Bijlagen. Onderzoek ruimtebehoefte creatieve industrie Enschede 19-6-2023

ONDERZOEK RUIMTEBEHOEFTE C R E AT I E V E S E C TO R ENSCHEDE Bijlagen

1

Figuur 7.1.2: Hoeveel mensen werken er bij uw onderneming, inclusief u zelf?

1 Bijlagen

5%

1.1 Enquêteresultaten creatief-culturele sector (N = 334)

2% 2%

1% 6%

Figuur 7.1.1: In welke deelsector is uw onderneming actief? Overige podiumkunsten (makers en producenten, regisseur, kleinkunst, dans of theater) 84%

Muziek: digitale muziek Muziek: analoge versterkte en onversterkte muziek

Ik ben zzp-er/freelancer en heb geen personeel in dienst 2 tot 4

Media en entertainment (bijvoorbeeld radio- en tv, uitgeverij, fotografie, e.d.)

5 tot 10

Fysieke toegepaste kunst en ontwerp (bijvoorbeeld mode-ontwerper, industrieel productontwerp)

11 tot 24 25-49 50 of meer

Digitale toegepaste kunst en ontwerp

Creatieve Zakelijke dienstverlening (bijvoorbeeld (interieur)architect, communicatie-adviseur,… Autonome beeldende kunst (bijvoorbeeld schilder of beeldhouwer) Anders, namelijk 0

10

20

30

40

50

60

70

80

2

Figuur 7.1.3: Hoe is uw onderneming nu gehuisvest?

Figuur 7.1.5: Hoe groot is de ruimte waarin uw onderneming nu gehuisvest is ongeveer?

12% 7% 11% 55%

33%

28%

10%

6%

15% 7% Een bedrijfsverzamelgebouw (bijvoorbeeld een broedplaats of ateliergebouw) met daarbinnen een eigen ruimte Een bedrijfsverzamelgebouw waarin ik gebruik maak van een werkplek in een met anderen gedeelde ruimte Een eigen, zelfstandige ruimte (eigen voordeur, dus niet in een verzamelpand) Geen vaste werkruimte Ik werk thuis / heb een bedrijfsruimte aan huis

Figuur 7.1.4: Wat voor type huisvesting zoekt uw onderneming in de toekomst? (N = 68)

16%

< 25 m2

> 250 m2

100-250 m2

25-50 m2

50-100 m2

Eén bureau of werkplek

Figuur 7.1.6: Hoe groot moet de ruimte ongeveer zijn waar uw onderneming naar toe wil verhuizen? (N =80)

6% 15%

31%

10%

29%

59% 10%

29% 11%

Een bedrijfsverzamelgebouw, ateliergebouw of broedplaats waarin ik een eigen ruimte kan huren Een bedrijfsverzamelgebouw, ateliergebouw of broedplaats waarin ik gebruik maak van een werkplek in een met anderen gedeelde ruimte Een eigen, zelfstandige ruimte (met een eigen voordeur, dus niet in een verzamelpand)

< 25 m2

> 250 m2

100-250 m2

25-50 m2

50-100 m2

Eén bureau of werkplek

3

Figuur 7.1.7: Hoe zou u de locatie van het pand waar uw onderneming is gehuisvest typeren? 5%

2%

4% 7%

11%

Figuur 7.1.9: Wat zijn de huidige huisvestingslasten (kale huur) van uw onderneming ongeveer op deze locatie (exclusief gas, water, licht), per maand, voor uw totale ruimte? Weet niet € 1.500 of meer

17%

Tussen € 1.000 en € 1.500 Tussen € 501 en € 1.000

54%

Tussen € 201 en € 500 Tussen € 101 en € 200

Anders, namelijk In de binnenstad In een gemengde stadswijk (wonen, werken, voorzieningen) In een woonwijk In het buitengebied (buiten de bebouwde kom) Op een bedrijventerrein of kantorenpark In een gebied dat in ontwikkeling is

Figuur 7.1.8: Op wat voor locatie wilt u in de toekomst met uw onderneming gehuisvest zijn? (N = 60)

Tussen de € 51 en € 100 Minder dan € 50 0

5

10

15

20

25

30

35

Figuur 7.1.10: Hoeveel kunt u voor uw toekomstige ondernemingshuisvesting betalen (kale huurprijs)? (N = 80) Weet niet

20%

Tussen € 51 en € 100 26%

Tussen € 500 en €1.000 Tussen € 201 en € 500

17% 32% 5% In de binnenstad In een gemengde stadswijk (wonen, werken, voorzieningen) In een woonwijk In het buitengebied Op een bedrijventerrein of kantorenpark

Tussen € 101 en € 200 Tussen € 1.000 en € 1.500 Minder dan € 50

€ 1.500 of meer 0

5

10

15

20

25

4

Figuur 7.1.11: Procentuele verandering budget toekomstige huisvesting t.o.v. huidige huisvestingslasten

Figuur 7.1.13: Waar bent u het meest ontevreden over [maximaal 2 antwoorden mogelijk]?

Weet niet € 1.500 of meer

20%

21%

Tussen € 1.000 en € 1.500 10%

Tussen € 501 en € 1.000

12%

Tussen € 201 en € 500 6%

Tussen € 101 en € 200

15%

16%

Tussen de € 51 en € 100 Minder dan € 50 0%

5%

10%

Huidig

15%

20%

25%

30%

35%

Toekomstig

Omvang

Kwaliteit van het pand

Faciliteiten in het pand

Prijsniveau

Medegebruikers

Locatie

Anders, namelijk

Figuur 7.1.12: In hoeverre bent u tevreden met de huisvesting van uw onderneming?

21%

30%

8% 3%

38%

Niet tevreden/ niet ontevreden

Ontevreden

Tevreden

Zeer ontevreden

Zeer tevreden

5

Figuur 7.1.14: Wat vindt u nog meer belangrijk aan uw toekomstige huisvesting? [meerdere antwoorden mogelijk]

Figuur 7.1.15: Wat is de belangrijkste reden dat uw onderneming wil/moet verhuizen [maximaal 2 antwoorden mogelijk]? (N = 80)

Anders, namelijk 14%

7%

De uitstraling van het pand

27% 11%

Dichtbij horeca

7%

11%

Goede autobereikbaarheid

10%

13%

Ruimte om overlast te creëren Ruimtegebrek of -overschot

Gedeelde voorzieningen

Kwaliteit van pand

Interactie met collega-ondernemers, onderwijsinstellingen

Faciliteiten van pand

Interactie met de omgeving

Prijsniveau Ik wil dichter bij collega ondernemers zitten

Dichtbij mijn klantenkring/ netwerk

Locatie Dichtbij goed Openbaar Vervoer

Noodgedwongen, mijn huurcontract loopt af

Dichtbij andere ondernemers gevestigd

Anders, namelijk 0

10

20

30

40

50

Figuur 7.1.16: Mist u bepaalde type werkruimten voor uw sector in Enschede?

41% 59%

Ja

Nee

6

1.2 Enquêteresultaten creatief-technische sector (N = 43)

Figuur 7.2.2: Hoeveel mensen werken er bij uw onderneming, inclusief u zelf?

Figuur 7.2.1: In welke deelsector is uw onderneming actief? 7% 7%

5%

14%

23%

7% 7%

24%

4% 30%

26%

7% 28% 11% Ik ben zzp-er/freelancer en heb geen personeel in dienst

Cultuur/Creatief

Handel/Horeca

Industrie

IT

Media en entertainment

Sociaal

Zakelijke dienstverlening

Zorg/Onderwijs

2 tot 4 5 tot 10 11 tot 24

25-49 50 of meer

7

Figuur 7.2.3: Hoe is uw onderneming nu gehuisvest?

Figuur 7.2.4: Wat voor type huisvesting zoekt uw onderneming in de toekomst? (N = 28)

6% 10% 25% 12% 58% 14%

Een bedrijfsverzamelgebouw (bijvoorbeeld een broedplaats of ateliergebouw) met daarbinnen een eigen ruimte Een bedrijfsverzamelgebouw waarin ik gebruik maak van een werkplek in een met anderen gedeelde ruimte Een eigen, zelfstandige ruimte (eigen voordeur, dus niet in een verzamelpand)

11% 64%

Een bedrijfsverzamelgebouw (bijvoorbeeld een broedplaats of ateliergebouw) met daarbinnen een eigen ruimte Een bedrijfsverzamelgebouw waarin ik gebruik maak van een werkplek in een met anderen gedeelde ruimte Een eigen, zelfstandige ruimte (met een eigen voordeur, dus niet in een verzamelpand)

Geen vaste werkruimte Ik werk thuis / heb een bedrijfsruimte aan huis

8

Figuur 7.2.5: Hoe groot is de ruimte waarin uw onderneming nu gehuisvest is?

Figuur 7.2.7: Hoe zou u de locatie van het pand waar uw onderneming is gehuisvest typeren? 5%

6%

6% 12%

15%

17%

23%

26% 1%

20%

33% 21%

15%

< 25 m2

> 250 m2

100-250 m2

25-50 m2

50-100 m2

Eén bureau of werkplek

Figuur 7.2.6: Hoe groot moet de ruimte ongeveer zijn waar uw onderneming naar toe wil verhuizen? (N = 28)

Anders, namelijk In de binnenstad In een gemengde stadswijk (wonen, werken, voorzieningen) In het buitengebied (buiten de bebouwde kom) Op een bedrijventerrein of kantorenpark In een woonwijk In een gebied dat in ontwikkeling is

Figuur 7.2.8: Op wat voor locatie wilt u in de toekomst met uw onderneming gehuisvest zijn? (N = 28)

14%

22%

14%

18%

11% 25%

14%

25% 25%

< 25 m2

> 250 m2

100-250 m2

25-50 m2

50-100 m2

32%

Anders, namelijk In de binnenstad In een gemengde stadswijk (wonen, werken, voorzieningen) In het buitengebied Op een bedrijventerrein of kantorenpark

9

Figuur 7.2.9: Wat zijn de huidige huisvestingslasten (kale huur) van uw onderneming ongeveer op deze locatie (exclusief gas, water en licht), per maand, voor uw totale ruimte?

Figuur 7.2.11: In hoeverre bent u tevreden met de huisvesting van uw onderneming?

Weet niet

19%

29%

Tussen de € 51 en € 100 Tussen € 501 en € 1.000

13%

Tussen € 201 en € 500

1%

Tussen € 101 en € 200

38%

Tussen € 1.000 en € 1.500 Minder dan € 50

Niet tevreden/ niet ontevreden

Ontevreden

€ 1.500 of meer

Tevreden

Zeer ontevreden

0

5

10

15

20

Figuur 7.2.10: Hoeveel kunt u voor uw toekomstige ondernemingshuisvesting betalen (kale huurprijs)? (N =28)

Zeer tevreden

Figuur 7.2.12: Waar bent u het meest ontevreden over [maximaal 2 antwoorden mogelijk ]?

Weet niet 8%

Tussen € 51 en € 100

8%

16%

Tussen € 500 en €1.000 Tussen € 201 en € 500 30%

Tussen € 101 en € 200

Tussen € 1.000 en € 1.500

30% 8%

Minder dan € 50 € 1.500 of meer 0

1

2

3

4

5

6

7

8

Omvang

Kwaliteit van het pand

Faciliteiten in het pand

Prijsniveau

Medegebruikers

Locatie

10

Figuur 7.2.13: Wat vindt u nog meer belangrijk aan uw toekomstige huisvesting? [meerdere antwoorden mogelijk]

Figuur 7.2.14: Wat is de belangrijkste reden dat uw onderneming wil/moet verhuizen [maximaal 2 antwoorden mogelijk] (N =28) Noodgedwongen, mijn huurcontract loopt af Locatie

De uitstraling van het pand

Ik wil dichter bij collega ondernemers zitten

Dichtbij horeca (lunch-, koffie-, eetgelegenheden)

Prijsniveau

Goede autobereikbaarheid

Faciliteiten van pand

Dat ik mijn werk kan doen zonder overlast te creëren voor andere…

Kwaliteit van pand

Gedeelde voorzieningen zoals machines, vergaderruimten, etc.

Ruimtegebrek of -overschot

Interactie met collega-ondernemers, onderwijsinstellingen

0

Interactie met de omgeving (bijvoorbeeld omwonenden, passanten)

2

4

6

8

10

12

Figuur 7.2.15: Mist u bepaalde type werkruimten voor uw sector in Enschede?

Dichtbij mijn klantenkring/ netwerk Dichtbij goed Openbaar Vervoer Dat ik dichtbij andere ondernemers in mijn sector gevestigd ben

35%

Anders, namelijk 0

2

4

6

8

10

12

14

16 65%

Ja

Nee

11

1.3 Gehanteerde definitie creatief-culturele sector

1.4 Deelnemers groepsgesprekken

Bedrijfstak

Tabel 7.4.1:Deelnemers eerste ronde Naam Organisatie

Beoefening van podiumkunst (SBI 9001.1) Producenten van podiumkunst (SBI 9001.2) Schrijven en overige scheppende kunst (SBI 9003) Kunstgalerieën en -expositieruimten (SBI 9102.2) Dienstverlening voor uitvoerende kunst (SBI 9002) Vriendenkringen op het gebied van cultuur, fanclubs (SBI 9499.4) Kunstuitleencentra (SBI 9101.2) Monumentenzorg (SBI 9103) Productie van televisieprogramma’s (SBI 5911.2) Facilitaire activiteiten voor film- en tv-productie (SBI 5912) Uitgeverijen van tijdschriften (SBI 5814) Overige dienstverlenende activiteiten op het gebied van info (SBI 6329, 6399) Fotografie (SBI 7420.1) Productie van films (geen televisiefilms) (SBI 5911.1) Maken en uitgeven van geluidsopnamen (SBI 5920) Uitgeverijen van boeken (SBI 5811) Overige uitgeverijen (niet van software) (SBI 5819) Uitgeverijen van computerspellen (SBI 5821) Overige uitgeverijen van software (SBI 5829) Architecten (geen interieurarchitecten) (SBI 7111.1) Interieurarchitecten (SBI 7111.2) Communicatie- en grafisch ontwerp (SBI 7410.1) Industrieel en productontwerp (SBI 7410.2) Interieur- en ruimtelijk ontwerp (SBI 7410.3) Reclamebureaus (SBI 7311) Handel in advertentieruimte en -tijd (SBI 7312) Organiseren van congressen en beurzen (SBI 8230)

Janina Stopperka

Ateliercomplex 6sprong

Jacco Borggreve

Black Brick

Stijn Bolhuis

Black Brick

Danielle van der Zwaan

Brandstof/Wirelab Creative

Rob Reuvekamp

Connect U

Wiro Kuipers

DesignLab

Lucas Fransen

Domijn (Performance Factory)

Carlot Nijland

Domijn (Performance Factory)

Rens Dommerholt

Incubase

Sam de Laat

Muziekwerkplaats

Rimme Rutten

Muziekwerkplaats

Arris Roordink

Muziekwerkplaats/ SoundUnbound

Jeffrey Hofman

Planet Art

Cas Banierink

Stichting Vierkwart

Marie Janin

Sickhouse

Inge Essink

Spinnerij Oosterveld

Suzanne Kester

Spinnerij Oosterveld

Bert Otter

Stichting de Kunsthaven

Claudia Bidoggia

Stichting de Kunsthaven

12

Jelle de Graaf

Studio Complex

Alexandria Hodge

Tankstation Cultureel Vulpunt

Wilja Jurg

Tetem Fablab

Dave Borghuis

Tkkrlab

Tabel 7.4.2: Deelnemers tweede ronde Naam Organisatie Janina Stopperka

Ateliercomplex 6sprong

Jacco Borggreve

Black Brick/De Sektor

Daniëlle Spoelman

CultuurNetwerk Enschede

Carlot Nijland

Domijn (Performance Factory)

Lucas Fransen

Domijn (Performance Factory)

Rens Dommerholt

Incubase

Jeffrey Hofman

Planet Art

Inge Essink

Spinnerij Oosterveld

Suzanne Kester

Spinnerij Oosterveld

Bert Otter

Stichting de Kunsthaven

Claudia Bidoggia

Stichting de Kunsthaven

Cas Banierink

Stichting Vierkwart

Wilja Jurg

Tetem FabLab

Dave Borghuis

Tkkrlab

13

1.5 Kwalitatieve eisen creatief-culturele sector vanuit eerdere onderzoeken Indicatief overzicht huisvestingseisen creatief-culturele sector in Breda (Bron: Huisvestingsonderzoek creatieve sector Breda, Bureau BUITEN, 2021-2022) Kunst en cultuur 2

Gemiddelde omvang

80 m

Creatieve zakelijke dienstverlening

Media en entertainment

2

55 m2

45 m

Voorzieningen

Atelier, opslagruimte, overlegruimte, kantoor, werkplaats, expositieruimte

Kantoor, overlegruimte, atelier, expositieruimte, opslagruimte

Overlegruimte, kantoor, opnamestudio, atelier, opslagruimte

Locatie

Gemengde stadswijk, binnenstad

Binnenstad, gemengde stadswijk

Binnenstad, gemengde stadswijk

Type huisvesting

Vooral eigen ruimtes in bedrijfsverzamelgebouwen

Vooral eigen ruimtes in bedrijfsverzamelgebouwen

Sterk verschillend: een deel heeft voorkeur voor een bedrijfsruimte aan huis; een deel voor een verzamelgebouw; een deel voor een gedeelde ruimte in een verzamelgebouw

Specifieke eisen per deelsector

Podiumkunsten (dans en theater) Gewenste omvang tussen de 80 en 250 m2; lawaai moet toegestaan zijn; combinatie kantoor- repetitie- en opslag- en presentatieruimte Theater: hoog plafond (>7 m) Dans: goede vloer en veilige hoogte plafond (>4 m)

Scheppende kunst (beeldende, autonome kunst, schrijvers) Lawaai moet toegestaan zijn; hoog plafond (>4 m); begaande grond; vuil geen probleem; je moet je eigen plek ervan kunnen maken; 24/7 toegang; bij b.v. beeldhouwers soms eisen aan stroomvoorziening (krachtstroom) Schrijvers: juist rustige, qua ruimte beperkte ruimte. Bureauwerkplek.

Industrieel ontwerp en digitale makers

Muziek (versterkt)

Muziek (onversterkt)

Eén bureau kan voldoende zijn als werkplek.

Locatie mag aan de rand van de stad, hoeft niet in centrum; Geluidsdichte ruimte en in rust kunnen werken; presentatieruimte is een pré; 24/7 toegang

Gewenste omvang ensembles tussen de 80-150 m2 geluidsdichte ruimte; presentatieruimte is een pré

Industriële ontwerpers: bij fysieke activiteiten is (soms tijdelijk) een grotere ruimte nodig.

14

Indicatief overzicht huisvestingseisen in de stedelijke regio Utrecht (bron: Mooi Maken, erfgoed en de kansen voor huisvesting van creatieve makers in de stedelijke regio Utrecht, Bureau BUITEN en BOEi, 2020)

15