Bijlage 1_ENS Gemeentebegroting 2026-2029 - definitief

360.666

Storting reserves

40.011

1.831

1.193

1.217

1.242

1.266

Onttrekking reserves

35.478

12.729

8.056

3.164

442

102

345.133

370.747

380.670

373.001

363.780

361.830

Resultaat

blz. 51 (van 265)

Raming 2027

Raming 2028

Raming 2029

Toelichting De lasten stijgen in de begroting 2026 met 2,6 miljoen euro ten opzichte van 2025. De belangrijkste oorzaken zijn: • lagere lasten bij het product Sport en Gezondheid (1,2 miljoen euro) met name door dekkingsmaatregel 14 Zomernota 2025 bij het preventiebudget (500.000 euro), lagere uitgaven vanuit Brede SPUK GALA (460.000 euro) en lagere subsidie Sportaal vanuit de SPUK BTW (608.000 euro); • hogere lasten bij het product Jeugdhulp (1,2 miljoen euro) met name als gevolg van toekenning van het knelpunt Zomernota 2025 voor een hogere volumegroei, een stijging van de gemiddelde kosten per client en tariefcompensatie (11,1 miljoen euro), lagere lasten door het verrekenen van de extra jeugdhulpmiddelen met de algemene middelen (6,0 miljoen euro), lagere lasten als gevolg van maatregelen uit de nota 'Onze jeugd, onze zorg' (3,2 miljoen euro) en lagere lasten door lagere begrote investeringen voor de strategie 'Onze jeugd, onze zorg' (0,5 miljoen euro); • lagere lasten bij het product Onderwijs (1,5 miljoen euro) met name als gevolg van de wegvallende middelen voor Vroegtijdige Schoolverlaten (1,4 miljoen euro). Zie ook bij de baten.

• hogere lasten bij het product Ondersteuning Lokaal (Wmo (2,8 miljoen euro) met name als gevolg van loon -en prijscompensatie (1,4 miljoen euro), toekenning van het knelpunten Zomernota 2025 voor indexatie en overhevelingen van kosten vanuit maatschappelijke opvang (1,3 miljoen euro); • lagere lasten bij het product Ondersteuning Centrumtaken (Wmo) (1,2 miljoen euro) met name als gevolg van dekkingsmaatregel 12 vanuit de Zomernota 2025 met betrekking tot Beschermd Wonen (1,4 miljoen euro); • lagere lasten bij het product Sociale Werkvoorziening en Nieuw Beschut (1,5 miljoen euro) met name als gevolg van lagere loonkosten vanwege een krimpend aantal SWmedewerkers (1,7 miljoen euro); • hogere lasten bij het product Ontheemden (4,0 miljoen euro) als gevolg van het wegvallen van de incidentele bezuiniging uit Zomernota 2024; • hogere lasten bij het product Ondersteuning Wijkteams (910.000 euro) met name als gevolg van de compensatie in de Zomernota 2025 voor de uitname uit het Gemeentefonds in het kader van de Wet School naar Duurzaam Werk (793.000 euro); • lagere bij het product Arbeidsmarktparticipatie (143.000 euro) met name door het toekennen van knelpunten uit de Zomernota 2025 voor een totaalbedrag van 2,1 miljoen euro en door lagere uitgaven voor regionale arbeidsmarktprojecten (1,1 miljoen euro) en voor educatie als gevolg van een (voorlopig) lagere SPUK hiervoor (601.000

euro); • lagere lasten bij het product Inkomensondersteuning (326.000 euro) met als gevolg van het wegvallen van eenmalige middelen voor Alleenverdienersproblematiek (597.000 euro) en hogere lasten als gevolg van het toekennen van het knelpunt Zomernota 2025 offensief begroten (250.000 euro); • lagere lasten bij het product Schuldhulpverlening (174.000 euro) met name als gevolg van het wegvallen van landelijke incidentele middelen voor Problematische Schulden (268.000 euro); • hogere lasten bij het product Algemene Bijstand Levensonderhoud (166.000 euro) als gevolg van loon -en prijscompensatie;

blz. 52 (van 265)

• lagere lasten bij de stelpost Onderuitputting Vitaal & Sociaal (611.000 euro) als gevolg van het verantwoorden van de taakstelling vanuit de Zomernota 2025 op de organisatie op dit product; • Overige kleine verschillen bij het product Algemene Maatschappelijke Voorzieningen (60.000 hogere lasten) en afrondingsverschillen (86.000 euro hogere lasten). De baten dalen in de begroting 2026 met 3,4 miljoen euro ten opzichte van 2025. De belangrijkste oorzaken zijn: • lagere baten bij het product Sport en Gezondheid (1,1 miljoen euro) met name als gevolg van een lagere Brede SPUK GALA (460.000 euro) en de SPUK Btw sport (608.000 euro); • lagere baten bij het product Onderwijs (1,5 miljoen euro) met name als gevolg van het wegvallen van de jaarschijf 2025 Vroegtijdig School Verlaten(1,4 miljoen euro); • hogere baten bij het product Ondersteuning Centrumtaken (Wmo) (263.000 euro) met name als gevolg van geraamde indexatie voor Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang in rekening gebracht bij de regiogemeenten (327.000 euro); • lagere baten bij het product Arbeidsmarktparticipatie (720.000 euro) met name als gevolg van een verlaging van de SPUK's voor Educatie en Onderwijsroute (733.000 euro); • lagere baten bij het product Algemene Maatschappelijke Voorzieningen als gevolg van een daling van de Brede SPUK GALA (153.000 euro); • lagere baten bij het product Ondersteuning Wijkteams als

gevolg van een afname van de subsidie voor het project Vroegsignalering (160.000 euro); • lagere baten als gevolg van kleine verschillen en afronding (70.000 euro). De mutatie op de storting reserves in de begroting betreft een daling van 638.000 euro in 2026 en bestaat uit: • Reserve Infrastructuur WSW (28.000 euro daling): in 2026 worden minder middelen ontvangen voor de doorontwikkeling van de (sociale) infrastructuur binnen de arbeidsmarkt van Enschede. • Reserve Arbeidsmarktfonds Regio Twente (210.000 euro stijging): het betreft een te verwachten hoger voordeel bij de uitgaven in het kader van de regionale arbeidsmarkt. Aangezien het om regionale middelen gaat wordt dit voordeel gestort in de reserve; • Reserve Hervormingsagenda ontwikkeling jeugd (820.000 euro daling): het betreft het vervallen van de begrote reeks uit de extra toegekende middelen van het Rijk vanuit de begroting 2022.

De mutatie op de onttrekkingen uit de reserves betreft een daling van 4,7 miljoen euro in 2026 en bestaat uit: • Reserve Arbeidsmarktfonds Regio Twente (727.000 euro daling): er worden minder middelen vanuit de reserve beschikbaar gesteld voor werkzaamheden/projecten voor de Regio Twente; • Dienstreserve DCW (12.000 euro stijging): hogere onttrekking voor de dekking van de verhuiskosten van de DCW naar de Spoordijkstraat in 2017; • Reserve Energietoeslag (3,4 miljoen euro daling): het resterende saldo van de reserve zou eind 2024 vrijvallen. Bij de Zomernota 2024 is voorgesteld om dit bedrag mee te nemen naar 2025 en in te zetten als dekking voor het middelenkader;

blz. 53 (van 265)

• Reserve Alleenverdieners (315.000 euro daling): voor de alleenverdienersproblematiek heeft de gemeente bij de septembercirculaire 2024 middelen gekregen. Deze middelen zijn overgeheveld naar 2025; • Reserve drugsbestrijding (113.000 euro daling): het betreft een daling van de uitgaven uit de reserve voor drugsbestrijding; • Reserve Nog uit te voeren Werkzaamheden (130.000 daling): het betreft een eenmalige onttrekking in 2025 voor de nieuwbouw van het clubhuis van ERC'69; • Reserve strategische investeringsagenda (375.000 euro daling): het betreft een eenmalige onttrekking in 2025 voor de nieuwbouw van het clubhuis van ERC'69; • Egalisatiereserve kapitaallasten vervangingsinvesteringen sport (54.000 euro daling): het gaat om vervangingsinvesteringen sport in 2025 die betrekking hebben op het raadsvoorstel plan van aanpak kunstgrasvelden; • Egalisatiereserve Beschermd Wonen (1,0 miljoen euro stijging): hogere onttrekking als gevolg van dekkingsmaatregel 11 Zomernota 2025; • Reserve Vrouwenopvang (600.000 euro stijging): hogere onttrekking ten behoeve van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming; • Reserve Maatschappelijke opvang (654.000 euro daling): het betreft een lagere onttrekking als gevolg van een lager verwacht begroot tekort in 2026 voor Maatschappelijke opvang; • Investeringsreserve Sociaal Domein (42.000 euro stijging): het betreft hogere onttrekking voor

verbeteringsprojecten uit de Investeringsreserve Sociaal Domein; • Reserve hervormingsagenda exploitatieontwikkeling jeugd (510.000 euro daling): er worden minder middelen beschikbaar gesteld voor de benodigde investeringen voor de uitvoering van de nota 'Onze Jeugd Onze Zorg'; • Reserve versterken welzijnswerk (197.000 euro stijging): het betreft de afboeken van het saldo uit deze reserve (dekkingsmaatregel 2 van de Zomernota 2025); • Reserve Weerstandsvermogen (243.000 euro daling): een eenmalige onttrekking van resp.166.000 euro in 2025 als dekking voor tijdelijke huisvestingskosten van SVV'91 en 77.000 euro in 2025 voor Inclusief beleid; • Overige kleine verschillen (30.000 euro daling).

Meer info

Klik hier voor meer informatie over reguliere werkzaamheden en beleidsnota's.

Portefeuillehouders Niels van den Berg, Arjan Kampman, Harmjan Vedder Concerndirecteur

Christine Nijkamp

blz. 54 (van 265)

3.2 Duurzaam wonen, leven en werken

Strategische opgave: Groen en duurzaam Enschede Doel

Subdoel

Indicatoren: 2

01. Enschede is klimaatneutraal

01.01 We verlagen de CO2 uitstoot onder andere door energiebesparing en opwek van hernieuwbare energie 01.02 We verminderen aardgasgebruik door woningen en bedrijven aardgasvrij te maken.

Indicatoren: 2

02.01 We passen de omgeving aan op de klimaatverandering

Indicatoren: 1

03.01 Samen zorgen we voor een groene omgeving met meer planten en dieren

Aantal acties: 4

04.01 We hergebruiken producten en materialen zodat grondstoffen hun waarde behouden

Indicatoren: 2

totale lasten (x 1.000 euro): 662,00

02. Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

Link Aantal acties: 6

Aantal acties: 3

Aantal acties: 3

totale lasten (x 1.000 euro): 0,00

03. Enschede is groen en biodivers totale lasten (x 1.000 euro): 0,00

04. Enschede is circulair

Aantal acties: 0

totale lasten (x 1.000 euro): 0,00

De strategische opgaven zijn sterk vervlochten met de Sustainable Development Goals (SDG). De Verenigde Naties hebben deze 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen opgesteld. Deze vormen samen de wereldwijde duurzaamheidsagenda tot 2030. Deze strategische opgave draagt bij aan de volgende sustainable development goals (SDG's). Voor uitleg zie bijlage 6.8

blz. 55 (van 265)

Strategische opgave: Aantrekkelijk Enschede Doel

05. Enschede heeft veel baankansen totale lasten (x 1.000 euro): 17.657,00

06. Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld totale lasten (x 1.000 euro): 99.571,00

07. In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven

Subdoel 05.01 Enschede/Twente is meer verbonden met aanliggende economische centra (agglomeratiekracht) 05.02 In Enschede groeien de banen op de toplocaties

Link Indicatoren: 2 Aantal acties: 1 Indicatoren: 3 Aantal acties: 2

05.03 In Enschede kunnen bestaande en nieuwe bedrijven verantwoord/duurzaam/groen groeien en innoveren

Indicatoren: 2

06.01 De stedelijke voorzieningen zijn divers en attractief voor inwoners en bezoekers (nationaal en internationaal)

Indicatoren: 2

06.02 De nieuwe woonmilieus zijn attractief, betaalbaar en toekomstbestendig

Indicatoren: 4

Aantal acties: 2

Aantal acties: 7

Aantal acties: 3

06.03 Talent weet waarom Enschede aantrekkelijk is om Indicatoren: 3 Aantal acties: 0 te wonen, leven en te werken 07.01 Wijken en buurten zijn veilig, gezond en leefbaar

Indicatoren: 1 Aantal acties: 10 Indicatoren: 1

07.02 Enschede heeft een goede interne bereikbaarheid Aantal acties: 4

totale lasten (x 1.000 euro): 94.224,00

De strategische opgaven zijn sterk vervlochten met de Sustainable Development Goals (SDG). De Verenigde Naties hebben deze 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen opgesteld. Deze vormen samen de wereldwijde duurzaamheidsagenda tot 2030. Deze strategische opgave draagt bij aan de volgende sustainable development goals (SDG's). Voor uitleg zie bijlage 6.8

Wat willen we bereiken? Algemeen In 2026 bouwen we verder aan een groen, gezond en toekomstbestendig Enschede. De recent vastgestelde Omgevingsvisie voor Enschede biedt daartoe de kaders. We maken de stad aantrekkelijker met meer bomen, parken en schaduwrijke plekken, zodat bewoners en bezoekers zich er prettig voelen, ook bij warm weer. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat de stad beter bestand is tegen wateroverlast en droogte, en ondersteunen we inwoners en bedrijven bij het besparen van energie en het stap voor stap aardgasvrij maken van huizen en panden. We blijven nieuwe woningen bouwen voor jong talent, gezinnen en ouderen, zodat iedereen in Enschede een passende plek kan vinden. Ook zetten we stevig in op onze economie: van innovatieve chiptechnologie tot een sterke maakindustrie en een bruisende binnenstad. Cultuur en evenementen krijgen extra aandacht met ruimte voor creatieve broedplaatsen. We werken aan veilige en levendige buurten, goede fietsroutes en bereikbare wijken. Tegelijkertijd realiseren we ons dat we deze ambities waarmaken in een complexe context. De druk op het elektriciteitsnet vraagt om slimme oplossingen en samenwerking, en de stikstofproblematiek stelt ons voor lastige keuzes bij ruimtelijke ontwikkeling.

Daarnaast hebben we te maken met beperkte middelen, waardoor we scherpe keuzes moeten maken — bijvoorbeeld binnen het evenementenbeleid en in de ontwikkeling van het landelijk gebied rond Enschede. Door deze uitdagingen serieus te nemen en integraal aan te pakken, zorgen we dat onze groei duurzaam en toekomstbestendig is. En door slimmer om te gaan met afval, grond en bodem zorgen we dat Enschede klaar is voor de toekomst. Zo maken we samen een stad waar het fijn wonen, werken en genieten is — met oog voor mens, natuur en de lange termijn. Groen en duurzaam Enschede Een schone en veilige openbare ruimte vormt het fundament voor een stad die klimaatbestendig en duurzaam is. In een groot aantal visies en beleidsplannen staat hoe we werken aan een groene en duurzame stad. Tegelijkertijd weten we zoals gezegd dat we deze ambities willen waarmaken in een complexe context. De druk op het elektriciteitsnet , de stikstofproblematiek en de wijze waarop we met het water in onze stad om willen gaan, stelt ons voor lastige keuzes bij ruimtelijke ontwikkeling. Enschede wil één groot groen en biodivers park zijn, waar natuur en stad naadloos in elkaar overgaan. Vanuit het Groenambitieplan werken we aan meer groen in de binnenstad, sterkere parken en een groener beeld langs de singels (volgens het Masterplan Singels).

Ook zetten we in op meer biodiversiteit en goed onderhoud van het openbaar groen, vastgelegd in het beleidsplan Kaders voor beheer, onderhoud en biodiversiteit. Een schone en veilige buitenruimte blijft de basis, maar die draagt ook bij aan een gezonde leefomgeving. Daarom investeren we, vanuit het Beleidskader Gezond Enschede en het Beweeg-, speel- en sportbeleid, in plekken om te bewegen, spelen en sporten. Extra groen gebruiken we bovendien om koelte en schaduw te creëren en zo hittestress tegen te gaan. We werken samen met inwoners, agrariërs en partners aan een groen en vitaal landelijk gebied, met aandacht voor natuur, landschap en toekomst voor boeren. Ondanks minder middelen blijven deze ambities centraal staan.

Daarnaast wordt ingezet op een duurzame energievoorziening met als doel 54% CO2reductie in 2030. Projecten zoals een maatschappelijke energyhub, solarparking en een biogashub dragen hieraan bij. Voor een klimaatneutraal Enschede in 2050 wordt gewerkt aan energiebesparing, aardgasvrije wijken en het tegengaan van energiearmoede. De Transitievisie Warmte wordt geactualiseerd met een nieuw warmteprogramma met keuzes voor energiebesparing en alternatieven voor aardgas. Zo maken we duidelijke kaders voor de wijkuitvoeringsplannen. Het Water- en klimaatadaptatieplan richt zich op het omgaan met wateroverlast, hitte en droogte. Naast het versnellen van maatregelen tegen wateroverlast in Pathmos en Stadsveld, pakken we ook andere plekken met wateroverlast. Het wegenbeheer wordt uitgevoerd volgens het Wegenbeleidsplan 2024-2027, met extra aandacht voor duurzaamheid en circulariteit via innovatieve methodieken. We werken samen met betrokken partijen onder de naam www.wegverleggers.nl. Met de Grondstoffenvisie 2025-2030 als uitgangspunt, zetten we in op afvalpreventie, betere afvalscheiding en het tegengaan van afvaldumping, met wijkgerichte acties. De bodem is cruciaal voor klimaat, natuur en energie (Visie op bodem en ondergrond 2021).

Daarom werken we aan de bodemkwaliteit door sanering van PFAS-verontreinigde locaties en doen we aanvullend onderzoek voor andere verontreinigingen om risico’s voor inwoners en stad te beperken met aandacht voor verantwoord grondgebruik. Tot slot wordt de openbare verlichting verduurzaamd met ledverlichting en slimme dimtechnieken, wat prettig is voor mens, natuur en omwonenden. Aantrekkelijk Enschede Een bruisende stad trekt mensen aan en houdt ze vast. De aantrekkelijkheid van de stad wordt versterkt door een goede balans tussen wonen, werken en voorzieningen. Vooral in hoogstedelijke gebieden is die mix van groot belang. Voldoende ruimte voor bedrijvigheid en economische groei draagt bij aan een vitale stedelijke omgeving, waarin bewoners en bezoekers graag verblijven. Ook met onze aanvraag grootschalige woningbouw hopen we de mix van wonen en werken een impuls te kunnen geven. We werken aan veilige en gezonde wijken door fysieke en sociale opgaven te koppelen in een integrale, gebiedsgerichte aanpak. Hierbij versterken we de focuswijken (Twekkelerveld, Hanenberglanden en ’t Lang), gebiedsteams en stadsdeelagenda’s in overleg met alle betrokkenen. Economie Ook in 2026 bouwen we verder op de drie pijlers van de Ontwikkelagenda Economie. We zetten sterk in op kennisgebieden als chiptech, medtech en defensie, met Kennispark als vlaggenschip en de Chipfoundry als topprioriteit.

Daarnaast versterken we de maakindustrie en stimuleren we de circulaire economie. Cultuur, evenementen en citymarketing Er wordt geïnvesteerd in het Warenhuis en het Muziekkwartier om grote culturele instellingen te versterken en samenwerking te stimuleren. Het culturele middenveld krijgt extra kracht met nieuwe creatieve broedplaatsen. Samen met het sociaal domein maken we een nieuw gemeentelijk bibliotheekbeleid en een optimalisatie van het amateurkunstbeleid. Onze ambities van het evenementenbeleid wordt aangepast aan de beschikbare middelen.

blz. 60 (van 265)

Bereikbaarheid In 2026 werken we samen met het Rijk en de provincie aan het ontwerp voor een ongelijkvloerse kruising van de Oostweg met de N35. Ook starten we met de bouw van een nieuwe fietsbrug bij het Eschmarkerveld, die nieuwe woningen veilig en snel verbindt met de Fietssnelweg F35. Wonen We streven naar een gezonde woningmarkt met voldoende aanbod voor uiteenlopende doelgroepen. Het Rijk heeft de gebiedsontwikkeling Spoorzone Hengelo-Enschede aangewezen als grootschalige woningbouwlocatie, waardoor dit gebied een sleutelrol krijgt in de verdere uitwerking van de Ruimtelijke Ontwikkel Strategie (ROS). Hiervoor maken we een uitvoerings- en investeringsagenda. Voor talent zorgen we voor passende woningen, werkplekken en voorzieningen in diverse leefmilieus. Voor ouderen zetten we in op aantrekkelijke woningen dichtbij voorzieningen om doorstroming te bevorderen. Omdat doorstroming alleen niet genoeg is, programmeren we ook nieuwe woningen aan de randen van de stad. We houden rekening met externe factoren, zoals netcongestie, en stemmen woningbouw goed af met toekomstige investeringen in mobiliteit. Talent In 2026 blijven we ons richten op het aantrekken én behouden van talent in samenwerking met Almelo, Hengelo, Twente Board, ondernemers en onderwijsinstellingen. BVTH (Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaven) We werken verder aan het in 2023 vastgestelde beleid.

Daarbij vernieuwen we het toets- en toezichtsprotocol, met extra aandacht voor veiligheid, ondermijning, duurzaamheid (energiebesparing en warmtetransitie), gezondheid, klimaat en ruimtelijke ordening. De gemeente krijgt vanaf 1 januari 2026 twee nieuwe taken: 1. Controle op digitale registratie van tweedehandsgoederen die handelaren kopen. 2. Controle bij bedrijven waar mensen werken in de seksindustrie Deze taken worden overgenomen van de politie, zonder extra middelen; dit wordt ingepast binnen de reguliere bedrijfsvoering.

Wat gaan we doen voor de Strategische opgave: Groen en duurzaam Enschede ? De opgave “groen en duurzaam Enschede” is de basis voor een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor mensen, dieren en planten 01. Enschede is klimaatneutraal Enschede wil een aantrekkelijke en leefbare gemeente zijn voor iedereen die er woont, werkt of op bezoek komt. Nu en in de toekomst. Daarom maken we ons sterk voor maatregelen die de opwarming van de aarde beperken. Hiervoor stappen we over van fossiele brandstoffen (zoals aardgas of-, steenkool) naar duurzame energie (zoals zonenergie-, of, windenergie). Ons doel is het aandeel duurzame energie tot 2030 met minimaal 8% te verhogen. In 2050 is de CO2 uitstoot teruggebracht naar nul en zijn woningen en bedrijven van het aardgas af.

blz. 61 (van 265)

01.01 We verlagen de CO2 uitstoot onder andere door energiebesparing en opwek van hernieuwbare energie Om Enschede klimaatneutraal te maken, werken we aan verduurzaming van industrie & bedrijvigheid, elektriciteit, mobiliteit, landbouw en landgebruik, innovatie, streven we naar klimaatneutraal gemeentelijk vastgoed in 2040 en zetten we in op energiebesparing bij of vervanging van schoolgebouwen. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting De grafiek laat de CO2 uitstoot in Enschede zien, gemeten in kiloton. Het betreft de totaal bekende uitstoot van aardgas, elektra, warmte en voertuigbrandstof. Bron: Klimaatmonitor. Streefwaarde: om de opwarming van de aarde te beperken, moeten we de uitstoot aan CO2 zo snel mogelijk maar uiterlijk in 2050 tot 0 terugbrengen. Voor het bepalen van de streefwaarde is 2020 als startpunt genomen. NB: in 2025 is de energievisie herijkt. Met als doelstelling dat de uitstoot van CO2 in 2030 met 54% is gereduceerd, ten opzichte van het startjaar 1990. Om de voortgang van deze doelstelling te monitoren is de CO2 monitor ontwikkeld. De berekeningswijze wijkt op onderdelen af van die van de Klimaatmonitor. De data wijken daarom wat af van bovenstaande grafiek.

blz. 62 (van 265)

Toelichting Deze grafiek geeft de verhouding weer tussen het totale energieverbruik en de totale hernieuwbare energieproductie in Enschede. De meeteenheid is terajoule. Hoe groter het aandeel hernieuwbare energie, hoe minder verbruik van fossiele brandstoffen, hoe lager de uitstoot van CO2. De opwek van hernieuwbare energie betreft energie voor warmte, vervoer en elektriciteit plus het aandeel van Twence. Bron: Regionale Klimaatmonitor. Streefwaarde: om de opwarming van de aarde te beperken, moeten we stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen en overgaan op hernieuwbare energie. In de oorspronkelijke energievisie staat daarom dat we in de periode tot en met 2030 het aandeel hernieuwbare energie in het totale energieverbruik met minimaal 8% willen verhogen. Voor de streefwaarde is uitgegaan van de meting in 2017 (8,6%). Dit betekent een streefwaarde van 16,6% in 2030. Inmiddels is bekend dat deze doelstelling niet gehaald zal worden. Vooral vanwege de netcongestie, waardoor opgewekte elektriciteit niet op het elektriciteitsnet geleverd kan worden. Daarom is de energievisie in 2025 herijkt en is de doelstelling verbreed naar CO2 reductie.

Acties 2026 Aantal acties: 6

01. We ondersteunen bij energiebesparende maatregelen en verkleinen van energiearmoede We helpen bewoners actief met energiebesparende maatregelen en het terugdringen van energiearmoede. Voor de inzet van rijksmiddelen (SPUK Energiearmoede en SPUK-LAI) hebben we in 2025 een uitvoeringsplan uitgewerkt. Daarbij kan het nodig zijn om onderdelen van de uitvoering aan te passen. Denk bijvoorbeeld aan extra ondersteuning in specifieke wijken of een aanpak voor Verenigingen van Eigenaars (VvE’s). Mochten er wijzigingen nodig zijn, dan leggen we die ter besluitvorming aan de raad voor. 02. We ronden de Pilot Hogeland-Noord /evaluatie Renovatiedeal (ontzorgingsaanpak particuliere eigenaren) af Tot eind 2025 zijn de afspraken uit de intentieovereenkomst Renovatiedeal van kracht. Deze samenwerking richt zich op kennisontwikkeling en vindt plaats tussen de gemeenten Enschede, Hengelo en Almelo, zes woningcorporaties en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De Enschedese pilot Hogeland-Noord, die in samenwerking met

blz. 63 (van 265)

woningcorporatie Ons Huis wordt uitgevoerd, wordt in het voorjaar van 2026 afgerond. Begin 2026 evalueren we samen met alle betrokken partijen of en hoe we de aanpak voor de verduurzaming van woningen van huishoudens in energiearmoede kunnen voortzetten in de periode 2026–2030. We informeren de raad over de uitkomsten van deze evaluatie, inclusief de eerste resultaten van de pilots. 03. We maken een ontzorgingsaanpak inzake verduurzaming particuliere woningen in Wesselerbrink Noord/Oost Woningcorporatie De Woonplaats gaat verduurzamingswerkzaamheden uitvoeren in de buurt Wesselerbrink Noord/Oost. Hier is sprake van gespikkeld bezit. Om ook de particuliere eigenaren te ondersteunen werkt de gemeente een ontzorgingsaanpak (bewonersbenadering, technisch en financieel aanbod) uit in nauwe afstemming met de corporatie. De lessen uit de Renovatiedeal nemen we daarin mee. De aanpak wordt ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. 04. We voeren het Actieprogramma Netcongestie uit en blijven deze versterken Het Actieprogramma Netcongestie is vastgesteld in 2025. Naar aanleiding van de impactanalyse zijn er aanbevelingen gedaan. Ook verwachten we vaker aanvullingen te moeten doen op basis van de actualiteit. In 2026 informeren we de raad over de voortgang en aanvullingen op het Actieprogramma Netcongestie. 05.

We passen de beleidsregels zon aan In 2026 gaan we de beleidsregels zonne-energie aanpassen en leggen deze ter vaststelling voor aan de raad. Dit conform de afspraken bij de vaststelling van de herziene energievisie in mei 2025. De reden voor deze aanpassing zit vooral in het feit dat realisatie van zonnevelden op landbouwgrond niet meer mogelijk is. En dat er vanuit de Energiewet (inwerkingtreding 1-12026) nieuwe regels komen voor het borgen van lokaal eigendom bij de opwek van zonneenergie. 06. We maken een energiesysteemvisie – inclusief energieopslag Tot nu toe richten we ons energiebeleid op de periode tot 2030. Maar het is belangrijk om ook na te denken over het energiesysteem tot 2050. Met als belangrijke uitgangspunten: de toekomstige Energievraag, het aanbod vanuit de verschillende energiedragers en de opslagfaciliteiten en infrastructuur die nodig zijn om vraag en aanbod te matchen. En de ontwikkelpaden om van het huidige systeem naar het toekomstige systeem te komen. Dit als lokale uitwerking van het nationaal plan energiesysteem en de provinciale energievisie. Deze visie zal in 2026 ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd.

. 01.02 We verminderen aardgasgebruik door woningen en bedrijven aardgasvrij te maken. Om Enschede klimaatneutraal te maken, werken we aan verduurzaming van de gebouwde omgeving via de warmtetransitie. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

blz. 64 (van 265)

Toelichting Deze grafiek laat het aardgasgebruik van alle woningen in Enschede zien in miljoenen m3. Het betreft de temperatuurgecorrigeerde meting. Door te corrigeren voor strenge en zachte winters wordt duidelijk of het gasverbruik echt daalt door bewuste ingrepen. Bron: Regionale Klimaatmonitor. Streefwaarde: in het Klimaatakkoord uit 2019 is afgesproken dat in ons land in 2050 geen aardgas meer wordt gebruikt voor het verwarmen van gebouwen, koken en douchen. De streefwaarde eindigt daarom op 0 in 2050.

Toelichting Deze grafiek laat zien hoeveel aardgas Enschedese bedrijven en instellingen gebruiken plus het aardgasverbruik dat nodig is om energie op te wekken. Dit verbruik wordt gemeten in miljoenen m3. Bron: Regionale Klimaatmonitor.

blz. 65 (van 265)

Streefwaarde: in Nederland willen we in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat ook bedrijven en instellingen moeten stoppen met het gebruik van aardgas. Of ze moeten de CO2 uitstoot die vrijkomt bij de verbranding van aardgas afvangen en opslaan. De streefwaarde is daarom 0 in 2050.

Acties 2026 Aantal acties: 3

01. We stellen het warmteprogramma vast Voor 1 januari 2027 moet de gemeente een warmteprogramma vaststellen. Het programma laat zien hoe we toewerken naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Het warmteprogramma beschrijft op buurtniveau waaruit het alternatief voor het gebruik van aardgas bestaat, als de levering van aardgas stopt. Ook zal het warmteprogramma een planning bevatten voor de wijkgerichte aanpak. Het warmteprogramma beschrijft ook op welke manier inwoners ondersteuning kunnen krijgen bij het nemen van energiebesparende maatregelen om tot een aardgasvrije woning te komen. De beleidskeuzes worden ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. 02. We onderzoeken de mogelijkheid voor een regionaal warmtebedrijf In 2025 hebben we onderzocht of de oprichting van een regionaal publiek warmtebedrijf voor Twente haalbaar is. De uitkomsten verwachten we eind 2025. Op basis van de onderzoeksresultaten, mits positief, gaan we bezig met de voorbereiding van een samenwerkingsovereenkomst en de eerste projecten. De samenwerkingsovereenkomst leggen we via een wensen- en bedenkingenprocedure voor aan de raad ten behoeve van de besluitvorming in het college. 03. We stellen een businesscase warmtenet op voor de wijk Twekkelerveld Vanaf 1 januari 2026 gaan de Wet Collectieve Warmte en de Wet Gemeentelijk instrumentarium warmtetransitie naar verwachting in werking.

Dit geeft duidelijkheid voor de partijen betrokken bij de Business case uitbreiding warmtenet in Twekkelerveld, waardoor we verdere stappen kunnen maken met de warmtetransitie in deze wijk. Indien de wetten worden ingevoerd, werken we samen met corporaties en Ennatuurlijk een intentie- en later ook samenwerkingsovereenkomst uit. We leggen de raad een wensen en bedenkingenprocedure voor. Bewoners van Twekkelerveld worden bij vervolgstappen geïnformeerd en betrokken.

. 02. Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht We willen een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor mensen, dieren en planten. In 2050 is Enschede klimaatbestendig en waterrobuust ingericht. Enschede is hierdoor bestand tegen de gevolgen van weersextremen zoals hevige neerslag, droogte en hitte(golven). 02.01 We passen de omgeving aan op de klimaatverandering Om dit te bereiken willen we meer aansluiten bij natuurlijke systemen, gaan we groen-blauwe structuren terugbrengen en aanleggen en vergroten we de waterbergingscapaciteit o.a. door het benutten van de sponswerking van de bodem. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

blz. 66 (van 265)

Toelichting Deze grafiek laat het percentage zien van uitgevoerde projecten waar we minimaal 1 klimaatlabel zijn gestegen. Een stijging van 1 klimaatlabel betekent dat we minimaal 10 mm waterberging extra (per m2 verhard oppervlak) hebben gerealiseerd, minimaal 5% verharding hebben verwijderd en 5% meer groen hebben aangebracht. Hiermee worden we klimaatbestendiger. Bron: Stadsdeelbeheer. Nb: de realisatiewaarde van 2023 is 80%. Deze is niet zichtbaar in de grafiek omdat deze gelijk is aan de streefwaarde. Streefwaarde: bij minstens 80% van projecten in de openbare ruimte willen we minimaal 1 klimaatlabel stijgen.

Acties 2026 Aantal acties: 3

01. We maken een herinrichtingsplan voor het Van Heekplein Om het Van Heekplein nog goed te laten functioneren voor de huidige functies is groot onderhoud en vervanging nodig van o.a. straatwerk, dak van garage, lijngoten en stroomaansluitingen. Daarnaast ligt er een wens voor meer groen en ruimte voor ontmoeting. Voor dit onderhoud en meer groen en ruimte voor ontmoeting maken we een plan. We leggen dit plan ter besluitvorming voor aan de raad. 02. We voeren versneld maatregelen uit inzake wateroverlast Pathmos en Stadsveld In 2025 zijn we gestart met aanleg van de hoofdafvoer in de Thomas de Keyserstraat. In 2026 starten we met de voorbereiding voor de realisatie van de overige hoofdafvoeren. De uitvoering van deze maatregelen wordt betrokken bij de financiële actualisatie van het Water- en Klimaatadaptatieplan. 03. We voeren versneld maatregelen uit op diverse locaties waar 21 juli 2024 wateroverlast is geweest in woningen In 2026 gaan we onder andere starten met de uitvoering van maatregelen in de omgeving van de Marathonstraat/Sportlaan, het Diekmanterrein en de Theresastraat. De uitvoering van deze maatregelen wordt betrokken bij de financiële actualisatie van het Water- en Klimaatadaptatieplan.

.

blz. 67 (van 265)

03. Enschede is groen en biodivers We moeten Enschede verder vergroenen en biodiverser maken om Enschede aantrekkelijk, gezond en leefbaar te houden naar de toekomst toe. Dit om ook de balans te houden met de verstening en verdichting van Enschede vanuit bijvoorbeeld de woon-, energietransitie, mobiliteits- en werklocatie opgaven. Dit doen we vanuit de ambitie: Enschede één groot groen park. Waarbij het prachtige groene landelijke gebied via unieke groene invalswegen, wiggen, (stads)parken, groene wijken en dorpen en een vergroende singel naadloos overgaat in een sterk vergroend centrum. Een groen park dat ruimte biedt aan mens, plant en dier. We streven daarbij naar een meer natuurlijk evenwicht, waarin plagen als de eikenprocessierups of invasieve dier- en plantsoorten minder kans krijgen. 03.01 Samen zorgen we voor een groene omgeving met meer planten en dieren We gaan hier aan werken via drie lijnen: Beter zorgen voor het bestaande groen (beschermen), het verbeteren van de inrichting van het groen (benutten) en meer groen toevoegen aan Enschede bij elke nieuwbouw- en herinrichtingproject (bouwen).

Acties 2026 Aantal acties: 4

01. We actualiseren de Gids Buitenkans De Gids Buitenkans is sinds 2008 in werking en is als laatst geactualiseerd in 2022 naar aanleiding van de Visie Landelijk Gebied. Er zijn nu nieuwe inzichten; daarom leggen we de geactualiseerde Gids Buitenkans ter besluitvorming voor aan de raad. 02. We maken een beleidsplan “Kaders voor het beheer, onderhoud en de biodiversiteit openbaar groen” (2027-2030) Eind 2021 is het Groenambitieplan Enschede vastgesteld. Er is nu een behoefte om deze ambitie verder door te vertalen naar concretere uitvoeringskaders, ook financieel. Dat doen we door het groenambitieplan te vertalen naar kaders voor de biodiversiteit en het beheer en onderhoud van het groen in Enschede. Dit plan leggen we ter vaststelling voor aan de raad. 03. We maken een visie op de stadsparken Deze actie stond in 2025 op de planning, maar we hebben de uitkomst van de Zomernota 2025 afgewacht. We maken een groene visie op de parken in Enschede als uitwerking van het Groenambitieplan Enschede. Dit doen we samen met de beheercommissies van de parken en sluiten waar mogelijk aan op bestaande visies en plannen. De visie leggen we voor aan de raad. 04. We maken een masterplan ontwerp voor het Volkspark Het Volkspark is door het vele gebruik toe aan een herontwikkeling.

De eenheid is verloren en het park is niet klaar voor nieuwe opgaves zoals het vergroten van de wateropvang en biodiversiteit. We maken samen met de Commissie van Beheer Volkspark een masterplan ontwerp voor de herontwikkeling van het park. Dit zal bestaan uit een voorlopig ontwerp op hoofdlijnen en een bijbehorende investeringsagenda met een logische fasering met de daarbij behorende kostenraming per fase en dekkingsstrategie. Dit masterplan leggen we voor aan de raad.

. 04. Enschede is circulair In 2050 heeft Nederland een volledig circulaire economie. Dit betekent dat we zuiniger en slimmer om moeten gaan met grondstoffen.

blz. 68 (van 265)

04.01 We hergebruiken producten en materialen zodat grondstoffen hun waarde behouden In Enschede richten we ons op vier gebieden: ondernemers moeten meer circulair ondernemen, afval wordt grondstof, ondernemers en kennisinstellingen werken samen op circulaire economie en onze gemeentelijke inkoop is circulair Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is te zien welk percentage van het ingezamelde huishoudelijk afval gescheiden wordt aangeboden. Hoe beter het huishoudelijk afval wordt gescheiden, hoe meer we kunnen inzetten op hergebruik, recycling en terugwinning van grondstoffen. Bron: Gegevens afvalinzamelaars met bewerking door gemeente Enschede. Streefwaarde: het streven is gebaseerd op de Afvalbeleidsvisie (2011) en de Grondstoffenvisie (2015). Samen met de doelstelling voor het aantal kilogram per inwoner per jaar is het streven voor 2030 een scheidingspercentage van circa 90%. Hiermee volgen we het landelijk beleid op het gebied van afvalinzameling en verwerking.

blz. 69 (van 265)

Toelichting Deze grafiek laat zien hoeveel kilogram huishoudelijk restafval jaarlijks per inwoner wordt aangeboden aan Twente Milieu. Hoe beter we het huishoudelijk afval scheiden, hoe minder restafval vrijkomt. We kunnen dan meer inzetten op hergebruik, recycling en terugwinning van grondstoffen. Bron: Twente Milieu Streefwaarde: het streven is gebaseerd op de Afvalbeleidsvisie (2011) en de Grondstoffenvisie (2015). Met als stip aan de horizon de regionale doelstelling uit Afvalloos Twente: 50 kilogram restafval per inwoner per jaar in 2030. We volgen hiermee ook het landelijk beleid op het gebied van inzameling en verwerking van huishoudelijk afval.

Acties 2026 Aantal acties: 0

Bijdrage verbonden partij: Twence

Maatschappelijk rendement: Draagt bij aan de taak van de gemeente om te voorzien in een doelmatig beheer van afvalstoffen door de verbranding van restafval. Met het vergisten van GFT-afval, de productie van duurzame energie en het terugwinnen van grondstoffen draagt Twence ook bij aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen.

.

Wat gaan we doen voor de Strategische opgave: Aantrekkelijk Enschede ? De opgave “aantrekkelijk Enschede” gaat over de economische veerkracht van Enschede en is echt een ontwikkelopgave. In deze opgave zit de woningbouwopgave, groei van banen, goede voorzieningen, innovatie en een beweging naar een groene economie. Om economisch veerkrachtig te blijven als stad, om de dalende beroepsbevolking te keren en om voldoende mensen te hebben om alle banen te vervullen moeten we meer mensen

blz. 70 (van 265)

aantrekken en vasthouden. Hiervoor moeten we werken aan een betere bereikbaarheid van banen, vasthouden van talent en hebben we oog voor de bestaande stad. 05. Enschede heeft veel baankansen We willen Enschede economisch versterken. In regionaal verband steunen wij de Agenda van Twente. Op deze manier kunnen we kwalitatief groeien, baankansen bieden voor iedereen en daardoor ook sociale problemen beter het hoofd bieden. Eerste prioriteit om dit voor elkaar te krijgen is het vergroten van de bereikbaarheid van banen. Dit doen we op verschillende manieren: kortere reistijden naar aanliggende gebieden met banen, een betere interne bereikbaarheid, een sterkere verwevenheid/relatie met naastliggende economische centra (ook over de grens) en meer banen in de stad zelf. 05.01 Enschede/Twente is meer verbonden met aanliggende economische centra (agglomeratiekracht) Het beter verbinden van Enschede met aanliggende economische centra (Zwolle en Munster) is van belang om de euregionale agglomeratiekracht te versterken. Er komen meer banen beschikbaar binnen een redelijke reisafstand. Hierdoor kunnen meer mensen aan het werk en kan hier opgeleid talent in Enschede blijven wonen en elders werken. Van met name HBO- en universitair opgeleide mensen is bekend dat die verder willen reizen voor hun werk.

Voor dit alles hebben we een betere externe bereikbaarheid (lobby op kortere reistijden), een betere interne bereikbaarheid (denk hierbij bijvoorbeeld aan een zo kort mogelijk voor- en natransport naar de OV knooppunten en werklocaties) en een verdere verweving van kennis en bedrijven met onze buren in Duitsland nodig (vergroting van het daily urban system). Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is te zien hoeveel banen binnen een redelijke reisafstand (1,5 uur) bereikbaar zijn voor de inwoners van Enschede. Hierbij is geen rekening gehouden met filedruk en de banen in Duitsland. Hoe meer bereikbare banen, hoe meer baankansen voor de Enschedese inwoners. Bron: Atlas Research.

blz. 71 (van 265)

Streefwaarde: landelijk wordt verwacht dat de banen blijven groeien met 0,8% de komende 2 jaar (UWV arbeidsmarktprognose 2022-2023). Dit percentage is in deze grafiek doorgetrokken naar de komende 5 jaar. De effecten van een snellere treinverbinding tussen Zwolle, Enschede en Munster zijn de komende jaren nog niet aan de orde. Daarom gebruiken we alleen de autonome banengroei als basis voor het streven.

Toelichting Om Enschede goed te verbinden met aanliggende economische centra is een goede first en last mile erg belangrijk. Of anders gezegd: hoe snel kom je Enschede in of uit met de auto? Om dit te meten is een bereikbaarheidsindicator samengesteld. Dit is een indexcijfer van de reistijden over een aantal invalswegen naar het centrum van Enschede. Een lagere waarde betekent dat de reistijd ten opzichte van 2011 verbeterd is. In de coronajaren was het rustiger op de weg en was de bereikbaarheid beter. Inmiddels neemt het verkeer weer toe en gaan de bereikbaarheidswaarden weer richting het niveau van 2019. Bron: NDW Streefwaarde: het doel is om de bereikbaarheid van Enschede te verbeteren. Om dit te volgen bepalen we jaarlijks de reistijd op de radialen. Radialen zijn de wegen die vanuit het middelpunt, het centrum van onze stad vertrekken in alle richtingen. Het jaar 2011 gebruiken we als referentie en krijgt de waarde 100. Door de verbetering van de reistijd hebben we onze ambitie in 2015 verhoogd en verlaagden we de streefwaarde naar 80.

Acties 2026 Aantal acties: 1

01. We liquideren de Gemeenschappelijke Regeling Regionaal Bedrijventerrein Twente Uitgangspunt bij deze actie is dat het Algemeen Bestuur van de GR RBT in december 2025 een besluit heeft genomen over liquidatie van de GR per 31 december 2025. In 2025 hebben wij deelgenomen in de liquidatiecommissie, die de opdracht heeft de liquidatie af te wikkelen. Onderdelen daarvan zijn:

blz. 72 (van 265)

• het op basis van de jaarrekening 2025 afrekenen met de deelnemers; • het voeren van onderhandelingen en maken van afspraken over waar we de parkmanagementvoorzieningen onderbrengen en eventueel welke middelen daarbij horen; • het treffen van voorbereidingen voor de realisatie van een Smart Energy Hub voor het RBT. Als daarin in 2026 onvoldoende voortgang is, vloeien de daarvoor gereserveerde middelen terug naar de deelnemers. We leggen de besluitvorming liquidatie in 2026 voor aan de raad. Bijdrage verbonden partij: XL Businesspark Twente/Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT)

Maatschappelijk rendement: De ontwikkeling en uitgifte van XL Businesspark draagt bij aan de regionale groei van bedrijven en het creëren van nieuwe banen. Een deel van deze banen kan door Enschedeërs worden ingevuld. Ook worden indirect banen gecreëerd door het versterken van de logistieke sector in Twente.

. 05.02 In Enschede groeien de banen op de toplocaties Op de toplocaties Kennispark, binnenstad/stadscampus en Technology Base faciliteren wij de vestiging van bedrijven en de groei van banen. In de binnenstad groeien de banen in met name de horeca en detailhandel. De stadscampus, Kennispark en Technology Base gaan zorgen voor een internationaal aantrekkelijk profiel van onze stad en regio, een meer diverse economie, bieden een nieuwe inspirerende werkomgeving en dragen daarmee ook bij aan het aantrekken en vasthouden van talent. Indicatoren Aantal indicatoren: 3

Toelichting In deze grafiek zien we de ontwikkeling van het aantal banen op Kennispark. Kennispark beslaat de gebieden: UT, Business and Science Park en Twente Village. Bron: Vestigingenregistratie gemeente Enschede

blz. 73 (van 265)

Streefwaarde: we streven naar een banengroei van 300 banen per jaar op de toplocatie Kennispark. Dit streven is gebaseerd op de prognose van Buck Consultants uit 2020 dat de kennisintensieve banen op Kennispark tot 2030 met 1.800 gaan toenemen over een periode van 10 jaar. Dit betekent een groei van 180 banen per jaar. Hiernaast verwachten we ook dat de banen in de sector “onderwijs en onderzoek” verder groeien de komende jaren (denk aan de UT, het Fraunhoferinstituut). Afgerond komen we dan uit op 300 banen per jaar.

Toelichting In deze grafiek staan het aantal banen van de toplocatie binnenstad: het kernwinkelgebied, de kantoorlocatie Stationsomgeving (inclusief Centrumkwadraat) en de kantoorlocatie Stadsweide (inclusief het voormalige ziekenhuis aan het Ariënsplein). Bron: Vestigingenregistratie gemeente Enschede Streefwaarde: we streven naar een banengroei van 150 banen per jaar. Dit streven baseren we op de sterker wordende functie van de binnenstad in de Euregio (voorzieningen, nieuwe bioscoop, vernieuwing van winkels en horeca) en de ontwikkeling van de stadscampus en Centrumkwadraat met woon/werkfuncties, onderwijs, bedrijvigheid en diensten.

blz. 74 (van 265)

Toelichting Deze grafiek laat de ontwikkeling van het aantal banen op de toplocatie "luchthaven" zien. Het betreft de banen op de werklocaties van de voormalige luchthaven: - Technology Base - Deventer Poort - de werkparken van Van Eck Bron: Vestigingenregistratie gemeente Enschede Streefwaarde: we streven naar een banengroei van 50 banen per jaar vanaf 2021. Er zijn namelijk nog veel hectares beschikbaar voor groei van bedrijvigheid op deze toplocatie.

Acties 2026 Aantal acties: 2

01. We implementeren de uitkomsten van het proces van concessieverlening voor de exploitatie van Twente Airport De toekomst van Twente Airport hangt af van diverse factoren, die onderling sterk samenhangen. Daarbij gaat het in hoofdzaak om: 1) besluitvorming over blijvende betrokkenheid van de provincie Overijssel bij Twente Airport. 2) Besluitvorming Defensie over bereidheid tot implementatie van satellietnavigatie en welke waarde Defensie toekent aan het voortbestaan van Twente Airport. 3) De kosten van het groot onderhoud aan de start- en landingsbaan. 4) De mate waarin een proces van concessieverlening aan een marktpartij een succes kan worden. In de loop van 2026 hebben we daar meer zicht op. We informeren de raad per raadsbrief over de voortgang. We komen vervolgens, indien nodig, met voorstellen over het voortbestaan van Twente Airport. 02. We maken een plan voor het fietsparkeren in de binnenstad We zien in de binnenstad een wirwar van geparkeerde fietsen die een rommelig straatbeeld geven en de toegankelijkheid en veiligheid ook niet ten goede komen. Om die reden gaan we een plan maken hoe we het fietsparkeren op straat willen oplossen en onderzoeken we de mogelijkheid voor een extra inpandige fietsenstalling en nieuwe fietsroutes in het stationsgebied (Centrumkwadraat). Deze oplossingen worden onderdeel bij de toekomstige herinrichting van straten.

Wij informeren de raad over de planvorming. Bijdrage verbonden partij: Stichting Gebiedsorganisatie Kennispark

blz. 75 (van 265)

Maatschappelijk rendement: De stichting Gebiedsorganisatie Kennispark is een samenwerking tussen de Universiteit Twente, ondernemers en vastgoedeigenaren en de gemeente Enschede. De stichting heeft de opgave tot het ontplooien van activiteiten binnen het innovatie-ecosysteem van Kennispark, zodat deze innovatiecampus een aantrekkelijke vestigingsplaats is en blijft voor zowel innovatieve bedrijven als het talent passend bij het profiel van het gebied. Bijdrage verbonden partij: Technology Base

Maatschappelijk rendement: Technology Base/Area Development Twente (ADT) heeft de opgave het gebied van de voormalige militaire luchthaven Twente integraal te ontwikkelen tot een impuls en aanjager voor een economisch sterker en duurzamer Twente.

. 05.03 In Enschede kunnen bestaande en nieuwe bedrijven verantwoord/duurzaam/groen groeien en innoveren De basis van onze economie zijn onze bestaande bedrijven. Voor alle bestaande en nieuwe bedrijven bieden we een goede dienstverlening, zorgen we voor ruimte om te ondernemen, digitale bereikbaarheid, bieden we ondersteuning van netwerken voor starters, start ups en scale ups en innovatie (Novel-T), bevorderen we internationalisering, hebben we aandacht voor het arbeidsmarktbeleid en voor een aantrekkelijke werkomgeving. Met het oog op de brede welvaart is de groei van bedrijven “verantwoord/groen” en gaat niet ten koste van mens of planeet. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is de ontwikkeling te zien van het totaal aantal banen in Enschede. Hoe meer banen, hoe meer baankansen voor alle Enschedeërs. De banengroei is onder andere een resultaat van inzet op bereikbaarheid van banen, toplocaties, bestaande bedrijvigheid, innovatie en van het aantrekken en vasthouden van talent. Bron: Vestigingenregistratie gemeente Enschede Streefwaarde: bij de bevolkingsprognose van een groei naar 170.000 inwoners de komende 10 jaar hoort ook een groei in banen. In Enschede hebben we relatief weinig banen per inwoner en hebben we een relatief lage participatiegraad. Daarom streven we naar een

blz. 76 (van 265)

banengroei die hoger ligt dan de groei in het aantal inwoners. Dit betekent een banengroei tussen de 10.000 en 12.500 banen de komende 10 jaar (basis: berekening Kennispunt Twente).

Toelichting In deze grafiek is de ontwikkeling van het bruto regionaal product (BRP) van Enschede te zien. Het BRP zegt iets over de samenstelling van de economische sectoren in een gemeente en de toegevoegde waarde per baan. Innovaties kunnen leiden tot een groei van het BRP. Bron: Centraal Bureau Statistiek (CBS) en LISA werkgelegenheidsregister Streefwaarde: het streven is het BRP harder te laten stijgen dan de landelijke prognose (een stijging van 1,8% per jaar vanaf 2018, bron: CPB). We willen met ontwikkelingen op de toplocaties, ondersteuning van innovatie en inzet op goede voorzieningen een sterkere samenstelling in sectoren te krijgen en meer toegevoegde waarde per baan.

Acties 2026 Aantal acties: 2

01. We ontwikkelen een visie op arbeidsmigratie Voor het goed functioneren van de arbeidsmarkt zijn arbeidsmigranten, zowel praktisch als theoretisch geschoolden, noodzakelijk. Tegelijkertijd merken we ook dat huisvesting, sociale zekerheid, veiligheid en huisvesting belangrijke onderwerpen zijn die door onbeperkte en ongereguleerde arbeidsmigratie onder druk kunnen komen te staan. We verkennen vanuit de verschillende disciplines het vraagstuk in Enschede en formuleren een visie die we ter info voorleggen aan de raad. 02. We stellen een omgevingsplan voor de Vredestein-locatie op Vredestein sluit naar verwachting in de zomer van 2026 haar deuren. Daarmee verdwijnen waarschijnlijk zo’n 500 banen en verliest de stad een stuk industrieel erfgoed. Dat is een grote tegenslag voor Enschede. Om te voorkomen dat ongewenste bedrijven zich na het vertrek op het terrein vestigen, heeft het college een voorbereidingsbesluit genomen. Zodoende hebben wij de tijd om een nieuw omgevingsplan te maken. Dit plan gaat ter besluitvorming naar de raad. Bijdrage verbonden partij: Twente Board

blz. 77 (van 265)

Maatschappelijk rendement: Twente is een ondernemende regio met een krachtig technologisch profiel en internationale ambitie. Twente Board zet zich in voor een sterk Twents bedrijfsleven. Ze leggen de focus op drie maatschappelijke thema’s om Twente op te positioneren; 1. duurzaamheid & circulariteit 2. slimme energie 3. innovatieve gezondheidszorg. Beschikbaarheid van talent, goede bereikbaarheid en een goed woon-, werk- en leefklimaat zijn randvoorwaarden om te kunnen excelleren op deze maatschappelijke thema's. En om een sterk bedrijfsleven te behouden. Twente Board heeft 2 belangrijke investeringsprogramma’s die naast elkaar draaien. De Regio Deal en de Agenda voor Twente. De Agenda voor Twente is het fundament, de Regio Deal is de versneller. Daarnaast wordt gewerkt aan een regioplan vanuit het nationale programma vitale regio’s (NPVR).

. 06. Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld De beroepsbevolking en Enschede en Twente gaat dalen in de komende decennia. Dit kan er toe leiden dat bedrijven op de langere termijn gaan verplaatsen naar gebieden met meer potentiële werknemers. Daarom moet Enschede kwalitatief groeien om veerkrachtig te blijven als stad. Over 10 jaar is het inwonertal gegroeid naar 170.000 inwoners. Al het talent is belangrijk voor de Enschedese/Twentse economie, maar vraagt om verschillende aanpakken. Het praktisch geschoold talent werkt veelal op de plek waar ze wonen en daarom koesteren we deze grote, waardevolle groep en zetten we in op ontwikkeling van deze groep. Het werken aan dit deel van de opgave hangt heel erg samen met het arbeidsmarktbeleid vanuit de opgave “inclusief Enschede”. Voor de theoretisch geschoolden is de aanpak meer gericht op het aantrekken en vasthouden. We zien dat deze groep flexibeler is in het bepalen van hun woon- en werkplek. Bijvoorbeeld jongeren trekken wel naar Enschede om hier te studeren, maar verhuizen daarna naar een grotere stad. De bereikbaarheid van banen speelt hierbij een grote rol. Vandaar dat er inzetten op meer baankansen in onze stad/regio en aantrekkelijke en diverse voorzieningen.

06.01 De stedelijke voorzieningen zijn divers en attractief voor inwoners en bezoekers (nationaal en internationaal) Een aantrekkelijke stad heeft een bruisende binnenstad, goede culturele voorzieningen, evenementen en voorzieningen. De stad is verrassend en heeft mogelijkheden voor creatieve broedplaatsen. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

blz. 78 (van 265)

Toelichting Deze indicator betreft het gemiddeld aantal bezoekers per week aan de binnenstad tijdens winkeltijden. De tellingen zijn gebaseerd op de jaarlijkse handmatige tellingen van Locatus in het voorjaar (april). Voor de jaren 2018-2020 baseren we de tellingen op de wifitellingen in de binnenstad (omgerekend naar winkeltijden zodat het vergelijkbaar is met de tellingen van Locatus). Bron: Locatus, Bureau RMC voor de tellingen in 2018-2020 Streefwaarde: we verwachten dat het aantal bezoekers aan de binnenstad vanaf 2022 weer langzaam toeneemt. Aan de ene kant omdat we geen coronabeperkingen meer hebben. Aan de andere kant omdat we verwachten dat met de plannen voor de binnenstad er ook meer bezoekers komen om te werken, ontmoeten of recreëren. Als streven houden we een herstel aan van de bezoekersaantallen naar het niveau van 2019 (niveau voor corona).

Toelichting In deze grafiek zien we de betalende bezoekersaantallen voor het Wilminktheater, Metropool, Concordia, Museumfabriek en het Rijksmuseum. Bron: De grote culturele instellingen (op basis van de ticketverkoop).

blz. 79 (van 265)

Streefwaarde: het bezoek aan de culturele instellingen komt langzaamaan weer op gang na corona. Deze bezoekersaantallen worden behaald door programmering binnen de locatie en door buitenprogrammering. De verwachting is dat dit aanbod verder stijgt. We streven naar een bezoekersaantal gelijk aan het aantal in 2019. Acties 2026 Aantal acties: 7

01. We maken een ontwikkelperspectief Spoorzone Hengelo – Enschede Enschede/Hengelo is aangewezen als een grootschalige woningbouwlocatie. Daarom verhogen we de inzet op deze gemeenschappelijke opgave met het Rijk, de Provincie en de regio. We ronden samen met Hengelo het ontwikkelperspectief af en leggen deze ter besluitvorming aan de beide gemeenteraden voor. 02. We nemen met het recreatieschap Twente een besluit over aanpassing van de financieringssystematiek Het recreatieschap Twente komt met een voorstel voor nieuwe financieringssystematiek. De nieuwe systematiek is per saldo voor het recreatieschap budgettair neutraal. Wel leidt aanpassing van deze systematiek voor de Twentse gemeenten tot hogere of lagere jaarlijkse bijdragen. De nieuwe financieringssystematiek wordt voorgelegd aan de raad. 03. We stellen in samenwerking met het Rijk en de Regio de ROS op Met het opstellen van de Ruimtelijke Ontwikkel Strategie Twente (ROS) werken Rijk en de Regio samen om Twente klaar te maken voor de toekomst en aantrekkelijk te houden om te wonen, te werken en te leven. We verwachten dat Twente tot 2050 kan groeien met meer dan 100.000 mensen. Daarvoor zijn 60.000 nieuwe woningen en 50.000 extra banen nodig. De ROS wordt ter vaststelling aangeboden aan de raad. Dit als bouwsteen voor de doorontwikkeling van de Omgevingsvisie Enschede. 04.

We actualiseren het amateurkunstbeleid In 2025 hebben het amateurkunstbeleid geëvalueerd. We passen de subsidieverordening en ondersteuningsinstrumenten aan naar aanleiding van de opgehaalde feedback. Met als doel het beleid beter te laten aansluiten bij de praktijk. We leggen de actualisatie ter besluitvorming voor aan de raad. 05. We besluiten over de culturele invulling van het Warenhuis In 2025 zijn we gestart met een aanbesteding voor de verbouw van het voormalige V&D-pand aan kruispunt de Graaff (het Warenhuis). Deze verbouwing maakt inhuizing van Bibliotheek, Concordia en Jeugdtheater Sonnevanck mogelijk. Na de aanbesteding wordt het besluit voor het verwervings- en verbouwingskrediet in 2026 voorgelegd aan de raad. 06. We bereiden ons voor op de wettelijke zorgplicht voor de bibliotheekvoorziening Gemeente Enschede krijgt in 2026 te maken met een wettelijke zorgplicht voor bibliotheken. De zorgplicht betekent dat gemeenten de verantwoordelijkheid krijgen om ervoor te zorgen dat iedereen in hun gemeente toegang heeft tot (ten minste) één volwaardige bibliotheekvoorziening. In lijn met deze wet stellen we eens in de vier jaren een meerjarenplan vast die aansluit bij de opgaven van de stad. De voorbereiding op de zorgplicht is begonnen in 2025 en wordt in 2026 afgerond. Het gemeentelijk beleidsplan Bibliotheek wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. 07.

We besluiten over de verbouwing van het Muziekkwartier In 2026 wordt in samenwerking met het Wilminktheater, poppodium Metropool en kunstenschool Kaliber gewerkt aan de verbouwing van het Muziekkwartier. In het tweede kwartaal van 2025 is gestart met de aanbesteding voor de aannemer en architect voor de verbouwing van het muziekkwartier. In 2026 wordt het besluit over het verbouwingskrediet voorgelegd aan de raad. Bijdrage verbonden partij: GR Recreatieschap Twente

Maatschappelijk rendement: De GR Recreatieschap Twente is een organisatie die namens de 14 Twentse gemeenten tot doel heeft het bevorderen van totstandkoming en instandhouding van publieke recreatieve/toeristische infrastructuur in Twente. Het gaat dan om het routenetwerk voor

blz. 80 (van 265)

wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken en de drie recreatieplassen het Rutbeek, het Hulsbeek en het Lageveld. Daarnaast zorgen zij voor de aanleg, onderhoud en beheer van publieke recreatieve/toeristische voorzieningen die hetzij op zichzelf, hetzij in routeverband, hetzij door opname in arrangementen, een bovenlokaal karakter hebben. Bijdrage verbonden partij: Twentse Schouwburg

Maatschappelijk rendement: De Twentse Schouwburg N.V. (Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede) vormt een belangrijke culturele voorziening voor de gemeente Enschede en omgeving. De onderneming exploiteert vier gebouwen met samen zes podia in het centrum van Enschede, te weten: het Wilminktheater, het Muziekcentrum, de Grote Kerk en De Kleine Willem. Op jaarbasis biedt de organisatie momenteel circa 350 – 380 voorstellingen en concerten aan met circa 135.000 bezoekers per jaar. Daarnaast is er meer aandacht voor de verbindende rol van Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede binnen de Twentse samenleving, verbinding tussen publiek en podia en ook tussen de Twentse podia onderling.

. 06.02 De nieuwe woonmilieus zijn attractief, betaalbaar en toekomstbestendig Dit subdoel betreft de nieuwbouwopgave van onze stad. Deze nieuwbouwopgave is gericht op dat wat we bouwen past bij de mensen die er gaan wonen. Daarbij zoeken we expliciet naar de balans tussen de bestaande behoefte aan betaalbare en bereikbare woningen voor Enschedeërs en woningen voor de nieuwe inwoners die we welkom heten in onze stad. We willen hiermee de opgaves omtrent doorstroom, het vasthouden van talent en de woonzorgvraag oplossen. Voldoende en bereikbare betaalbare woningen is een uitgangspunt, waarbij de nieuwe richtlijnen van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening én de analyse van de woonbehoefte, demografie en het inkomen in Enschede leidend zijn voor het woningbouwvraagstuk. We willen passende woningen bieden voor net afgestudeerden van alle niveaus, expats en gezinnen. Als grootste stad van het oosten bieden wij een grootstedelijk woonmilieu dat passend is voor alle inkomensgroepen. Indicatoren Aantal indicatoren: 4