Brief aan de raad: Ontwerpbegrotingen 2027 en jaarrekeningen 2025 gemeenschappelijke regelingen

De gemeente raamt wel een jaarlijkse dividenduitkering in haar begroting van € 130.000.

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

13 mei 2026

2600013108

24 / 28

De ontwerpbegroting 2027 van het OLCT heeft een resultaat van € 34.390. Het positieve saldo ontstaat doordat de gehele winst van de Crematoria Twente BV wordt uitgekeerd aan het OLCT dat enig aandeelhouder is van de BV. Op deze winst wordt een gering bedrag voor kosten van € 20.600 van het OLCT (administratie, accountant en secretariaat) in mindering gebracht voordat het overige wordt uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten. Ondanks de lagere afdracht door de BV, is het OLCT in staat te voldoen aan het uitkeren van het basisdividend van € 400.000 jaarlijks. De positieve resultaten uit vorige jaren zijn gereserveerd hiervoor in een egalisatiereserve om zo te zorgen voor een stabiele dividenduitkering. Financiële ratio’s jaarrekening 2025 en ontwerpbegroting 2027 Gezien de beperkte omvang van de exploitatie en balans van OLCT is geen beoordeling en/of normering van de voorgeschreven kengetallen vanuit het BBV opgenomen. Vervangingsinvesteringen Het OLCT doet geen investeringen. Risico’s Het OLCT beschikt over voldoende eigen vermogen om het benodigde weerstandsvermogen uit te bekostigen. Dit weerstandsvermogen is gering maar voldoende gezien het feit dat er geen sprake is van risico’s in het OLCT. De bedrijfsrisico’s zitten namelijk in de Crematoria Twente BV waarvan het OLCT de enige aandeelhouder is.

De risico’s hier beperken zich tot de BV en het OLCT kan hier niet op worden aangesproken. Daarnaast heeft de BV de bedrijfsrisico’s afdoende afgedekt door een kwaliteitssysteem alsook diverse verzekeringen. Reserves en voorzieningen Het OLCT beschikt niet over voorzieningen. De twee reserves worden afdoende toegelicht. 8. Omgevingsdienst Twente Maatschappelijk rendement, terugblik 2025 De Omgevingsdienst Twente (ODT) is opgericht om zorg te dragen voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving in Twente. Dit wordt, onder meer op basis van het uniforme Twentse VTH-beleid, vertaald in een uitvoeringsprogramma (UVP). In september vond een directiewisseling plaats. De voormalige directeur legde een stevige basis voor de organisatie en ging met pensioen. Om de open werkcultuur, de korte lijnen en het vertrouwen bij de partners te borgen, is gekozen voor interne werving van een nieuwe directeur. Dit traject is succesvol afgerond. In het AB van juli 2025 is unaniem ingestemd met de Toekomstvisie ODT 2030+. Met het vaststellen van deze visie is de koers uitgezet voor de komende jaren. De visie voorziet onder andere in een gefaseerde concentratie van alle milieutaken bij de ODT, het oprichten van een kennisknooppunt, strategische samenwerking met de ketenpartners en het verstevigen van de relatie met de gemeenten en de provincie Overijssel als opdrachtgevers.

Ook in een snel veranderende omgeving blijft het doel om bij te dragen aan een gezond, veilig en duurzaam Twente. Dit vraagt om een sterke, robuuste en zelfstandige organisatie.

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

13 mei 2026

2600013108

25 / 28

Omgevingsdiensten moeten vanuit het interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel (IBPVTH) per 1 april 2026 voldoen aan de robuustheidscriteria. Een omgevingsdienst die voldoet aan de robuustheidscriteria is de basis voor een sterk VTH-stelsel. Hoewel een goede taakuitvoering over meer gaat dan enkel het voldoen aan de robuustheidscriteria, zijn deze criteria randvoorwaardelijk. De provincie Overijssel en de gemeenten in Twente hebben als eigenaren en opdrachtgevers een gezamenlijke verantwoordelijkheid in het proces om te komen tot een robuuste ODT. Verantwoording over de voortgang vindt plaats aan het AB dat vervolgens rapporteert over de voortgang aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W). Eind juni 2025 is de tweede voortgangsrapportage ingediend. Net als bij de beoordeling van de eerste voortgangsrapportage, is het oordeel dat het aannemelijk is dat de ODT per 1 april 2026 aan alle robuustheidscriteria voldoet. Op de volgende onderwerpen zijn nog ontwikkelingen gaande: • Een uniform mandaat voor de directeur (regionale werkgroep); • Aantonen dat wordt voldaan aan de kwaliteitscriteria; • Het opleidingsprogramma. Vanaf begrotingsjaar 2026 wordt voldaan aan de vereiste omvang van het opleidingsbudget. Daarnaast is in 2025 de businessintelligence strategie vastgesteld door het AB.

Artikel 18.20 van de Omgevingswet verplicht het bevoegd gezag zorg te dragen voor een goede uitvoering van de VTH-taken. Voor een goede uitvoering van de VTH-taken zijn door VNG, IPO en het Rijk landelijke Kwaliteitscriteria 3.0 (KC) ontwikkeld, waarin de beoogde kwaliteit is vastgelegd. De kwaliteitscriteria hebben onder andere betrekking op de kwaliteit van de medewerkers en gelden vanaf 1 januari 2025 voor het gehele VTHA-stelsel. Vanaf januari 2025 maakt adviesbureau Libereaux inzichtelijk in hoeverre de medewerkers van de ODT, werkzaam in het primair proces, voldoen aan de criteria voor kritieke massa. Het betreft een opdracht voor de komende drie jaar. Er is een nulmeting uitgevoerd, waarvan we de rapportage in mei 2025 opleverden. Hieruit blijkt dat de ODT binnen een groot deel van de deskundigheidsgebieden voldoet aan de eisen. Aansluitend is gestart met diverse opleidingstrajecten. In april 2026 zal een voortgangsrapportage deel gaan uitmaken van de ‘Eindrapportage Robuuste ODT’ voor het ministerie van I&W. Jaarrekening 2025: Over 2025 is een positief saldo behaald van 1,75 miljoen euro dat geheel wordt uitgekeerd wordt aan de deelnemers op basis van de in de bijdrageverordening gemaakte afspraken (naar rato van bijdrage). Enschede zou hiervan € 210.000 retour ontvangen. De gemeenten heeft echter veel meer uren geleverd gekregen dan zijn ingebracht bij het ODT.

En dus moeten we uiteindelijk ruim € 157.000 bijbetalen. Financiële bijdrage 2027 De bijdrage van de gemeente Enschede voor 2027 bedraagt 2,376 miljoen euro tegenover een bijdrage van 2,290 miljoen euro in 2026. De werkelijke kosten in 2025 waren 2,593 miljoen euro. Dit resulteerde in een tekort in de Gemeenterekening 2025 van de gemeente Enschede. De werkelijke kosten in 2026 worden nu geschat op ongeveer 2,9 miljoen euro terwijl wij in de begroting 2,6 miljoen euro beschikbaar hebben. Dit is ruim € 500.000 meer dan vanuit de oorspronkelijke begroting van het ODT. Daarom is in het middelenkader in de Financiële foto 2026 een knelpunt van € 350.000 opgenomen omdat is gebleken dat met de inwerkingtreding van Omgevingswet de productendienstencatalogus (PDC) van ODT is aangepast die leiden tot extra werkzaamheden. Deze zijn als post ‘overige baten’ opgenomen in de ontwerpbegroting 2027 van ODT maar zullen wel voor rekening van de gemeente komen uiteindelijk. In de ontwerpbegroting 2027 ODT is dit als volgt geformuleerd:

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

13 mei 2026

2600013108

26 / 28

Uit de urenrealisatie over 2025 blijkt als gevolg hiervan dat de vraag naar advies structureel is toegenomen met circa 12.000 uur. Deze onderbouwing is besproken met de accounthouders en op 6 maart 2026 toegelicht in het algemeen bestuur. Vanuit het principe dat we realistisch plannen en rechtmatig werken, betekent dit dat zowel onze inzet als de begroting moet aansluiten op deze toegenomen vraag. Vooruitlopend op de bestuurlijke evaluatie van de financiering in 2027 is daarom een post ‘overige baten’ opgenomen onder het programma Advies, zodat de benodigde specialistische kennis ook in 2027 binnen de organisatie beschikbaar blijft (inclusief flexibele schil). De betreffende uren zijn ambtelijk afgestemd. Hiermee wordt geborgd dat we kunnen blijven voldoen aan de vraag van de deelnemers. De kosten van de vraag gestuurde producten worden, zoals gebruikelijk, aan het einde van het jaar aan de deelnemers doorberekend op basis van daadwerkelijk gerealiseerde uren. Daarnaast stelt de gemeente Enschede tot en met 2030 jaarlijks € 300.000 beschikbaar voor de inzet op duurzaamheid en energie. De inzet van deze middelen wordt jaarlijks herijkt en kan verschuiven van toezicht naar advies of ondersteuning bij bijvoorbeeld netcongestie.

Financiële ratio’s ontwerpbegroting 2027 en jaarrekening 2025 Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Rekening 2025 -/- 21% -/- 21%

Begroting 2026 -/- 6% -/- 6%

Begroting 2027 -/-6% -/-6%

43 % 5,30 %

30% 0%

28% 0%

De netto schuldquote is negatief omdat het ODT nauwelijks schulden op haar balans heeft staan. De solvabiliteit voldoet ruimschoots aan de minimale norm van 20%. Vervangingsinvesteringen De investeringen bestaan hoofdzakelijk uit investeringen in ICT-hardware en ICT-software en het configureren daarvan. Deze investeringen zijn nodig om de sturing en ondersteuning van de primaire processen zo efficiënt mogelijk te laten verlopen. Hardware wordt in drie jaar afgeschreven en overige investeringen worden in vijf jaar afgeschreven, daardoor zijn vervangingsinvesteringen nodig. Reeds bekende investeringen en afschrijvingen zijn meegenomen in de meerjarenbegroting. Risico’s In de ontwerpbegroting 2027 komt de weerstandsratio uit op 1,38. Hiermee voldoet ODT aan de norm tussen 1,0 en 1,4. In de ontwerpbegroting 2027 en de jaarstukken 2025 van ODT zijn meerdere risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd. De belangrijkste zijn: • Arbeidsmarkt met als gevolg hoge inhuurkosten • Nieuwe wetgeving • Cyberaanvallen Reserves en voorzieningen De omvang en mutaties van de reserves en voorzieningen worden voldoende toegelicht in de jaarrekening 2025. Nut en noodzaak van de reserves en voorzieningen zijn niet helder onderbouwd.

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

13 mei 2026

2600013108

27 / 28

9. Recreatieschap Twente Maatschappelijk rendement, terugblik 2025 Het hoofddoel van het Recreatieschap Twente (RS) is het bevorderen van de totstandkoming en instandhouding van de publieke recreatieve toeristische infrastructuur in Twente. Het gaat concreet om: • de drie recreatieplassen het Rutbeek, het Hulsbeek en het Lageveld; • het routenetwerk voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Deze routenetwerken dragen bij aan de doelstelling om gezondheid te bevorderen vanwege het laagdrempelige karakter. Daarnaast zorgt het Recreatieschap voor de aanleg, onderhoud en beheer van publieke recreatieve/toeristische voorzieningen met een bovenlokaal karakter (op zichzelf, in routeverband of , door opname in arrangementen). Tenslotte verstrekt het Recreatieschap de subsidie aan Twente Marketing. Deze organisatie draagt bij aan het aantrekken van toeristen naar de regio. Deze zijn belangrijk voor onze regio. Ze genereren inkomsten voor ondernemers en instellingen en dus werkgelegenheid. Twente Marketing positioneert de regio Twente voorts als een plek waar het fijn is om te wonen en werken . Een grote groep vrijwilligers ondersteunt het Recreatieschap in zijn opgave (zoals bij het onderhoud van mountainbikepaden). Jaarrekening 2025: In de voorlopige jaarstukken 2025 bedraagt het negatief resultaat € 51 (na mutaties in de reserves).

Het Recreatieschap stelt voor dit tekort te dekken door een onttrekking aan de provinciale reserve recreatieve voorzieningen. De accountantscontrole loopt door tot in mei 2026. Er is dus nog geen accountantsverslag beschikbaar. Duidelijk is dat er in 2025 sprake is geweest van een aantal begrotingsonrechtmatigheden. Zo heeft het Recreatieschap middelen besteed voor urgente werkzaamheden aan de beschoeiing op ’t Lageveld. Deze onvoorziene uitgaven zijn ten laste gebracht van middelen die het bestuur specifiek beschikbaar had gesteld voor hetzelfde type werkzaamheden, maar dan op het Hulsbeek en ’t Rutbeek. Verder was er sprake van (bestuurlijk niet geautoriseerde) hogere lasten (boven de verantwoordingsgrens van 40.000 euro). Het betreft extra lasten voor externe inhuur, voor inzet van gehuurd materieel, extra juridische kosten en hogere onderhoudskosten. Financiële bijdrage gemeente 2027 De begroting 2027 van het Recreatieschap bevat een bijdrage van Enschede van in totaal 1,112 miljoen euro. De stijging t.o.v. vorig jaar komt hoofdzakelijk voort uit de toevoeging van loon- en prijsindexatie. De bijdrage past binnen het bedrag dat Enschede hiervoor heeft gereserveerd in de meerjarenbegroting. Financiële ratio’s ontwerpbegroting 2027 en jaarrekening 2025 Kengetal Netto schuldquote Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Rekening 2025 41,1% 30,4% 0,4%

Begroting 2027 49% 32% 0%

Raming 2028 41% 33% 0%

Raming 2029 38% 34% 0%

Raming 2030 40% 32% 0%

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

13 mei 2026

2600013108

28 / 28

De schuldquote valt ruim binnen de minst risicovolle categorie (< 90%). Dit betekent dat de schuldenlast goed beheersbaar is en geen zware druk legt op de exploitatie. Een solvabiliteit tussen 20% en 50% wordt volgens de signaleringswaarden als financieel gezond beschouwd. Recreatieschap Twente bevindt zich daarmee binnen een veilige marge. De structurele exploitatieruimte is nihil. Dit betekent dat de structurele lasten meerjarig worden gedekt door structurele baten of door onttrekkingen aan reserves. Vervangingsinvesteringen De GR licht de herinvesteringen slechts cijfermatig toe in de concept begroting 2027. Hiervoor zijn voldoende kapitaallasten beschikbaar. Risico’s De beschikbare weerstandscapaciteit (reserves) afgezet tegen de benodigde weerstandscapaciteit (geïnventariseerde risico’s van het opvolgende jaar), komt eind 2025 uit op een ratio van afgerond 1,53. De ratio bevindt zich daarmee boven de door het bestuur vastgestelde ondergrens van 1,0. Door toevoeging van een deel van het jaarresultaat 2025 aan de algemene reserve gaat de weerstandsratio naar 1.

De belangrijkste risico’s zijn: • Hogere kosten als gevolg van inhuur specialisten vanwege het ontbreken van vrijwilligers; • Verminderde inkomsten uit evenementen; • Verminderde inkomsten uit parkeergelden vanwege waterziektes; • Hogere verzekeringspremies als gevolg van schades; • Kosten door vandalisme; • Kosten i.v.m. schadebepalingen. Reserves en voorzieningen De reserves zijn grotendeels ingesteld voor een concreet doel. Slechts een klein deel is bedoeld als vrij inzetbare buffer voor risico’s. Voor het toekomstig groot onderhoud heeft de GR conform de BBV-regels een voorziening gebaseerd op een beheerplan 2023–2027 met vaste jaarlijkse dotatie. Personele verplichtingen heeft de GR zichtbaar gemaakt via RVU (afbouw) en verlofsparen (opbouw). Het doel van de verschillende reserves en voorzieningen is toegelicht in bijlage 2 bij de Jaarrekening 2025.