Brief aan de raad

POSTADRES

Postbus 20 7500 AA ENSCHEDE

BEZOEKADRES

TELEFOONNUMMER

Aan de Gemeenteraad

14053

DATUM

ONS KENMERK

BEHANDELD DOOR

6 maart 2023

2300012585

AL.J. Graef

UW BRIEF VAN

UW KENMERK

DOORKIESNUMMER

ONDERWERP

Reactie op rekenkameronderzoek wonen

Geachte leden van de Raad, Met dit schrijven reageren wij op het rekenkameronderzoek wonen (rapport ‘Onderzoek wonen’ van Companen en de eindrapportage ‘Een (t)huis in Enschede’ van de Rekenkamer), dat u op 16 december 2022 heeft ontvangen. Geschetste beeld van de Enschedese woningmarkt wordt herkend In algemene zin valt op te merken dat het onderzoek een beeld schetst van de Enschedese woningmarkt dat wordt herkend. De krapte op de woningmarkt, de noodzakelijke versnelling van de woningbouw met alle actuele problemen die versnelling belemmeren, de aandacht voor doorstroming van ouderen, de uitdagingen op het gebied van de energietransitie en de leefbaarheid van onze wijken en buurten zijn thema’s die ons ook bezig houden. Aanbevelingen al (deels) opgepakt In veel van de aanbevelingen van de rekenkamer herkennen wij aanpassingen van het woonbeleid die u de laatste tijd reeds via de voortgangsrapportages en door beleidsuitspraken heeft vastgesteld. Waaronder in het bijzonder de versnelling van de woningbouw naar 9300 woningen voor de komende tien jaar en de ondersteuning van inwoners bij de verduurzamingsopgave middels een ontzorgingspakket. In de voortgangsrapportage Woonvisie 2023 zult u lezen dat wij u voorstellen een beleidsuitspraak vast te stellen over uitbreiding van de sociale huur met 2000 corporatiewoningen waarbij adaptief programmeren het uitgangspunt blijft.

Daarnaast is een woonzorgvisie voor ouderen ontwikkeld, die zich richt op het stimuleren van doorstroming voor deze groep inwoners. Ook hiervoor geldt dat u in de voortgangsrapportage Woonvisie 2023 wordt gevraagd deze visie vast te stellen. Aan het eind van deze brief gaan wij nog specifiek in op de conclusies en aanbevelingen van de rekenkamer.

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

6 maart 2023

2300012585

2/8

Periode waarop het onderzoek betrekking heeft is naar onze mening te lang Wanneer we kijken naar het onderzoek van Companen, dan is ons inziens de rapportageperiode 2012 tot en met 2021 niet behulpzaam in het vaststellen of het woonbeleid effectief is geweest. Dit omdat in de periode 2012 tot en met 2021 het woonbeleid namelijk meerdere malen (2015 en 2019 en daarna een jaarlijkse update) is gewijzigd. Een periode waarin onder andere bevolkingskrimp werd geprognotiseerd met alle negatieve gevolgen voor de woningmarkt, is - vooral door toenemende immigratie - overgegaan in een woningmarkt met schaarste in alle woningtypen. Enschede heeft door het woonbeleid meerdere malen aan te passen op deze ontwikkeling meebewogen. Echter is het ook goed om te beseffen dat na beleidsaanpassing het enkele jaren duurt voordat de aanpassing zichtbaar wordt in de stad. De meeste projecten hebben namelijk een doorlooptijd van enkele jaren. Reactie op het onderzoek Bij de constateringen van het onderzoek is een aantal kanttekeningen te maken. Dit doen we hieronder per subonderwerp zoals weergegeven in het rekenkamerrapport ‘Een (t)huis in Enschede’. Ontwikkeling van de bevolking De bevolkingsgroei is de afgelopen jaren niet lineair verlopen. Het rapport spreekt over een groei van 1.900 inwoners, 172 inwoners per jaar.

In figuur 4.3 van het Companen onderzoek is te zien dat na een periode van bevolkingskrimp (2013-2016) er weer sprake is van groei. Deze groei wordt vooral veroorzaakt door buitenlandse migratie, waaronder een aanzienlijk deel studenten. Het aantal inwoners stijgt onder ander daardoor de laatste jaren gestaag. Als deze groei door buitenlandse migratie aan blijft houden, is de gemiddelde groei over de afgelopen 10 jaar geen representatieve indicator voor de geprognotiseerde bevolkingsgroei voor de komende jaren. De periode 2018 – 2022 (figuur 1) laat een bevolkingsgroei zien die meer past bij de richtinggevende groeiambitie naar 170.000 inwoners. Gemiddeld groeiden we in deze periode met 608 inwoners per jaar. Deze ambitie is volgens de meest recente prognose van het CBS al realistisch. In 2032 kent Enschede volgens deze prognose 170.000 inwoners.

Figuur 1: inwonersgroei Enschede 2018-2022

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

6 maart 2023

2300012585

3/8

De ontwikkeling van het aantal woningen in Enschede De CBS telling van het aantal woningen in Enschede laat zien dat er fluctuaties zijn geweest in het aantal woningen per eigenaar. Bijvoorbeeld een schommeling in het aantal huurwoningen van de woningcorporaties. Het is belangrijk om bij de interpretatie van deze cijfers te begrijpen welke zaken invloed hebben op het absolute getal. Bijvoorbeeld de wijze waarop studentenwoningen (kamers) worden geteld door het CBS (deze is de afgelopen periode meermaals gewijzigd) en de splitsing van corporatiewoningen naar DAEB-woningen (de sociale huurwoningen) en niet-DAEB-woningen (geliberaliseerde woningen) die in 2018 is afgerond. Ook herstructureringsprojecten kunnen, afhankelijk van hoe het project in de rapportageperiode valt, invloed hebben op de schommelingen in het aantal huurwoningen van woningcorporaties. Wanneer we kijken naar de jaarcijfers van de woningcorporaties is het aantal woningen van woningcorporaties in de afgelopen jaren vrijwel gelijk gebleven. Doorstroming op de Enschedese woningmarkt De feiten zoals deze worden gepresenteerd herkennen we. Hieraan kan een nuance worden toegevoegd. We zien inderdaad meer middelbare kleine huishoudens en gezinnen vertrekken naar nieuwe wijken zoals de Bornse maten.

De verwachting is dat het realiseren van nieuwe woonmilieus zoals Eschmarkerveld, Cromhoff en Leuriks-Oost een zelfde soort aantrekkende werking zullen hebben voor deze doelgroepen. Daarnaast hebben wij helaas geconstateerd dat er in het onderzoek geen conclusies en aanbevelingen zijn gedaan over de onderzoeksvragen over doorstroming. Ontwikkeling van vraag en aanbod Zoals het onderzoek ook aangeeft is er krapte in vrijwel alle woningtypen. Echter is ook bekend dat de ruimte om te bouwen niet ongelimiteerd is. Om deze reden is het niet alleen van belang om goed na te denken over hoe we de schaarse ruimte voor woningbouw zo goed als mogelijk benutten, maar ook over de woningtypen die daar worden toegevoegd in relatie tot de verhuisketen die een woningtype potentieel op gang brengt. Reactie op de conclusies van de rekenkamer Conclusie 1. Met de huidige groei is het bereiken van de richtinggevende ambitie van 170.000 inwoners in 2030 niet reëel. Hierboven beschreven we bij ontwikkeling van de bevolking hoe de groei van de bevolking niet lineair is verlopen. En dat we de laatste jaren wel een inwonersgroei realiseren die past bij onze richtinggevende ambitie. Daarnaast sluit deze ambitie aan bij de geprognotiseerde groei door het CBS. Het CBS heeft namelijk een prognose afgegeven waarbij de richtinggevende ambitie omstreeks 2032 behaald wordt.

We zien dat de groei grotendeels afhankelijk is van de buitenlandse migratie. Om te constateren of de ambitie reëel kan zijn is een aantal indicatoren van belang: de groei van de (buitenlandse) studentenpopulatie en daarmee de groeiambitie van de onderwijsinstellingen, de overige buitenlandse migratie (kenniswerkers, arbeidsmigranten, statushouders, vluchtelingen) en de mate waarin wij er in slagen om doelgroepen (talent, midden en hogere inkomens, gezinnen) aan onze stad te binden. Enkel de huidige groei is onvoldoende om de slaagkans van de ambitie te kunnen duiden. Dat gezegd hebbende, blijft de ambitie van 170.000 nadrukkelijk richtinggevend. De mate waarin de ambitie gerealiseerd kan worden, volgen we aan de hand van de voorgenoemde indicatoren.

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

6 maart 2023

2300012585

4/8

Conclusie 2. Er is een versnelling nodig van de toename van de woningvoorraad naar bijna 300 woningen per jaar om in 2030 uit te komen op 78.000 woningen Allereerst is het doel van 78.000 woningen geen doel op zich, maar een (verouderde) richtinggevende uitspraak om de groei naar 170.000 inwoners te faciliteren. Inmiddels heeft uw raad in de Woonvisie vastgelegd dat wij een ambitie hebben om te groeien met 9300 woningen. Hiermee hebben wij voor ogen om niet alleen een bijdrage te leveren aan de lokale woningbouwopgave, maar ook aan de regionale en landelijke woningbouwopgaven. Dit is in december 2022 ook vastgelegd in de Woondeal Twente, die met Twentse gemeenten, provincie Overijssel en het Rijk is gesloten. De groei van de woningvoorraad is in de afgelopen jaren net zoals de bevolkingsgroei niet lineair gegaan. De gemiddelde jaarlijkse netto groei van de woningvoorraad is de laatste 5 jaren aanzienlijk groter geweest dan 300, namelijk 677.

1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0

2018

2019

2020

2021

2022

Figuur 2: netto toevoeging van woningen

Conclusie 3. De sterkste groei in de huurvoorraad zit in de middenhuur (tot € 950 per maand) en dure huur Voor het grootste deel van de afgelopen 10 jaar was ons beleid en dat van de corporaties gericht op het niet laten groeien van het sociale huursegment. Beleidsmatig was de insteek om de omvang van sociale huurvoorraad te stabiliseren en voornamelijk te groeien in het middensegment waar wij nog wel behoefte zagen. Dit in verband met de geprognotiseerde krimp. Inmiddels zien we de druk ook op de sociale huurwoningen verder toenemen. Om deze reden is in de momenteel voorliggende voortgangsrapportage Woonvisie (2023) een beleidsuitspraak voorgesteld om 2000 corporatiewoningen toe te voegen aan de woningvoorraad. Adaptief programmeren blijft daarbij het uitgangspunt. Conclusie 4. De druk op de voorraad sociale huurwoningen is onverminderd groot. Tien jaar geleden was er geen sprake van een druk op sociale huurwoningen. Ons beleid was gericht op het stabiliseren van het sociale huursegment. Zie ook de reactie bij conclusie 3. We experimenteren momenteel samen met onze partners (corporaties en zorgaanbieders) op verschillende manieren met doorstroming van ouderen. Evaluatie van de resultaten van de experimenten bepalen de vervolgstappen voor de toekomst. De basis hiervoor is gelegd in de woonzorgvisie voor ouderen.

U wordt via de voortgangsrapportage Woonvisie 2023 voorgestelde deze vast te stellen. Conclusie 5. Het aantrekken en vasthouden van talent lukt deels, maar huisvestingsproblemen staan deze ambitie in de weg

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

6 maart 2023

2300012585

5/8

Zoals in de conclusie al wordt beschreven is wonen niet altijd de doorslaggevende factor in het behouden van talent. Banenkansen, aantrekkelijke werkgevers, een compleet aanbod van culturele voorzieningen enzovoort spelen hier – zeker bij de doelgroep talent - een belangrijke rol. Er zijn inmiddels verschillende projecten gestart voor talent. Denk hierbij aan de ontwikkeling op kennispark voor studenten en net-afgestudeerden, de Performance Factory voor een brede doelgroep waaronder mbo-studenten en net-afgestudeerden maar ook aan diverse projecten voor huishoudens met een middeninkomen. In bredere zin voert uw raad reeds het gesprek over het deltaplan talent. Conclusie 6. Woningcorporaties zijn het verst gevorderd met de verduurzaming van hun woningvoorraad Conclusie 7. Levensloopbestendigheid woningvoorraad is een aandachtspunt Conclusie 8. Er zijn zorgen over concentraties kwetsbare inwoners en de impact op buurten De conclusies 6, 7 en 8 onderschrijven we. Op dit moment zijn we met de corporaties en andere (zorg)partners hierover volop in gesprek via zowel het adaptief programmeren als ook de werkgroep wonen en zorg voor ouderen. Conclusie 9. De samenwerking tussen bij het wonen betrokken partijen is goed, afstemming en betrokkenheid van onderwijs en zorg kunnen beter. Afgelopen periode zijn wij meer gaan samenwerken met zorgpartijen.

Dit leest u in de reactie op aanbeveling 5. De opmerking over samenwerking met de onderwijsinstellingen is lastiger te plaatsen. We hebben de afgelopen jaren juist successen geboekt in de samenwerking tussen gemeente, woningcorporaties en onderwijsinstellingen, bijvoorbeeld met de containerwoningen die versneld op de campus zijn geplaatst tijdens het tekort aan studentenwoningen in de zomer van 2021. Mogelijk wordt hier bedoeld dat er onduidelijkheid is over de toekomst, de ambities en concrete prognoses van de onderwijsinstellingen (hoeveel studenten komen er straks deze kant op en wat betekent dat voor de woningmarkt). Hierover zijn we met de onderwijsinstellingen structureel in gesprek. Reactie op de aanbevelingen van de rekenkamercommissie De rekenkamer schrijft in haar rapport het volgende: ‘Het is aan de raad om in debat te gaan over de wenselijkheid van deze aanbevelingen en de wijze waarop het college die kan uitvoeren.” In dit kader willen wij uw raad het volgende meegeven: Aanbeveling 1. Houd de groeiambities uit de Woonvisie kritisch tegen het licht De groeiambitie uit de Woonvisie is richtinggevend. Eerder beschreven we al dat veel factoren invloed hebben op de groei van onze bevolking. En dan spreken we nog niet over de actuele problemen die we ondervinden om woningen te kunnen bouwen, zoals de stijgende bouwkosten en de stikstofproblematiek.

We hebben de afgelopen periode wel gezien en positief ervaren dat een ambitie ons helpt om meer plannen te ontwikkelen en versneld van de grond te krijgen. Een ambitie zorgt daarmee voor een gevoel van urgentie om nieuwe ontwikkelingen aan te jagen en draagt bij aan daadkracht en legitimatie om deze ontwikkelingen snel te realiseren. Bij onszelf maar ook bij onze partners. Aanbeveling 2. Realiseer woonmilieus die bijdragen aan het aantrekken en vasthouden van talent Er zijn en worden verschillende plannen ontwikkeld voor diverse doelgroepen waaronder talent die de komende jaren worden gerealiseerd in Centrumkwadraat, Eschmarkerveld, Kennispark, Leuriks-Oost en Cromhoff. Daarnaast wordt gezocht naar nieuwe locaties voor meer projecten. Te maken keuzes voor nieuwe locaties volgen uit het traject omgevingsvisie.

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

6 maart 2023

2300012585

6/8

Van belang is om ook hier op te merken dat woonwensen niet altijd te realiseren zijn. Neem bijvoorbeeld de behoefte aan eengezinswoningen. Het kunnen realiseren van (grote aantallen) eengezinswoningen is onder meer afhankelijk van de beschikbare ruimte in de stad. Wij verwachten de komende jaren meer innovatieve woonoplossingen nodig te hebben om woonwensen binnen de beschikbare ruimte in de stad op te kunnen lossen. Aanbeveling 3. Tref meer maatregelen om de duurzaamheidsambities dichterbij te brengen Met de update van de Woonvisie in 2021 is een beleidsuitspraak toegevoegd om een ontzorgingspakket te ontwikkelen. Daarmee willen wij particulieren gaan helpen met het verduurzamen van hun woning. De grootste uitdagingen hierbij zijn dat inwoners de verduurzamingsmaatregelen moeten willen en kunnen (keuzes maken vraagt kennis en financiële ruimte) en dat de markt de gevraagde maatregelen moet kunnen leveren. Via onze lobby met Almelo en Hengelo roepen we het Rijk op te komen met een langjarig perspectief voor financiering en ontzorging van de verduurzaming van deze woningen. Dit hebben we uitgewerkt in de TOF-regeling waarover we u recent een brief hebben gestuurd. Aanbeveling 4.

Zorg voor voldoende sociale huurwoningen voor de diverse groepen die daar behoefte aan hebben In de momenteel voorliggende voortgangsrapportage Woonvisie (2023) wordt een nieuwe beleidsuitspraak voorgesteld om 2000 corporatiewoningen toe te voegen aan de woningvoorraad. Realisatie hiervan betekent dat de sociale huurvoorraad aanzienlijk wordt uitgebreid. De huidige onderzoeken laten zien dat deze uitbreiding passend is bij onze ambitie en de geprognotiseerde vragen. Om te zorgen voor versnelling van de woningbouw werkt de Woonplaats aan het toevoegen van 190 flexwoningen. Deze versnelde toevoeging past bij de aanbeveling van de rekenkamer om de vraag op korte termijn te bedienen met tijdelijke woningen. Met woningcorporatie Domijn zijn we recent een vergelijkbaar, verkennend traject gestart. Aanbeveling 5. Investeer blijvend in de samenwerking met andere partijen over het woonvraagstuk De afgelopen periode is de samenwerking met andere partijen op een aantal onderwerpen verstevigd. Zo is een samenwerking opgetuigd met marktpartijen (Platform Stedelijke Ontwikkeling Enschede) en met zorgorganisaties en zorgverzekeraar Menzis ten behoeve van de Woonzorgvisie voor ouderen. Daarnaast wordt de samenwerking met andere zorgorganisaties op centrumregio-niveau verstevigd via de zogenaamde koplopersregio (hierover leest u meer in de voortgangsrapportage Woonvisie).

Hier wordt gewerkt aan een regionale (Woonzorg)visie voor aandachtsgroepen, waarin voornamelijk afspraken worden gemaakt over de verdeling van aandachtsgroepen). Om elkaar ook in de praktijk beter te vinden is de Regietafel vastgoed, wonen en zorg opgericht. Hier wordt gesproken over vraag en aanbod van (zorg)vastgoed. De samenwerking onderwijsinstellingen en studentenhuisvesters loopt al vele jaren. Samen monitoren we jaarlijks de ontwikkeling van de studentenaantallen middels het Kencesonderzoek. Daarnaast wordt vraag en aanbod van studentenhuisvesting op Roomspot (het gezamenlijke platform waar studentenhuisvesting wordt aangeboden) gezamenlijk gemonitord. We zijn het eens met de constatering dat de ontwikkelingen van de groep internationale studenten een zeer belangrijke factor is. Daarom worden de ontwikkelingen van deze groep nauwgezet gevolgd. Aanbeveling 6. Zorg voor een goede en flexibele planvoorraad Elke twee tot drie jaar wordt een woningmarktonderzoek uitgevoerd. Hier worden woonwensen, daadwerkelijk verhuisgedrag en prognoses vertaald naar een woningbouwopgave. Deze informatie is input voor adaptief programmeren waarmee wij samen met de woningcorporaties concrete sturing, kwantitatief en kwalitatief, geven aan de woningbouwplannen.

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

6 maart 2023

2300012585

7/8

•

• •

• •

Het klopt dat er een grote behoefte is aan eengezinswoningen. We zien ook dat men, vanwege de schaarste naar dit product, kiest voor alternatieven zoals duplex of meergezinswoningen. Ook zien we dat men langer wacht met verhuizen totdat de juiste woning beschikbaar komt. Op dit moment is de verkoop van corporatiewoningen marginaal. De woningen die op de nominatie voor verkoop stonden worden nu ingezet voor de huisvesting van statushouders. Ten aanzien van de duurzaamheidsstrategie voor de particuliere voorraad: komend jaar werken we aan het opstellen van een uitvoeringsagenda van de Transitievisie Warmte. Om woningeigenaren te faciliteren in het verduurzamen van hun woning ontwikkelen we een zogenaamd ontzorgingspakket, waarin we informatie en/of ondersteuning aanbieden als het gaat om verduurzamingsmaatregelen. In de woonzorgvisie voor ouderen wordt het belang van doorstroming van ouderen onderstreept. Het is één van de pijlers waar we, samen met onze partners, al mee experimenteren en waar we de komende periode verder mee aan de slag gaan. Als wij kijken naar bijzondere woonvormen, dan gaat het vooral om variatie in woonproducten. Als middel voor het oplossen van schaarste is het minder efficiënt om hierop in te zetten omdat deze projecten tijdsintensief en kostbaar zijn. Desondanks hebben we hier afgelopen periode wel aandacht aan besteed.

Zie terugkoppeling motie BBE in de voortgangsrapportage Woonvisie.

Aanbeveling 7. Volg kritisch de relatie tussen de steeds uitgestelde omgevingswet en het woonbeleid en de gemeentelijke instrumenten In Enschede hebben we al stappen genomen richting een Omgevingsvisie. Daarnaast maken we volgend jaar al een eerste stap van Woonvisie naar een Woonprogramma. Daarbij anticiperen we dus zo veel mogelijk en waken we om zaken niet uit te stellen. Waar bij deze aanbeveling verder op gedoeld wordt (lees: landelijk te agenderen om deze 2 zaken van elkaar te scheiden) is onduidelijk. Wanneer wordt gedoeld op de inzet van andere gemeentelijke instrumenten, valt te vermelden dat er in 2021 een onderzoek heeft plaats gevonden naar de publiekrechtelijke instrumenten die de gemeente in kan zetten. Naar aanleiding hiervan is bijvoorbeeld de opkoopbescherming als publiekrechtelijk instrument vastgesteld. Daarnaast vindt momenteel een onderzoek plaats naar erfpacht en andere privaatrechtelijke instrumenten. Uw raad wordt daar op een later moment over geïnformeerd. Aanbeveling 8. Maak gebruik van de actiemogelijkheden die de gemeente heeft omtrent wonen Zie de toelichting onder aanbeveling 7. Hieronder wordt puntsgewijs ingegaan op de handvatten die bij deze aanbeveling worden genoemd. • De prestatieafspraken worden in 2023 opnieuw geactualiseerd. De behoefte naar regionale afspraken over zorg en aandachtsgroepen wordt herkend.

Dit wordt tevens geregeld vanuit de Woondeal Twente (waar ook aandacht komt voor aandachtsgroepen), de Woonzorgvisie voor aandachtsgroepen (nog op te stellen) en de Woonzorgvisie voor ouderen (nog vast te stellen). • Het sturen op de energietransitie bij particulieren (woningeigenaren) is een complex vraagstuk. Woningeigenaren hebben zelf een grote rol in dit vraagstuk. Energiearmoede is een hier een belangrijke factor in, waar we als gemeente vol mee bezig zijn. We leveren daarnaast een bijdrage door een ontzorgingspakket te ontwikkelen waarbij we particulieren helpen met het verduurzamen van hun woning. • Per 1 januari 2023 is in Enschede de opkoopbescherming van kracht. Goedkope koopwoningen worden beschermd tegen het opkopen door verhuurders. Daarnaast loopt het onderzoek naar publiekrechtelijke instrumenten zoals erfpacht, waarmee we hopen een bijdrage te kunnen leveren aan de betaalbaarheid van koopwoningen. • Wij zien voor gemeente Enschede een faciliterende rol als het gaat om de realisatie van flexwoningen. Samen met onze partners zorgen wij voor versnelde realisatie van woningen, waaronder de 190 flexwoningen van de Woonplaats. Voor eventuele vervolgstappen op dit vlak zal de gemeente eerst opnieuw grondposities moeten verwerven.

DATUM

ONS KENMERK

PAGINA

6 maart 2023

2300012585

8/8

Investeringsagenda Als we een les uit voorgaande crisissen moeten trekken, dan is het dat de overheid juist in tijden dat het minder gaat moet blijven investeren. Bedrijven en marktpartijen zijn op deze momenten terughoudend. Het te lage investeringsniveau vanaf 2012 heeft geleid tot een aantal jaren van krimp in Enschede. Als gemeente moeten we ervoor zorgen dat de basis op orde blijft, zodat we de draad weer kunnen oppakken als de economie aantrekt. In goede tijden leggen we door te sparen de basis voor mindere tijden. Zo kunnen we ook in mindere tijden investeren en blijven werken aan de opgaven van de stad. Dit is de kern van anticyclisch investeren in de groei van de stad. Om dit mogelijk te maken is door uw raad op 21 december 2021 de strategische Investeringsagenda vastgesteld. Door te investeren in de 11 aangewezen prioritaire gebieden kan Enschede verder groeien. De opgaves binnen deze gebieden voor onder andere voldoende (betaalbare) woningbouw, klimaatadaptatie, energiearmoede en banengroei zijn omvangrijk. Om de ambities daadwerkelijk te realiseren zal er waarschijnlijk ook een actievere rol van de overheid noodzakelijk zijn. Zeker in situaties met versnipperd grondeigendom zal er weer vaker gekozen moeten worden voor een actievere grondpolitiek en het daarbij behorende instrumentarium om de gemeentelijke doelen te realiseren.

Tot slot Het rekenkameronderzoek geeft geen aanleiding tot grote wijzigingen van beleid. In onze reactie leest u dat het college van mening is dat de aanbevelingen allemaal zijn opgepakt. Soms in beleid, zoals de momenteel aan de raad voorliggende voortgangsrapportage, soms in de uitvoering door concrete projecten en acties. Een voorbeeld hiervan is de investeringsagenda. Uiteraard neemt het college deze aanbevelingen mee bij toekomstige wijzigingen van het woonbeleid en gerelateerde zaken. Het is aan u als raad om te besluiten of er op basis van de aanbevelingen op dit moment een beleidswijziging nodig is. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Enschede, de loco-Secretaris, de Burgemeester,

(E.A. Smit)

(R.W. Bleker)