de

we voor een klimaatadaptieve waterdoorlatende

doelgroepen, het type verplaatsingen, locaties en

ondergrond.

extra voorzieningen zoals watertappunten,

▪ Aanlegbeugels (fietsnietjes) worden toegevoegd

pakketkluizen en wachtvoorzieningen, zie afbeelding

om de voertuigrichting mee te geven en het

2.3 voor een overzicht van deze typologie. Vanuit de

parkeren van auto’s tegen te gaan.

gemeente Enschede sluiten wij aan bij deze

▪ Waar mogelijk wordt de deelmobiliteithub

typologie.

landschappelijk ingepast met beplanting.

Afbeelding 2.3; Typologie van deelmobiliteithubs volgens het ministerie van I&W

8

Afbeelding 2.4; Overzichtskaart met mogelijke locaties van de deelmobiliteithubs met regiohubs (rood), wijkhubs (blauw) en buurthubs (groen)

Wij voorzien regiohubs bij centrale locaties met grote

pilot Kennispark. Binnen stadsdeel Noord voorzien

reizigers-aantallen, denk aan de stationsomgeving

we 36 buurthubs en 4 wijkhubs, zie afbeelding 2.5.

en op Park+Ride en Park+Bike locaties. De wijkhub

Daarnaast zitten ook de stations Enschede en

krijgt een centrale locatie binnen de woonwijken nabij

Enschede Kennispark als regiohub in deze fase.

wijkwinkelcentra of supermarkten. Daarnaast willen we een dekkend netwerk van buurthubs realiseren met een maximale loopafstand van 300 meter tot de dichtstbijzijnde hub. Wij willen binnen het programma 5 regiohubs, 20 wijkhubs en 125 buurthubs realiseren. Zie afbeelding 2.4 voor een overzichtskaart.

Het plan is om eerst in stadsdeel Noord de deelmobiliteithubs te realiseren en vervolgens stadsdeel voor stadsdeel het netwerk verder uit te breiden. Hierbij bouwen we voort op het netwerk op

Afbeelding 2.5; Mogelijke locaties van de deelmobiliteit-

Kennispark en gebruiken we de ervaringen vanuit de

hubs in stadsdeel Noord met regiohubs (rood), wijkhubs (blauw) en buurthubs (groen)

9

Voor het bepalen van de locaties voor de deelmobiltiethubs maken we gebruik van data. Door middel van hotspots met veelgebruikte herkomsten en bestemmingen stellen we een strategische plankaart op met mogelijke locaties. Met deze strategische plankaart gaan we de wijk in om met inwoners het gesprek aan te gaan over wat wel en wat geen goede locaties zijn en eventueel andere locaties toe te voegen. Op basis van dit participatietraject maken we een definitieve plankaart en start de voorbereiding. Het doel is dat medio mei 2023 de deelmobiliteithubs in Enschede-Noord gerealiseerd zijn.

Gedurende de realisatie van de deelmobiliteithubs en direct hierna evalueren we het gebruik van de deelmobiliteithubs en de tevredenheid van inwoners omtrent de verrommeling in de openbare ruimte. Bij positieve ervaringen breiden we het netwerk van deelmobiliteithubs in 2024 verder uit tot een dekkend netwerk over de gehele stad, zie afbeelding 2.4.

VRAAG AAN DE RAAD 2: Herkent de raad zich in de aanpak voor deelmobiliteithubs en heeft zij nog aanvullingen en/of wijzigingen?

10

3.BELEIDSREGELS Tot nu toe hanteren wij het open markt

VERGUNNINGENSYSTEEM

model bij het toelaten van deelvoertuigen in

We willen in navolging van steden als Rotterdam,

Enschede en faciliteren nieuwe

Tilburg, Groningen, Zwolle en Nijmegen werk maken

deelvervoeraanbieders. Wij hebben geen

van een vergunningensysteem voor deelvervoer.

beleidsregels en met de deelvervoer-

Van faciliteren van de markt naar reguleren van de

aanbieders zijn mondeling goede afspraken

markt, zie afbeelding 3.1.

gemaakt. De afgelopen maanden zien we een flinke toename in het aantal

Wij zijn van plan om dit vergunningensysteem te

deelvervoeraanbieders en deelvoertuigen.

focussen op deeltweewielers; lichte (elektronische)

Dit zorgt voor een aantrekkelijker en

voertuigen met twee wielen zoals deelfietsen,

betrouwbaarder systeem. We zien echter

deelscooters en deelsteps. Deze voertuigen maken

ook dat de overlast toeneemt, evenals de

veelal gebruik van het ‘free floating’ principe en hier

druk op de ambtelijke organisatie. Echte

is de noodzaak ook het grootste om de druk op de

excessen hebben zich tot nu toe niet

openbare ruimte te kunnen reguleren. Daarnaast zijn

voorgedaan, maar we willen wel graag de

we dan ook een mogelijke ongecontroleerde

mogelijkheden hebben om de markt te

toestroom van deelsteps voor, op het moment dat

kunnen sturen.

deze worden toegestaan.

Afbeelding 3.1; Stroomschema van CROW

11

STELLING 1: Enschede kiest ervoor om de verschillende type deelvoertuigen aan te laten sluiten op het STOP-principe; eerst stappen, trappen, OV/deelvervoer en dan pas de personenauto.

Een zo breed mogelijk aanbod van deelvoertuigen zorgt ervoor dat de gebruikers het beste voertuig kunnen kiezen voor elke reis. Er worden zo meer doelgroepen bereikt, de dienst krijgt meer bekendheid en het zorgt voor een hogere aantrekkelijkheid. Dit geeft het grootste effect op de autoafhankelijkheid. Zoals ook toegelicht in de

Afbeelding 3.2; GoSharing scooter in Enschede

deelmobiliteitscirkel van onderzoeksbureau Advier in afbeelding 1.1.

Voor deelauto’s willen we aparte beleidsregels opstellen. Zij maken veelal gebruik van het ‘back to

Uit gebruikersonderzoeken in andere steden blijkt

one’ principe met gereserveerde parkeerplaatsen en

dat gebuikers niet alleen de auto laten staan,

hebben een grotere invloed op het autobezit van

maar dat ook OV-, fiets- en wandelritten ten koste

inwoners. We willen deelauto’s daarom stimuleren

gaan van deelvervoer. In het kader van een vitale

en denken daarbij aan een aangepaste

en leefbare stad en het STOP-principe is dit een

parkeervergunning voor deelauto’s en het

negatieve ontwikkeling. Daarentegen is

financieren van de gereserveerde parkeerplaatsen

deelmobiliteit innovatief en nog volop in

en laadinfrastructuur. Daarbij willen we dan ook

ontwikkeling. Het effect op de lange termijn is nog

inzetten op particuliere deelauto’s, beter bekend als

onbekend en het is de verwachting dat de

de buurt-deelauto.

jongeren van nu er niet of pas op latere leeftijd voor kiezen om een eigen auto aan te schaffen.

SCHAARSE VERGUNNING Eerder dit jaar hebben wij samen met de gemeente

We kunnen binnen de voorwaarden van de

Hengelo een marktverkenning uitgevoerd onder

vergunning ervoor kiezen om het aanbod aan te

deelvervoeraanbieders die actief zijn in onze regio of

laten sluiten op het STOP-principe of om vrijheid

kenbaar hebben gemaakt actief te willen worden.

te geven aan de markt en partijen zelf te laten

Vanuit deze marktverkenning blijkt dat

besluiten hoe zij de meeste waarde toevoegen

deelvervoeraanbieders de voorkeur geven aan een

aan de stad.

schaarse vergunning met selectiecriteria, spoor B2 in het stroomschema van CROW in afbeelding 3.1. Zij

Enkele mogelijkheden: •

hoeven dan met een beperkt aantal partijen te

Deelscooters alleen inzetten voor de

concurreren en kunnen daarnaast een duurzamere

middellange ritten en daarom enkel 45

relatie opbouwen met de gemeente.

km/h bromfietsen toe te laten. •

Deelsteps alleen inzetten als last-mile oplossing vanaf een regiohub.

12

STELLING 2:

▪ Communicatie en service (klachtafhandeling)

Enschede kiest voor deeltweewielers voor een

▪ Werking van de applicatie

schaarse vergunning met selectiecriteria.

▪ Sociaal verantwoord ondernemen ▪ Regionale uitbreiding naar omliggende gemeenten

Als Enschede kiest voor een vergunning voor deeltweewielers kunnen we daarin kiezen voor

Wij hebben daarbij de voorkeur voor

een schaarse vergunning met selectiecriteria, een

deelvervoeraanbieders die, al dan niet in een

schaarse vergunning met loting of een vergunning

samenwerking, meerdere type deelvoertuigen

met minimum voorwaarden.

aanbieden.

Deelvervoeraanbieders geven zelf in de

Op het moment dat wij in Enschede een keuze

marktverkenning aan een voorkeur te hebben

maken in welke deelvervoeraanbieders wel welkom

voor een schaarse vergunning met selectiecriteria.

zijn en welke niet, heeft dit ook effect op het aanbod

Zij hoeven dan met een beperkt aantal partijen (2

van deelvervoer in de regio. Zonder Enschede is een

à 3 per voertuigencategorie) te concurreren en

businesscase voor partijen al snel minder

kunnen daarnaast een duurzamere relatie

interessant. Het is voor andere gemeenten dan ook

opbouwen met de gemeente.

van belang dat zij kiezen voor een vergunning met minimum voorwaarden, spoor B1 in afbeelding 3.1,

Door een keuze te maken op basis van

die aansluiten op de voorwaarden van ons.

selectiecriteria kunnen die partijen uitgekozen

stad. Bij loting voldoen deelvervoeraanbieders in

VOORWAARDEN VERGUNNINGENSYSTEEM

ieder geval aan bepaalde minimum voorwaarden,

Om het wiel niet zelf uit te vinden volgen wij de

maar is het daarna het lot dat bepaald.

landelijke ontwikkelingen en trekken lering uit de

worden die de meeste waarde toevoegen aan de

ervaring van andere steden. Uit de marktverkenning Bij een vergunning met minimum voorwaarden

onder deelvervoeraanbieders blijken de beleids-

kunnen meerdere deelvervoeraanbieders zich

regels van Rotterdam zeer bruikbaar en hier willen

vestigen in Enschede. Nadeel hiervan is dat bij

we dan ook graag op voortbouwen. We sluiten

een groot aantal deelvervoeraanbieders partijen

daarbij aan op de structuur met de onderwerpen;

elkaar uit de markt kunnen concurreren. Met als

aanbod en gebruik, het voorkomen van overlast, de

gevolg een minder betrouwbare of geen dienst.

(klanten)service, het servicegebied en aansluiting op deelmobiliteithubs en het delen van data.

Voor de selectie van deelvervoeraanbieders kunnen

Voorwaarden die we vanuit de ervaringen uit andere

onderstaande selectiecriteria gebruikt worden:

steden halen en ook landelijk worden toegepast

▪ Begrip van de stad en maatschappelijk

worden hieronder weergeven. Deze voorwaarden

meerwaarde voor de stad (invloed op

dienen ter inspiratie en voorbeeld voor onze

autoafhankelijkheid)

vergunning voor deeltweewielers.

▪ Duurzaamheid en kwaliteit van de voertuigen ▪ Efficiëntie (beschikbaarheid van voertuigen, onderhoudsplan, herverdelingsplan)

13

STELLING 3:

- Het daadwerkelijk gebruik moet over een

Enschede kiest voor een gebruikersratio om

periode van 3 maanden minimaal 1,0 rit per

het aantal voertuigen op straat te reguleren.

voertuig per dag zijn. - Bij een daadwerkelijk gebruik van meer dan 4,0

Veel steden kiezen voor een willekeurig gekozen

ritten per voertuig per dag over een periode van

voertuigplafond om het aantal deelvoertuigen per

3 maanden, mag de deelvervoeraanbieder het

categorie per aanbieder te maximaliseren.

aantal deelvoertuigen met maximaal 25%

Hierdoor kan de druk op de openbare ruimte beter

uitbreiden.

gereguleerd worden. Echter, bij te weinig voertuigen kan de dienst een slechte dekking

▪ Voorkomen overlast

hebben en daardoor onbetrouwbaar worden. Het

- De deelvervoeraanbieder is verantwoordelijk

voertuigplafond kan gedurende de geldigheid van

voor het correct stallen van deelvoertuigen en

de vergunning wel steeds iets verhoogd worden.

neemt de nodige maatregelen om hinderlijk of foutief gestalde voertuigen binnen 24 uur te

Een gebruikersratio geeft de markt de vrijheid om zelf te bepalen hoeveel voertuigen zij plaatsen,

verplaatsen. - De deelvervoeraanbieder verplicht gebruikers

maar dat wij hierop wel kunnen sturen op basis

een foto te maken van het geparkeerde voertuig

van het aantal ritten per dag. Als de dienst goed

voordat deze de rit kan afsluiten.

gebruikt wordt (bijvoorbeeld bij meer dan 4 ritten

- De deelvervoeraanbieder maakt gebruik van het

per voertuig per dag) kan een aanbieder meer

three-strikes-your-out principe waarbij een

voertuigen plaatsen, maar als de dienst slecht

gebruiker na een eerste overtreding een

gebruikt wordt (bijvoorbeeld bij minder dan 1 rit

waarschuwing krijgt, bij een tweede overtreding

per voertuig per dag) moet een aanbieder

een boete en bij een derde overtreding wordt

voertuigen van straat halen. Hiermee stimuleren

geroyeerd van het systeem.

we deelvervoeraanbieders om hun dienst zo

- De deelvervoeraanbieder voert actief campagne

aantrekkelijk mogelijk te maken en voorkomen we

om gebruikers te wijzen op het correcte gebruik

dat voertuigen soms lange tijd stil staan.

en correct stallen van deelvoertuigen. - De deelvervoeraanbieder moet de

Een bepaald minimum aantal deelvoertuigen zorgt

deelvoertuigen op een goede wijze verspreid

ervoor dat de dienst genoeg dekking heeft en

houden over het servicegebied.

daardoor betrouwbaar is.

- Een deelvoertuig mag niet langer dan vier dagen stilstaan op dezelfde locatie. - De deelvervoeraanbieder is 24 uur per dag

▪ Aanbod en gebruik

zowel telefonisch als per mail (website)

- De deelvervoeraanbieder zorgt ervoor dat de

bereikbaar voor gebruikers en inwoners.

vloot uit minimaal 200 deelvoertuigen per type

- De deelvervoeraanbieder zorgt ervoor dat

deelvoertuig bestaat. - De deelvervoeraanbieder zorgt ervoor dat minimaal 90% van de vloot beschikbaar is.

klachten en meldingen binnen 24 uur worden behandeld. - De deelvervoeraanbieder houdt een klachten- en meldingenregister bij met de omschrijving van de klacht of melding en de opvolging hiervan.

14

- De deelvervoeraanbieder is binnen een bepaalde termijn volledig geïntegreerd in de landelijke MAAS-applicaties. ▪ Evaluatie - Elk kwartaal vinden er evaluatiegesprekken plaats tussen deelvervoeraanbieder en gemeente. - Tijdens de kwartaalevaluatie wordt de aangeleverde data getoetst aan kwaliteitscriteria. Afbeelding 3.3; Deelmobiliteithub op Kennispark

- Als een deelvervoeraanbieder hier niet aan voldoet, krijgt de deelvervoeraanbieder drie

Servicegebied en deelmobiliteithubs - In gebieden waar deelmobiliteithubs zijn

maanden de tijd om de dienst te verbeteren. - Na beëindiging van de vergunning krijgt de

gerealiseerd is het free floating systeem niet

deelvervoeraanbieder één maand de tijd om alle

toegestaan en dienen de deelvoertuigen in de

deelvoertuigen te verwijderen.

deelmobiliteithubs gestald worden. - De deelvervoeraanbieder kan het servicegebied

VRAAG AAN DE RAAD 3:

binnen 24 uur aanpassen op wens van de

Heeft de raad voor de vergunning voor

gemeente.

deeltweewielers nog aanvullende voorwaarden

- Het servicegebied wordt door de gemeente

en/of wijzigingen?

voorgeschreven en wordt eens per drie maanden geüpdatet. - Het servicegebied wordt gekoppeld met servicegebieden in aanliggende gemeenten zodat ritten tussen meerdere gemeenten mogelijk is. - Deelvervoeraanbieder heeft een inspanningsverplichting (binnen bepaalde termijn) om aanbod uit te breiden naar aangrenzende gemeenten. ▪ Data en MAAS - (Geanonimiseerde) data van voertuigtype, voertuig-id, beginlocatie, begin-tijdstip, eindlocatie en eind-tijdstip wordt conform het landelijke City Data Standaard-Mobiliteit (CDSM) aangeleverd bij de gemeente en bij www.dashboarddeelmobiliteit.nl. - Deelvervoeraanbieder werkt mee aan jaarlijkse gebruikersonderzoeken.

15

VERVOLG Op . basis van de input vanuit de gemeenteraad op deze discussienota kunnen we de beleidsregels en het vergunningensysteem verder uitwerken. Hiervoor is ook ambtelijk een projectgroep ‘vergunning deeltweewielers’ opgestart. Daarnaast is er ambtelijk een projectgroep ‘deelmobiliteithubs stadsdeel Noord’ opgericht om de buurthubs, wijkhubs en regiohubs in Enschede-Noord te realiseren. We verwachten in het voorjaar het vergunningensysteem voor deeltweewielers voor te leggen aan de raad en dat medio mei 2023 de deelmobiliteithubs in Enschede-Noord gerealiseerd zijn.

Teksten Strategie & Beleid Fysiek Datum 21 oktober 2022 Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend 16