Bijlage 3 - Motiveringen bundel Verzamelplan voorjaarsronde 2026
Tekst van het document
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 4. 3 Veldonderzoek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 5 Beschermde soorten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 5. 1 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 5. 2 Vleermuizen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 5. 2. 1 Voorkomen en functie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 5. 2. 2 Effecten en vergunning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 5. 2. 3 Aanbevelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 5. 3 Vogels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 5. 3. 1 Voorkomen en functie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 5. 3. 2 Effecten en vergunning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . 15 5. 3. 3 Aanbevelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 5. 4 Overige beschermde soorten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 5. 4. 1 Voorkomen en functie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 5. 4. 2 Effecten en vergunning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 6 Conclusie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 6.
1 Soortenbescherming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 6. 2 Uitvoerbaarheid van de plannen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 6. 3 Geldigheid onderzoek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 7 Aanbevelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 7. 1 Vleermuizen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 7.
2 Vogels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Bijlage 1 Wettelijk kader Natuurwetgeving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 3 1 Inleiding 1. 1 Aanleiding Wooncorporatie Domijn is voornemens het pand aan de Zunabrink 6-12 in Enschede te slopen , om hier plaats te maken voor nieuwbouw. Op basis van luchtfoto’s , Google Streetview en de expertise van Eelerwoude bij vergelijkbare projecten , is ingeschat dat het gebied potentie biedt voor vleermuizen en vogels met jaarrond beschermde nesten. Op deze manier is efficiënt een QuickScan Wet natuurbescherming uitgevoerd naar beschermde soorten. Nader , gericht veldonderzoek bleek noodzakelijk om aan te tonen , dan wel uit te sluiten dat het pand een functie heeft als verblijfplaats voor beschermde soorten. Duidelijk moet dan ook worden om welke soort(en) en aantallen het gaat en wat de eventuele functie van het gebouw is voor deze soort(en).
Uit het onderzoek komt naar voren of de voorgenomen ontwikkelingen consequenties hebben voor de aanwezige beschermde natuurwaarden in het kader van het natuurbeschermingsrecht en welke vervolgstappen noodzakelijk zijn. Voorliggende rapportage gaat hier verder op in. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 4 2 Huidige situatie en ontwikkeling 2. 1 Huidige situatie Het plangebied is gelegen aan de Zunabrink in Enschede in de gemeente Enschede , Overijssel (afbeelding 1). Het plangebied , omvat een oud schoolgebouw dat de laatste jaren als wijkinformatiecentrum heeft gefungeerd. In het plangebied en in de naastgelegen woonwijk komt groen voor in de vorm van grasvelden en bomen. In het plangebied bevinden zich geen waterelementen. De omgeving rondom het plangebied wordt met reguliere straatlantaarns verlicht. Afbeelding 1. Ligging plangebied. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 5 2. 2 Voorgenomen ontwikkeling Wooncorporatie Domijn is voornemens het pand aan de Zunabrink 6-12 in Enschede te slopen , om hier plaats te maken voor nieuwbouw. De aanwezige bomen zullen bij de werkzaamheden zoveel mogelijk behouden blijven. Het is niet bekend of en in welke mate fasering hierbij wordt ingepast en wat de doorlooptijd betreft. Voor de geplande sloop is nog geen concrete planning beschikbaar. Afbeelding 2. Luchtfoto plangebied. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 6 3 Natuurwetgeving 3.
1 Inleiding Het natuurbeschermingsrecht onder de Omgevingswet bestaat uit drie onderdelen: de bescherming van soorten , de bescherming van gebieden en de bescherming van houtopstanden. De kern van het natuurbeleid wordt gevormd door het Natuurnetwerk Nederland , dat een samenhangend netwerk vormt van natuurgebieden. De provincies zijn het bevoegd gezag. Alleen in een aantal situaties , zoals bij ruimtelijke ingrepen waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid , is het Rijk het bevoegd gezag. In dit hoofdstuk wordt kort ingegaan op de relevante wetgeving en het natuurbeleid voor het plangebied ; het natuurbeschermingsrecht onder de Omgevingswet. 3. 2 Bescherming van soorten Het uitgangspunt bij het onderdeel soortenbescherming (toetsing flora- en fauna-activiteit) is dat geen schade mag worden gedaan aan beschermde dieren of planten , tenzij dit uitdrukkelijk is toegestaan. De wet kent een drietal beschermingsregimes ; beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn , beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn en beschermingsregime “andere soorten”. Daarnaast zijn landelijk van een aantal vogelsoorten de nesten jaarrond beschermd. Elk beschermingsregime heeft zijn eigen verbodsbepalingen. Voor ieder ruimtelijk plan is het verplicht om te toetsen of deze leiden tot overtreding van de betreffende verbodsbepalingen.
Wanneer er sprake is van een overtreding dient er onderzocht te worden of er een vrijstelling geldt. Indien er geen vrijstelling geldt , kan het aanvragen van een vergunning noodzakelijk zijn. Bijlage 1 gaat verder in op het wettelijk kader bij toetsing aan het natuurbeschermingsrecht onder de Omgevingswet. Gevolgen plangebied De Omgevingswet is een nationale wet. Indien negatieve effecten worden verwacht door activiteiten of ontwikkelingen is een toetsing aan het natuurbeschermingsrecht noodzakelijk. In hoofdstuk 5 wordt verder ingegaan op de aanwezigheid van beschermde soorten en welke effecten de voorgenomen ontwikkeling heeft op deze soorten. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 7 4 Methode 4.1 Inleiding De aanwezige natuurwaarden zijn in beeld gebracht op basis van een verkenning van bestaande inventarisatiegegevens en gericht onderzoek naar vleermuizen, en jaarrond beschermde broedvogels. 4.2 Bureauonderzoek Voor het bureauonderzoek is gebruikgemaakt van landelijke, provinciale en indien beschikbaar regionale verspreidingsinformatie: © _NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna). e Uit de landelijke verspreidingsinformatie uit atlassen, die deels gedateerd is, moet blijken of nabij de locaties in het verleden strikt beschermde soorten zijn aangetroffen. Exacte locaties of datering van de waarnemingen zijn daarbij veelal niet bekend.
Deze gegevens hebben vaak betrekking op atlasblokken (5x5 kilometer), en veelal betrekking op de regio en niet specifiek op het plangebied. e De flora- en faunadatabase van Eelerwoude is eveneens geraadpleegd. Eelerwoude heeft meerdere onderzoeken in de nabije omgeving uitgevoerd. De data van deze onderzoeken zijn opgeslagen in deze database. Zie de literatuurlijst voor een totale lijst van de geraadpleegde bronnen. 4.3 Veldonderzoek Op basis van 8 veldbezoeken is het plangebied onderzocht op de aanwezigheid van verblijfplaatsen en de functionele leefomgeving van vleermuizen, huismus en gierzwaluw. De onderzoeken zijn uitgevoerd door | | en | Betreffende personen zijn ecologische adviseur en werkzaam bij Eelerwoude (zie kader — ecologisch deskundige). Ook is een gedeelte van het onderzoek met de hulp veldmedewerkers van Stichting NICHE uitgevoerd. In tabel 1 zijn de onderzoekdata weergegeven. Hierbij zijn tevens de onderzoekers, starttijd en weersomstandigheden genoteerd. (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Kader - Ecologisch deskundige De veldmedewerkers van Eelerwoude beschikken over een uitgebreide ervaring met de betreffende soortgroepen en voldoen aan de criteria van ‘ecologisch deskundige’.
Met een ecologisch deskundige wordt bedoeld een persoon die voor de situatie en soorten ten aanzien waarvan hij of zij gevraagd is te adviseren en/of te begeleiden, aantoonbare ervaring en kennis heeft op het gebied van soortspecifieke ecologie. De ervaring en kennis dienen te zijn opgedaan doordat de deskundige: - op HBO- dan wel universitair niveau een opleiding heeft genoten met als zwaartepunt (Nederlandse) ecologie; en/of - op MBO-niveau een opleiding heeft afgerond met als zwaartepunt het natuurbeschermingsrecht, soortenherkenning en zorgvuldig handelen ten opzichte van die soorten; en/of - als ecoloog werkzaam is voor een ecologisch adviesbureau, zoals bijvoorbeeld een bureau welke is aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus; en/of - zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenbescherming en is aangesloten bij en werkzaam voor de daarvoor in Nederland bestaande organisaties (zoals bijvoorbeeld Zoogdiervereniging, RAVON, Stichting Das en Boom, Vogelbescherming Nederland, Vlinderstichting, Natuurhistorisch Genootschap, KNNV, NIN, IVN EIS Nederland, FLORON, SOVON, STONE, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, De Landschappen en Stichting Beheer Natuur en Landelijk Gebied; en/of - zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenmonitoring en/of -bescherming. Zunabrink, Enschede | Eelerwoude | 8 Tabel 1.
Type onderzoek, datum, start- en eindtijd, onderzoeker(s) en de weersomstandigheden genoteerd per veldbezoek. Type onderzoek | Start —eindtijd | Onderzoeker | __Weersomstandigheden — 00:52 22:57 18-20 °C, droog, | heldere hemel, 23-08-2023 | _Baltsonderzoek vleermuizen | Zon onder: | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) windkracht | 2 Bft 20:48 — 00:55 22:51 19-20 °C, droog, | heldere hemel, 5-09-2023 | Baltsonderzoek vleermuizen | Zon onder: | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) windkracht | 1 Bft 20:19 — 10:30 9:30 11-13 °C, droog, half bewolkt, 8-04-2024 | Huismusonderzoek | Zon op: | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) windkracht | 1 Bft 6:58 — 9:04 8:02 14-17 °C, droog, | heldere hemel, 2-05-2024 | Huismusonderzoek | Zon op: | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) windkracht | 1 Bft 06:08 — 22:21 20:23 1-06-2024 | Gierzwaluwonderzoek | Zon onder: | Stichting | 15-19°C, droog, zwaar bewolkt, NICHE | windkracht | 3 Bft 21:51.
— 00:48 22:21 Kraamonderzoek | Stichting | 15-19°C, droog, zwaar bewolkt, 1-06-2024 | Zon onder: vleermuizen | NICHE | windkracht | 3 Bft 21:51 3:07 —5:13 28-06-2024 | Zon op: Kraamonderzoek | Stichting | 17-19°C, droog, heldere hemel, vleermuizen | NICHE | windkracht | 3 Bft 5:23 — 22:54 20:51 3-07-2024 | Gierzwaluwonderzoek | Zon onder: | Stichting | , droog, half bewolkt, NICHE | racht 2 Bft 22:02 — 22:25 20:48 13-07-2024 | _Gierzwaluwonderzoek | Zon onder: | Stichting | 12-14°C, droog, half bewolkt, NICHE | windkracht | 2 Bft 21:55 — 00:53 22:25 13-07-2024 | Kraamonderzoek | Stichting | 12-14°C, droog, half bewolkt, Zon onder: vleermuizen | NICHE | windkracht | 2 Bft 21:55 Vleermuizen Bij de uitvoering van het vleermuisonderzoek is gewerkt conform het ‘Protocol voor vleermuisinventarisaties’ dat | in januari 2021 | is geactualiseerd door deskundigen van het Netwerk Groene Bureaus en de Zoogdiervereniging. Het protocol | is daarmee aangepast naar de meest recente wetenschappelijke inzichten. Het vleermuisonderzoek heeft zich gericht op het vaststellen van de soortensamenstelling, de aantallen, de gebruiksfunctie van het gebied en het vaststellen van verblijfplaatsen (kraamverblijven, winterverblijfplaatsen, zomerverblijven etc.), vliegroutes en foerageergebieden.
Het onderzoek heeft zich geconcentreerd op de aanwezigheid van verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuizen en laatvlieger vanwege de geschiktheid van het type bebouwing voor deze soorten. Uiteraard | is tijdens de veldbezoeken ook aandacht besteed aan eventuele andere beschermde vleermuissoorten binnen het plangebied. Tijdens het vleermuisonderzoek | is gebruik gemaakt van een batlogger, een warmtebeeldcamera en een batdetector Pettersson D240X. In totaal | zijn vijf veldbezoeken uitgevoerd: drie in de kraamperiode (2024) en twee in de baltsperiode (2023). Het kraamonderzoek heeft zich gericht op de aanwezigheid van zomer- en/of kraamverblijfplaatsen van vleermuizen. Deze bezoeken hebben plaatsgevonden tijdens het uitvlieg- of invliegtijdstip van vleermuizen, respectievelijk rond zonsondergang en zonsopkomst. Het baltsonderzoek heeft zich gericht op het vaststellen van balts-, paar-, en/of winterverblijfplaatsen van vleermuizen. Deze bezoeken hebben plaatsgevonden tijdens Zunabrink, Enschede | | Eelerwoude | | | 9 de baltsactiviteit van vleermuizen , na zonsondergang tot middernacht. Tijdens dit tijdstip is de meeste baltsactiviteit bij vleermuizen waar te nemen. De veldbezoeken hebben plaatsgevonden tijdens voor vleermuizen gunstige weersomstandigheden.
Vogels Bij broedvogelinventarisaties van huismus en gierzwaluw wordt gewerkt volgens het Kennisdocument Huismus en Gierzwaluw (Bij12 , 2023). Hierbij worden waarnemingen die op broedgevallen of een territorium duiden in verschillende inventarisatierondes genoteerd op kaart. Vervolgens wordt op basis van deze waarnemingen een kaart met territoria vastgesteld. De veldbezoeken richten zich vooral op de soorten die jaarrond gebruik maken van vaste rust- en verblijfplaatsen (zgn. ‘jaarrond-soorten’ en ‘categorie 5-soorten’). Hierbij is uitgegaan van de per 26 augustus 2009 gewijzigde vogellijst. Ook eventuele andere bijzonderheden zijn genoteerd. Huismus Het onderzoek naar huismus is uitgevoerd in twee bezoeken in de periode april – mei met één veldmedewerker. De bezoeken hebben plaatsgevonden tijdens gunstige weersomstandigheden. Tijdens het bezoek is onder andere gelet op zingende mannetjes en nestindicatieve waarnemingen zoals nestbouw , transport voedsel en alarmroepen. Gierzwaluw Het gierzwaluwonderzoek is uitgevoerd in drie bezoeken met één veldmedewerker , waarvan minimaal 1 bezoek plaatsvond tussen 20 juni en 7 juli. Deze bezoeken hebben in een aantal situaties plaatsgevonden in de avond voorafgaand aan het vleermuisonderzoek en tijdens gunstige weersomstandigheden. Tijdens het onderzoek zijn bezette nesten geteld (in- en uitvliegende dieren).
Tijdens dit tijdstip zoeken gierzwaluwen hun nesten op om te gaan slapen. Gedurende dit onderzoek worden tevens laagvliegende vogels genoteerd , met onderscheid tussen luidruchtige vluchten op huishoogte en bezoek van (waarschijnlijke) nestplaats. Overige beschermde soorten In en rond het plangebied komen mogelijk nog een aantal andere beschermde soorten dan eerder beschreven voor. Voor een groot deel zal het gaan om algemeen voorkomende en vrijgestelde beschermde soorten , maar ook de aanwezigheid van een aantal beschermde (nachtactieve) soorten kan niet op voorhand worden uitgesloten. Hierbij dient gedacht te worden aan egel en steenmarter. Het veldwerk naar de groep van overige soorten is uitgevoerd tijdens en/of na afloop van de veldbezoeken naar vleermuizen en vogels. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 10 5 Beschermde soorten 5. 1 Inleiding Dit hoofdstuk beschrijft de tijdens het veldonderzoek waargenomen soorten , al dan niet aangevuld met gegevens uit de literatuur en andere informatiebronnen. Vervolgens worden eventuele effecten beschreven als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling. 5. 2 Vleermuizen 5. 2. 1 Voorkomen en functie Aangetroffen soorten Tijdens het vleermuisonderzoek is in het gebied enkel gewone dwergvleermuis vastgesteld.
Hieronder wordt ingegaan op welke functies het plangebied heeft voor gewone dwergvleermuis , daarnaast worden deze waarnemingen in de bijlagen op kaart weergegeven. Gewone dwergvleermuis Soortbeschrijving De gewone dwergvleermuis is in Nederland de meest algemene vleermuissoort. De soort wordt veelvuldig waargenomen in stedelijk gebied. (Kraam)kolonies zijn in Nederland vooral in gebouwen aangetroffen. Voorbeelden van verblijfplaatsen in gebouwen zijn ruimtes in spouwmuren en achter boeiboorden en gevelbetimmering. Gebouwen worden ook als winterverblijf gebruikt , waarbij (mogelijk) vergelijkbare plaatsen als in de zomer benut worden , mits deze vorstvrij zijn. Ze jagen hoofdzakelijk binnen een straal van 2-5 km van de verblijfplaats. Vliegroutes volgen zoveel mogelijk lijnvormige structuren en ze jagen in gesloten tot halfopen landschap. Verblijfplaatsen Tijdens het kraamonderzoek zijn binnen de begrenzing van het plangebied geen zomer- en kraamverblijfplaatsen vastgesteld. Tijdens het baltsonderzoek zijn binnen de begrenzing van het plangebied geen (vermoedelijke) balts- , paar- en/of winterverblijfplaatsen vastgesteld. Zie ook kader-Vleermuisverblijfplaatsen en het kader – Paarverblijfplaatsen. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 11 Kader -Vleermuisverblijfplaatsen Onder de vleermuizen zijn gebouw bewonende en/of boom bewonende soorten aanwezig.
Gewone dwergvleermuis en laatvlieger zijn hoofdzakelijk gebouw bewonend. Rosse vleermuis en watervleermuis zijn voornamelijk boom bewonende en gewone grootoorvleermuis , franjestaart en ruige dwergvleermuis bewonen zowel bomen als gebouwen. Voorbeelden van verblijfplaatsen in gebouwen zijn ruimtes in spouwmuren en achter boeiboorden en gevelbetimmering. Holten en spleten in bomen en ruimtes achter loszittend schors zijn voorbeelden van verblijfplaatsen in bomen. Vanuit de verschillende functies van de verblijfplaats worden weer andere eisen gesteld aan bijvoorbeeld het klimaat , de toegankelijkheid en de expositie van het verblijf ten opzichte van de zon. Als kraamverblijfplaats worden meestal gebouwen en/of bomen uitgekozen waarbinnen een constant klimaat heerst. Bij gebouwen zijn dit voornamelijk woningen met een spouwmuur of een geïsoleerd dak. Sommige vleermuizen hebben aan een opening van 1-2 cm voldoende om naar binnen te kruipen. Bij bomen gaat het meestal om dikke , oude bomen met een dikke restwand. Kader – Paarverblijfplaatsen Definitie paar(verblijf)plaats in het vleermuisprotocol 2017: Een verblijfplaats of de omgeving daarvan , waar ten minste een baltsend mannetje of meerdere vleermuizen overdag verblijven en paren of komen zwermen. Welk gedrag is waar te nemen , is afhankelijk van de soort. Te herkennen aan zwermgedrag en/of baltsroepen.
(Zwermen bij het invliegen komt bij meer verblijfsfuncties voor. ) Een samenhang van waarnemingen kunnen duidelijk maken wat de waarde van een locatie is. Fanatiek roepende mannetjes zijn een belangrijke indicatie voor een paarverblijfplaats in het gebied. Maar wanneer is de roep nou een indicatie voor een paarverblijfplaats of wanneer is het gewoon een sociaal geluid? Om zeker te kunnen aangeven dat het om een baltsroep gaat voor het vaststellen van een paarverblijfplaats moet er gekeken worden naar verschillende factoren: aantal roepen ; wanneer een vleermuis < 5 roept , gaat het om een sociale roep.
Wanneer de roep in lange series met regelmatige intervallen > 10 keer wordt uitgestoten gaat het om een baltsroep ; vliegstijl ; baltsactiviteiten gaan gepaard met vleugelslagen welke onderbroken worden met een glijdende vlucht ; valse landingen ; baltsende mannetjes worden vaak herhaaldelijk aanvliegend waargenomen bij bepaalde plaatsen op de muur , dit vaak in de hoeken van een gebouw of onder uitstekende delen van de wand ; aantal uren na en voor zonsondergang en -opgang ; baltsactiviteiten worden opgebouwd tot 4 uur na zonsondergang (met een piek in het 4e uur) en 4 uur voor zonsopkomst (piek op het 3e uur) , om middernacht nemen de baltsactiviteiten iets af ; tijd van het jaar ; van juli tot augustus is er weinig baltsactiviteit in de eerste uren na zonsondergang , van augustus t/m oktober beginnen de baltsactiviteiten steeds vroeger op de avond ; temperatuur en weersomstandigheden ; bij hogere temperatuur in de avond zijn er meer baltsactiviteiten , bij heftige regen zijn er geen baltsactiviteiten aanwezig , andere weers- omstandigheden hebben geen invloed op de baltsactiviteiten. • • • • • • Voordeel van het inventariseren tijdens de baltspiek is dat er makkelijk vastgesteld kan worden wat de territoriumgrenzen van het mannetje zijn , deze kunnen voor gewone dwergvleermuis circa 12 , tot 10 ha groot zijn.
Met deze gegevens kan de dichtheid van de paarplaatsen bepaald worden. Daarnaast is er een voordeel dat ook de aangrenzende gebieden makkelijk beoordeeld kunnen worden en of deze binnen het territorium vallen. Informatie over het territorium is belangrijk wanneer er in het plangebied een paarverblijfplaats wordt aangetroffen. Aan de hand van de informatie over de territoria in de omgeving kan aangegeven worden of er voldoende alternatieve in de omgeving aanwezig zijn. Want ook in de paartijd verhuizen mannetjes regelmatig binnen hun territorium. Foerageergebieden en vliegroutes Gewone dwergvleermuis komt redelijk algemeen voor in de wijk met duidelijke concentraties nabij de groenstructuren aan de westkant en noordkant van het plangebied. Het totale aantal foeragerende dieren in het plangebied wordt ongeveer op 1-4 exemplaren geschat. Duidelijke vliegroutes zijn niet aangetroffen in de wijk. De aangetroffen gewone dwergvleermuizen gebruiken de luwte van de bebouwing en de groenstructuren om langs te vliegen en zijn overal diffuus verspreidt langsvliegend aangetroffen. In de omgeving zijn overigens Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 12 voldoende alternatieven aanwezig welke kunnen dienen als vliegroute in de vorm van andere gebouwen en andere groenstructuren. 5. 2.
2 Effecten en vergunning Bescherming Alle vleermuissoorten zijn beschermd onder de Omgevingswet met beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn. Het opzettelijk verstoren , vangen en doden van individuen van beschermde soorten , alsmede het beschadigen of vernielen van vaste verblijfplaatsen , inclusief de functionele leefomgeving , is verboden vanuit de Omgevingswet. De functionaliteit van de verblijfplaatsen van vleermuizen dienen te allen tijde gegarandeerd te blijven. Verblijfplaatsen Tijdens het vleermuisonderzoek zijn geen verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis vastgesteld. Derhalve zijn negatieve effecten op een dergelijke verblijfplaats uit te sluiten en is het aanvragen van een Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit niet benodigd. Foerageergebieden en vliegroutes In het plangebied zijn geen foerageergebieden aangetroffen met essentiële functies. Langsvliegende gewone dwergvleermuizen zijn diffuus verspreidt waargenomen , waardoor duidelijke vliegroutes niet aanwezig zijn binnen het plangebied. Derhalve treedt er door de voorgenomen werkzaamheden geen verstoring op van foerageergebieden en vliegroutes die onderdeel uitmaken van het (essentieel) leefgebied van de betreffende vleermuissoorten. Zie ook kader – Foerageergebieden en vliegroutes.
Kader - Foerageergebieden en vliegroutes Foerageergebieden en vliegroutes van vleermuizen zijn beschermd indien bij het verdwijnen ook een verblijfplaats ongeschikt wordt. Bijvoorbeeld door het onderbreken van een vliegroute wordt een foerageergebied onbereikbaar , waardoor de vleermuizen onvoldoende voedsel kunnen vinden. Bij het verdwijnen van foerageergebieden of vliegroutes wordt derhalve onderzocht of er voldoende bereikbare alternatieven zijn. Vleermuizen maken gebruik van lijnvormige landschapselementen zoals bomenrijen en singels om zich langs te verplaatsen. Een aaneengesloten kronendak heeft hierbij de voorkeur. Van vleermuizen is bekend dat onderbrekingen in de lijnstructuur maximaal 100 tot 200 meter mogen bedragen (kleinere en langzaam vliegende soorten 50 meter). Wanneer de onderbrekingen groter zijn dan deze afstand kunnen sommige soorten deze afstand niet overbruggen en zullen ze uitwijken naar alternatieve vliegroutes en foerageergebieden. 5. 2. 3 Aanbevelingen Om de gunstige staat van instandhouding van gewone dwergvleermuis te ondersteunen wordt aanbevolen de nieuwbouw geschikt te maken voor verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis. Hierbij wordt geadviseerd dat er vier kasten van het type VMPMK3 geplaatst worden op de nieuwbouw. Conclusie: Er zijn geen verblijfplaatsen van vleermuizen waargenomen in het gebouw.
Derhalve zijn negatieve effecten op verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis vanwege de voorgenomen werkzaamheden (sloop en nieuwbouw van het gebouw) uit te sluiten. Het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna- activiteit is niet benodigd. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 13 5. 3 Vogels 5. 3. 1 Voorkomen en functie Aangetroffen soorten Tijdens het vogelonderzoek zijn in het gebied 2 soorten onderzocht waarvan de verblijfplaatsen jaarrond zijn beschermd ; huismus en gierzwaluw. Hieronder wordt per soort ingegaan op hoe zij het gebied gebruiken , daarnaast worden deze waarnemingen in de bijlagen op kaart weergegeven. Huismus Huismussen zijn bijzonder vindingrijk als het gaat om het vinden van een nestplaats. Ze nestelen meestal in holtes , bij voorkeur in huizen. De huismus is een jaarrond-soort , wat inhoudt dat de soort gedurende het hele jaar gebruik maakt van de verblijfplaatsen. De huismus is een echte cultuurvolger en bovendien uitermate veelzijdig. Geschikt huismussenhabitat bestaat uit de volgende elementen: Ruim voldoende nestgelegenheid. Continu voedsel in de directe omgeving van dekking. Voldoende inheems groen als leverancier van eiwitrijk voedsel voor de jongen. Evergreens (bladhoudende of groenblijvende plant) in hagen of gevelbegroeiing. Zandbad. Water. • • • • • • De huismus komt zeer algemeen voor in Enschede.
In het plangebied zijn geen territoria vastgesteld. In de nabije omgeving van het plangebied is een enkel baltsend mannetje waargenomen tijdens het onderzoek. Dit gaat om Zunabrink 2 , het gebouw dat ten noorden van het plangebied ligt. Afbeelding 3. Huismus op dakrand geeft aanwijzing voor territorium (li) en een vliegende gierzwaluw (re). Gierzwaluw De gierzwaluw is een trekvogel en alleen in de maanden mei , juni en juli in Nederland. Ook de gierzwaluw is voor zijn verblijfplaats in Nederland afhankelijk van de mens. Als verblijfplaats kiest de soort holtes en kieren tussen dakpannen en de tengels (panlatten) , spouwmuur-isolatiegaten en diverse andere holtes. Deze vogels houden er een bijzondere leefwijze op na ; de soort slaapt en paart in de lucht en komt alleen 'aan land' om te broeden. Tijdens het onderzoek zijn geen gierzwaluwen aangetroffen in het plangebied of in de omgeving van het plangebied. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 14 5. 3. 2 Effecten en vergunning Verblijfplaatsen van huismus en gierzwaluw zijn jaarrond beschermd. Beide soorten zijn in het plangebied niet broedend vastgesteld. Er geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten , rustplaatsen en eieren vernielen of te beschadigen , of nesten van vogels weg te nemen.
Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen , tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Binnen het plangebied komen geen verblijfplaatsen van huismus en/of gierzwaluw voor. Derhalve zullen de voorgenomen werkzaamheden (slopen van het gebouw) geen schadelijk effect hebben op verblijfplaatsen van huismus en/of gierzwaluw. 5. 3. 3 Aanbevelingen Om de gunstige staat van instandhouding van huismus en gierzwaluw te ondersteunen wordt aanbevolen om vier gierzwaluwkasten van het type GZP2 te plaatsen op de nieuwbouw. Ook huismus kan gebruik maken van deze kasten. Conclusie: Binnen het plangebied zijn geen verblijfplaatsen waargenomen van huismus en/of gierzwaluw. Derhalve is het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit niet benodigd. 5. 4 Overige beschermde soorten 5. 4. 1 Voorkomen en functie Tijdens het veldonderzoek is ook gelet op de aanwezigheid van andere (niet-vrijgestelde) beschermde soorten dan hierboven beschreven. Tijdens het veldonderzoek is egel tweemaal waargenomen. De waargenomen egels foerageerden op het omliggende gazon. Verblijfplaatsen ontbreken door de afwezigheid van dichte lage begroeiing. Verder kunnen in en rond het plangebied verschillende algemene vogelsoorten voorkomen. Het gaat hierbij o. a. om de soorten koolmees , pimpelmees en roodborst.
Deze soorten kunnen in en rond het plangebied tot broeden komen. 5. 4. 2 Effecten en vergunning Negatieve effecten zijn niet te verwachten op de groep overige beschermde soorten. Vaste rust- en verblijfplaatsen van deze beschermde soorten , zoals egel en steenmarter , ontbreken. Het plangebied en vooral de omgeving maakt onderdeel uit van het leefgebied van de egel , maar van deze soort zijn geen vaste rust- en verblijfplaatsen waargenomen of te verwachten door het ontbreken van dichte lage begroeiing. Wel dient te allen tijde rekening gehouden te worden met de aanwezigheid van broedvogels. Alle vogelsoorten in Nederland zijn beschermd onder de Omgevingswet. Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten , rustplaatsen en eieren vernielen of te beschadigen , of nesten van vogels weg te nemen. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen , tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Deze verbodsbepalingen worden kunnen in veel situaties worden voorkomen door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren. De periode van 15 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen.
Werkzaamheden binnen het broedseizoen zijn mogelijk indien is vastgesteld dat er met deze werkzaamheden geen nesten van broedvogels worden verstoord. Onder de Omgevingswet zijn echter alle bewoonde vogelnesten beschermd , ongeacht het tijdstip van het jaar en ongeacht de zeldzaamheid van de soort. De genoemde termijn moet daarom niet al te strikt worden toegepast. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 15 Conclusie: Negatieve effecten op overige beschermde soorten zijn niet te verwachten. Het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is voor overige beschermde soorten niet noodzakelijk. Wel dient te allen tijde rekening gehouden te worden met het broedseizoen van vogels. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 16 6 Conclusie 6. 1 Soortenbescherming Uit het flora- en faunaonderzoek is naar voren gekomen dat het plangebied onderdeel uitmaakt van het leefgebied van de beschermde soorten: gewone dwergvleermuis , huismus en egel. Van deze beschermde soorten zijn geen verblijfplaatsen en/of territoria waargenomen. Ook is er geen essentieel leefgebied aanwezig voor deze beschermde soorten door de aanwezigheid van alternatieven in de nabije omgeving van het plangebied. Derhalve worden negatieve effecten op deze soorten uitgesloten.
Het aanvragen van een omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit is niet benodigd , mits er rekening wordt gehouden met het broedseizoen van vogels. Deze loopt globaal van 15 maart tot 15 juli. 6. 2 Uitvoerbaarheid van de plannen Er worden geen negatieve effecten verwacht op beschermde soorten. Mits er rekening wordt gehouden met het broedseizoen van vogels is het plan , vanuit de eisen van de natuurbescherming , derhalve uitvoerbaar. 6. 3 Geldigheid onderzoek Dit onderzoek is uitgevoerd conform de landelijk geldende richtlijnen. Het bevoegde gezag hanteert de volgende definitie voor de geldigheid van onderzoeken naar beschermde soorten: “Onderzoekgegevens mogen maximaal 3 jaar oud zijn in gebieden waar weinig of geen ruimtelijke of kwalitatieve veranderingen zijn opgetreden in de afgelopen drie jaar. In gebieden waar dit niet voor geldt , moeten de gegevens recenter zijn. ” Dit rapport gaat in op de effecten van de ontwikkeling zoals beschreven in hoofdstuk 2. 2. Wijzigingen of aanpassingen in de ontwikkeling kunnen tot andere conclusies ten aanzien van de effecten op beschermde soorten leiden. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 17 7 Aanbevelingen 7. 1 Vleermuizen In het plangebied zijn geen verblijfplaatsen aangetroffen van vleermuizen.
Om de gunstige staat van instandhouding van gewone dwergvleermuis te ondersteunen wordt aanbevolen de nieuwbouw geschikt te maken voor verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis. Hierbij wordt geadviseerd dat er vier kasten van het type VMPMK3 geplaatst worden in de nieuwbouw. Plaats deze kasten op de oostkant en/of noordkant van het gebouw. In afbeelding 4 is een foto te vinden van een vleermuiskast type VMPMK3. Afbeelding 4. Vleermuiskast type VMPMK3 zoals aangeboden door Unitura (maten 97. 4 x 66 x 11. 3 cm). VMPMK3 | Vleermuiskast - Unitura 7. 2 Vogels In het plangebied zijn geen verblijfplaatsen en/of territoria waargenomen van huismus en gierzwaluw. Om de gunstige staat van instandhouding van huismus en gierzwaluw te ondersteunen wordt aanbevolen om vier gierzwaluwkasten van het type GZP2 te plaatsen op de nieuwbouw. Plaats deze kasten op de oostkant en/of noordkant van het gebouw. Een foto van deze kasten is te vinden in afbeelding 5. Ook huismus kan gebruik maken van deze kasten. Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 18 Afbeelding 5. Gierzwaluwkast type GZP2 zoals aangeboden door Unitura (maten 32 x 18 x 16. 5 cm). GZP2 | Gierzwaluwkast - Unitura Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 19 Literatuurlijst • • ESRI Nederland (2021). https://www. esri. nl/nl-nl/home Vleermuisvakberaad Netwerk Groene Bureaus , Zoogdiervereniging (2021) Vleermuisprotocol 2021 , januari 2021. www.
netwerkgroenebureaus. nl en www. zoogdiervereniging. nl. Soorten: Bij12 (2017). Kennisdocument Gewone dwergvleermuis Pipistrellus pipistrellus. Bij12 , versie 1.0 , Utrecht. Bij12 (2023). Kennisdocument Gierzwaluw Apus apus. Bij12 , versie 1.0 , Utrecht Bij12 (2023). Kennisdocument Huismus Passer domesticus. Bij12 , versie 1.0 , Utrecht. - - - Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 20 Bijlage 1 Wettelijk kader Natuurwetgeving Bescherming van soorten Zorgplicht In de Omgevingswet is in artikel 1. 7 een omschrijving opgenomen over de algemene zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat iedereen verantwoordelijk is voor een veilige en gezonde leefomgeving. Overtreding van de zorgplicht is niet strafbaar gesteld , maar kan bestuursrechtelijk wel worden gehandhaafd. Daarnaast is in artikel 1. 7a van de Omgevingswet ook een algemeen verbod opgenomen. Daarin is vastgelegd dat het verboden is om een activiteit te verrichten of na te laten als daardoor aanzienlijke nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving (dreigen te) ontstaan. Het betekent bijvoorbeeld dat het verboden is onnodig dieren en planten te doden , wanneer er redelijkerwijs een andere oplossing voor is , bijvoorbeeld de dieren te verplaatsen naar een ander gebied. Beschermingsregimes Op het onderdeel soortbescherming deelt het natuurbeschermingsrecht onder de Omgevingswet soorten in drie beschermingsregimes in: 1.
Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn Alle vogels cf. artikel Vogelrichtlijn Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn Soorten uit Bijlage IV Habitatrichtlijn , Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage II van het Verdrag 1 van Bonn. In de bijlagen van de Verdragen van Bern en Bonn worden ook vogels genoemd . Beschermingsregime “andere soorten” Soorten die uit nationaal oogpunt bescherming behoeven. 2. 3. Elk van deze beschermingsregimes heeft zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of vergunning van de verboden. Verbodsbepalingen De Omgevingswet gaat uit van het ‘nee , tenzij-principe’. In de wet worden ten aanzien van de beschermde soorten een aantal verbodsbepalingen genoemd (figuur 1). De verbodsbepalingen zijn gekoppeld aan het beschermingsregime van de soort (resp. Vogelrichtlijn , Habitatrichtlijn of de groep ‘Overige soorten’). Dat betekent dat deze verbodsbepalingen niet overtreden mogen worden , tenzij voor de soort(en): een vrijstelling geldt ; er gewerkt wordt met een goedgekeurde Gedragscode (feitelijk een collectieve vergunning) ; een vergunning is verkregen. • • • 1 bescherming uit de Vogelrichtlijn prevaleert boven de bescherming van vogels uit de verdragen van Bonn en Bern Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 21 De brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’ , versie 1. 3.
Ministerie van EZ , december 2016 impliceert dat de 1 Figuur 1: Overzicht verbodsbepalingen Wet Natuurbescherming (bron: brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’ , versie 1. 3. Ministerie van EZ , december 2016). Om af te mogen wijken van de verbodsbepalingen (en deze toch te mogen overtreden) via een vergunning of een vrijstelling moet aan drie criteria worden voldaan: er is geen andere bevredigende oplossing voor de handeling (=alternatievenafweging) ; de afwijking is gebaseerd op een in de wet genoemd belang (b. v. openbare veiligheid of volksgezondheid) ; de ingreep of handeling mag geen afbreuk doen aan en/of verslechtering betekenen voor de staat van instandhouding van de soort. 1. 2. 3. Als aan (alle) drie deze vereisten voldaan is , kan een vergunning worden verleend. Voor een aantal handelingen zijn bovendien vrijstellingen mogelijk in de vorm van een provinciale verordening of een (goedgekeurde) gedragscode. Voorgaand figuur geeft een overzicht van de verbodsbepalingen per beschermingsregime. De verbodsbepalingen voor de groep van overige , ‘nationale’ soorten zijn geïnspireerd op de Habitatrichtlijn en op een aantal punten versoepeld. Zo is het opzettelijk verstoren van beschermde soorten (en hun verblijfplaatsen) uit deze groep van overige soorten niet langer verboden.
Wel is het nog steeds verboden om vaste verblijfplaatsen van dieren onder dit beschermingsregime opzettelijk te beschadigen of te vernielen. Voor vogels geldt dat verstoren niet verboden is als de verstoring maar niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de soort (artikel 5.1 , lid 2 onder g Ow gelezen in samenhang met § 11. 2). Het beschadigen van in gebruik zijnde vogelnesten tijdens het broedseizoen blijft verboden , maar het verstoren dus niet meer , tenzij er sprake is van een wezenlijke invloed op de staat van instandhouding van de specifieke soort(en). Het is aan de initiatiefnemer om zich op de hoogte te (laten) stellen , en waar nodig aan te tonen , dat de op zich verstorende activiteit geen bedreiging vormt voor de staat van instandhouding van de betreffende vogelsoort. Tot slot geldt het opzettelijk doden of vangen en het verbod om vaste verblijfplaatsen of rustplaatsen opzettelijk te vernielen of beschadigen , niet voor bosmuis , huisspitsmuis of veldmuis in of op gebouwen of de daarbij behorende erven of roerende zaken (artikel 3. 10 lid 311. 54 lid 2 sub a Bal). Zie kader – Opzettelijkheid.
Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 22 Kader - Opzettelijkheid In zowel de Wet natuurbescherming als de Omgevingswet is bij meer verbodsbepalingen dan onder de Flora en faunawet het opzetvereiste toegevoegd , in lijn met de artikelen van de Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn. In de Flora en faunawet was alleen sprake van het opzetvereiste bij verontrusting (artikel 10). Hierdoor was de Flora en faunawet strenger dan de verbodsbepalingen van de Habitatrichtlijn. Niet-opzettelijke handelingen waarbij de verbodsbepalingen overtreden worden , zijn nu niet langer verboden. Daar is van belang dat het Europees Hof van Justitie in zijn jurisprudentie heeft bepaald dat onder opzet ook voorwaardelijke opzet moet worden begrepen: “Daarvan is sprake als iemand een handeling verricht en daarbij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat zijn gedragingen schadelijke gevolgen hebben voor een dier of plant…. ”. Andere bevredigende oplossing(en) De initiatiefnemer moet aantonen en beargumenteren dat er geen andere bevredigende oplossingen zijn waardoor overtreding van de verbodsbepaling(en) kan worden voorkomen , bijvoorbeeld door planaanpassing of het aanpassen van de uitvoeringsperiode. Het is aan het bevoegd gezag (doorgaans dus de provincie) om de alternatieve oplossingen te beoordelen en hierover te besluiten. De onderbouwing moet gebaseerd zijn op objectieve en controleerbare gegevens.
Belangen Voor de soorten die beschermd zijn onder de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn kan alleen vergunning worden verleend op grond van de in deze richtlijnen genoemde belangen. Voor de groep van overige , nationaal beschermde soorten wordt uitgegaan van de in de Habitatrichtlijn genoemde belangen , plus een aantal aanvullende belangen. In het kader - Wettelijk Belang wordt een overzicht gegeven van deze belangen. Staat van instandhouding van de soort Tot slot moeten de effecten van de voorgenomen handeling(en) worden beoordeeld aan de staat van instandhouding (SvI) van de soort. De SvI varieert per soort en per handeling , en is niet vastgelegd in de wet. Een handeling op een zeldzame beschermde soort zal eerder leiden tot een negatief effect op de SvI dan bij een algemene soort. Belangrijk is ook de trend (aantalsontwikkeling) en de ruimtelijke verspreiding van de soort. Bij de beoordeling moet rekening worden gehouden met cumulatieve (versterkende) effecten , bijvoorbeeld door andere handelingen of ontwikkelingen in de omgeving en met reeds verleende vergunning voor dezelfde populaties van deze soort(en). Bij de beoordeling mogen compenserende en mitigerende (verzachtende) maatregelen worden betrokken. Het ecologische toetsingscriterium verschilt per beschermingsregime (Zie kader – Staat van instandhouding).
Om te beoordelen of aan deze criteria wordt voldaan , moeten inzicht worden gegeven in: de SvI (van de populatie) van de soort (in zijn natuurlijke verspreidingsgebied). het effect van de handeling of ontwikkeling op de soort. 1. 2. Kader - Staat van instandhouding Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn: “De maatregelen leiden niet tot verslechtering van de staat van instandhouding van de betreffende soort”. Beschermingsregime soort Habitatrichtlijn: “Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan”. Beschermingsregime Overige soorten: “Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan”. • • • Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 23 Voorkomen van overtreding verbodsbepalingen In sommige situaties kunnen maatregelen worden getroffen waardoor negatieve effecten en overtreding van de verbodsbepalingen van natuurbeschermingsrecht onder de Omgevingswet kunnen worden voorkomen. Bijvoorbeeld door de kap van bomen met broedende vogels uit te stellen tot na de broedtijd. Al kan de boom ook een nest bevatten van een vogelsoort waarbij het nest jaarrond beschermd is , waardoor overtreding niet kan worden voorkomen.
Het plannen van werkzaamheden buiten de kwetsbare periode(n) van beschermde soorten is een veel toegepaste maatregel. Andere mogelijkheden om overtreding te voorkomen zijn wellicht het aanpassen van de werkvolgorde , gebruik te maken van andere apparatuur of de werkzaamheden te faseren in ruimte en tijd (zoals in het voorbeeld). Vrijstellingen Onder de Omgevingswet is niet altijd een vergunning nodig bij handelingen die leiden tot overtreding van de verbodsbepalingen in de wet. Dit zijn bijvoorbeeld de provinciale vrijstellingen en de gedragscodes. Ook kan er sprake zijn van een vrijstelling als de handeling is opgenomen in een beheerplan voor een Natura 2000-gebied of programma in het kader van een programmatische aanpak. Tot slot kan het Rijk voor handelingen en activiteiten waarvoor zij bevoegd gezag is een vrijstelling geven in de vorm van een Ministeriele Regeling. Vrijstellingen kunnen alleen gelden voor de verbodsbepalingen en de voorwaarden zoals genoemd bij de verschillende beschermingsregimes. Provinciale verordening Provinciale Staten kunnen vrijstelling van de verbodsbepalingen verlenen. Zo zijn met een provinciale verordening een aantal vooral algemeen voorkomende en beschermde zoogdieren als egel en rosse woelmuis vrijgesteld van de vergunningplicht.
Door deze mogelijkheid ontstaan echter wel verschillen in de bescherming van soorten tussen de verschillende provincies. Programmatische aanpak De Omgevingswet biedt de mogelijkheid om een programmatische aanpak toe te passen. Een dergelijk programma kan zowel door het Rijk als door provincies worden opgesteld. Onder de Flora en faunawet en Wet natuurbescherming is reeds ervaring opgedaan met een dergelijke programmatische aanpak. Tevens is voor een aantal grootschalige ontwikkelingen en plangebied een generieke vergunning verleend. Het biedt de mogelijkheid om door middel van een actieve leefgebiedenbenadering te streven naar een betere verbinding tussen economie en ecologie. Beheerplan Natura 2000-gebied Tot slot zijn handelingen die onderdeel uitmaken van een beheerplan voor een Natura 2000-gebied of een programmatische aanpak vrijgesteld , mits de handelingen zijn getoetst aan de criteria voor afwijking van de soortenbeschermingsregimes.
Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 24 Kader - Wettelijk Belang Voor vogels beschermd onder de Vogelrichtlijn kan vergunning worden verleend op grond van de volgende belangen: in het belang van de volksgezondheid of de openbare veiligheid ; in het belang van de veiligheid van het luchtverkeer ; ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen , vee , bossen , visserij of wateren ; ter bescherming van flora en fauna ; voor onderzoek en onderwijs , het uitzetten of herinvoeren van soorten , of voor de daarmee samenhangende teelt ; om het vangen , onder zich hebben of elke andere wijze van verstandig gebruik van bepaalde vogels in kleine hoeveelheden selectief en onder strikt gecontroleerde omstandigheden toe te staan.
• • • • • • Voor soorten beschermd onder de Habitatrichtlijn , het Verdrag van Bern of het Verdrag van Bonn kan vergunning worden verleend op grond van de volgende belangen: in het belang van de bescherming van wilde flora of fauna , of in het belang van de instandhouding van de natuurlijke habitats ; ter voorkoming van ernstige schade aan met name de gewassen , veehouderijen , bossen , visgronden , wateren of andere vormen eigendom ; in het belang van volksgezondheid , de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang , met inbegrip van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijk gunstige effecten ; voor onderzoek en onderwijs , repopulatie of herintroductie van deze soorten , of voor de daartoe benodigde kweek , met inbegrip van kunstmatige vermeerdering van planten , of om onder strikt gecontroleerde omstandigheden mogelijk te maken op selectieve wijze en binnen bepaalde grenzen een beperkt , bij de vergunning of vrijstelling vastgesteld aantal van bepaalde dieren van de aangewezen soort te vangen , onder zich te hebben , onderscheidenlijk een beperkt bij de vergunning of vrijstelling vastgesteld aantal planten van de aangewezen soort te plukken of onder zich te hebben.
• • • • • Voor andere ‘nationaal’ beschermde soorten kan vergunning worden verleend op grond van de volgende belangen: de belangen die gelden voor soorten van de Habitatrichtlijn zoals hierboven genoemd ; in het kader van de ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden , daaronder begrepen het daarop volgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied ; ter voorkoming van schade en overlast , met inbegrip van schade aan sportvelden , schietterreinen , industrieterreinen , kazernes of begraafplaatsen ; ter beperking van de omvang van de populatie van dieren , in verband met door deze dieren ter plaatse en in het omringende gebied veelvuldig veroorzaakte schade of in verband met de maximale draagkracht van het gebied waarin de dieren zich bevinden ; ter voorkoming of bestrijding van onnodig lijden van zieke of gebrekkige dieren ; in het kader van bestendig beheer of onderhoud in de landbouw of bosbouw ; in het kader van bestendig beheer of onderhoud aan vaarwegen , watergangen , waterkeringen , waterstaatswerken , oevers , vliegvelden , wegen , spoorwegen of bermen , of in het kader van natuurbeheer ; in het kader van bestendig beheer of onderhoud van landschappelijke kwaliteiten van een bepaald gebied ; in het algemeen belang van de betreffende soort. • • • • • • • • • Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 25 Zunabrink , Enschede | Eelerwoude | 26 www. eelerwoude.
nl WONINGBOUW ZUNABRINK ENSCHEDE Geluidonderzoek wegen ALCEDO:; WONINGBOUW ZUNABRINK ENSCHEDE Geluidonderzoek Wegen Rapportnummer: | 25-11967.R01.VO1 Status: | definitief Datum: | 20 oktober 2025 In opdracht van: | Woningcorporatie Domijn Hoge Bothofstraat 39 7511 ZA Enschede Uitgevoerd door: | Alcedo B.V. Postbus 140 | 7450 AC Holten Ondernemersweg 3 | 7451 PK Holten (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) — 822 99 00 Telefoon: | 085 Internet: | www.alcedo.nl E-mail: | Ne cete (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd)(geanonimiseerd) INHOUD SAMENVATTING 3 1 INLEIDING 4 2 2. 1 2. 2 2. 2. 1 2. 2. 2 2. 3 2. 4 2. 5 GELUIDNORMEN Wetgeving en beleid Besluit kwaliteit leefomgeving Aandachtsgebied Toetswaarden Gemeentelijk geluidbeleid Besluit bouwwerken leefomgeving Indirect akoestische effecten 6 6 6 6 6 7 7 7 3 3. 1 3. 2 3. 3 GELUID VAN WEGEN Verkeersgegevens Rekenmodel Rekenresultaten en beoordeling 8 8 8 9 4 4. 1 4. 2 MAATREGELEN EN TOETSING BELEID Maatregelen Gemeentelijk geluidbeleid 11 11 11 Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Tekeningen Figuren en Invoergegevens rekenmodel Rekenresultaten 24-11099. R01. V01 / definitief / 20 oktober 2025 2 SAMENVATTING Het voornemen bestaat om nieuwe woningen te realiseren aan Zunabrink te Enschede. Het plan ligt binnen het geluidaandachtsgebied van omliggende gemeentewegen.
De wegen zorgen ervoor dat het plan wordt belast met geluid. In dit rapport wordt inzicht gegeven in de geluidsituatie van het plan. Dit wordt getoetst aan de wettelijke normen en het gemeentelijke geluidbeleid. Uit de rekenresultaten is gebleken dat het geluid op het plan ten hoogste 50 dB bedraagt. Hiermee wordt aan de standaardwaarde voor gemeente wegen uit het Bkl voldaan. Omdat voldaan wordt aan de standaardwaarde is een aanvullend onderzoek naar maatregelen niet benodigd. Ook hoeft niet getoetst te worden aan de aanvullende eisen uit het Bkl (en het gemeentelijk geluidbeleid) met betrekking tot geluidluwe gevels of het gecumuleerde geluid. Geconcludeerd wordt dat het geluid van wegen geen belemmering vormt voor het plan. 24-11099. R01. V01 / definitief / 20 oktober 2025 3 1 INLEIDING Het voornemen bestaat om op de locatie van het inmiddels gesloopte voormalige schoolgebouw aan de Zunabrink te Enschede , nieuwe woningen te realiseren. Het plan voorziet in de realisatie van grondgebonden rijwoningen en appartementen. Voor de ontwikkeling dient een Omgevingsplan wijzigingsprocedure te worden doorlopen. In de volgende figuren wordt de locatie en de toekomstige situatie weergegeven. School/BSO Plangebied Figuur 1 Weergave ligging plangebied Appartementen Rijwoningen Figuur 2 Weergave toekomstige situatie 24-11099. R01.
V01 / definitief / 20 oktober 2025 4 Het plangebied ligt binnen het geluidaandachtsgebied van verschillende gemeentewegen. Hiervoor dient een geluidonderzoek te worden uitgevoerd. Doel van het onderzoek is het bepalen van het geluid op de gevels van de nieuwe woningen en het toetsen aan de grenswaarden uit het Bkl en het gemeentelijk geluidbeleid. In dit rapport wordt inzicht gegeven in de geluidsituatie van het plan. 24-11099. R01. V01 / definitief / 20 oktober 2025 5 2 GELUIDNORMEN 2. 1 Wetgeving en beleid De wettelijke geluidnormen voor (spoor)wegen zijn opgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Naast wettelijke normen gebruiken gemeenten ook eigen beleid. In dit beleid zijn aanvullende voorwaarden opgenomen waarmee rekening gehouden moet worden. In de volgende paragrafen zijn de belangrijkste wettelijke normen en beleidsvoorwaarden samengevat. 2. 2 Besluit kwaliteit leefomgeving 2. 2. 1 Aandachtsgebied Volgens het Bkl hebben alle verharde gemeentewegen met een verkeersintensiteit van meer dan 1. 000 motorvoertuigen per etmaal een geluidaandachtsgebied , waarbinnen een geluidonderzoek verplicht is als nieuwe woningen of andere geluidgevoelige bestemmingen worden gerealiseerd.
Voor de gemeentewegen gelden voor het geluidaandachtsgebied , tot de basisgeluidemmissies beschikbaar zijn , de volgende afstanden tot de rand van de weg: Tabel 1 Geluidaandachtsgebieden gemeentewegen vanaf de rand van de weg 1 of 2 rijstroken en maximumsnelheid > 30 km/uur en een spoorweg met 1 of 2 sporen 200 meter 1 of 2 rijstroken en maximumsnelheid ≤30 km/uur 3 of meer rijstroken en een spoorweg met 3 of meer sporen Geluidbronsoort Gemeentewegen 100 meter 350 meter 2. 2. 2 Toetswaarden In het Bkl zijn standaardwaarden opgenomen voor het geluid op nieuwe geluidgevoelige gebouwen (in dit geval woningen). Als het geluid niet hoger is dan deze standaardwaarde , kan het plan worden gerealiseerd. Als de standaardwaarde overschreden wordt , kan een geluidgevoelig gebouw tot de grenswaarde worden toegelaten , als er geen geluidbeperkende maatregelen kunnen worden getroffen om aan de standaardwaarde te voldoen. In de volgende tabel zijn de standaardwaarden en de grenswaarden weergegeven. Tabel 2 Standaardwaarde en grenswaarden geluidgevoelig gebouw Geluidbronsoort Gemeentewegen Standaardwaarde 53 dB Grenswaarde 70 dB 24-11099. R01.
V01 / definitief / 20 oktober 2025 6 Indien de standaardwaarde wordt overschreden , maar wel voldaan wordt aan de grenswaarde , wordt: het belang van het beschermen van de gezondheid door een geluidluwe gevel betrokken ; de aanvaardbaarheid van het gecumuleerde geluid op het geluidgevoelig gebouw beoordeeld ; het gezamenlijk geluid op de gevel van de geluidgevoelige gebouwen bepaald en in het omgevingsplan vastgesteld. Gedetailleerde informatie over het Besluit kwaliteit leefomgeving is online beschikbaar via https://www. iplo. nl/ en/of https://www. wetten. overheid. nl. 2. 3 Gemeentelijk geluidbeleid De gemeente Enschede heeft het geluidbeleid omschreven in de ‘Geluidnota Enschede’ van 3 april 2018. Dit beleid is gebaseerd op de Wet geluidhinder (deze wet is niet meer van kracht). Onderdeel van het beleid is dat de normeringen van de Wet geluidhinder worden gevolgd. Ten aanzien van bronmaatregelen is opgenomen dat een geluid reducerend wegdek wordt uitgesloten als de lengte minder dan 250 meter bedraagt. Voor geluidschermen is aangegeven dat de aanvaardbaarheid van geval tot geval moet worden beoordeeld op onder andere verkeerskundige en stedenbouwkundige aanvaardbaarheid. 2. 4 Besluit bouwwerken leefomgeving Volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) moeten gevels van verblijfsgebieden een karakteristieke geluidwering hebben van minimaal 20 dB (artikel 4. 102).
Als echter sprake is van een gezamenlijk geluid van meer dan 53 dB op de gevel , moet ook een hogere geluidwering worden gerealiseerd. De criteria voor de geluidwering van de gevels voor nieuwbouw zijn opgenomen in afdeling 4. 3 van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Volgens het Bbl mag in het verblijfsgebied van de geluidgevoelige functie het karakteristieke geluidniveau ten gevolge van het bepaalde gezamenlijk geluid maximaal 33 dB zijn. De karakteristieke geluidwering van een gevel van een verblijfsgebied wordt bepaald door het verschil tussen het gezamenlijke geluid op de gevel en het toelaatbare karakteristieke geluidniveau. De karakteristieke geluidwering van een verblijfsruimte mag 2 dB lager zijn dan de karakteristieke geluidwering van een verblijfsgebied (art. 4. 103 Bbl). 2. 5 Indirect akoestische effecten Indirecte effecten door geluid van veranderend verkeer dient te worden beschouwd bij de vaststelling van het plan. Gezien de omvang de ontwikkeling wordt niet verwacht dat dit een relevant effect heeft op de bestaande woningen. Dit is daarom ook niet verder onderzocht. 24-11099. R01. V01 / definitief / 20 oktober 2025 7 3 GELUID VAN WEGEN 3. 1 Verkeersgegevens De verkeersgegevens van de lokale wegen zijn aangeleverd door de gemeente Enschede. De aangeleverde gegevens betreffen het jaar 2040. De hoeveelheid verkeer op Zunabrink is wat betreft geluid niet relevant.