Beleidskader verbonden partijen

23

professionaliteit van de verbonden partij, waarbij tenminste mag worden uitgegaan van het volgen van (statutaire) procedures en het naleven van de wetgeving. 4.6.2 Verantwoording Naast het houden van (gedifferentieerd) toezicht, leggen bestuurders ook verantwoording af. In onderstaande de verantwoordingslijnen geschetst. Gemeenschappelijk openbaar lichaam: • Het AB legt aan niemand verantwoording af (art. 12 lid 2 Wgr). • Lid AB legt aan eigen college verantwoording af over eigen handelen (art. 18 jo. art. 16 lid 1 en 2 Wgr). • Lid AB legt aan eigen raad verantwoording af over eigen handelen (art. 19 lid 1 jo. art. 16 lid 1 en 2 Wgr). • College en zijn leden leggen verantwoording af aan de raad over wat college heeft gedaan (“collegiale verantwoordelijkheid”, art. 169 Gemeentewet).

Vereniging / Coöperatie • ALV legt aan niemand verantwoording af. • College en zijn leden leggen verantwoording af aan de raad over wat college heeft gedaan, inclusief beslissen tot hoe te stemmen in algemene vergadering (“collegiale verantwoordelijkheid”, art. 169 Gemeentewet). • Burgemeester legt verantwoording af over vertegenwoordiging in de algemene vergadering (art. 180 Gemeentewet). Vennootschap • Aandeelhoudersvergadering legt aan niemand verantwoording af. • College en zijn leden leggen verantwoording af aan de raad over wat college heeft gedaan, inclusief beslissen tot hoe te stemmen in algemene vergadering (“collegiale verantwoordelijkheid”, art. 169 Gemeentewet). • Burgemeester legt verantwoording af over vertegenwoordiging in de algemene vergadering (art. 180 Gemeentewet).

24

4.7 Balans in sturing, toezicht en samenwerking Sturen kan alleen bij goede informatie. Dat vraagt om dialoog naast verantwoording. We zijn het gewend het gemeentelijk toezicht en de sturing te differentiëren aan de hand van belang en risico. Echter, samenwerking is ook van belang. Meer samenwerking betekent uitgaan van vertrouwen. Dat beïnvloedt de mate van toezicht en de wijze waarop. Tussen college en Raad en gemeente en verbonden partij. Differentiatie toezicht op taakniveau In onderstaande tabel is het toezichtinstrumentarium van de gemeenteraad gedifferentieerd naar taakniveau. Daar waar de verbonden partij slechts bedrijfsvoeringstaken verricht en de democratische legitimiteit niet of nauwelijks aan de orde is, kan de gemeenteraad volstaan met een lichter toezichtniveau. Daar waar er meer sprake is van beleid en strategie, is toezicht meer van belang. Vanuit de dialoog. Tabel 1

Crematoria Twente

Enexis

Euregio

GBT Gezond heid

25

Controle door de gemeenteraad

Bedrijfsvoering

Uitvoering

Snijvlak uitvoering en beleid

Paragraaf verbonden partijen / BBV

Paragraaf verbonden partijen / BBV

Paragraaf verbonden partijen / BBV

Vragenuur / standaard agendapunt

Rekenkameronderzoeken / Quickscan DoelmatigheidsOnderzoeken

Dimpact

Omgevingsdienst

Twente Board

Behandeling ontwerp begroting in stedelijke commissie (zienswijze)

Vragenuur/ standaard agendapunt

Bank Nederlandse gemeenten

Beleid en Strategie

Sportaal, Onderhoud Enschede, Schouwburg

Stadsbank, Twence, Twente Milieu, Veiligheidsregio, RBT, recreatieschap Twente en Technology Base

Amendementen & moties Schriftelijke Mededelingen Agenda en verslag AB vergaderingen/ aanwezigheid vergaderingen vaststellen begroting Dialoog / werkbezoek

Gebieds-

Mogelijkheden kaderstelling organisatie Naast de controlerende rol kan de gemeenteraad sturing geven aan het maatschappelijk rendement voor de gemeente Enschede door heldere kaders te stellen. Kennispark Dat begint al bij de oprichting van een verbonden partij. In de beheerfase kan de gemeenteraad actuele beleidsmatige en financiële kaders stellen. Ook kan de gemeenteraad zienswijzen indienen inzake strategische beleidsplannen van verbonden partijen. In onderstaande een overzicht. Tabel 2

Bedrijfsvoering

Uitvoering

Beleid en Strategie

26

Kaderstelling door de gemeenteraad

Toestemmingsrecht deelname gemeenschappelijke regeling en zienswijze

Toestemmingsrecht deelname gemeenschappelijke regeling en zienswijze

Toestemmingsrecht deelname gemeenschappelijke regeling en zienswijze

Wensen en bedenkingen oprichting en deelname private rechtsvorm

Wensen en bedenkingen oprichting en deelname private rechtsvorm

Maximale democratische legitimatie en ruimte voor burgerparticipatie bij gemeenschappelijke regelingen

Stellen heldere beleidsindicatoren

Stellen heldere beleidsindicatoren

Begroting; Vaststellen bijdragen

Begroting; Vaststellen bijdragen

Wensen en bedenkingen oprichting en deelname private rechtsvorm

Financiële spelregels

Financiële spelregels

Stellen heldere beleidsindicatoren

Verordeningen en kaderstellende beleidsnota’s (bv schuldhulpverlening, afvalbeleid of belastingverordeningen)

Verordeningen en kaderstellende beleidsnota’s (bv schuldhulpverlening, afvalbeleid of belastingverordeningen)

Begroting; Vaststellen bijdragen Financiële spelregels Verordeningen en kaderstellende beleidsnota’s (bv schuldhulpverlening, afvalbeleid of belastingverordeningen) Zienswijze op strategische meerjarenplannen Moties

5.

Fase evalueren en beëindigen

Over het algemeen geldt dat Enschede een financiële en bestuurlijke relatie aangaat voor onbepaalde tijd. Dit betekent echter niet dat deze

relatie zonder meer en/of stilzwijgend tot het einde der tijden wordt voortgezet. De belangrijkste veranderingen c.q. ontwikkelingen die aanleiding kunnen geven tot heroverweging zijn:

27

• • • •

•

Het (voornemen tot) beëindiging van een bestaande relatie met c.q. deelname in een verbonden partij Een wijziging van de doelstelling(en) van een relatie c.q. verbonden partij Een (komende) wijziging van het voortbestaan en eigenstandigheid van de relatie c.q. verbonden partij als gevolg van fusie of integratie. Een afwijking van de voorgenomen of gerealiseerde activiteiten of prestaties, nieuwe risico’s en ontwikkelingen in relatie tot het weerstandsvermogen Een wijziging van de doelstelling(en) van de gemeente, waardoor de verbonden partij niet langer bijdraagt aan de het realiseren van de doelstelling(en)

Deze veranderingen en ontwikkelingen komen naar voren bij de behandeling van de P&C producten, gesprekken en de zelfevaluaties van de verbonden partijen. Daarnaast kan op grond van de Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid en in samenwerking met de rekenkamer worden overwogen een verbonden partij nader te onderzoeken op doelmatigheid en doeltreffendheid. Indien helder is geworden dat een verbonden partij niet meer of veel minder van maatschappelijke waarde tegen aanvaardbare kosten is voor Enschede, zijn de factoren van belang als geschetst in onderstaand figuur.

Figuur 2. Samenwerkingsmotieven en handelingsperspectief

Samenwerkingsmotief 1 2

1

Wettelijke verplichting Schaalvoordelen

2

Twentse samenwerking Politiek

3

Kosten

Deelneming op grond van een wettelijke verplichting De samenwerking levert schaalvoordeel (efficiency, kennis, kwaliteit) op In- en externe factoren handelingsperspectief Verbonden partij kan in stand worden gehouden o.b.v. strategische overwegingen, maar ook vanuit Twentse samenwerking. Kan een rol spelen, zowel bij het aangaan als heroverwegen. Bijv. beëindiging gemeenschappelijke regeling: of de gemeenteraad geeft geen toestemming of medeoverheid wil niet meewerken. Beëindiging verbonden partij kan veel geld kosten; uittreedvergoeding, desintegratiekosten, frictiekosten. Dit geldt veelal voor een gemeenschappelijke regeling. Bij een financieel gezonde NV of BV levert verkoop van aandelen meestal een opbrengst op.

6 Evaluatie en actualisatie Beleidskader verbonden partijen Na 4 jaar dient op basis van de Financiële verordening Enschede dit Beleidskader geactualiseerd te worden. Daarbij zullen twee vragen centraal staan: In hoeverre is de grip op verbonden partijen verbeterd? In hoeverre zijn we beter gaan samenwerken met de verbonden partijen?

Bijlage 1 – Definities en afkortingen

28

1.1 Definities Op dit beleidskader zijn de volgende definities van toepassing. Bestuurlijk belang

Zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht.

Deelneming

Een participatie in een besloten of naamloze vennootschap, waarin de gemeente aandelen bezit.

Financieel belang

Een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft.

Verbonden partij

1.2 Afkortingen In dit beleidskader worden de volgende afkortingen gebruikt: AB AvA BBV DB GR PPS RvC

Algemeen bestuur Algemene vergadering van aandeelhouders Besluit Begroting en Verantwoording Dagelijks bestuur Gemeenschappelijke regeling Privaat Publieke Samenwerking Raad van Commissarissen

29

Bijlage 2 Overzicht verbonden partijen 202113

Bijlage 3 Werkafspraken (beheersfase)

13 Per 1 juli 2021 is de Regio Twente gewijzigd in de Regeling Gezondheid. En zijn de onderdelen recreatie en Twentse economische structuurversterking opgenomen in

respectievelijk het Recreatieschap Twente (nog in oprichting) en de stichting Twenteboard. Verder is sinds 2021 de Stichting gebiedsorganisatie Kennispark een nieuwe verbonden partij.

30

1. Informatie college Een collegelid dat de gemeente met mandaat vertegenwoordigt in het bestuur van een verbonden partij bespreekt tijdig met het college relevante ontwikkelingen en dilemma’s. Bij voorkeur voorafgaand aan de bestuursvergadering op basis van een geannoteerde agenda. 2. Informatie raad Een collegelid dat de gemeente met mandaat vertegenwoordigt in het bestuur van een verbonden partij deelt actief aan de Raad informatie over relevante ontwikkelingen. Daartoe gebruikt het collegelid het standaard agendapunt Opening en mededelingen Raad / B&W / (EU)Regio van de stedelijke commissie.

4. Proces ontwerpbegrotingen gemeenschappelijke regelingen en spelregels De ontwerpbegrotingen worden allen voorzien van een annotatie / advies (maatschappelijk rendement en financiële ratio’s) van het college en voor besproken in de rekeningencommissie. Mede aan de hand van de quickscan van het onafhankelijke rekenkamerlid. Daar waar politieke bespreking is gewenst, wordt de betreffende begroting aangemeld voor de eerstvolgende stedelijke commissie. Conform het Raadsdelegatiebesluit zal het college, in afstemming met de betreffende raadscommissie, de zienswijze overbrengen.

De Twentse financiële spelregels worden uitgevoerd door de gemeenschappelijke regelingen. Bij het beschouwen van de ontwerpbegrotingen wordt deze check gedaan en meegenomen in het advies van het college.

3. Dialoog gemeente en verbonden partijen Naast werkbezoeken aan verbonden partijen of het bijwonen van openbare vergaderingen, biedt het vergadermodel van de gemeenteraad voldoende ruimte om de dialoog te voeren. Vanuit de gedachte van samenwerking aan maatschappelijke opgaven voor de stad. Samen met andere partners, zoals gesubsidieerde instellingen, woningcorporaties etc.

Twentse raden werken zoveel mogelijk procesmatig samen in de sturing op de (begroting van) verbonden partijen. Concreet worden de zienswijzen die worden ingediend ten aanzien van ontwerpbegrotingen met elkaar gedeeld.

31