Bijlage 4 EFTAL-onderbouwing Bopa Stadskas DCW
Tekst van het document
Motivering omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) Stadskas DCW, Blijdensteinbleekweg 30 Enschede Datum: oktober 2026 Versie: Definitief Inhoud HOOFDSTUK 1 INLEIDING ................................................................................................... 4 1.1 | Aanleiding en locatie omgevingsvergunning ...................................................................... 4 1.2 | Projectbeschrijving .......................................................................................................... 5 1.3 | Geldende juridische regelingen ........................................................................................ 6 1.4 | Afwijken van het omgevingsplan met een Bopa .................................................................. 7 1.5 | Conclusie ........................................................................................................................ 7 2 | PARTICIPATIE, PROCEDURE EN KOSTENVERHAAL .................................................... 8 2.1 | Participatie ...................................................................................................................... 8 2.2 | Procedure Bopa ...............................................................................................................
9 2.3 | Kostenverhaal .................................................................................................................. 9 3 | UITVOERBAARHEIDSTOETS ...................................................................................... 10 3.1 | Toetsing aan de instructieregels van het Rijk.................................................................... 10 3.2 | Toetsing aan de instructieregels van de provincie Overijssel | ............................................ 12 3.3 | Toetsing aan gemeentelijk beleid | .................................................................................... 17 3.3.1 | Omgevingsvisie gemeente Enschede | ................................................................................ 17 3.3.2 | Visie Inclusief Enschede................................................................................................... 17 3.3.3 | Conclusie ........................................................................................................................ 18 3.4 | Ladder voor duurzame verstedelijking (zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand) .................................................................................................................................. 18 3.5 | Omgevingsaspecten .......................................................................................................
19 3.5.1 | Welstand, beeldkwaliteit en beschermwaardige bomen | ..................................................... 19 3.5.2 | Cultuurhistorische waarden ............................................................................................ 20 3.5.3 | Archeologische waarden .................................................................................................. 21 3.5.4 | Verkeer ............................................................................................................................ 22 3.5.5 | Bodem- en grondwaterkwaliteit ........................................................................................ 27 3.5.6 | Waterhuishouding en klimaatadaptatie ............................................................................ 29 3.5.7 | Natura 2000-gebieden...................................................................................................... 31 3.5.8 | Natuurnetwerk Nederland (NNN) ...................................................................................... 32 3.5.9 | Beschermde planten- en diersoorten ................................................................................ 33 3.5.10 | Activiteiten en milieuzonering .......................................................................................
33 3.5.11 | Luchtkwaliteit.............................................................................................................. 33 3.5.12 | Geluidhinder ............................................................................................................... 34 3.5.13 | Trillinghinder ............................................................................................................... 34 3.5.14 | Geurhinder .................................................................................................................. 35 3.5.15 | Omgevingsveiligheid .................................................................................................... 35 3.5.16 | Overige fysieke veiligheid ............................................................................................. 36 3.5.17 | Sociale veiligheid ......................................................................................................... 37 3.5.18 | Gezondheid ................................................................................................................. 37 3.5.19 | Milieueffectrapportage .................................................................................................
37 Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede | 3 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en locatie omgevingsvergunning Aan de Blijdensteinbleekweg 30 in Enschede is een bestaande kwekerij-locatie aanwezig. Op locatie was sprake van een bedrijfsmatige kwekerij die in samenwerking met werkontwikkelbedrijf DCW (Deze Combinatie Werkt) de kweek verzorgden. Deze samenwerking wordt niet voorgezet en inmiddels voldoet de locatie niet langer aan de wensen en het toekomstperspectief van DCW. De initiatiefnemer DCW is daarom voornemens om bestaande bebouwing aan de Blijdensteinbleekweg 30 in Enschede gedeeltelijk te slopen en op het perceel een kwekerij met bijbehorende werkplekken te realiseren. Het voornemen bestaat uit het gedeeltelijk slopen van de huidige bebouwing. Hiermee wordt kantoorruimte en een deel van de kas gesloopt. De rest van de kas wordt behouden. Ten noorden van de bestaande kas wordt een nieuw gebouw gerealiseerd. Onderstaand is de ligging ten opzichte van Enschede en Lonneker weergegeven en is globaal de begrenzing van de locatie aangegeven. Afbeelding 1: begrenzing plangebied in rood (bron: Esri Nederland)
Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede 5 1.2 Projectbeschrijving In de gemeente Enschede helpt het werkontwikkelbedrijf DCW (onderdeel van de gemeente Enschede) jaarlijks zo’n 700 inwoners, die (nog) niet direct regulier werk kunnen doen of zich verder moeten ontwikkelen. DCW biedt werk- en ontwikkeltrajecten, zodat inwoners stap voor stap hun positie op de arbeidsmarkt kunnen versterken. Eén van de locaties waar die ondersteuning nu wordt geboden – de ‘Kwekerij’ aan de Blijdensteinbleekweg – is sterk verouderd. Daarom wordt deze locatie herontwikkeld tot de ‘Stadskas’: met moderne werk- en ontmoetingsplekken met een centrale ligging en ruime opzet, waar duurzaamheid en inclusiviteit centraal staan. Een weergave van de huidige entree is onderstaand zichtbaar. Afbeelding 2: entree projectlocatie huidige situatie, straatbeeld van 2025 Het aantal werkplekken groeit daarbij van 75 naar 250. Inwoners kunnen er nieuwe vaardigheden leren en werkervaring opdoen. Met deze ontwikkeling investeert de DCW in betere ondersteuning, zodat meer mensen kunnen meedoen. De Stadskas biedt ook voordelen voor de buurt: het wordt een open plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en samenwerken, met een winkel met producten uit de werkplaats en een rustpunt voor fietsers langs de F35. Het Rijk ondersteunt deze ontwikkeling en stelt hiervoor extra geld beschikbaar.
Het plan Het plan voor de herontwikkeling van de DCW Kwekerij locatie tot de Stadskas Twente omvat het slopen van een deel van de bestaande opstallen, waarbij 6.535 m2 van de bestaande kas blijft behouden. De overige bouwwerken worden wel gesloopt. In en nabij het gebied van het te slopen kas-deel zal nieuwbouw plaatsvinden van ca. 4500 m2 bvo (geen kas). Het terrein zal ook grotendeels opnieuw worden ingericht. Het nieuw te bouwen hoofdgebouw heeft meerdere invullingen. Er is ruimte voor vergaderen en werken. Door de herontwikkeling van de DCW worden er nieuwe ontwikkel- en werkplekken gecreëerd, bijvoorbeeld stekwerkplekken, een trainingsruimte, ondergeschikte horeca, magazijn en een wasserij. Buiten het hoofdgebouw worden meerdere productiezones aangelegd zoals een moestuin, een kruidentuin, pluktuin en moerbedden. De ontwikkeling van de Stadskas sluit aan op de omgeving en het omgevingsplan “De Groene Scheg”. Het plan stimuleert groene en duurzame initiatieven in de omgeving en draagt bij aan het behoud en versterking van de leefomgeving. De Stadskas wordt ontwikkeld met aandacht voor milieuvriendelijke bouw en een groene inrichting en draagt op deze manier bij aan de visie van de Groene Scheg.
Afbeelding 3: impressie toekomstige situatie plattegrond stadskas-terrein Afbeelding 4: impressie nieuw entreegebouw van de Stadskas 1.3 Geldende juridische regelingen De projectlocatie valt onder bestemmingsplan ‘Groene Scheg 2016’. Dit bestemmingsplan en de bestemmingsplannen die hierna worden genoemd maken sinds 1 januari 2024 onderdeel uit van het omgevingsplan van de gemeente Enschede. De beoogde ontwikkeling past niet geheel in de geldende regels (zie paragraaf 1.4 van deze motivering). In onderstaande figuur is een uitsnede uit de verbeelding van het bestemmingsplan ‘Groene Scheg 2016’ weergegeven.
Afbeelding 5: fragment verbeelding huidig planologisch kader op projectlocatie (bron:regelsopdekaart.nl) Daarnaast gelden de (paraplu)bestemmingsplannen: • | Reparatie bouwregels bijbehorende bouwwerken in bestemmingsplannen, vastgesteld op 10 juni 2024; • | Aanpassing binnenplanse afwijkingsbevoegdheden en wijzigingsbevoegdheden voor Omgevingswet, vastgesteld op 13 mei 2024; • | Onzelfstandige bewoning Enschede 2022, vastgesteld op 5 april 2023; • | Kwalitatief sturen op appartementen 2022, vastgesteld op 30 januari 2023; • | Parkeren Enschede, vastgesteld op 11 maart 2019; • | Cultuurhistorie, vastgesteld op 6 februari 2017; • | Bedrijven met milieuzones (vuurwerk, risicovol, geluid), vastgesteld op 18 november 2014; De (paraplu)plannen vormen op voorhand geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van deze Bopa. 1.4 | Afwijken van het omgevingsplan met een Bopa Het plan voldoet niet aan de regels van het omgevingsplan, onderdeel bestemmingsplan “Groene Scheg 2016”. Het voldoet niet aan de bestemmingsomschrijving van artikel 4.1 en de bouwregels van artikel 4.2.2, omdat de maximale bouwhoogte wordt overschreden. In het bestemmingsplan zijn hiervoor geen binnenplanse afwijkingsmogelijkheden opgenomen. Aan het afwijken van het omgevingsplan kan worden meegewerkt via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA).
Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit kan worden verleend als sprake is van een ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’ en als wordt voldaan aan de overige beoordelingsregels. Dit staat in artikel 8.0a, lid 2 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). 1.5 | Conclusie Met deze motivering is aangetoond dat de omgevingsvergunning voor de Bopa in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en dat de geldende beleids- en toetsingskaders van Rijk, provincie, waterschap en gemeente geen belemmering vormen voor de uitvoerbaarheid van de activiteiten. Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede | 7 2 Participatie, procedure en kostenverhaal 2.1 Participatie Bij het verlenen van een omgevingsvergunning voor een Bopa moet de gemeente aangeven hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn. Buurtparticipatie Er is een omgevingsvergunning aangevraagd voor de realisatie van de Stadskas aan de Blijdenbeeksteenweg 30 in Enschede. Rondom de kwekerij is een duidelijk af te bakenen buurt met betrokken inwoners.
Afbeelding 6: radius waarin participatie vanwege de ontwikkeling is ondernomen Zij maakten in 2023 en 2024 om verschillende redenen al gebruik van de locatie Kwekerij voor buurtactiviteiten, zoals het mozaïeken van het Buurtbankje in het kader van 700 jaar Enschede en de onthulling hiervan door de burgemeester. In 2024 organiseert de Kwekerij een rondleiding over het terrein voor zo’n 30 geïnteresseerde buurtbewoners. Er vindt een eerste uiteenzetting van de noodzaak tot aanpassingen en de ideeën over de plannen plaats. De dag na de besluitvorming in het College van B&W van Enschede over de Kwekerij, op 24 september 2025, ontvingen de direct omwonende een brief van de gemeente Enschede waarin kort het besluit en het vervolgproces is geschetst.
Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede 9 Op 20 oktober 2025 heeft er vervolgens een informatiebijeenkomst voor de direct omwonende bij de kwekerij plaatsgevonden. Er was een goede opkomst, zo’n 20 buurtbewoners namen deel, ook de wijkregisseur is hierbij aanwezig. Tijdens deze presentatie zijn de schetsen voor het nieuwe ontwerp gedeeld en is het vervolgproces verder uitgelegd. Tijdens de bijeenkomst was er ook gelegenheid voor het stellen van vragen. Bewoners waren positief over de ontwikkelingen, vonden het ontwerp mooi. Ze vroegen aandacht voor aspecten op gebied van verkeer, geluid, de soort activiteiten etc. Zaken waaraan in het vervolgproces aandacht gegeven gaat worden. Afgesproken is om de buurtbewoners middels een app-groep te blijven informeren en opnieuw uit te nodigen zodra er nieuwe informatie is of een volgende fase in het traject. Algehele communicatie met omgeving In januari 2025 werd een filmpje over de ontwikkeling van de Kwekerij opgeleverd. In deze film wordt het belang uitgelegd, de koers aangegeven en de betrokken stakeholders gepresenteerd. Deze film is op diverse momenten gebruikt in de communicatie met derden. Via een interview voor Tubantia werden ook de inwoners van Enschede eind oktober 2025 geïnformeerd en meegenomen in de ontwikkelingen van de Kwekerij.
2.2 Procedure Bopa Reguliere voorbereidingsprocedure Voor de ingediende aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is de reguliere voorbereidingsprocedure van toepassing. Dat betekent dat burgemeester en wethouders binnen 8 weken na ontvangst van een volledige en ontvankelijke aanvraag moeten beslissen omtrent de vergunningverlening. Deze beslistermijn kan eenmaal met maximaal 6 weken worden verlengd. Bij overschrijding van de beslistermijn ontstaat geen vergunning van rechtswege. Rechtsbescherming De verleende omgevingsvergunning is voorbereid met de reguliere voorbereidingsprocedure. Belanghebbenden kunnen als volgt bezwaar en beroep instellen: 1. Bezwaar maken tegen de verleende omgevingsvergunning bij burgemeester en wethouders; 2. Beroep instellen tegen de beslissing op bezwaar bij de Rechtbank; 3. Hoger beroep instellen tegen de uitspraak van de Rechtbank bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. 2.3 Kostenverhaal De Omgevingswet biedt ruimte voor de ontwikkeling van activiteiten in de fysieke leefomgeving. Voor de ontwikkeling van gebieden moet de gemeente kosten maken. Dit zijn bijvoorbeeld kosten voor de aanleg van openbare voorzieningen en het afwijken van het omgevingsplan. De gemeente is verplicht om in bepaalde gevallen deze kosten te verhalen.
Het sluiten van een overeenkomst tussen de initiatiefnemer van de bouwactiviteit en het bevoegd gezag heeft daarbij de voorkeur. Als het niet gelukt is een overeenkomst af te sluiten, dan verhaalt de gemeente de kosten op basis van de regels in een omgevingsplan, een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit of een projectbesluit. Zolang de kostenverhaalbijdrage niet is betaald, is het verboden om de bouwwerkzaamheden uit te voeren. 3 Uitvoerbaarheidstoets 3.1 Toetsing aan de instructieregels van het Rijk In deze paragraaf wordt de aangevraagde omgevingsvergunning voor een Bopa getoetst aan beleid en regelgeving van het Rijk, zoals benoemd in de instructieregels in hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl; afdelingen 5.1, 5.2 en 5.3). Die instructieregels zijn gesteld met het oog op een ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’ (ETFAL) in het omgevingsplan. Ook een Bopa moet hieraan voldoen, omdat dit een ‘afwijking’ van het omgevingsplan is die later verplicht opgenomen moet worden in het omgevingsplan. Deze motivering gaat alleen in op instructieregels die relevant zijn voor deze omgevingsplanwijziging. Het gaat in deze paragraaf ook alleen om instructieregels voor onderwerpen die niet aan bod komen in paragraaf 3.5 (omgevingsaspecten).
Nationale Omgevingsvisie Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (hierna: NOVI) vastgesteld. De NOVI is de langetermijnvisie van het Rijk tot 2050 op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken, te kiezen voor slimme combinaties van functies en uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. Het versterken van de omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Dat wil zeggen dat alle plannen met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. Verschillende ministeries werken aan de uitwerking van diverse beleidsthema's in de vorm van Nationale Programma's. Opgaven Er is in Nederland sprake van een aantal dringende maatschappelijke opgaven. Deze opgaven kunnen niet apart van elkaar worden opgelost. Ze moeten in samenhang bekeken worden. Ze grijpen in elkaar en vragen meer ruimte dan beschikbaar is in Nederland. Niet alles kan, niet alles kan overal. Op het niveau van nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven aan de omgeving in Nederland, verwoord in vier opgaven: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; 2. Duurzaam economisch groeipotentieel; 3. Sterke en gezonde steden en regio's; 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
Realiseren opgaven In de NOVI zijn een tweetal instrumenten opgenomen om de opgaven te realiseren. 1. De Omgevingsagenda Voor Oost-Nederland is een omgevingsagenda opgesteld, waarvan de Regio Twente onderdeel uitmaakt. In de Omgevingsagenda agenderen Rijk en regio de gezamenlijke vraagstukken en de gewenste aanpak daarvan. De Omgevingsagenda biedt een basis voor uitvoeringsafspraken en inzet van programma's en projectbesluiten van Rijk en regio. Enschede is hierin genoemd vanuit de afspraak 'Samenhang topwerklocaties en stationsgebieden in Twente' tussen de Regio Twente en het Rijk. De afspraak behelst dat Regio en Rijk gezamenlijk onderzoek doen naar mogelijkheden van het versterken van agglomeratiekracht door ontwikkeling van wonen en werken in de samenhangende stationsgebieden Hengelo-Kennispark-Enschede (de innovatiedriehoek). De aaneengesloten stationsgebieden Hengelo-Kennispark-Enschede moeten doorgroeien als compact centrum van de integrale ontwikkelas Zwolle-Twente-Münster, met een vestigingsmilieu van vernieuwende combinaties van duurzaam wonen, werken, ondernemen en studeren. 2. De NOVI-gebieden Een NOVI-gebied is een instrument waarbij Rijk en regio meerdere jaren verbonden zijn aan de gezamenlijke uitwerking van de verschillende opgaven in het ruimtelijke domein.
Het doel is het versnellen van besluitvorming omtrent samenhangende ruimtelijke keuzes en de uitvoering van maatregelen, zodat plannen toekomstbestendig, met ruimtelijke kwaliteit, en in samenhang gerealiseerd kunnen worden. De gemeente Enschede maakt geen onderdeel uit van een door het Rijk aangewezen NOVI-gebied. Actualisatie Omgevingsvisie Er is een actualisatie van de NOVI in de vorm van de Nota Ruimte in voorbereiding. Met de programma's Mooi Nederland en NOVEX wordt ingezet op aanscherping en versnelling van de NOVI. Het streven is de aangescherpte NOVI als nieuwe Nota Ruimte in 2026 vast te stellen als nationaal ruimtelijk beleid. In de Ontwerp Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede 11 Nota Ruimte is opgenomen dat het Rijk niet enkel inzet op het bouwen van woningen, maar dat er nabij die woningen voldoende ruimte is voor werken en ondernemerschap, dat de bereikbaarheid en het voorzieningenniveau op peil blijft en nutsvoorzieningen, groen en ruimte voor sport en ontspanning meegroeien. Dit plan sluit aan op deze ambitie. Omgevingswet De Omgevingswet geeft de maatschappelijke doelen van de wet.
Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: • bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur, en • doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften. Besluit kwaliteit leefomgeving Hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) bevat instructieregels voor het omgevingsplan, voortkomend uit de beleidsdoelen van de Omgevingswet. Met zo'n instructieregel geeft het Rijk aan welke onderwerpen bij een wijziging van het omgevingsplan in ieder geval aan bod moeten komen. Er zijn drie typen instructieregels. Regels die in acht moeten worden genomen. Regels waar rekening mee moet worden gehouden en regels die moeten worden betrokken bij de wijziging. ‘In acht nemen’ is dwingender, in die zin dat een bestuursorgaan aan de instructieregel moet voldoen.
Voor de volgende onderwerpen gelden er rijksinstructieregels • Waarborgen van veiligheid (§ 5.1.2 Bkl); • Beschermen van waterbelangen (§ 5.1.3 Bkl); • Beschermen van gezondheid en milieu, waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit (§ 5.1.4 Bkl); • Beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed, waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking (§ 5.1.5 Bkl); • Het behoud van ruimte voor toekomstige functies voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden (§ 5.1.6 Bkl); • Het behouden van de staat en werking van de infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten, waaronder landsverdedigign en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën (§ 5.1.7 Bkl); • Het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (§ 5.1.8 Bkl). Voor het plangebied gelden geen instructieregels buiten de instructieregels voor onderwerpen die aan bod komen in paragraaf 3.5 (omgevingsaspecten). Conclusie Deze Bopa voldoet aan de instructieregels van het Rijk. 3.2 Toetsing aan de instructieregels van de provincie Overijssel Het ruimtelijk beleid van de provincie staat vooral in de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening.
Het ruimtelijk beleid van de provincie staat vooral in de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening. De provincie Overijssel heeft sinds 13 mei 2026 een nieuwe Omgevingsvisie. Hierin staat wat de provincie Overijssel de komende 10 jaar wil doen. En hoe zij dat samen met andere willen bereiken. In de Omgevingsvisie is onder meer opgeschreven waar nieuwe huizen kunnen komen en hoe zij omgaan met de natuur, water en energie. In de Omgevingsverordening zijn de plannen vertaald naar concrete regels. Hierin staan onder meer instructies voor gemeenten en waterschappen. In deze paragraaf wordt de omgevingsplanwijziging getoetst aan beleid en regelgeving van de provincie Overijssel. Het gaat alleen om de instructieregels die relevant zijn voor deze omgevingsplanwijziging. Het gaat in deze paragraaf ook alleen om instructieregels voor onderwerpen die niet aan bod komen in paragraaf 3.5 van deze toelichting (omgevingsaspecten). Omgevingsvisie Overijssel De provincie Overijssel heeft een uitgebreid plan gemaakt voor de komende jaren, de nieuwe Omgevingsvisie. Hierin is te lezen hoe de provincie denkt over hoe we straks op een fijne manier kunnen wonen, werken en leven. Overijssel is een mooie provincie en om dat zo te houden moeten belangrijke beslissingen genomen worden. Bijvoorbeeld waar huizen gebouwd worden, waar plek is voor boeren en bedrijven en hoe deze plekken bereikt kunnen worden.
Hoe de natuur beschermd moet worden en hoe gezorgd wordt voor genoeg (drink)water en energie. Daarvoor moeten we allemaal samenwerken: de provincie, gemeenten, inwoners, bedrijven en alle organisaties die met deze onderwerpen te maken. Omgevingsverordening Overijssel In afdeling 4.14 van de Omgevingsverordening is opgenomen dat omgevingsplannen een onderbouwing bevatten waaruit blijkt dat de locatiekeuze voor nieuwe ontwikkelingen is afgewogen volgende de provinciale redeneerlijn, zoals opgenomen in de Omgevingsvisie Overijssel, en de prioritering die daarbinnen is aangegeven. Het toepassen van de redeneerlijn bij nieuwe ontwikkelingen houdt in dat op basis van een integrale afweging wordt bepaald of de opgave op de gekozen locatie een plek moet krijgen, waarbij rekening wordt gehouden met de vier leidende principes: a. Duurzaam omgaan met de ruimte en voorraden; b. Water- en bodem sturend in de ruimtelijke inrichting; c. Inzetten op onze krachtige dagelijkse stedelijke systemen; d. Voortbouwen op onze sterke netwerken; Zoals die beschreven zijn in de Omgevingsvisie Overijssel. De onderbouwing staat in verhouding tot de omvang van de ontwikkeling en de mate waarmee de ontwikkeling in lijn is met provinciale belangen.
Overijssels afwegingsmodel In de Omgevingsvisie Overijssel is een afwegingsmodel ontwikkeld voor het sturen op de rode draden ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid, sociale kwaliteit en gezondheid vanuit de leidende principes (zie hierboven) van het provinciale omgevingsbeleid. Deze rode draden en leidende principes zijn de basis voor het Overijssels afwegingsmodel voor nieuwe ontwikkelingen waarmee provinciale belangen gestructureerd worden afgewogen. In het provinciale afwegingsmodel worden drie stappen onderscheiden, waarbij eerst de OF-vraag wordt beantwoord, dan de WAAR-vraag en vervolgens de HOE-vraag. OF-vraag Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede 13 De eerste stap in het Overijssels afwegingsmodel stelt de vraag aan de orde OF er wel een maatschappelijke opgave is op de gekozen locatie. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen generieke beleidskeuzes die voor heel Overijssel gelden (de Overijsselse verstedelijkingsprincipes) en gebied specifieke beleidskeuzes die op voorhand bepaalde ontwikkelingen uitsluiten in een bepaald gebied. Bij gebied specifieke beleidskeuzes gaat het om gebieden met beperkingen vanwege waterveiligheid en wateroverlast, grondwaterbeschermingsgebieden, het Natuurnetwerk Nederland, Nationale landschappen of het Provinciaal routenetwerk transport gevaarlijke stoffen.
De Overijsselse verstedelijkingsprincipes en gebied specifieke beleidskeuzes zijn op andere plekken in de Omgevingsverordening juridisch geborgd. De Overijsselse verstedelijkingsprincipes zijn vastgelegd in artikel 4.6 (toekomstbestendigheid), artikel 4.4 (principe van concentratie van stedelijke functies), afdeling 4.5 (programmeringsafspraken voor wonen en bedrijventerreinen), artikel 4.108c (programmeringsafspraken windenergie) en artikel 4.5 (zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik). De gebied specifieke beleidskeuzes zijn geborgd in paragraaf 4.71 (Nationale Landschappen), paragraaf 4.7.2 (Natuurnetwerk Nederland), paragraaf 4.7.3 (Bos en natuur buiten het NNN), afdeling 4.8 (grondwaterbeschermingsgebieden), afdeling 4.9 (watergebiedsreserveringen) en paragraaf 4.10.4 (externe veiligheid). WAAR-vraag De tweede stap stelt de vraag aan de orde WAAR de opgave gelet op provinciale belangen het beste een plek zou kunnen krijgen. Voor de beantwoording van deze vraag is de provinciale redeneerlijn ontwikkeld. HOE-vraag De derde stap is de toets van ontwikkelingen aan de gebiedskenmerken en stelt de vraag aan de orde HOE de opgave op een goede wijze kan worden ingepast. Uitgangspunt daarbij is dat nieuwe ruimtelijke opgaven worden verbonden met bestaande gebiedskenmerken. In de Catalogus Gebiedskenmerken is benoemd welke gebiedskenmerken we van provinciaal belang vinden en waarom.
Toetsing aan de Omgevingsverordening Overijssel De provincie Overijssel vraagt met de instructieregel in artikel 4.122 van gemeenten om in de onderbouwing van het plan duidelijk te maken hoe zij de redeneerlijn van de provincie Overijssel toe hebben gepast bij de afwegingen die gemeenten altijd moeten maken als zich een nieuwe ontwikkeling voordoet. Hieronder is neergelegd hoe de gemeente Enschede de redeneerlijn van de provincie Overijssel bij deze planontwikkeling heeft toegepast. Generieke beleidskeuzes Bij de afweging of er wel een maatschappelijke opgave is op de gekozen locatie zijn de volgende Overijsselse verstedelijkingsprincipes van belang: Toekomstbestendigheid (artikel 4.6), Principe van concentratie van stedelijke functies (artikel 4.4) en zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik (artikel 4.5). Toekomstbestendigheid (artikel 4.6) Initiatieven dienen bij te dragen aan een duurzame benadering van ontwikkelingen. Bij ontwikkelingen die voorzien in de behoefte van de huidige generatie, moeten opties open blijven om ook te voorzien in behoefte van toekomstige generaties. Het gaat daarbij om een evenwichtige benadering van het welzijn van mensen, economische welvaart en het beheer van natuurlijke voorraden. Nieuwe ontwikkelingen moeten ook op lange termijn toegevoegde waarde hebben.
Met deze omgevingsvergunning wordt een toekomstige invulling van de huidige kwekerijlocatie mogelijk gemaakt, waarbij breder wordt ingezet op de werknemers van DCW en meer interactie wordt aangegaan met de omgeving (door ondergeschikte horeca, beleeftuinen etc. Dit voorziet in het toekomstbestendig maken van de bedrijvigheid op de locatie en voorziet in een concrete behoefte voor nu en in de toekomst. Principe van concentratie van stedelijke functies (artikel 4.4) Bij dit principe wordt onderscheid gemaakt tussen de lokale behoefte waarin elke gemeente altijd mag voorzien en de bovenlokale behoefte waarin bepaalde kernen mogen voorzien. De lokale behoefte is de behoefte op gemeentelijk niveau. De bovenlokale behoefte is de behoefte die zich uitstrekt of voordoet buiten de grenzen van een lokale gemeenschap of gemeente, dus op regionaal of bovenregionaal niveau. De regionale behoefte is de behoefte die zich voordoet op het niveau van de regio. De bovenregionale behoefte is de behoefte die het niveau van regio overstijgt. Het principe van concentratie houdt in dat stedelijke opgaven zoveel mogelijk geconcentreerd moeten worden in de 5 grote steden (Almelo, Deventer, Enschede, Hengelo en Zwolle). Daar mag niet alleen voor de lokale behoefte, maar ook voor (boven)regionale behoefte gebouwd worden.
Dit concentratiebeleid wordt gehanteerd in het kader van het sturen op ruimtelijke kwaliteit, maar ook met het oog op de woon-werkbalans, nabijheid, agglomeratiekracht, economie en een bruisend stedelijk leven. De locatie ligt binnen Enschede en voorziet in een lokale behoefte aan voldoende leerwerkplekken vanuit de DCW. Juist draagt het initiatief bij aan de genoemde criteria zoals een goede woon-werkbalans, bijdrage aan de lokale economie en een goede agglomeratiekracht. Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik (artikel 4.5) Door zuinig en zorgvuldig met de ruimte om te gaan, zorgen we ervoor dat stedelijke functies in elkaars nabijheid komen te liggen. We besparen niet alleen ruimte, maar dragen daardoor ook bij aan de mobiliteitstransitie. Bewoners zullen eerder lopend, op de fiets of met het openbaar vervoer naar hun werk of voorzieningen gaan als de onderlinge afstand tot hun woning beperkt is. De provincie Overijssel gaat uit van het principe ‘inbreiding gaat voor uitbreiding’. Uitbreiding is onder voorwaarden mogelijk en kan parallel ontwikkeld worden als er een goede visie is op het totaal. Dit doet de provincie Overijssel vooral om het onderscheid tussen de bebouwde stads- en dorpsomgeving en de onbebouwde Groene Omgeving scherp te houden.
Onder de noemer ‘zuinig en zorgvuldig gebruik’ moeten gemeenten voor de uitleg van dorpen en steden in principe eerst de mogelijkheden benutten binnen gebieden die al een stedelijke functie hebben. Pas daarna mag een claim worden gelegd op gebieden die nu nog een groene functie hebben. Bij zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik wordt ook gekeken naar mogelijkheden van multifunctioneel ruimtegebruik en mogelijkheden om functies te stapelen. In de huidige situatie kent het plangebied, middels een bedrijfsbestemming, al een stedelijke functie. Ook in de Omgevingsverordening kent het plangebied al de gebiedsaanwijzingen ‘bebouwde kom’ en ‘bebouwd gebied’. Om de beoogde ontwikkeling mogelijk te maken zal een vergunning met buitenplanse omgevingsplanactiviteit verleend worden. Naast ruimte voor ‘bedrijvigheid’ biedt het plan ook ruimte voor een maatschappelijke functie, ondergeschikte horeca, water, groen en verkeer en parkeren. De beoogde ontwikkeling gaat niet ten koste van de Groene Omgeving. Gelet op vorenstaande wordt geconcludeerd dat de beoogde ontwikkeling past in het principe van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik. Ruimtelijke kwaliteit Deze paragraaf is gericht op het versterken van ruimtelijke kwaliteit door het toepassen van de OF-, WAAR- en HOE-benadering volgens het uitvoeringsmodel van de Omgevingsvisie Overijssel.
Oogmerk In omgevingsplannen, en dus ook bij Bopa’s, worden alleen nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt die de ruimtelijke kwaliteit versterken. Ten aanzien hiervan wordt opgemerkt dat een ontwerpplan is opgesteld dat laat zien dat het plangebied goed wordt ingepast in de omgeving. Ontwikkelingsperspectieven Ontwikkelingsperspectief 'Grote stad (bovenregionale verstedelijking)' Het plangebied ligt binnen het ontwikkelingsperspectief 'Grote stad (bovenregionale verstedelijking)'. Binnen dit perspectief ziet de provincie Enschede als één van de stedelijke motoren van Overijssel. De grote steden vervullen een belangrijke functie voor wonen, werken, onderwijs, voorzieningen, innovatie en maatschappelijke ontwikkeling. Nieuwe ontwikkelingen dienen bij te dragen aan een sterke en toekomstbestendige stedelijke structuur en aan het behouden en versterken van de economische en maatschappelijke kracht van de stad. Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede 15 De voorgenomen herontwikkeling van de bestaande DCW-kwekerij naar de Stadskas Twente sluit aan bij deze ambitie. Het initiatief versterkt een bestaande maatschappelijke voorziening met een bovenlokale betekenis op het gebied van arbeidsparticipatie, ontwikkeling en inclusie.
De Stadskas biedt ruimte aan leerwerktrajecten, beschut werk, opleiding, ontmoeting en maatschappelijke ondersteuning voor inwoners uit Enschede en de regio. Daarmee wordt de rol van Enschede als centrumstad voor werk, ontwikkeling en maatschappelijke voorzieningen versterkt. Tevens draagt de ontwikkeling bij aan een sterk economisch en sociaal stedelijk netwerk. Door te investeren in een toekomstbestendige werk- en ontwikkellocatie worden kansen gecreëerd voor participatie, talentontwikkeling en arbeidsinpassing. Daarmee draagt het initiatief bij aan een inclusieve samenleving en aan de brede welvaart die de provincie binnen de grote steden wil versterken. Geconcludeerd wordt dat de herontwikkeling van de Stadskas past binnen de ambities van het ontwikkelingsperspectief 'Grote stad (bovenregionale verstedelijking)'. Ontwikkelingsperspectief 'Verstedelijking in samenhang (nieuw helpt bestaand)' Voor de locatie geldt tevens het ontwikkelingsperspectief'Verstedelijking in samenhang (nieuw helpt bestaand)'. Binnen dit perspectief staat het versterken van bestaande stedelijke gebieden centraal. Nieuwe ontwikkelingen dienen zoveel mogelijk aan te sluiten op bestaande structuren, voorzieningen en netwerken.
De provincie stimuleert herstructurering, transformatie en hergebruik van bestaande locaties, zodat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan de kwaliteit, vitaliteit en toekomstbestendigheid van het bestaande stedelijke systeem. De voorgenomen ontwikkeling vormt hiervan een duidelijk voorbeeld. De Stadskas wordt gerealiseerd op een bestaande kwekerijlocatie waar reeds sprake is van bebouwing en een maatschappelijke functie. Een aanzienlijk deel van de bestaande kas blijft behouden, terwijl verouderde bebouwing wordt vervangen door een nieuw hoofdgebouw dat beter aansluit bij de huidige en toekomstige behoeften van DCW. Hierdoor wordt bestaand vastgoed vernieuwd en toekomstbestendig gemaakt zonder nieuw ruimtebeslag buiten de bestaande locatie. Daarnaast versterkt het initiatief bestaande stedelijke functies. Door de combinatie van werkontwikkeling, scholing, ontmoeting, ondergeschikte horeca en groenvoorzieningen ontstaat een multifunctionele voorziening die aansluit bij bestaande maatschappelijke en economische netwerken in Enschede. De ontwikkeling draagt daarmee niet alleen bij aan de gebruikers van de locatie, maar versterkt ook de kwaliteit van de omliggende stedelijke omgeving. De herontwikkeling van de Stadskas geeft daarmee concreet invulling aan het provinciale uitgangspunt dat nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan de versterking van bestaande locaties en structuren.
Het initiatief sluit daarom aan bij het ontwikkelingsperspectief 'Verstedelijking in samenhang (nieuw helpt bestaand)'. Gebiedskenmerken Met betrekking tot de ruimtelijke kwaliteit bij ontwikkelingen zijn de gebiedskenmerken van belang. Er zijn daarbij vier gebiedskenmerken (lagen) te benoemen: de natuurlijke laag, laag van agrarische cultuurlandschappen, stedelijke laag en de laag van beleving. Voor elke laag gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en -opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag ‘hoe’ een ontwikkeling invulling krijgt. Gebiedskenmerk 'Stuwwallen' Het plangebied ligt binnen het gebiedskenmerk "Stuwwallen". Provinciaal beleid is erop gericht het reliëf en de landschappelijke herkenbaarheid van de stuwwallen te behouden en waar mogelijk te versterken. Nieuwe ontwikkelingen dienen rekening te houden met de hoogteverschillen, zichtrelaties en de groene uitstraling die kenmerkend zijn voor deze gebieden. De voorgenomen herontwikkeling van de bestaande DCW-kwekerij vindt plaats op een reeds bebouwd perceel. De ontwikkeling leidt niet tot aantasting van het natuurlijke reliëf of de geomorfologische kenmerken van de stuwwal. Door hergebruik van een aanzienlijk deel van de bestaande kas, een compacte situering van het nieuwe hoofdgebouw en een groene inrichting van het terrein wordt aangesloten bij de ruimtelijke kwaliteiten van het gebied.
Het initiatief respecteert daarmee de provinciale ambitie om de herkenbaarheid van de stuwwalstructuur te behouden. Gebiedskenmerk 'Beekdalen en natte laagten' Een deel van het plangebied ligt binnen het gebiedskenmerk "Beekdalen en natte laagten". Voor deze gebieden vormen water, bodem en klimaatadaptatie belangrijke sturende principes. Provinciaal wordt ingezet op het versterken van de waterhuishoudkundige functies en het zichtbaar maken van de samenhang tussen water, landschap en ruimtegebruik. De ontwikkeling sluit hierop aan doordat nadrukkelijk rekening wordt gehouden met waterberging, infiltratie en klimaatadaptatie. Op het terrein wordt een omvangrijke waterpartij behouden en ingezet voor opvang van hemelwater. Daarnaast wordt een groen ingerichte buitenruimte gerealiseerd met moestuinen, kruidentuinen, boomgaarden en andere groenstructuren. Hiermee wordt niet alleen voorzien in voldoende waterberging, maar wordt ook de relatie tussen water, groen en gebruik van het gebied versterkt. De ontwikkeling past daarmee binnen de ambitie voor beekdalen en natte laagten. Gebiedskenmerk 'Essenlandschap' Het plangebied ligt gedeeltelijk binnen het gebiedskenmerk "Essenlandschap". De ambitie voor dit landschapstype is gericht op het behoud van de herkenbare open ruimten, de groene randen en de cultuurhistorische samenhang van het landschap.
De ontwikkeling vindt plaats binnen een reeds bestaand bebouwd complex en leidt niet tot aantasting van karakteristieke essen of open landschappelijke structuren. Door het bestaande ruimtebeslag grotendeels te handhaven, de groene inrichting van het terrein te versterken en het gebruik van het gebied te richten op groenproductie en ontmoeting, wordt aangesloten bij de identiteit van het essenlandschap. De herontwikkeling draagt daarmee bij aan behoud en versterking van de groene kwaliteit van de omgeving. Gebiedskenmerk 'Maten- en flierenlandschap' Het plangebied ligt tevens binnen het gebiedskenmerk "Maten- en flierenlandschap". Kenmerkend voor dit landschapstype zijn de kleinschalige groenstructuren, de relatie met waterlopen en de afwisseling tussen open en gesloten ruimten. Het ontwerp van de Stadskas sluit hierbij aan door de aanleg van nieuwe groenstructuren, het behoud van bestaande landschappelijke elementen en de integratie van water- en groenvoorzieningen in de inrichting van het terrein. De ruimtelijke opzet versterkt de groene overgang tussen de stedelijke omgeving van Enschede en het omliggende landschap. Daarmee wordt invulling gegeven aan de provinciale ambitie om de landschappelijke structuur van het maten- en flierenlandschap herkenbaar te houden. Gebiedskenmerk 'Kern op zandgrond' Het plangebied ligt binnen het gebiedskenmerk "Kern op zandgrond".
Binnen dit gebiedstype staan zorgvuldig ruimtegebruik, herstructurering en versterking van bestaande stedelijke functies centraal. Provinciaal beleid richt zich op het benutten van bestaande locaties en het versterken van de vitaliteit van steden en kernen. De voorgenomen herontwikkeling betreft de transformatie van een verouderde kwekerijlocatie naar een toekomstbestendige maatschappelijke werk- en ontmoetingsplek. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een bestaande locatie binnen het stedelijk gebied van Enschede. Door hergebruik van aanwezige bebouwing, het voorkomen van leegstand en het toevoegen van maatschappelijke, educatieve en arbeidsgerichte functies wordt de bestaande stedelijke structuur versterkt. De Stadskas biedt ruimte aan werkontwikkeling, participatie, ontmoeting en educatie en draagt daarmee bij aan een vitale en inclusieve stad. Het initiatief sluit daarom goed aan bij de provinciale ambities voor kernen op zandgrond. Conclusie Deze Bopa voldoet aan de instructieregels van de provincie. Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede 17 3.3 Toetsing aan gemeentelijk beleid 3.3.1 Omgevingsvisie gemeente Enschede De Omgevingswet (en daarmee de Omgevingsvisie) heeft als doel het bereiken van een balans. Een balans tussen een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.
De Omgevingsvisie is een lange termijnvisie die inzicht in en richting geeft aan de samenhang tussen alle aspecten die de kwaliteit van de fysieke leefomgeving beïnvloeden. De gemeente Enschede heeft op 24 juli 2025 de Omgevingsvisie vastgesteld. Het begrip fysieke leefomgeving omvat alle elementen die de kwaliteit van de ruimte bepalen voor mens, plant en dier. Denk aan bouwwerken, infrastructuur, watersystemen, water, bodem, lucht, landschappen, natuur en cultureel erfgoed. Er is ook een sociale leefomgeving. Denk aan hoe we met elkaar omgaan, hoe we elkaar ontmoeten, de voorzieningen die er zijn in een buurt, de werkgelegenheid die er is, bereikbaarheid van voorzieningen en het veiligheidsgevoel van inwoners. En aan de organisaties die onze sociale leefomgeving ondersteunen. Bijvoorbeeld zorg- en welzijnsinstellingen, buurtcentra en andere voorzieningen die welzijn stimuleren en sociale contacten mogelijk maken. Op onderstaande afbeelding is het toekomstbeeld van Enschede visueel weergegeven. Afbeelding 7: visualisatie toekomstbeeld Enschede Daarnaast kiest de gemeente voor zorgvuldig ruimtegebruik en het optimaal benutten van bestaande gebouwen en locaties. Nieuwe ontwikkelingen dienen bij voorkeur plaats te vinden binnen bestaande structuren, waarbij hergebruik en transformatie van bestaand vastgoed worden gestimuleerd.
Het initiatief betreft de transformatie van een bestaand verouderd kassencomplex aan de Blijdensteinbleekweg 30 naar een open sociale werkplaats. Daarbij blijft de bestaande maatschappelijke functie behouden, maar wordt deze verbreed en versterkt. Door hergebruik van de aanwezige bebouwing wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke ambitie om zorgvuldig met ruimte om te gaan en bestaande locaties toekomstbestendig te maken. Tevens ontstaat een plek waar werk, ontmoeting, ontwikkeling en participatie samenkomen. Daarmee draagt het initiatief rechtstreeks bij aan de uitgangspunten van de Omgevingsvisie 3.3.2 Visie Inclusief Enschede De gemeentelijke visie Inclusief Enschede zet in op een samenleving waarin iedereen kan meedoen en gelijke kansen heeft. De gemeente wil bestaanszekerheid versterken, gezond leven makkelijker maken en kansengelijkheid vergroten. Daarbij wordt benadrukt dat inclusiviteit niet alleen betrekking heeft op het wegnemen van fysieke barrières, maar ook op het creëren van voorzieningen en mogelijkheden waardoor inwoners daadwerkelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. De open sociale werkplaats geeft hier concreet invulling aan. Het initiatief creëert een laagdrempelige plek waar mensen kunnen werken, leren, elkaar ontmoeten en zich ontwikkelen.
Daarmee wordt de maatschappelijke participatie van uiteenlopende doelgroepen ondersteund en wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke ambitie om een inclusieve samenleving te bevorderen. De ontwikkeling levert daarmee een positieve bijdrage aan de doelstellingen van de visie Inclusief Enschede.
3.3.3 Conclusie De transformatie van het bestaande kassencomplex aan de Blijdensteinbleekweg 30 naar een open sociale werkplaats is in overeenstemming met het relevante gemeentelijke beleid. Het initiatief: • draagt bij aan een inclusieve samenleving en maatschappelijke participatie; • versterkt de sociale infrastructuur en ontmoetingsfunctie van de stad; • faciliteert werk, ontwikkeling en dagbesteding voor uiteenlopende doelgroepen; • maakt waar mogelijk duurzaam gebruik van bestaande bebouwing; • sluit aan bij de uitgangspunten van zorgvuldig ruimtegebruik en herontwikkeling van bestaand vastgoed. Geconcludeerd wordt dat het initiatief past binnen de ambities van zowel de Omgevingsvisie Enschede als de Visie Inclusief Enschede en daarmee beleidsmatig aanvaardbaar is. 3.4 Ladder voor duurzame verstedelijking (zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand) Besluit kwaliteit leefomgeving De Ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. In artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving staat dat de Ladder wordt toegepast bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling.
Een stedelijke ontwikkeling is de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel en 'nieuw' is. Artikel 5.129g Bkl geeft geen ondergrens aan voor of een plan 'voldoende substantieel' is. De aard en omvang van het plan in relatie met de omgeving bepaalt dat. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn hiervoor lijnen uitgezet. Voor woningbouw is dat vanaf 12 woningen en voor de nieuwbouw en uitbreiding van bedrijven ligt de ondergrens in beginsel bij een bruto-vloeroppervlakte van 500m2. Overijsselse Ladder voor duurzame verstedelijking De provincie Overijssel hanteert een vergelijkbare ladder en stelt voor de provinciale doelstellingen voor ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en sociale kwaliteit, aanvullende eisen op de ladder voor duurzame verstedelijking en is gericht op concentratie van stedelijke functies in kernen, het bevorderen van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en toekomstbestendigheid. Ook het aspect 'behoefte' speelt hierin een belangrijke rol.
Principe van concentratie In omgevingsplannen worden alleen ontwikkelingen van woningbouw, bedrijventerrein, stedelijke voorzieningen, met bijbehorende infrastructuur en groenvoorzieningen mogelijk gemaakt als die voorzien in een lokale behoefte of in de behoefte van bijzondere doelgroepen. In dit geval kent het plangebied in de huidige situatie al een sportfunctie. Er worden nieuwe gebouwen gerealiseerd om een toekomstbestendig topsportklimaat te kunnen realiseren. ‘Stedelijke ontwikkeling’ en deze Bopa De voorgenomen ontwikkeling betreft de herontwikkeling van de bestaande DCW Kwekerij aan de Blijdensteinbleekweg 30 tot Stadskas Twente. Het plan voorziet in het behoud van circa 6.535 m² bestaande kas, de sloop van verouderde bebouwing en de realisatie van circa 4.500 m² bvo nieuwbouw. Het terrein wordt daarnaast opnieuw ingericht ten behoeve van maatschappelijke, educatieve en arbeidsgerichte functies. Zekerheidshalve wordt aan de ladder van duurzame verstedelijking getoetst. Binnen het plan worden nieuwe ontwikkel- en werkplekken gerealiseerd, waaronder stekwerkplekken, een trainingsruimte, vergader- en werkruimten, ondergeschikte horeca, een magazijn en een wasserij. Daarnaast worden buitenruimten ingericht voor onder meer een moestuin, kruidentuin, pluktuin en moerbedden.
Het initiatief heeft daarmee een duidelijke functie op het gebied van arbeidsparticipatie, dagbesteding, ontwikkeling, educatie en maatschappelijke ontmoeting. Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede 19 Behoefte De ontwikkeling voorziet in een actuele behoefte aan locaties waar werken, leren, ontwikkelen en maatschappelijke participatie worden gecombineerd. De bestaande sociale werkplaatsfunctie wordt voortgezet en verbreed naar een open sociale werkplaats waarin ruimte wordt geboden aan diverse doelgroepen. Het initiatief faciliteert beschut werk, ontwikkeltrajecten, opleidingen, trainingen en maatschappelijke activiteiten op één locatie. Daarnaast wordt met de Stadskas Twente een toekomstbestendige invulling gegeven aan een bestaande gemeentelijke voorziening. De nieuwe opzet maakt het mogelijk om de maatschappelijke functie verder door te ontwikkelen en beter aan te laten sluiten op de huidige vraag naar participatie- en ontwikkelmogelijkheden. Hiermee wordt voorzien in een kwalitatieve en functionele behoefte. Zorgvuldig ruimtegebruik Van zorgvuldig ruimtegebruik is in hoge mate sprake. De ontwikkeling vindt volledig plaats op een bestaande locatie die reeds in gebruik is als kwekerij en sociale werkvoorziening. Er wordt geen nieuw terrein in gebruik genomen en er vindt geen uitbreiding plaats naar onbebouwde gronden buiten het bestaande complex.
Integendeel, het plan bestaat grotendeels uit: • hergebruik van een substantieel deel van de bestaande kas (6.535 m²); • sloop van verouderde opstallen; • vervangende nieuwbouw op een reeds bedrijfsmatige locatie; • herinrichting van het bestaande terrein. Hiermee wordt bestaand vastgoed getransformeerd naar een toekomstbestendige functie. De ontwikkeling sluit daarmee aan bij de uitgangspunten van zorgvuldig ruimtegebruik, transformatie en herstructurering van bestaande locaties. Bestaand stedelijk gebied Het plangebied ligt binnen het bestaande bebouwde gebied van Enschede en betreft een ontwikkelde locatie met bestaande bebouwing en voorzieningen. De ontwikkeling vindt plaats binnen de bestaande ruimtelijke structuur en leidt niet tot nieuwe verstedelijking op uitbreidingslocaties in het buitengebied. Omdat de ontwikkeling wordt gerealiseerd op een bestaande locatie waar reeds sprake is van bebouwing en gebruik voor maatschappelijke en arbeidsgerichte activiteiten, is sprake van een herontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied. Conclusie De herontwikkeling van de DCW Kwekerij tot Stadskas Twente voorziet in een aantoonbare maatschappelijke behoefte aan ontwikkel-, leer- en werkplekken.
De ontwikkeling vindt plaats door hergebruik en transformatie van een bestaande locatie, waarbij een aanzienlijk deel van de bestaande bebouwing behouden blijft en verouderde opstallen worden vervangen door een toekomstbestendige inrichting. Er wordt geen nieuw ruimtebeslag gelegd op uitleglocaties en de ontwikkeling vindt volledig plaats binnen bestaand stedelijk gebied. Geconcludeerd wordt dat het plan voldoet aan de uitgangspunten van de Ladder voor duurzame verstedelijking en past ook binnen de eisen van de Overijsselse Ladder voor duurzame verstedelijking. 3.5 Omgevingsaspecten In deze paragraaf wordt de wijziging van het Omgevingsplan getoetst op de omgevingsaspecten die relevant zijn voor de beoogde ontwikkeling. Waarom is de ontwikkeling op deze locatie niet onuitvoerbaar en welke randvoorwaarden en eisen worden daarbij gesteld? 3.5.1 Welstand, beeldkwaliteit en beschermwaardige bomen De instructieregels in paragraaf 5.1.5 van het Bkl, over het beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden, zijn niet van toepassing op Enschede. Deze gaan over de Waddenzee en de kust. Welstand en beeldkwaliteit In de Welstandsnota "Bouwen aan identiteit" is aangegeven aan welke welstandseisen bouwplannen moeten worden getoetst. Daartoe zijn in de Welstandsnota voor het gehele grondgebied van de gemeente Enschede welstandsidentiteiten opgenomen.
Voor het gebied van deze Bopa geldt het welstandsgebied 'Bedrijventerreinen'. Daarbij is sprake van een lage beeldregie. De stadsbouwmeester heeft het bouwplan getoetst aan de welstandscriteria en komt tot de conclusie dat het hieraan voldoet. Het plan voldoet aan redelijke eisen van welstand. Beschermwaardige bomen De bescherming van bomen is geregeld in de Verordening kwaliteit leefomgeving (VKL). Op het bij de VKL behorende bomenoverzicht zijn de beschermde bomen en boomgroepen weergegeven, voor het vellen waarvan in ieder geval een omgevingsvergunning (kapvergunning) op grond van de VKL is vereist. De VKL is alleen van toepassing op bomen binnen de bebouwde kom. De gronden binnen het plangebied van deze Bopa liggen binnen de bebouwde kom. Voor dit project is een inrichtingsplan opgesteld. Dit document maakt onderdeel uit van de vergunning en is primair opgesteld voor een goede landschappelijke inpassing. In onderstaande afbeelding is de bomenkaart te zien in relatie tot het plangebied (indicatief in blauw). Afbeelding 8: weergave van de bomenkaart Enschede in relatie tot projectgebied Als gevolg van de plannen blijven binnen het te ontwikkelen gebied de aanwezige bomen en houtopstanden behouden. Deze waardevolle groene elementen worden niet alleen beschermd, maar ook actief geïntegreerd in de toekomstige inrichting van het gebied.
Conclusie De voorgenomen ontwikkeling leidt niet tot een onaanvaardbare aantasting van de ruimtelijke kwaliteit en is niet in strijd met redelijke eisen van welstand. 3.5.2 Cultuurhistorische waarden Uit het Besluit kwaliteit leefomgeving volgt dat gemeenten voor cultureel erfgoed dat voor bescherming in aanmerking komt een toereikend beschermingsregime moeten opnemen in het omgevingsplan. Het Bkl bevat hiervoor instructieregels in artikel 5.130 (par 5.1.5.5; behoud cultureel erfgoed). Ook de Omgevingsverordening van de provincie bevat instructieregels voor cultureel erfgoed (artikel 4.12). Cultuurhistorische waarden en deze Bopa
Omgevingsvergunning Blijdensteinbleekweg 30 Enschede 21 In het plangebied en de directe omgeving zijn geen cultuurhistorisch waardevolle objecten, elementen en structuren aanwezig die worden aangetast door de beoogde ontwikkeling. Cultuurhistorisch waarden vormt derhalve geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van deze Bopa. Hiermee wordt voldaan aan de instructieregels van het Rijk (Bkl) en de provincie (Omgevingsverordening). 3.5.3 Archeologische waarden In de gemeente Enschede is een archeologische beleidskaart opgesteld. Op basis van deze kaart valt het gebied van deze Bopa deels onder de aanduiding ‘Onderzoeksgebied A’ en grotendeels onder de aanduiding ‘Onderzoeksgebied B’. In onderstaande afbeelding is een uitsnede uit de archeologische beleidskaart visueel weergegeven en is het plangebied met een blauwe vierkant indicatief aangeduid. In ‘Onderzoeksgebied A’ mogen, zonder archeologisch vooronderzoek, geen bouwwerken worden gebouwd en/of werken, geen bouwwerken zijnde, en/of werkzaamheden worden uitgevoerd die een bodemverstoring veroorzaken dieper dan 50cm onder het maaiveld en een bodemverstoringsoppervlakte meer dan 250m2 hebben.
In ‘Onderzoeksgebied B’ mogen, zonder archeologisch vooronderzoek, geen bouwwerken worden gebouwd en/of werken, geen bouwwerken zijnde, en/of werkzaamheden worden uitgevoerd die een bodemverstoring veroorzaken dieper van 50cm onder het maaiveld en een bodemverstoringsoppervlakte meer dan 500m2 hebben. Indien uit archeologisch vooronderzoek blijkt dat ter plaatse geen archeologische waarden aanwezig zijn dan wel indien daardoor geen onevenredige aantasting plaats vindt van de aanwezige archeologische waarden kan vanuit archeologie een omgevingsvergunning voor het bouwen worden afgegeven. Afbeelding 9: Uitsnede archeologische beleidskaart Enschede Archeologische waarden en deze Bopa In het plangebied is in 2025 een archeologisch onderzoek uitgevoerd om aan te tonen dat eventueel aanwezige archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad door de geplande bouwactiviteiten. In het plangebied is sprake van een verstoord pakket met een gemiddelde dikte van 117 cm. Deze ligt meestal onscherp begrensd op een C-horizont (verspoeld dekzand, keizand of keileem). Oorspronkelijk werd een hoge zwarte enkeerdgrond in het plangebied verwacht. Vanwege de grootschalige inclusies van o.a. leembrokken in het verstoorde pakket door het hele plangebied heen lijkt de oorspronkelijke enkeerdgrond grootschalig geroerd te zijn.
Dit houdt waarschijnlijk verband met het gebruik van het plangebied als kwekerij. Hoewel de verstoringen in de noordelijke helft van het plangebied minder diep zijn is er nog steeds een grote variatie in verstoringsdiepe. Daarom wordt verwacht dat het sporenvlak op de meeste plekken alsnog verdwenen is. De verwachting van alle archeologische kan dus naar laag worden bijgesteld.
Conclusie Op basis van het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat de archeologische waarde(n) geen belemmering vormen voor de uitvoerbaarheid van de voorgestelde Bopa. Daarmee wordt ook voldaan aan de instructieregels van het Rijk in artikel 5.130 (par 5.1.5.5) van het Bkl (behoud cultureel erfgoed). 3.5.4 Verkeer Verkeersafwikkeling Door BJZ is een notitie voor de verkeersgeneratie uitgewerkt. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen vragen om een toetsing van de verkeerseffecten. Hoewel de CROW-publicatie ‘Parkeerkencijfers 2024’ landelijk de standaard vormt voor zowel parkeren als verkeersgeneratie, is de parkeerbehoefte voor dit plan al bepaald conform het gemeentelijk beleid van Enschede. Deze rapportage beperkt zich daarom tot de berekening van de verkeersgeneratie op basis van de geldende CROW-kencijfers. Qua functie, verstedelijkingsgraad, stedelijke zone, parkeernorm en verkeersgeneratie worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Verstedelijkingsgraad: sterk stedelijk; • Stedelijke zone: rest bebouwde kom. In de publicatie van de CROW is de verkeersgeneratie per functie uiteengezet. Daarnaast wordt hierin een minimaal en maximaal aantal verkeersbewegingen voor de functies aangegeven. In voorliggend geval wordt van het gemiddelde uitgegaan. Op basis van de vorenstaande uitgangspunten ontstaat qua verkeersgeneratie als gevolg van het plan.
De totale verkeersgeneratie voor het project komt neer op 389 verkeersbewegingen per weekdagetmaal. Voor werk-gerelateerde functies geldt een factor 1,33 voor het omrekenen van weekdagen naar werkdagen. Voor een werkdag geldt 1,33 * 300 = 518 verkeersbewegingen per weekdagetmaal. De werkelijke verkeersgeneratie van werknemers en bezoekers wijkt echter aanzienlijk af van het gemiddelde waarop de CROW-kencijfers zijn gebaseerd. Op basis van ervaringscijfers van het DCW geldt voor de maximaal 235 aanwezige medewerkers dat: • ongeveer 170 personen per fiets komen; • 5 tot 10 personen gebruikmaken van deelmobiliteit; • 5 personen met het openbaar vervoer komen; • 5 personen te voet arriveren; • 50 tot 60 personen per auto komen. Hieruit blijkt dat het merendeel van de medewerkers geen gebruikmaakt van de auto. De CROW-kencijfers veronderstellen doorgaans een veel hoger aandeel autoverkeer, vooral binnen de categorie ‘rest bebouwde kom’. Het hoge fietsgebruik op deze locatie wordt verder versterkt door de gunstige ligging aan de F35 in Enschede, waardoor de bereikbaarheid per fiets uitstekend is. Er wordt de kanttekening geplaatst dat de modaliteit per werknemer per reis kan verschillen en dat de bezetting van 235 werknemers nooit volledig honderd procent zal zijn in de praktijk.