Bijlage bij motivering; Bijlage 2 (Quickscan 13-09-2021, geanonimiseerd)
Tekst van het document
Overige (broed)vogels De aangetroffen vogels binnen en direct rondom het plangebied vallen onder de algemene broedvogels van bossen en struwelen. Onder andere de volgende vogelsoorten kunnen gebruikmaken van het plangebied; holenduif, houtduif, merel, glanskop, staartmees, kuifmees, roodborst en winterkoning. Binnen het plangebied zijn verschillende nesten aangetroffen van algemeen voorkomende broedvogels. Effecten Vogels met jaarrond beschermde nesten Van een aantal vogelsoorten zijn de nesten het hele jaar door be schermd. Ook de functionele leefomgeving is daarbij beschermd. Bij de aantasting van de nestlocatie en/of de functionele leefomgeving is een ontheffing Wet natuurbescherming noodzakelijk. Bij evenementen is een ontheffing niet mogelijk, het evenement mag daarom nooit een nestlocatie of de functionele leefomgeving aantasten. Het evenement en de opbouw van het evenement, inclusief de hindernissen, vindt ruimschoots na het broedseizoen van aanwezige jaarrond beschermde vogelsoorten plaats (begin oktober). Daarnaast blijft al het
Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 26 aanwezige groen en bebouwing in en rondom het plangebied gehandhaafd. Van negatieve effecten op jaarrond beschermde vogelsoorten is derhalve geen sprake. Vogels met jaarrond beschermde functionele leefomgeving Gelet op de beperkte tijd en omvang van het evenement en het ruime aanbod aan alternatief leefgebied voor deze soorten worden negatieve effecten niet verwacht. Het evenement vindt ruimschoots buiten de actieve broedperiode van vogels plaats. Al het groen binnen het plangebied blijft gehandhaafd, daarnaast vindt het evenement ruimschoots buiten het broedseizoen van vogels plaats. Compenserende maatregelen is om deze redenen dan ook niet aan de orde. Overige (broed)vogels Alle vogelsoorten in Nederland zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming. Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of beschadigen, alsook op het wegnemen van nesten van vogels. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de verstoring niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren kan in veel situaties worden voorkomen dat gehandeld wordt in strijd met deze verbodsbepaling.
De periode van 1 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen 1. Werkzaamheden binnen het broedseizoen zijn mogelijk indien is vastgesteld dat er met deze werkzaamhed en geen nesten van broedvogels worden verstoord. Voor de Wet natuurbescherming zijn echter alle bewoonde vogelnesten beschermd, ongeacht het tijdstip van het jaar en ongeacht de zeldzaamheid van de soort. Een soort als houtduif kan het hele jaar door broeden. Het geheel uitsluiten van een eventuele broedende vogel tijdens het evenement is daarom ook niet mogelijk. Men dient daarom maximaal 3 dagen vóór het evenement een controle uit te voeren op de mogelijke aanwezigheid van broedvogels. Bij het aantreffen van broedsels zijn mogelijk aanvullende maatregelen nodig. Conclusie: voorafgaand aan het evenement, is een korte check op broedende vogels noodzakelijk. Men dient altijd rekening te houden met de aanwezigheid van broedende vogels. 5.4 Reptielen Voorkomen en functie Op 3 kilometer afstand in noordelijke richting is een relictpopulatie van levendbarende hagedis bekend (Boeldershoek, Enschede). Eelerwoude heeft hier in het zomerhalfjaar 2020 uitgebreid onderzoek naar gedaan door middel van reptielenplaatjes. Levendbarende hagedissen zijn zeer honkvast en migreren niet ver buiten het verspreidingsgebied.
Meer naar het plangebied toe, in zuidelijke richting, wordt dit biotoop en de populatie afgesneden door de snelweg A35. Het is om die reden onmogelijk dat deze populatie levendbarende hagedissen het plangebied en het crossparcours (zandwegen) gebruiken om te zonnen of foerageren. Recente verspreidingsgegevens (laatste 5 jaar) en de NDFF-data laten ook geen waarnemingen van de levendbarende hagedis in de directe omgeving van het plangebied zien. Daarnaast heeft Eelerwoude aanvullend navraag gedaan bij terreinbeheerder Landschap Overijssel, ook zij geven aan dat ervoor zover bekend geen levendbarende hagedis in het plangebied voorkomt. Levendbarende hagedis wordt daarom uitgesloten van het plangebied. Andere beschermde reptielen, zoals ringslang en hazelworm, zijn gebonden aan specifieke terreinen en omstandigheden. In het plangebied ontbreekt dergelijk geschikt biotoop zoals heideterreinen en venranden. Er zijn ook geen verspreidingsgegevens bekend van reptielen in en rondom het plangebied (NDFF, 2021). 1 In het kader van de Wet natuurbescherming wordt voor het broedseizoen geen standaardperiode gehanteerd. Van belang is of een broedgeval verstoord wordt, ongeacht de datum. Globaal gaat het echter om de periode van 1 maart tot 15 juli. Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 27 Effecten Geschikt biotoop voor beschermde reptielen is in het plangebied niet aanwezig.
Daarnaast ontbreken verspreidingsgegevens van o.a. ringslangen en hazelworm. Negatieve effecten op reptielen zijn dan ook niet aanwezig. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is voor reptielen niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of extra te nemen maatregelen voor beschermde reptielen is niet noodzakelijk. 5.5 Amfibieën Voorkomen en functie Een aantal soorten zoals bruine kikker, bastaardkikker, gewone pad en kleine watersalamander kunnen het plangebied gebruiken als landbiotoop. In het plangebied zijn waterelementen aanwezig. Ondanks er geen recente verspreidingsgegevens van de strikt beschermde kamsalamander bekend zijn binnen het plangebied, kan in een aantal waterelementen de aanwezigheid van de beschermde soort kamsalamander niet worden uitgesloten. Diverse poelen die onderdeel vormen van het crossparcours (waar dus ook paarden doorheen crossen), zijn geschikt voor de kamsalamander als voortplantingsbiotoop. 5.5.1 Onderzoek amfibieën crosspoel In mei en juni 2021 heeft Eelerwoude amfibieënonderzoek uitgevoerd in de betreffende crosspoel (afbeelding 3, afbeelding 4 en afbeelding 5). De andere waterelementen die onderdeel vormen van de cross, bleken in deze periode droog te liggen. Hierna wordt kort het amfibieën- onderzoek inclusief resultaten en effectenbeoordeling beschreven. Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 28 Afbeelding 3.
Ligging onderzochte poel (roze omlijning). Boven met topografische kaart (van Aalst, 2020), onder met luchtfoto 2018 (ESRI, 2020).
Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 29 Afbeelding 4. Impressie crosspoel, situatie op 12 mei 2021. Afbeelding 5. Impressie crosspoel, situatie op 14 juni 2021. 5.5.2 Inleiding Zoals eerder benoemd in dit rapport vindt op de zaterdag de paardencross plaats, dit betreft de dag met de meeste bezoekers en vormt tevens de “hotspot” van het evenement. Tijdens deze paardencross wordt de betreffende poel gebruikt als waterhindernis, een onderdeel van het complete crosscountryparcours. De poel wordt 1 dag betreden door ruiters en paarden, op de andere dagen van het evenement wordt de poel met rust gelaten, er vinden op dat moment in en rondom de poel geen activiteiten plaats. Voor de komende 5 jaar de crosscountry op de volgende data gehouden: 1. | Zaterdag 9 oktober 2021 2. | Zaterdag 8 oktober 2022 3. | Zaterdag 7 oktober 2023 4. | Zaterdag 12 oktober 2024 5. | Zaterdag 11 oktober 2025 Op deze data vormt de betreffende poel onderdeel van het crossparcours en wordt op deze dagen met paard en ruiter betreden. Mocht de poel vlak voor het evenement droogvallen, dan wordt de poel door de organisatie aangevuld met schoon water. De poel wordt hiermee jaarrond watervoerend. 5.5.3 Veldonderzoek Op basis van tweetal veldbezoeken is het plangebied onderzocht op de aanwezigheid van beschermde amfibieën.
Het onderzoek is uitgevoerd door | , ecologisch adviseur en werkzaam bij Eelerwoude (zie kader – ecologisch deskundige). In tabel 3 is de onderzoekdata weergegeven. Hierbij zijn tevens de onderzoekers, starttijd en weersomstandigheden genoteerd. Tijdens het schepnetonderzoek is gebruikgemaakt van een standaard schepnet met een maaswijdte van 3 mm met maat 55x70 cm of 50x40 cm. De aanwezige oeverzones zijn op deze wijze steekproefsgewijs bemonsterd op het voorkomen van amfibieën. De veldecologen van Eelerwoude werken zorgvuldig. In verband met de zeer besmettelijke schimmel Batrachochytrium dendrobatidis zijn de gebruikte netten inclusief schoeisel en toebehoren (cuvet) ontsmet met speciaal ontsmettingsmiddel. Zo wordt verdere verspreiding en besmetting van deze dodelijke schimmel voorkomen. Tabel 1. Type onderzoek, datum, start- en eindtijd, onderzoeker en de weersomstandigheden per veldbezoek. Datum | Type onderzoek | Start – | Onderzoeker | Weersomstandigheden eindtijd 12-05-2021 | Schepnetonderzoek | 13.30 | R. Kroeskop | 18 °C, droog, heldere hemel, 16.30 | J. Blankestijn | windkracht 1 Bft 14.00 | R. Kroeskop | 23 °C, droog, heldere hemel, 14-06-2021 | Schepnetonderzoek | 17.00 | J.
Blankestijn | windkracht 2 Bft Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 30 Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 31 5.5.4 Onderzoeksopzet Het veldonderzoek naar amfibieën heeft zich gericht op het bemonsteren van de betreffende poel. Dit alles in het kader op het mogelijke voorkomen van voortplantingsbiotoop van de kamsalamander en andere beschermde soorten. De inventarisatie is uitgevoerd conform richtlijnen kennisdocument Kamsalamander (BIJ12, 2017) en het onderzoeksprotocol Kamsalamander van Netwerk Groene Bureaus (ta bel 2) omdat voor deze soorten protocollen zijn opgesteld De bemonstering vond plaats doormiddel van een schepnet waarb ij vanuit het hart van de poel naar oever toe werd geschept. Op plekken waar veel oevervegetatie aanwezig was, is nog eens extra goed bemonsterd. Amfibieën, met name de kamsalamander en kleine watersalamander zetten namelijk de eieren af op water en oeverplanten. Tabel 2. Methode en werkwijze kamsalamander (NGB, 2021). Gezien de omvang van de projectlocatie (overzichtelijk) is gekozen om minimaal 2 veldbezoeken uit te voeren. Tussen de veldbezoeken is een minimum van 20 dagen aangehouden. De eerste bemo nstering van de poel heeft zich gericht op het vangen van adulte exemplaren. De tweede bemonstering is uitge voerd om te kunnen bekijken of er voortplanting is geweest.
Hierbij worden meestal de larven gevangen, de ouders hebben hierbij in veel gevallen het water alweer verlaten. 5.5.5 Onderzoeksresultaten Eerste veldbezoek Tijdens de eerste bemonstering op 12 mei 2021 zijn er in de poel diverse kleine watersalamanders waargenomen. De mannelijke kleine watersalamanders waren in paarkleed. Mannelijke kleine watersalamanders ontwikkelen tijdens de paring een kam op de rug. In landfase (na voortplanting) zijn de mannelijke en vrouwelijke kleine watersalamanders eenvormig bruin (RAVON, 2021). Tijdens de eerste bemonstering met schepnet zijn er in totaal 4 vrouwtjes en 5 mannetjes gevangen met als bijvangst een groene kikker soort. Gezien het donkere uiterlijk en op basis van verspreidingsgegevens gaat het hierbij vermoedelijk om een bastaardkikker, onderdeel van het groene kikker complex (afbeelding 6).
Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 32 Afbeelding 6. Gevangen kleine watersalamander op 12 mei 2021. Tijdens het bemonsteren zijn er ook diverse larven en diverse subadulte groene kikkers aangetroffen. Tijdens het eerste veldbezoek zijn er geen waarnemingen gedaan van de kam salamander. De kleine watersalamanders zijn nog eens goed bekeken i.v.m. mogelijke voorkomen van de alpenwat ersalamander. De alpenwatersalamander is overigens een zeldzame soort in Overijssel, in Enschede, ten noorden van Boekelo, is één waarneming bekend van de alpenwatersalamander. Dit betreft echter een niet wilde en uitgezet exemplaar (NDFF, 2021). Tweede veldbezoek Tijdens het tweede veldbezoek zijn in mindere mate waarnemingen gedaan van de kleine watersalamanders. Er zijn in totaal 4 volwassen exemplaren gevangen en 2 larven. De meeste kleine watersalamanders vertrekken na de paring uit het voortplantingswater. Dit verklaart ook dat er tijdens de tweede bemonstering in juni minder kleine watersalamanders in de poel zijn aangetroffen. De paartijd van de kleine watersalamander loopt van eind maart tot juni. De piek van de paring ligt in april/begin mei. Door het koude voorjaar van 2021 lag deze periode wat later, wat meer rond half mei. Ook tijdens het tweede veldbezoek zijn waarnemingen gedaan van groene kikkers. Er is één adulte bastaardkikker gevangen en een aantal subadulte dieren.
Subadulte gr oene kikkers zijn onmogelijk om op naam te brengen. Door het aantreffen van een adulte bastaardkikker kan worden geconcludeerd dat er geen raszuivere poelkikkers in de poel aanwezig zijn. Dit wordt ook bevestigd door bekende verspreidingsgegevens (NDFF) en het algemeen voorkomen van deze soort. Eieren, larven en juvenielen zijn niet tot op soort te determineren en kunnen als "groene kikker complex" worden aangemerkt. 5.5.6 Conclusie onderzoek Kamsalamanders zijn tijdens het onderzoek niet aangetroffen. Van een ne gatief effect op de kamsalamander is derhalve geen sprake. Wel zijn er kleine watersalamanders en enkele groene kikkers waargenomen. In de volgende paragraaf wordt ingegaan op de effecten op kleine watersalamander ten tijde van het evenement.
Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 33 5.5.7 Effecten Voortplantingsbiotoop Het evenement zal naar verwachting niet leiden tot een verlies van leefgebied van de genoemde (algemeen) voorkomende amfibieën met het beschermingsregime “andere soorten”. Het evenement vindt plaats buiten de kwetsbare voortplantingsperiode van amfibieën en dus van de kleine watersalamander. In oktober (najaar) zijn de amfibieën niet meer aanwezig in het water en zijn ze ingegraven/ondergekropen in geschikt overwinteringsbiotoop elders. Een negatief effect op het voortplantingsbiotoop, door toedoen van crossende paarden, is geen sprake. Nadat de cross eenmalig per jaar op de zaterdag voorbij is, kan het water troebel zijn geworden door trappende paarden (opwerveling van bodemmateriaal). Ook de oever wordt daarbij beschadigd, inclusief aanwezige oevervegetatie. Pas in maart het jaar daarop komen de amfibieën uit hun winterslaap en trekken ze opnieuw het voortplantingswater in. Tegen die tijd is het water inclusief de oever en oevervegetatie weer hersteld en is deze opnieuw geschikt als voortplantingswater voor amfibieën, en dus ook de kleine watersalamander. Juist door de eenmalige cross in het jaar blijft het voorplantingswater open en wordt voorkomen dat de poel door bijvoorbeeld opslag dichtgroeit.
Er is hier sprake van een tijdelijk negatief effect op het voortplantingsbiotoop van amfibieën, maar dit vindt plaats buiten de kwetsbare voortplantingsperiode. Winterbiotoop In oktober zijn aanwezige amfibieën, zoals de kleine watersalamander, niet meer aanwezig in voortplantingswateren. Zij zoeken beschutte plekken op zoals boomstammen, takkenrillen, stenen of plaatsen met voldoende strooisel van blad of takken. Rondom de crosspoel zijn behalve grote keien en stammen bedoeld als hindernissen geen takkenrillen, strooisel of stobben aanwezig. De paarden zouden hier namelijk onbedoeld over kunnen struikelen. De amfibieën hebben vanuit de poel de mogelijkheid om zich te verschuilen onder diverse stenen en stammen. Deze objecten zijn van dusdanige omvang en gewicht, dat deze niet verplaatst of vernield kunnen worden. Eventuele aanwezige amfibieën kunnen tijdens het evenement veilig onder de stenen en stammen schuilen. Het parcours richting de poel bestaat uit kort gemaaid grasland. Amfibieën hebben schuilplaatsen nodig met beschutting van takken of bladeren, deze zijn in dit grasland niet aanwezig. Het grasland waar bezoekers staan en waar de paarden op crossen zijn ongeschikt als winterbiotoop voor deze amfibieën. Bovendien vindt de cross maar op 1 dag op de zaterdag plaats. De rest van het jaar wordt de crosspoel en omringende gebied volledig met rust gelaten.
Vanuit de zorgplicht wordt kort voorafgaand aan het evenement de crosspoel en omringende gebied gecontroleerd op de aanwezigheid van geschikt winterbiotoop. Eventuele aanwezige takkenhopen, stammen, strooisel of andere vormen van geschikte obstakels worden ontzien en/ of de route/ parcours wordt hierop aangepast. Zo wordt voorkomen dat tijdens het evenement aanwezige amfibieën worden vertrapt door paarden of het publiek. Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 34 5.6 Vissen Voorkomen en functie Binnen het plangebied zijn watervoerende elementen (sloten, poelen, enzovoort) aanwezig. Beschermde soorten zoals de beekprik worden hier niet verwacht, omdat de bekende verspreiding van de beekprik elders in Nederland ligt (NDFF, 2021). Binnen het plangebied zijn wel algemene vissoorten te verwachten, zoals driedoornige stekelbaars, tiendoornige stekelbaars en diverse voorns. Effecten Beschermde vissen zoals de beekprik zijn niet in het plangebied (beek) aanwezig. Er worden dan ook geen effecten op beschermde vissen verwacht. Nader onderzoek of aanvullende maatregelen voor vissen is niet aan de orde. Conclusie: negatieve effecten op vissen worden uitgesloten. 5.7 Ongewervelden Voorkomen en functie Van de groep ongewervelden worden beschermde soorten als gevlekte witsnuitlibel en platte schijfhoorn niet verwacht.
Dit door het ontbreken van geschikt habitat dat onder andere bestaat uit hei deterreinen en venranden. Van de dagvlindersoorten komt wel de beschermde soort kleine ijsvogelvlinder voor. Tijdens het veldbezoek zijn de waardplanten, wilde kamperfoelie, aangetroffen in de ondergroei van de boselementen. Hiermee kan worden vastgesteld dat de kleine ijsvogelvlinder binnen de begrenzing van het plangebied voorkomt. Ook vanuit recente waarnemingen (NDFF) blijkt de kleine ijsvogelvlinder voor te komen. De meeste waarnemingen van de kleine ijsvogelvlinder concentreren zich aan de noordkant van het plangebied, ter hoogte van Teesinkbos (NDFF, 2021). Effecten In het plangebied is de beschermde soort kleine ijsvogelvlinder aanwezig. Negatieve effecten op de kleine ijsvogelvinder worden niet verwacht, omdat alle vormen van beplanting, inclusief de waardplant wilde kamperfoelie, behouden blijft. Daarnaast vindt het evenement ook plaats net buiten de actieve vliegperiode van de kleine ijsvogelvlinder (begin oktober zijn de uiterste vliegdata van de kleine ijsvogelvlinder). Er vinden geen kap of graafwerkzaamheden plaats in het leefgebied van de kleine ijsvogelvlinder. Conclusie: nader onderzoek of het nemen van extra maatregelen in het kader van beschermde ongewervelden is niet noodzakelijk. Negatieve effecten op beschermde ongewervelden worden uitgesloten.
Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 35 6 Conclusie 6.1 Beschermde soorten Het evenement Military Boekelo zal ten aanzien van de in de Wet natuurbescherming (Wnb) beschermde soorten naar verwachting niet leiden tot overtreding van de verbodsbepalingen uit de Wnb. Dit geldt in het bijzonder ten aanzien van de groep van vleermuizen, die valt onder het beschermingsregime van de Habitatrichtlijn (par. 3.2 Wnb) en de verbodsbepaling ten aanzien van het opzettelijk verstoren (artikel 3.5 lid 2). Met betrekking tot het evenement zijn er een aantal aandachtspunten die we al volgt willen samenvatten: Vleermuizen In verband met mogelijke effecten door geluid en verlichting op nachtactieve soorten zoals vleermuizen, dienen specifieke maatregelen te worden genomen. Verwezen wordt naar de aandachtspunten in paragraaf 2.2. Broedvogels Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of beschadigen, als ook op het wegnemen van nesten van vogels. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort.
Omdat het evenement plaats vindt buiten het broedseizoen van vogels en er geen verblijfplaatsen zijn vastgesteld van vogelsoorten die hier jaarrond gebruik van maken, is dit naar verwachting niet aan de orde. Vestiging van nieuwe soorten De aanwezigheid van beschermde fauna, en dus ook de zoogdieren, is continue aan veranderingen onderhevig. Het is daarom noodzakelijk om jaarlijks voorafgaand aan het evenement het gehele plangebied (incl. transportroutes) te controleren op de eventuele vestiging van nieuwe beschermde soorten, specifiek van soorten als roofvogels met een jaarrond beschermd nest of een soort als das. We adviseren om deze controle jaarlijks kort voor de opbouw va het evenement uit te laten voeren een ter zake kundige. Er kunnen dan nog tijdig maatregelen worden getroffen om effecten op aanwezige beschermde flora en fauna te voorkomen, dan wel zo klein mogelijk te houden. Geadviseerd wordt om de uitkomsten van deze inspectie vast te leggen in een korte notitie, om te onderbouwen dat het evenement plaatsvindt binnen de wettelijke kaders met betrekking tot soortbescherming van de Wet natuurbescherming. Evenementenlocatie Military Boekelo | Eelerwoude | 36 6.1.1 Algemene zorgplicht Zorgplicht In de Wet natuurbescherming is in artikel 1.11 een omschrijving opgenomen over de algemene zorgplicht.
Deze zorgplicht houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht neemt voor alle in het wild levende dieren en planten, dus ook niet-beschermde soorten, en hun directe leefomgeving. Dit is een algemene verantwoordelijkheid die voor iedereen geldt. Het betekent bijvoorbeeld dat er niet onnodig dieren en planten worden gedood, wanneer er redelijkerwijs een andere oplossing voor is, bijvoorbeeld door de dieren te verplaatsen naar een ander gebied. Amfibieën Voor de crosspoel geldt dat voorafgaand aan het evenement de omringende omgeving wordt geïnspecteerd op losliggende takken of bladhopen waar overwinterende amfibieën, zoals de kleine watersalamander, aanwezig kunnen zijn. Aanwezige geschikte wegkruipplekken op de locatie van het parcours worden voorzichtig weggelegd of het parcours wordt hierop aangepast. Deze maatregelen worden genoteerd in het ecologisch werkprotocol. Met deze werkwijze houdt men zich aan de zorgplicht in het kader van beschermde amfibieën. 6.2 Bescherming gebieden Niet- stikstof gerelateerde effecten In de omgeving van het plangebied liggen diverse Natura 2000-gebieden. De aard van de voorgenomen ontwikkeling (evenement) maakt dat de effecten uitsluitend tot het plangebied of de zeer directe zone eromheen beperkt blijven. Een toetsing op grond van de Wet natuurbescherming wordt daarom niet noodzakelijk geacht.
Stikstof gerelateerde effecten De aard van de ontwikkeling (evenement) is dusdanig klein en de afstand tot de dichtstbijzijnde Natura-2000 gebieden dusdanig groot dat een stikstof-gerelateerd effect op één of meerdere Natura-2000 gebieden onwaarschijnlijk is. Een stikstofberekening middels AERIUS-Calculator is echter altijd noodzakelijk om de precieze uitstoot en depositie van stikstof, en de gevolgen daarvan op Natura 2000 -gebieden te bepalen (AERIUS, 2021). Deze stikstofberekening wordt separaat opgeleverd en maakt geen onderdeel uit van dez e natuurtoets. 6.3 Geldigheid rapportage Dit rapport gaat in op de effecten van de ontwikkeling zoals beschreven in hoofdstuk 2 paragraaf 2.2. Wijzigingen of aanpassingen in de ontwikkeling en organisatie van het evenement kunnen tot andere conclusies ten aanzien van de effecten op beschermde soorten leiden. Literatuurlijst - | AERIUS Calculator (2021). Datum van raadplegen: 28-01-2020. https://calculator.aerius.nl/calculator/?locale=nl# - | ., 2017. Akoestisch onderzoek Universiteit Twente; Situatie tijdens evenementen t.b.v. de aanvraag van een revisievergunning. Tebodin Netherlands B.V., Hengelo. - | BIJ12 (2017). Kennisdocument Kamsalamander Triturus cristatus. BIJ12, versie 1.0, Utrecht. - | BIJ12 (2017). Kennisdocument Gewone dwergvleermuis Pipistrellus pipistrellus. BIJ12, versie 1.0, Utrecht. - | BIJ12 (2017).
Kennisdocument Gewone grootoorvleermuis Plecotus auritus. BIJ12, versie 1.0, Utrecht. - | BIJ12 (2017). Kennisdocument Ruige dwergvleermuis Pipistrellus nathusii. BIJ12, versie 1.0, Utrecht. - | BIJ12 (2017). Kennisdocument Watervleermuis Myotis daubentonii. BIJ12, versie 1.0, Utrecht. - | BIJ12 (2017). Kennisdocument Das Meles meles. BIJ12, versie 1.0, Utrecht. - | (vertaling | ), 2011. Vleermuizen – Alle soorten van Europa en Noordwest-Afrika. De Fontein/Tirion Uitgevers B.V., Utrecht. - | Eelerwoude. (2017). Toetsing Wet natuurbescherming Evenementen Universiteit Twente. Goor: Eelerwoude. - | ESRI Nederland (2020, maart 24). ESRI. - | Gemeente Enschede. (2019). Verlenen integrale evenementenvergunning Military Boekelo. Enschede: Gemeente Enschede. - | 2015. Vleermuisinventarisatie Lonnekerberg; Verkennend vleermuisonderzoek 2015. EcoMilieu, rapport EM15507, Vriezenveen. - | 2017. Vleermuizen op de Lonnekerberg mede in relatie tot het Airforce Festival – monitoring en analyse van het gedrag van de passieve luisteraars gewone grootoorvleermuis, vale vleermuis en Bechsteins vleermuis. Bionet Natuuronderzoek, Stein. - | Military Boekelo. (2021, januari 20). Programma Week van de Military. Opgehaald van Military-Boekelo.nl: https://www.military-boekelo.nl/Programma/WeekvandeMilitary - | Ministerie van Economische Zaken (2016). Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen.
Ministerie van Economische Zaken, versie 1.3. - | NDFF (2021, januari 28). Nationale Databank Flora en Fauna. Opgehaald van NDFF- ecogrid: https://ndff- ecogrid.nl/ - | Provincie Overijssel. (2021). Evenementen en natuurbescherming. - | , 2018. Natuurtoets soortenbescherming voor 12 evenementdagen Evenementenlocatie Vliegveld Twenthe. Tauw bv. Utrecht. - | , 2016. Beoordeling geluidseffecten alternatieve inrichting van Vliegveld Twente op broedvogels en vleermuizen. Sovon-rapport 2016/12. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen. - | (2020, maart 24). Imeris. Opgehaald van www.imeris.nl - | ., 2018. Effecten van de gebiedsontwikkeling Luchthaven Twente op beschermde soorten. Toetsing in het kader van de Wnb. Bureau Waardenburg, rapportnr. 17-019. Bureau Waardenburg, Culemborg. - | , 2017 Monitoring vleermuizen bij festival Airforce op Vliegveld Twente. Tauw bv, Utrecht. - | Zoogdiervereniging. (2021, januari 27). Waterspitsmuis. Opgehaald van Zoogdiervereniging: https://www.zoogdiervereniging.nl/zoogdiersoorten/waterspitsmuis - | Zoogdiervereniging. (2021, juli 12). Gewone grootoorvleermuis. Opgehaald van https://www.zoogdiervereniging.nl/zoogdiersoorten/gewone-grootoorvleermuis Bijlage 1 Terreininrichting Military Boekelo
Bijlage 2 Wettelijk kader natuurwetgeving Bescherming van soorten Zorgplicht De Wet natuurbescherming erkent de intrinsieke waarde van in het wild levende planten - en diersoorten, of de soort nu beschermd is of niet (= zorgplicht). Deze zorgplicht houdt in dat eenieder voldoende zorg in acht moet nemen voor de in het wilde levende dieren en planten, alsmede voor hun directe leefomgeving. Overtreding van de zorgplicht is niet strafbaar gesteld, maar kan door toepassing van bestuursdwang wel worden gehandhaafd. Beschermingsregimes Op het onderdeel soortbescherming deelt de Wet natuurbescherming soorten in drie beschermingsregimes in: 1. Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn Alle vogels cf. artikel Vogelrichtlijn 2. Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn Soorten uit Bijlage IV Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage II van het Verdrag van Bonn. In de bijlagen van de Verdragen van Bern en Bonn worden ook vogels genoemd 2. 3. Beschermingsregime “andere soorten” Soorten die uit nationaal oogpunt bescherming behoeven. Elk van deze beschermingsregimes heeft zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of ontheffing van de verboden. Verbodsbepalingen De Wet natuurbescherming gaat uit van het ‘nee, tenzij-principe’. In de wet worden ten aanzien van de beschermde soorten een aantal verbodsbepalingen genoemd (figuur 1).
De verbodsbepalingen zijn gekoppeld aan het beschermingsregime van de soort (resp. Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn of de groep ‘Overige soorten’). Dat betekent dat deze verbodsbepalingen niet overtreden mogen worden, tenzij voor de soort(en): • een vrijstelling geldt; • er gewerkt wordt met een goedgekeurde Gedragscode (feitelijk een collectieve ontheffing); • een ontheffing is verkregen. 2 De brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’, versie 1.3. Ministerie van EZ, december 2016 impliceert dat de bescherming uit de Vogelrichtlijn prevaleert boven de bescherming van vogels uit de verdragen van Bonn en Bern Figuur 1. Overzicht verbodsbepalingen Wet Natuurbescherming (bron: brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’, versie 1.3. Ministerie van EZ, december 2016). Om af te mogen wijken van de verbodsbepalingen (en deze toch te mogen overtreden) via een ontheffing of een vrijstelling moet aan drie criteria worden voldaan: 1. er is geen andere bevredigende oplossing voor de handeling (=alternatievenafweging); 2. de afwijking is gebaseerd op een in de wet genoemd belang (b.v. openbare veilig heid of volksgezondheid); 3. de ingreep of handeling mag geen afbreuk doen aan en/of verslechtering betekenen voor de staat van instandhouding van de soort. Als aan (alle) drie deze vereisten voldaan is, kan een ontheffing worden verleend.
Voor een aantal ha ndelingen zijn bovendien vrijstellingen mogelijk in de vorm van een provinciale verordening o f een (goedgekeurde) gedragscode. Voorgaand figuur geeft een overzicht van de verbodsbepalingen per beschermingsregime. De verbodsbepalingen voor de groep van overige, ‘nationale’ soorten zijn geïnspireerd op de Habitatrichtlijn en op een aantal punten versoepeld. Zo is het opzettelijk verstoren van beschermde soorten (en hun verblijfplaatsen) uit deze groep van overige soorten niet langer verboden. Wel is het nog steeds verboden om vaste verblijfplaatsen van dieren onder dit beschermingsregime opzettelijk te beschadigen of te vernielen. Voor vogels geldt dat verstoren niet verboden is als de verstoring maar niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de soort (artikel 3.1, lid 4 en lid 5). Het beschadigen van in gebruik zijnde vogelnesten tijdens het broedseizoen blijft verboden, maar het verstoren dus niet meer, tenzij er sprake is van een wezenlijke invloed op de staat van instandhouding va n de specifieke soort(en). Het is aan de initiatiefnemer om zich op de hoogte te (laten) stellen, en waar nodig aan te tonen, dat de op zich verstorende activiteit geen bedreiging vormt voor de staat van instandhouding van de betreffende vogelsoort.
Tot slot geldt het opzettelijk doden of vangen en het verbod om vaste verblijfplaatsen of rustplaa tsen opzettelijk te vernielen of beschadigen, niet voor bosmuis, huisspitsmuis of veldmuis in of op gebouwen of de daarbij behorende erven of roerende zaken (artikel 3.10 lid 3). Zie kader – Opzettelijkheid.
Andere bevredigende oplossing(en) De initiatiefnemer moet aantonen en beargumenteren dat er geen andere bevredigende oplossingen zijn waardoor overtreding van de verbodsbepaling(en) kan worden voorkomen, bijvoorbeeld door planaanpassing of het aanpassen van de uitvoeringsperiode. Het is aan het bevoegd gezag (doorgaans dus de provincie) om de alternatieve oplossingen te beoordelen en hierover te besluiten. De onderbouwing moet gebaseerd zijn op objectieve en controleerbare gegevens. Belangen Voor de soorten die beschermd zijn onder de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn kan alleen ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de in deze richtlijnen genoemde belangen. Voor de groep van overige, nationaal beschermde soorten wordt uitgegaan van de in de Habitatrichtlijn genoemde belangen, plus een aantal aanvullende belangen. In het Kader - Wettelijk Belang wordt een overzicht gegeven van deze belangen. Staat van instandhouding van de soort Tot slot moeten de effecten van de voorgenomen handeling(en) worden beoordeeld aan de staat van instandhouding (SvI) van de soort. Zie ook kader – Staat van instandhouding. De SvI varieert per soort en per handeling, en is niet vastgelegd in de wet. Een handeling op een zeldzame beschermde soort zal eerder leiden tot een negatief effect op de SvI dan bij een algemene soort.
Belangrijk is ook de trend (aantalsontwikkeling) en de ruimtelijke verspreiding van de soort. Bij de beoordeling moet rekening worden gehouden met cumulatieve (versterkende) effecten, bijvoorbeeld door andere handelingen of ontwikkelingen in de omgeving en met reeds verleende ontheffingen voor dezelfde populaties van deze soort(en). Bij de beoordeling mogen compenserende en mitigerende (verzachtende) maatregelen worden betrokken. Het ecologische toetsingscriterium verschilt per beschermingsregime. Om te beoordelen of aan deze criteria wordt voldaan, moet inzicht worden gegeven in: 1. De SvI (van de populatie) van de soort (in zijn natuurlijke verspreidingsgebied). 2. Het effect van de handeling of ontwikkeling op de soort. Kader - Opzettelijkheid In de Wet natuurbescherming is bij meer verbodsbepalingen dan onder de Flora en faunawet het opzetvereiste toegevoegd, in lijn met de artikelen van de Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn. In de Flora en faunawet was alleen sprake van het opzetvereiste bij verontrusting (artikel 10). Hierdoor was de Flora en faunawet strenger dan de verbodsbepalingen van de Habitatrichtlijn. Niet- opzettelijke handelingen waarbij de verbodsbepalingen overtreden worden, zijn nu niet langer verboden.
Daar is van belang dat het Europees Hof van Justitie in zijn jurisprudentie heeft bepaald dat onder opzet ook voorwaardelijke opzet moet worden begrepen: “Daarvan is sprake als iemand een handeling verricht en daarbij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat zijn gedragingen schadelijke gevolgen hebben voor een dier of plant.”. Kader - Staat van instandhouding • Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn: “De maatregelen leiden niet tot verslechtering van de staat van instandhouding van de betreffende soort”. • Beschermingsregime soort Habitatrichtlijn: “Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan”. • Beschermingsregime Overige soorten: “Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan”. Voorkomen van overtreding verbodsbepalingen In sommige situaties kunnen maatregelen worden getroffen waardoor negatieve effecten en overtreding van de verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming kunnen worden voorkomen. Bijvoorbeeld door de kap van bomen met broedende vogels uit te stellen tot na de broedtijd.
Al kan de boom ook een nest bevatten van een vogelsoort waarbij het nest jaarrond beschermd is, waardoor overtreding niet k an worden voorkomen. Het plannen van werkzaamheden buiten de kwetsbare periode(n) van beschermde soorten is een veel toegepaste maatregel. Andere mogelijkheden om overtreding te voorkomen zijn wellicht het aanpassen van de werkvolgorde, gebruik te maken van andere apparatuur of de werkzaamheden te faseren in ruimte en tijd (zoals in het voorbeeld). Vrijstellingen Onder de Wet natuurbescherming is niet altijd een ontheffing nodig bij handelingen die leiden tot overtreding van de verbodsbepalingen in de wet. Dit zijn bijvoorbeeld de provinciale vrijstellingen en de gedragscodes. Ook kan er sprake zijn van een vrijstelling als de handeling is opgenomen in een beheerplan voor een Natura 2000 - gebied of programma in het kader van een programmatische aanpak. Tot s lot kan het Rijk voor handelingen en activiteiten waarvoor zij bevoegd gezag is een vrijstelling geven in de vorm van een Ministeriële Regeling. Vrijstellingen kunnen alleen gelden voor de verbodsbepalingen en de voorwaarden zoals genoemd bij de verschillende beschermingsregimes. Provinciale verordening Provinciale Staten kunnen vrijstelling van de verbodsbepalingen verlenen.
Zo zijn met een provinciale verordening een aantal vooral algemeen voorkomende en beschermde zoogdieren als egel en rosse woelmuis vrijgesteld van de ontheffingsplicht. Door deze mogelijkheid ontstaan echter wel verschillen in de bescherming van soorten tussen de verschillende provincies. Programmatische aanpak De Wet natuurbescherming biedt de mogelijkheid om een programmatische aanp ak toe te passen. Een dergelijk programma kan zowel door het Rijk als door provincies worden opgesteld. Onder de Flora en faunawet is reeds ervaring opgedaan onder de ‘Generieke’ of ‘Gebiedsgerichte aanpak’. Tevens is voor een aantal grootschalige ontwikkelingen en plangebieden een Generieke ontheffing verleend zoals voor de gemeente Tilburg, het Havengebied Rotterdam en Vliegveld Twente. Het biedt de mogelijkheid om door middel van een actieve leefgebiedenbenadering te streven naar een betere verbinding tu ssen economie en ecologie. Beheerplan Natura 2000-gebied Tot slot zijn handelingen die onderdeel uitmaken van een beheerplan voor een Natura 2000 -gebied of een programmatische aanpak (zoals stikstof) vrijgesteld, mits de handelingen zijn getoetst aan de c riteria voor afwijking van de soortenbeschermingsregimes.
Kader - Wettelijk Belang Voor vogels beschermd onder de Vogelrichtlijn kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: • in het belang van de volksgezondheid of de openbare veiligheid; • in het belang van de veiligheid van het luchtverkeer; • ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, visserij of wateren; • ter bescherming van flora en fauna; • voor onderzoek en onderwijs, het uitzetten of herinvoeren van soorten, of voor de daarmee samenhangende teelt; • om het vangen, onder zich hebben of elke andere wijze van verstandig gebruik van bepaalde vogels in kleine hoeveelheden selectief en onder strikt gecontroleerde omstandigheden toe te staan.
Voor soorten beschermd onder de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern of het Verdrag van Bonn kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: • in het belang van de bescherming van wilde flora of fauna, of in het belang van de instandhouding van de natuurlijke habitats; • ter voorkoming van ernstige schade aan met name de gewassen, veehouderijen, bossen, visgronden, wateren of andere vormen eigendom; • in het belang van volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijk gunstige effecten; • voor onderzoek en onderwijs, repopulatie of herintroductie van deze soorten, of voor de daartoe benodigde kweek, met inbegrip van kunstmatige vermeerdering van planten, of • om onder strikt gecontroleerde omstandigheden mogelijk te maken op selectieve wijze en binnen bepaalde grenzen een beperkt, bij de ontheffing of vrijstelling vastgesteld aantal van bepaalde dieren van de aangewezen soort te vangen, onder zich te hebben, onderscheidenlijk een beperkt bij de ontheffing of vrijstelling vastgesteld aantal planten van de aangewezen soort te plukken of onder zich te hebben.
Voor andere ‘nationaal’ beschermde soorten kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: • de belangen die gelden voor soorten van de Habitatrichtlijn zoals hierboven genoemd; • in het kader van de ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden, daaronder begrepen het daaropvolgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied; • ter voorkoming van schade en overlast, met inbegrip van schade aan sportvelden, schietterreinen, industrieterreinen, kazernes of begraafplaatsen; • ter beperking van de omvang van de populatie van dieren, in verband met door deze dieren ter plaatse en in het omringende gebied veelvuldig veroorzaakte schade of in verband met de maximale draagkracht van het gebied waarin de dieren zich bevinden; • ter voorkoming of bestrijding van onnodig lijden van zieke of gebrekkige dieren; • in het kader van bestendig beheer of onderhoud in de landbouw of bosbouw; • in het kader van bestendig beheer of onderhoud aan vaarwegen, watergangen, waterkeringen, waterstaatswerken, oevers, vliegvelden, wegen, spoorwegen of bermen, of in het kader van natuurbeheer; • in het kader van bestendig beheer of onderhoud van landschappelijke kwaliteiten van een bepaald gebied; • in het algemeen belang van de betreffende soort. www.eelerwoude.nl