Bijlage_7_Welstandsnota wijziging 131 + criteria
Tekst van het document
20.
Boerenerven
20.1
Jonge ontginnings-erven
22.
Nieuwe stads as
0.
Ontwikkelingslocaties (welstand volgens eigen beeldkwaliteitplan)
WATER
Bungalowpark Teesinkbos, Scandinavisch wonen en leven
Ck. BEELDKWALITEITSPLAN PAKHUISKWARTIER Cm. BEELDKWALITEITPLAN HOF VAN TWEKKELO Cn. WELSTANDSPARAGRAAF TERRASSEN STADSERF Co. BEELDKWALITEITPLAN JOAN COSTSTRAAT Cp. BEELDKWALITEITPLAN OOST BOSWINKEL - deelgebied Ons Huis
l
Nieuwe landschap
l
21.2
l
l
l l
l
l
l l
l l l
Oude landschap
l l
l
21.1
l
l l
l
l
Vrije landelijke bebouwing
l
l l
l
20.2 21.
Oude es-erven
l
Nieuwe industrie
l
19.2
l
Industriëel erfgoed
l
Industriële complexen
19.1
l
19.
l
Koop & Rij locaties
l
18.
l
Bedrijfsterreinen
l
17.
l
Representatieve werklocaties
l
16.
Ag. BEELDKWALITEITPLAN ZEGGEVEN Aj. WELSTANDSPARAGRAAF DE GROENE SCHEG Am. FOKKERWEG - WELSTANDSVRIJ Av. WELSTANDSPARAGRAAF PRINS BERNHARDPARK Aw. BEELDKWALITEITPLAN WELENMOSWEG Ba. BEELDKWALITEITPLAN BODDENKAMPSTRAAT WIJZIGING 1 Bb. BEELDKWALITEITSPLAN KOTMANPARK - NOORD Be. BEELDKWALITEITPLAN HORNBACH Bh. BEELDKWALITEITPLAN BROEKHEURNE RING Bi. BEELDKWALITEITPLAN VOORMALIGE VLIEGBASIS TWENTHE Bj. WELSTANDSPARAGRAAF 21 VRIJE LANDELIJKE BEBOUWING Bm. BEELDKWALITEITPLAN HET BRUNINK VELDEN 3, 3A EN 4 Bo. BEELDKWALITEITPLAN HET EEFTINK-GASFABRIEKSTRAAT Bp. BEELDKWALITEITPLAN LAGE BOTHOF Noord fase 2 & Lage Bothof fase 4 Bq. BEELDKWALITEITPLAN 'T ZEGGELT Br. BEELDKWALITEITPLAN COBERCO TERREIN Bt. BEELDKWALITEITPLAN KENNISPARK B&S PARK Bu. BEELDKWALITEITPLAN JANNINKKWARTIER Bv. BEELDKWALITEITPLAN NRO LOCATIE By. BEELDKWALITEITPLAN ROBSONTERREIN- Een 'Verbindend' hof Bz. WELSTANDSPARAGRAAF BEELDKWALITEITSPLAN HARDICK-SECKEL Ca. WELSTANDSPARAGRAAF WETHOUDER BEVERSTRAAT 12 Cb. BEELDKWALITEITPLAN 'T VANEKER WIJZIGING 2 Cc. BEELDKWALITEITPLAN VOORMALIGE ALDI-DEURNINGERSTRAAT Cd. BEELDKWALITEITPLAN DE BLEEKERIJ-gedeeltelijke wijziging Ce. BEELDKWALITEITSPLAN DE LEURIKS OOST Ci. BEELDKWALITEITPLAN DE HENGELOSESTRAAT 381 Cj. BEELDKWALITEITPLAN
l
Regenboogwijken
l
15.
fragment vastgestelde WELSTANDSNOTA 03 mei 2023
Schipholtstraat, Broekheenseweg, Keppelerdijk
l
Woonerfwijken
l
l
l
Stratenrijtjes
14.
l
l
l
l
13.
l
l
Stempelwijken
l
l
l
l
12.
l
l
Modern Enschede
l
11.
l
Campus
l
10.
Bh
l
l
Vrije-kavelwijken
l
l
9.
l
Verborgen enclaves
l l
l
8.
l
Buitenplaatsen en Landgoederen
l
l
7.
l
Rijke stadsvilla's
l
6.
l
Tuinstedelijke ensembles
l
5.
l
Erkerwijken
l
Dorpse linten
4.
l
3.
l
Nieuw stadshart
l
2.
l
Historisch stadshart
l
1.
BEELDKWALITEITPLANNEN / WELSTANDSPARAGRAAF A. DE STAD VOORTGEZET E. BEDRIJFSLOCATIE WESTERVAL-ZUID, BEELDKWALITEITPLANNEN F. BEELDKWALITEITPLAN JOSINK ES F-1. BEELDKWALITEITPLAN KOP JOSINK ES H. ENSCHEDE, ZUIDERVAL P. BEELDKWALITEITPLAN DE BLEEKERIJ S. BEELDKWALITEITPLAN GEESSINKWEG U. BEELDKWALITEITPLAN USSELER ES V. BEELDKWALITEITPLAN CASCADE X. BEELDKWALITEITPLAN LIPPERKERKSTRAAT Y-1. WELSTANDSPARAGRAAF HARDICK + SECKEL - BEDRIJVEN Y-2. WELSTANDSPARAGRAAF HARDICK + SECKEL - WONEN Ac. BEELDKWALITEITPLAN BODDENKAMP Ae. BEELDKWALITEITPLAN HET DIEKMAN Af. BEELDKWALITEITPLAN DE DRIEHOEK
l
03 mei 2023
l
Welstandskaart Enschede - Categorieën van Welstand
l
wijziging 131 WELSTANDSNOTA Project
WELSTANDSKAART Onderdeel
Wijziging 131, Stroinkslanden-Zuid Formaat
Tekenaar
Datum
Documenttype
A3
P. Koelman
31-05-2023
Tekening
Schaal
Gecontroleerd door
Goedgekeurd
Geen
E. Batterink
31-05-2023
Tekeningnummer
Opdrachtgever
Gemeente Enschede
Blad
Aantal
1
1
Documentstatus
Definitief Besteknummer
D:\Welstand\Wijzigingen\Welstandsnota-WIJZ131.dwg
WELSTANDSNOTA ENSCHEDE Bouwen aan identiteit 1 Historisch stadshart 2 Nieuw stadshart 3 Dorpse linten 4 Erkerwijken 5 Tuinstedelijke ensembles 6 Rijke stadsvilla’s 7 Buitenplaatsen en landgoederen 8 Verborgen enclaves 9 Vrije–kavelwijken 10 Campus 11 Modern Enschede 12 Stempelwijken
12
13 Stratenrijtjes 14 Woonerfwijken 15 Regenboogwijken 16 Representatieve werklocaties 17 Bedrijventerreinen 18 Koop & Rij locaties 19 Industriële complexen
21 Vrije landelijke bebouwing 22 Nieuwe Stadsassen augustus 2016
Welstandsnota Enschede
20 Boerenerven
wandelpaden als ontsluitingsroute gebouwen staan vrij in de openbare ruimte
een simpele heldere architectuur
rechtlijnige opzet
geen duidelijke voor- of achterkant
gebouwen die als stempels worden herhaald
versiering van de kopgevel
rechtlijnig patroon
rechtijnige structuren, met gebouwen die als stempels worden herhaald in een continue openbare ruimte met veel groen
schotelantennes als nieuw geveldetail ontwerpen?
voor- of achterkant?
bij renovatie verbeteren van de relatie privatisering van de openbare ruimte langs van de onderlaag met de openbare ruimte hoofdroutes leidt tot onveilige plekken
rechtlijnige opzet van herhalende stempels
mooie fleurige gevelteiten
openbare ruimte vaak anoniem
schuttingen aan de openbare ruimte
mooie gevelritmiek
goed verzorgde openbare ruimte zorgt voor extra fraaie stempel
stempelpatroon
Identiteit Profiel
In Enschede zijn sommige stempels fraai vormgegeven, met mooi gedetailleerde gebouwen. De uniformiteit van de bouwblokken is hier de kracht van de wijk. Mekkelholt en Deppenbroek zijn daar voorbeelden van. Andere stempels bestaan uit sobere, utilitaire bouwblokken waarbij de uniformiteit in een nadeel omslaat. De bouwblokken in de stempelwijken zijn van alle kanten zichtbaar, er is in hun plaatsing en architectuur geen verschil tussen ‘voorkant’ en ‘achterkant’. Een continu en openbaar groen ‘landschap’ vloeit aan alle zijden rond de gebouwen en soms zelfs er onderdoor. De verkeersstructuur daarin bestaat uit een spel van paden, pleinen, straten en hoofdwegen. De paden zijn belangrijke, informele ontsluitingsroutes die door grasvelden en plantsoenen tussen en om de gebouwen slingeren. Tegenwoordig worden veel tuintjes uitgegeven aan de bewoners van de onderste lagen van de gebouwen. Zij schermen hun tuinen soms met schuttingen en hoge hagen af. Er ontstaan daardoor ‘dode achterkanten’ aan de openbare ruimte waar die nooit waren bedoeld. Zo komt het voor dat openbare pleintjes die van oorsprong werden omringd door alzijdige gebouwen nu zijn omringd door schuttingen. Dit levert onprettige ruimtes op.
De stadsbouwmeester toetst of bouwplannen aansluiten bij de stijlkenmerken van de oorspronkelijke architectuur. Daarbij wordt aandacht besteed aan de positie van het gebouw in de omgeving. De stadsbouwmeester houdt er rekening mee dat er kwaliteitsverschil in het oorspronkelijk ontwerp bestaat tussen wijken of buurten. Voor kleine verbouwingen door particulieren zoals dakkapellen of nieuwe kozijnen wordt gestreefd naar één standaardontwerp dat richtinggevend is voor volgende aanvragers. De Vereniging van Eigenaren kan per gebouwencomplex één oplossing voorstellen. Na toetsing door de stadsbouwmeester kunnen de individuele bouwplannen daarna via de gemandateerd ambtenaar aan het loket worden goedgekeurd. Bij verbouwingen door corporaties, zoals aanpassing van gevels, raampartijen en daken of uitbreidingen van bouwvolume, is het uitgangspunt één oplossing, al dan niet met passende variaties. De stadsbouwmeester toetst alle bouwwerken die niet expliciet in de criteria worden genoemd ‘in de geest van de identiteit’ aan het doel van welstandszorg en de kenmerken van de categorie zoals die in deze brochure worden beschreven. Hardheidsclausule Bij alle bouwwerken kan het voorkomen dat een plan niet voldoet aan de specifieke criteria of de themafolder.
Als het plan op grond van meer dan gewone eigen kwaliteiten, een bijdrage levert aan de betreffende omgeving, kan gemotiveerd worden afgeweken van deze criteria. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan afwijkend materiaalgebruik, andere bouwstijl en andere kleurstellingen die echter wel goed passen in de omgeving. Hierbij wordt teruggevallen op de algemene welstandscriteria en geldt de stelregel dat het redelijk is dat er hogere of andere eisen worden gesteld aan de zeggingskracht en het architectonisch vakmanschap naarmate het bouwwerk zich sterker van zijn omgeving onderscheidt. In deze gevallen kan aan B&W worden geadviseerd op basis van argumenten af te wijken van de geldende criteria.
Informatie
Veel bewoners van de stempelwijken wonen er met plezier. Sommige wijken zijn door vandalisme, sociale spanningen en groot verloop echter tot de ‘onderkant’ van de stad gaan horen. De gemeente en woningbouwcorporaties willen deze neerwaartse trend stoppen door sloop, nieuwbouw en renovatie. Ook worden veel corporatiewoningen aan particulieren verkocht. Dat staat in potentie op gespannen voet met de collectiviteit en uniformiteit in de bouwblokken.
Een beknopte uitleg over de praktische werking van het welstandsbeleid in de gemeente vindt u in de algemene brochure Welstandsnota Enschede, verkrijgbaar bij de publieksbalie in het stadskantoor. Hier kunt u ook voor eventuele vragen terecht. Alle informatie en brochures kunt u ook vinden op
Welstandszorg
U kunt telefonisch of online een afspraak maken met de stadsbouwmeester.
Doel van welstandszorg
Stadskantoor Hengelosestraat 51 7514 AD Enschede Tel. 14053
www.enschede.nl/wonen-en-bouwen/bouwen/welstandsnota
Welstandsnota Enschede
Het experiment werd in de stempelwijken niet geschuwd en moet dus ook een plaats hebben in de vernieuwing. Het doel van welstandszorg is om bij alle veranderingen het collectieve ideaal van de wijken te beschermen, met aandacht voor compositie en maatverhouding, ritme, detaillering en materiaalgebruik. Daarnaast wordt gestreefd naar passende en kwalitatief goede oplossingen voor de aansluiting van gebouwen op het omringende maaiveld om de leefbaarheid en continuïteit van de openbare ruimte te behouden en te verbeteren.
12 Stempelwijken
Na de Tweede Wereldoorlog was de woningnood groot.Daarom werden aan alle kanten van Enschede nieuwe wijken gebouwd. Voor sommige van die wijken werden stedenbouwkundigen en architecten aangetrokken die gedreven gingen werken aan ‘het nieuwe wonen’. In dit modernistisch ideaal was ‘licht, lucht en ruimte’ het credo, als reactie op de benauwde en soms ongezonde traditionele woningbouw van voor de oorlog. Dit heeft geresulteerd in wijken waarin een ontworpen ‘stempel’ van verschillende bouwblokken in een rechtlijnige compositie letterlijk is herhaald; de wijk is ‘gestempeld’. De gebouwen lopen in volume uiteen. Binnen een stempel worden portiekgebouwen van drie of vijf lagen afgewisseld met flats van zes tot twaalf lagen. Er komen ook complexe volumes van één laag voor met scholen of andere voorzieningen. Gebouwen zijn gestandaardiseerd en prefab gebouwd. Vandaar dat dit soort wijken in heel Nederland sterk op elkaar lijken en vooral karakteristiek zijn voor die tijd.
Welstandstoets
Specifieke criteria
Een bouwplan moet zich voegen naar de in deze brochure genoemde kenmerken van identiteit en een bijdrage leveren aan het geformuleerde doel van welstandszorg. De stadsbouwmeester hanteert bij de welstandsbeoordeling de volgende specifieke criteria:
Bouwvolumes • bouwvolumes kunnen qua omvang sterk uiteenlopen maar moeten binnen een stempel altijd in een compositorische verhouding tot elkaar staan
Stempel • de samenhang en collectiviteit binnen de stempel moet behouden blijven • de samenhang tussen stempels onderling moet behouden blijven • nieuwbouw mag afwijken van het oorspronkelijk ontwerp van een stempel, maar moet inspelen op het ideaal van een compositie van losse alzijdige gebouwen in een continue groene ruimte • nieuwbouw mag de eenheid van een stempel niet doorbreken
Gebouwen • veranderingen, toevoegingen en uitbreidingen moeten in ontwerp, belijning, maatverhouding en materiaal inspelen op de oorspronkelijke stijlkenmerken van het gebouw en de collectieve esthetische kwaliteit verbeteren • nieuwbouw moet bijdragen aan het behoud of herstel van oor spronkelijke kwaliteiten • gebouwen moeten aansluiten op de andere gebouwen binnen een stempel • nieuwbouw en verbouw moet qua vormgeving worden afgestemd op de oorspronkelijke modernistische architectuur • bij verbouw en nieuwbouw moet het modernistisch credo ‘licht, lucht en ruimte’ de belangrijkste vormgevende factor zijn • omdat alle zijden van de gebouwen aan openbaar gebied grenzen, zijn ingrepen aan de achterkant van een woning net zo zichtbaar en daarmee net zo van invloed op de welstand als ingrepen aan de voorkant; niet-bouwvergunningplichtige werken die niet voldoen aan de genoemde criteria en het doel van welstandszorg zoals geformuleerd in deze brochure, worden daarom beschouwd als ‘in ernstige mate in strijd met redelijke eisen van welstand’ en derhalve behandeld als een exces
Onderlaag • ingrepen op de onderlaag moeten de relatie tussen binnen en buiten verbeteren en de levendigheid van de onderlaag vergroten • erfscheidingen moeten duurzaam zijn en in kleur en materiaalgbruik aansluiten bij de groene omgeving
Bijzondere gebouwen • winkelcentra, scholen en andere gebouwcomplexen met publieke of commerciële functies moeten in compositie binnen het stempel passen en aansluiten bij de architectuur • deuren naar parkeergarages, parkeergarage-inritten, opslagruimten, laad- en losvoorzieningen, afval- en materiaalopslag, technische installaties en andere utilitaire ruimten aan openbare zijden moeten verzorgd worden vormgegeven en mogen geen negatieve uitstraling hebben • rolluiken en andere beveiliging op de onderste lagen moeten minimaal 80% transparant zijn, in de architectuur worden meeontworpen en aan de binnenzijde van de pui worden bevestigd
Aanbevelingen
De volgende punten van aanbeveling kunnen een bouwplan op een (nog) hoger niveau tillen: • minstens zo belangrijk als de bebouwing is de openbare en groene ruimte in, om en tussen bebouwingsblokken; de gemeente moet sa men met corporaties verantwoordelijkheid nemen voor een goed beheer van deze ruimte, waardoor zichtbaar wordt hoe fraai de stempelwijken kunnen zijn • tuinen die grenzen aan de openbare ruimte mogen uitsluitend erfscheidingen hebben tot een hoogte van 1.20m
Gevel • alle gevels van de gebouwen die grenzen aan openbaar gebied moeten van gelijke, verzorgde kwaliteit zijn • gevels moeten aansluiten op de andere gevels binnen een stempel • gevels moeten een sobere vormgeving hebben met een zorgvuldige detaillering in daklijst, raampartijen, kozijnen, vlakverdeling, lichttoetreding en kopse gevels Afdeling Ontwerp, © 2014 gemeente Enschede